சூளவக்³க³வண்ணனா

1. கம்மக்க²ந்த⁴கவண்ணனா

அத⁴ம்மகம்மத்³வாத³ஸககதா²வண்ணனா

4. அஸம்முகா² கதம் ஹோதீதிஆத³யோ திகா கேவலம் தே³ஸனாமத்தமேவ. ந ஹி தீஹி ஏவ அங்கே³ஹி ஸமோதா⁴னேஹி அத⁴ம்மகம்மம் ஹோதி, ஏகேனபி ஹோதி ஏவ, அயமத்தோ² ‘‘திண்ணம், பி⁴க்க²வே’’திஆதி³பாளியா (சூளவ. 6) ஸாதே⁴தப்³போ³. ‘‘அப்படிஞ்ஞாய கதம் ஹோதீ’’தி லஜ்ஜிம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம். கண்ஹபக்கே² ‘‘அதே³ஸனாகா³மினியா ஆபத்தியா கதம் ஹோதீ’’தி ஸுக்கபக்கே² ‘‘தே³ஸனாகா³மினியா ஆபத்தியா கதம் ஹோதீ’’தி இத³ம் த்³வயம் பரதோ ‘‘தீஹி, பி⁴க்க²வே, அங்கே³ஹி ஸமன்னாக³தஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ ஆகங்க²மானோ ஸங்கோ⁴ தஜ்ஜனீயகம்மம் கரேய்ய. அதி⁴ஸீலே ஸீலவிபன்னோ ஹோதீ’’தி இமினா விருஜ்ஜ²தி, அதே³ஸனாகா³மினிம் ஆபன்னோ ஹி ‘‘அதி⁴ஸீலே ஸீலவிபன்னோ’’தி வுச்சதீதி. யுத்தமேதம், கத்து அதி⁴ப்பாயோ ஏத்த² சிந்தேதப்³போ³. ஏத்தா²ஹ உபதிஸ்ஸத்தே²ரோ ‘‘தஜ்ஜனீயகம்மஸ்ஸ ஹி விஸேஸேன ப⁴ண்ட³னகாரகத்தம் அங்க³’ந்தி அட்ட²கதா²யம் வுத்தம், தம் பாளியா ஆக³தனிதா³னேன யுஜ்ஜதி, தஸ்மா ஸப்³ப³த்திகேஸுபி ப⁴ண்ட³னம் ஆரோபேத்வா ப⁴ண்ட³னபச்சயா ஆபன்னாபத்திவஸேன இத³ம் கம்மம் காதப்³ப³ம், தஸ்மா ‘அதி⁴ஸீலே ஸீலவிபன்னோ’தி ஏத்தா²பி புப்³ப³பா⁴கே³ வா அபரபா⁴கே³ வா சோத³னாஸாரணாதி³காலே ப⁴ண்ட³னபச்சயா ஆபன்னாபத்திவஸேனேவ காரேதப்³ப³ம், ந கேவலம் ஸங்கா⁴தி³ஸேஸபச்சயா காதப்³ப³’’ந்தி. ‘‘அதே³ஸனாகா³மினியா ஆபத்தியாதி பாராஜிகாபத்தியா’தி ஏத்தகமத்தம் வத்வா பரதோ ‘அதி⁴ஸீலே பாராஜிகஸங்கா⁴தி³ஸேஸே அஜ்ஜா²சாரா’தி போராணக³ண்டி²பதே³ வுத்த’’ந்தி லிகி²தம். ‘‘அதி⁴ஸீலே ஸீலவிபன்னோ’தி ஸங்கா⁴தி³ஸேஸம் ஸந்தா⁴யா’’தி க³ண்டி²பதே³ லிகி²தம். இத³ம் போராணக³ண்டி²பதே³ புரிமவசனேன ஸமேதி, தஸ்மா தத்த² பச்சி²மம் பாராஜிகபத³ம் அத்து²த்³தா⁴ரவஸேன வுத்தம் ஸியா, அட்ட²கதா²யஞ்ச ‘‘அதே³ஸனாகா³மினியாதி பாராஜிகாபத்தியா வா ஸங்கா⁴தி³ஸேஸாபத்தியா வா’’தி வுத்தம், தத்த² பாராஜிகாபத்தி அத்து²த்³தா⁴ரவஸேன வுத்தா ஸியா. யதோ க³ண்டி²பதே³ ‘‘அதி⁴ஸீலே ஸீலவிபன்னோ’தி ஸங்கா⁴தி³ஸேஸம் ஸந்தா⁴யா’’தி ஏத்தகமேவ லிகி²தம், தஸ்மா ஸப்³ப³த்த² க³ண்டி²பதே³ ஸகலேன நயேன பாராஜிகாபத்திபச்சயா உப்பன்னப⁴ண்ட³னஹேது ந தஜ்ஜனீயகம்மம் காதப்³ப³ம் பயோஜனாபா⁴வா, ஸங்கா⁴தி³ஸேஸபச்சயா காதப்³ப³ந்தி அயமத்தோ² ஸித்³தோ⁴ ஹோதி. ந, ஸுக்கபக்கே² ‘‘தே³ஸனாகா³மினியா ஆபத்தியா கதம் ஹோதீ’’தி (சூளவ. 5) வசனதோதி சே? ந, ஏகேன பரியாயேன ஸங்கா⁴தி³ஸேஸஸ்ஸபி தே³ஸனாகா³மினிவோஹாரஸம்ப⁴வதோ,

யேன கம்மேன ஸந்தஜ்ஜனம் கரீயதி, தம் தஜ்ஜனீயகம்மம் நாம. யேன கம்மேன நிஸ்ஸாய தே வத்த²ப்³ப³ந்தி நிஸ்ஸியதி ப⁴ஜாபியதி நியஸ்ஸோ, தம் நியஸகம்மம் நாம. யேன ததோ ஆவாஸதோ, கா³மதோ ச பப்³பா³ஜேந்தி குலதூ³ஸகம், தம் பப்³பா³ஜனீயகம்மம் நாம. யேன கம்மேன அக்குட்ட²க³ஹட்ட²ஸமஈபமேவ படிஸாரியதி ஸோ அக்கோஸகோ பச்சா² பேஸியதி, தம் படிஸாரணீயகம்மம் நாம. யேன ஸமானஸம்வாஸகபூ⁴மிதோ உக்கி²பியதி. ச²ட்³டீ³யதி ஸாதிஸாரோ பி⁴க்கு²ஸங்கே⁴ன, தம் கம்மம் உக்கே²பனீயகம்மம் நாமாதி வேதி³தப்³ப³ம்.

11. ‘‘நிஸ்ஸாய தே வத்த²ப்³ப³’’ந்தி க³ருனிஸ்ஸயம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம், ந இதரந்தி.

21. அஸ்ஸஜிபுனப்³ப³ஸுகவத்து²ஸ்மிம் ‘‘தேஸு விப்³ப⁴ந்தேஸுபி கம்மம் படிப்பஸ்ஸம்பே⁴தும் அனுஞ்ஞாதம்பி ஸம்மாவத்தந்தானம்யேவா’’தி லிகி²தம். ஸம்முகா² வுத்தமேவ கி³ஹிபடிஸம்யுத்தம் நாம. பரம்முகா² வுத்தம் தே³ஸனம் க³ச்ச²தி.

41. க²மாபேந்தேன ‘‘க²மாஹீ’’தி வத்தப்³ப³மத்தமேவ, ந உக்குடிகாதி³ஸாமீசினா பயோஜனந்தி. அனுதூ³தந்தி ஸஹாயந்தி அத்தோ².

50. அத³ஸ்ஸனேயேவ உக்கே²பனீயம் காதப்³ப³ம், ந அஞ்ஞதா². ‘‘தஜ்ஜனீயாதி³கரணகாலே ஆபத்திம் ரோபேத்வா தஸ்ஸா அத³ஸ்ஸனே, அப்படிகம்மே வா ப⁴ண்ட³னகாரகாதி³அங்கே³ஹி காதப்³ப³’’ந்தி லிகி²தம்.

தஜ்ஜனீயகம்மாதீ³ஸு அயம் பகிண்ணகவினிச்ச²யோதி வேதி³தப்³போ³. கிம் தஜ்ஜனீயகம்மம், தஜ்ஜனீயகம்மஸ்ஸ கிம் மூலம், கிம் வத்து², கிம் பரியோஸானம், கஸ்மா ‘‘தஜ்ஜனீயகம்ம’’ந்தி வுச்சதீதி? கிம் தஜ்ஜனீயகம்மந்தி வத்து²ஸ்மிம் ஸதி கரணஸம்பத்தி. தஜ்ஜனீயகம்மஸ்ஸ கிம் மூலந்தி ஸங்கோ⁴ மூலம். தஜ்ஜனீயகம்மஸ்ஸ கிம் வத்தூ²தி கலஹஜாதாபத்திவத்து². கிம் பரியோஸானந்தி பா⁴வனாபரியோஸானம். கஸ்மா தஜ்ஜனீயகம்மந்தி வுச்சதீதி ஸங்கோ⁴ கலஹகாரகபுக்³க³லம் கலஹே ச பே⁴தே³ ச ப⁴யம் த³ஸ்ஸேத்வா க²ந்தியா ஜனேதி, உபஸமே ஜனேதி, தஸ்மா ‘‘தஜ்ஜனீயகம்ம’’ந்தி வுச்சதி. கத²ம் தஜ்ஜனீயகம்மம் கதம் ஹோதி, கத²ம் அகதம். கிந்தி ச தஜ்ஜனீயகம்மம் கதம் ஹோதி, கிந்தி ச அகதம். கேன ச தஜ்ஜனீயகம்மம் கதம் ஹோதி, கேன ச அகதம். கத்த² ச தஜ்ஜனீயகம்மம் கதம் ஹோதி, கத்த² ச அகதம். காய வேலாய தஜ்ஜனீயகம்மம் கதம் ஹோதி, காய வேலாய அகதம் ஹோதி? கத²ம் தஜ்ஜனீயகம்மம் கதம் ஹோதீதி ஸமக்³கே³ன ஸங்கே⁴ன ஞத்திசதுத்தே²ன கம்மேன. கத²ம் அகதம் ஹோதீதி வக்³கே³ன ஸங்கே⁴ன ஞத்திசதுத்தே²ன கம்மேன. கிந்தி ச கதம் ஹோதீதி கரணஸம்பத்தியா. கிந்தி ச அகதம் ஹோதீதி கரணவிபத்தியா. கேன ச கதம் ஹோதீதி ஸங்கே⁴ன. கேன ச அகதம் ஹோதீதி க³ணேன புக்³க³லேன. கத்த² ச கதம் ஹோதீதி யஸ்ஸ புக்³க³லஸ்ஸ ஸங்கோ⁴ தஜ்ஜனீயகம்மம் கரோதி, தஸ்ஸ புக்³க³லஸ்ஸ ஸம்முகீ²பூ⁴தே. கத்த² ச அகதம் ஹோதீதி யஸ்ஸ புக்³க³லஸ்ஸ ஸங்கோ⁴ தஜ்ஜனீயகம்மம் கரோதி, தஸ்ஸ புக்³க³லஸ்ஸ அஸம்முகீ²பூ⁴தே. காய வேலாய கதம் ஹோதீதி யதா³ கலஹஜாதாபத்தி ஸம்விஜ்ஜதி. காய வேலாய அகதம் ஹோதீதி யதா³ கலஹஜாதாபத்தி ந ஸம்விஜ்ஜதி. கதிஹாகாரேஹி தஜ்ஜனீயகம்மஸ்ஸ பத்தகல்லம் ஹோதி, கதிஹாகாரேஹி அபத்தகல்லம்? ஸத்தஹாகாரேஹி தஜ்ஜனீயகம்மஸ்ஸ பத்தகல்லம் ஹோதி, ஸத்தஹாகாரேஹி அபத்தகல்லம். கதமேஹி ஸத்தஹாகாரேஹி பத்தகல்லம், கதமேஹி ஸத்தஹாகாரேஹி அபத்தகல்லம் ஹோதி? கலஹஜாதாபத்தி ந ஸம்விஜ்ஜதி, ஸோ வா புக்³க³லோ அஸம்முகீ²பூ⁴தோ ஹோதி, ஸங்கோ⁴ வா வக்³கோ³ ஹோதி, அஸம்வாஸிகோ வா புக்³க³லோ தஸ்ஸம் பரிஸாயம் ஸம்விஜ்ஜதி, அசோதி³தோ வா ஹோதி அஸாரிதோ வா, ஆபத்திம் வா அனாரோபிதோ. இமேஹி ஸத்தஹாகாரேஹி தஜ்ஜனீயகம்மஸ்ஸ அபத்தகல்லம் ஹோதி, இதரேஹி ஸத்தஹாகாரேஹி பத்தகல்லம் ஹோதி. ஏவம் ஸேஸகம்மேஸூதி.

கம்மக்க²ந்த⁴கவண்ணனா நிட்டி²தா.

2. பாரிவாஸிகக்க²ந்த⁴கவண்ணனா

பாரிவாஸிகவத்தகதா²வண்ணனா

75. பாரிவாஸிகக்க²ந்த⁴கே ‘‘மா மம் கா³மப்பவேஸனம் ஆபுச்ச²தா²தி வுத்தே அனாபுச்சா²பி கா³மம் பவிஸிதும் வட்டதீ’’தி வத³ந்தி. ஸங்கோ⁴ அத்தனோ பத்தட்டா²னே க³ஹேதும் வட்டதி. ஓணோஜனம் நாம விஸ்ஸஜ்ஜனம். ‘‘தம் பன பாரிவாஸிகேன பாபிதஸ்ஸ அத்தனா ஸம்படிச்சி²தஸ்ஸேவ புனதி³வஸாதி³அத்தா²ய விஸ்ஸஜ்ஜனம் காதப்³ப³ம், அஸம்படிச்சி²த்வாயேவ சே விஸ்ஸஜ்ஜேதி, ந லப⁴தீ’’தி வுத்தம்.

76. பகதியாவ நிஸ்ஸயோதி ஏத்த² ‘‘அந்தேவாஸிகானம் ஆலயஸப்³பா⁴வே யாவ வஸ்ஸூபனாயிகதி³வஸோ, தாவ கப்பதி, தஸ்ஸ ஆலயஸ்ஸ ஸப்³பா⁴வே நிஸ்ஸயோ ந படிப்பஸ்ஸம்ப⁴தீதி சே? ந வட்டதி. தத்த² இதா³னி க²மாபேய்யாமீதிஆதி³னா வட்டதீ’’தி வுத்தம். தத்த² ஏகந்தேன விஸ்ஸட்ட²த்தா, இத⁴ பன ஏகந்தேனேவ த்³வின்னம்பி ஸமபா⁴வோ இச்சி²தப்³போ³ ஏவாதி ஏகே. படிப³லஸ்ஸ வா பி⁴க்கு²ஸ்ஸாதி ஏத்த² ‘‘லத்³த⁴ஸம்முதிகேன ஆணத்தோபி க³ருத⁴ம்மேஹி, அஞ்ஞேஹி வா ஓவதி³தும் ந லப⁴தீ’’தி லிகி²தம். ததோ வா பாபிட்ட²தராதி ஏத்த² ‘‘அஸஞ்சிச்ச ஆபன்னஸஞ்சரித்ததோ ஸுக்கவிஸ்ஸட்டி² பாபிட்ட²தராதி அயம்பி நயோ யோஜேதப்³போ³’’தி வுத்தம். பச்சயந்தி வஸ்ஸாவாஸிகம். ஸேனாஸனம் ந லப⁴தி ஸேய்யபரியந்தபா⁴கி³தாய. ‘‘உத்³தே³ஸாதீ³னி தா³தும்பி ந லப⁴தீ’’தி வத³ந்தி. ‘‘ஸசே த்³வே பாரிவாஸிகா க³தட்டா²னே அஞ்ஞமஞ்ஞம் பஸ்ஸந்தி, உபோ⁴ஹிபி அஞ்ஞமஞ்ஞஸ்ஸ ஆரோசேதப்³ப³ம் அவிஸேஸேன ‘ஆக³ந்துகேன ஆரோசேதப்³ப³ம், ஆக³ந்துகஸ்ஸ ஆரோசேதப்³ப³’ந்தி வுத்தத்தா’’தி வுத்தம். அஞ்ஞவிஹாரக³தேனாபி தத்த² புப்³பே³ ஆரோசிதஸ்ஸ புனாரோசனகிச்சம் நத்தி². ‘‘அனிக்கி²த்தவத்தஸ்ஸ ப³ஹி ஆரோசிதஸ்ஸ யதா² புன விஹாரே ஆரோசனகிச்சம் நத்தி², ஏவம் ‘ஆக³ந்துகஸோத⁴னத்த²ம் உபோஸத²தி³வஸே ஆரோசேதப்³ப³’ந்தி வசனஞ்ஹேத்த² ஸாத⁴க’’ந்தி வத³ந்தி.

81. ஏகச்ச²ன்னே நிஸின்னஸ்ஸாபி ரத்திச்சே²த³து³க்கடாபத்தியோ ஹோந்தீதி ஏகே. அவிஸேஸேனாதி பாரிவாஸிகஸ்ஸ உக்கி²த்தகஸ்ஸாதி இமம் பே⁴த³ம் அகத்வா. ‘‘தத³ஹுபஸம்பன்னேபி பகதத்தே’’தி வசனதோ அனுபஸம்பன்னேஹி வஸிதும் வட்டதி. ‘‘ஸமவஸ்ஸாதி ஏதேன அபச்சா² அபுரிமம் நிபஜ்ஜனே த்³வின்னம்பி வத்தபே⁴தா³பத்திபா⁴வம் தீ³பேதீ’’தி லிகி²தம்.

பாரிவாஸிகவத்தகதா²வண்ணனா நிட்டி²தா.

மூலாயபடிகஸ்ஸனாரஹவத்தகதா²வண்ணனா

86. அத்தனோ அத்தனோ நவகதரந்தி பாரிவாஸிகாதி³னவகதரம். பட²மம் ஸங்க⁴மஜ்ஜே² பரிவாஸம் க³ஹேத்வா நிக்கி²த்தவத்தேன புன ஏகஸ்ஸபி ஸந்திகே ஸமாதி³யிதும், நிக்கி²பிதுஞ்ச வட்டதி. மானத்தே பன நிக்கி²பிதும் வட்டதி. ஊனே க³ணே சரணதோ³ஸத்தா ந க³ஹேதுந்தி ஏகே. பட²மம் ஆதி³ன்னவத்தம் ஏகஸ்ஸ ஸந்திகே யதா² நிக்கி²பிதும் வட்டதி, ததா² ஸமாதி³யிதும்பி வட்டதீதி போராணக³ண்டி²பதே³.

பாரிவாஸிகக்க²ந்த⁴கவண்ணனா நிட்டி²தா.

3. ஸமுச்சயக்க²ந்த⁴கவண்ணனா

ஸுக்கவிஸ்ஸட்டி²கதா²வண்ணனா

97. ‘‘வேத³யாமீதி ஜானாமி, சித்தேன ஸம்படிச்சி²த்வா ஸுக²ம் அனுப⁴வாமி, ந தப்பச்சயா அஹம் து³க்கி²தோதி அதி⁴ப்பாயோ’’தி லிகி²தம். யஸ்ஸ மாளகே நாரோசிதம், தஸ்ஸ ஆரோசேத்வா நிக்கி²பிதப்³ப³ம். யஸ்ஸ ஆரோசிதம், தஸ்ஸ புன ஆரோசனகிச்சம் நத்தி², கேவலம் நிக்கி²பிதப்³ப³மேவ. வத்தம் நிக்கி²பித்வா வஸந்தஸ்ஸ உபசாரஸீமாக³தானம் ஸப்³பே³ஸம் ஆரோசனகிச்சம் நத்தி². தி³ட்ட²ரூபானம் ஸுதஸத்³தா³னம் ஆரோசேதப்³ப³ம், அதி³ட்ட²அஸ்ஸுதானம்பி அந்தோத்³வாத³ஸஹத்த²க³தானம் ஆரோசேதப்³ப³ம். ‘‘இத³ம் வத்தம் நிக்கி²பித்வா வஸந்தஸ்ஸ லக்க²ண’’ந்தி வுத்தம். ‘‘பரிக்கி²த்தஸ்ஸ விஹாரஸ்ஸ பரிக்கே²பதோ’திஆதி³ கிஞ்சாபி பாளியம் நத்தி², அத² கோ² அட்ட²கதா²சரியானம் வசனேன ததா² ஏவ படிபஜ்ஜிதப்³ப³’’ந்தி ச வுத்தம். ‘‘அத்தி²பா⁴வம் ஸல்லக்கே²த்வாதி த்³வாத³ஸஹத்தே² உபசாரே ஸல்லக்கே²த்வா, அனிக்கி²த்தவத்தானம் உபசாரஸீமாய ஆக³தபா⁴வம் ஸல்லக்கே²த்வா ஸஹவாஸாதி³கம் வேதி³தப்³ப³’’ந்தி ச வுத்தம். ‘‘நிக்கி²பந்தேன ஆரோசேத்வா நிக்கி²பிதப்³ப³ம், பயோஜனம் அத்தீ²’’தி ச வுத்தம், ந பன தம் பயோஜனம் த³ஸ்ஸிதம். சிண்ணமானத்தோ பி⁴க்கு² அப்³பே⁴தப்³போ³தி சிண்ணமானத்தஸ்ஸ ச அப்³பா⁴னாரஹஸ்ஸ ச நின்னானாகாரணத்தா அஞ்ஞதா² ‘‘அப்³பா⁴னாரஹோ அப்³பே⁴தப்³போ³’’தி வத்தப்³ப³ம் ஸியா. உக்கே²பனீயகம்மகதோபி அத்தனோ லத்³தி⁴க்³க³ஹணவஸேன ஸபா⁴க³பி⁴க்கு²ம்ஹி ஸதி தஸ்ஸ அனாரோசாபேதும் ந லப⁴தி.

பரிவாஸகதா²வண்ணனா

102. ‘‘அனந்தராயிகஸ்ஸ பன அந்தராயிகஸஞ்ஞாய சா²த³யதோ அச்ச²ன்னாவா’’தி பாடோ². அவேரிபா⁴வேன ஸபா⁴கோ³ அவேரிஸபா⁴கோ³. ‘‘ஸபா⁴க³ஸங்கா⁴தி³ஸேஸம் ஆபன்னஸ்ஸ பன ஸந்திகே ஆவி காதும் ந வட்டதீ’’தி பஸங்க³தோ இதே⁴வ பகாஸிதம். லஹுகேஸு படிக்கே²போ நத்தி². தத்த² ஞத்தியா ஆவி கத்வா உபோஸத²ம் காதும் அனுஞ்ஞாதத்தா லஹுகஸபா⁴க³ம் ஆவி காதும் வட்டதீதி. ஸபா⁴க³ஸங்கா⁴தி³ஸேஸம் பன ஞத்தியா ஆரோசனம் ந வட்டதீதி கிர. ‘‘தஸ்ஸ ஸந்திகே தம் ஆபத்திம் படிகரிஸ்ஸதீ’தி (மஹாவ. 171) வுத்தத்தா லஹுகஸ்ஸேவாயமனுஞ்ஞாதா. ந ஹி ஸக்கா ஸுத்³த⁴ஸ்ஸ ஏகஸ்ஸ ஸந்திகே ஸங்கா⁴தி³ஸேஸஸ்ஸ படிகரணம் காது’’ந்தி லிகி²தம். லஹுகேஸுபி ஸபா⁴க³ம் ஆவி காதும் ந வட்டதீதி, தஸ்மா ஏவ ஹி ஞத்தியா ஆவிகரணம் அனுஞ்ஞாதம், இதரதா² தம் நிரத்த²கம் ஸியா. அஞ்ஞமஞ்ஞாரோசனஸ்ஸ வட்டதி, ததோ ந வட்டதீதி தீ³பனத்த²மேவ ஞத்தியா ஆவிகரணமனுஞ்ஞாதம், தேனேவ இத⁴ ‘‘ஸபா⁴க³ஸங்கா⁴தி³ஸேஸம் ஆபன்னஸ்ஸா’’திஆதி³ வுத்தம். அயமத்தோ² ‘‘ஏத்தாவதா தே த்³வே நிராபத்திகா ஹோந்தி, தேஸம் ஸந்திகே ஸேஸேஹி ஸபா⁴கா³பத்தியோ தே³ஸேதப்³பா³’’தி (கங்கா². அட்ட². நிதா³னவண்ணனா) வசனேன கங்கா²விதரணியம் பகாஸிதோவ. ஸங்கா⁴தி³ஸேஸம் பன ஞத்தியா ஆரோசேத்வா உபோஸத²ம் காதும் வட்டதி. தஸ்ஸா ஞத்தியா அயமத்தோ² யதா³ ஸுத்³த⁴ம் பி⁴க்கு²ம் பஸ்ஸிஸ்ஸதி, தஸ்ஸ ஸந்திகே ஆரோசனவஸேன படிகரிஸ்ஸதி. ஏவம் படிகதே ‘‘ந ச, பி⁴க்க²வே, ஸாபத்திகேன பாதிமோக்க²ம் ஸோதப்³ப³ம், யோ ஸுணேய்ய, ஆபத்தி து³க்கடஸ்ஸா’’தி (சூளவ. 386) வுத்தாபத்திதோ மோக்கோ² ஹோதீதி, தஸ்மா ‘‘க³ருகம் வா ஹோது லஹுகம் வா, ஞத்தியா ஆவி காதும் வட்டதீ’’தி வுத்தம், உபோ⁴ஸு நயேஸு யுத்ததரம் க³ஹேதப்³ப³ம்.

நாமஞ்சேவ ஆபத்தி சாதி ‘‘தேன தேன வீதிக்கமேனாபன்னாபத்தி ஆபத்தி. நாமந்தி தஸ்ஸா ஆபத்தியா நாம’’ந்தி லிகி²தம். ஆரோசேத்வா நிக்கி²பிதப்³ப³ந்தி ஏத்த² ஆரோசனம் வத்தபே⁴த³து³க்கடபஅஹரணப்பயோஜனந்தி வேதி³தப்³ப³ம். அகாரணமேதந்தி ‘‘ஸம்ப³ஹுலா ஸங்கா⁴தி³ஸேஸா ஆபத்தியோ ஆபஜ்ஜி’’ந்தி வுத்தே வுட்டா²னதோ.

த³ஸஸதம் ரத்திஸதந்தி த³ஸஸதம் ஆபத்தியோ ரத்திஸதம் சா²தே³த்வாதி யோஜேதப்³ப³ம். அக்³க⁴ஸமோதா⁴னோ நாம ஸபா⁴க³வத்து²காயோ ஸம்ப³ஹுலா ஆபத்தியோ ஆபன்னஸ்ஸ ப³ஹுரத்திம் படிச்சா²தி³தாபத்தியம் நிக்கி²பித்வா தா³தப்³போ³, இதரோ நானாவத்து²கானம் வஸேனாதி அயமேதேஸம் விஸேஸோதி.

பரிவாஸகதா²வண்ணனா நிட்டி²தா.

‘‘கா³மஸ்ஸாதி ந வுத்த’’ந்தி வசனதோ கிர கா³மூபசாரேபி வட்டதீதி அதி⁴ப்பாயோதி லிகி²தம். வுத்தஞ்ச ‘‘அயம் பன விஸேஸோ’’தி. ‘‘ஏத்த² அட்ட²கதா²சரியாவ பமாணம். யுத்தம் ந தி³ஸ்ஸதீ’’தி லிகி²தம். அனுக³ண்டி²பதே³ பன ‘‘அயம் பன விஸேஸோ, ஆக³ந்துகஸ்ஸ…பே… ஓக்கமித்வா க³ச்ச²தி, ரத்திச்சே²தோ³ ஹோதியேவா’’தி வசனே ஹேட்டா² ‘‘அந்தோஅருணே ஏவ நிக்க²மித்வா கா³மூபசாரதோ த்³வே லேட்³டு³பாதே அதிக்கமித்வா’’திஆதி³னா நயேன க³ரும் கத்வா வசனதோ, பி⁴க்கு²னீனம் க³ருகவஸேனேவ தத்த² தத்த² ஸிக்கா²பதா³னம் பஞ்ஞத்தத்தா ச தத³னுரூபவஸேனேவ அட்ட²கதா²சரியேன பி⁴க்கு²னீனம் க³ரும் கத்வா மானத்தசரணவிதி⁴த³ஸ்ஸனத்த²ம் ‘‘யத்தகா புரேப⁴த்தம் வா’’திஆதி³ வுத்தம். குருந்தி³ஆதீ³ஸு வுத்தவசனேன கரோந்தஸ்ஸபி தோ³ஸோ நத்தீ²தி த³ஸ்ஸேதும் கேவலம் லக்க²ணமத்தமேவ வுத்தம், தது³ப⁴யம்பி தேன தேன பரியாயேன யுஜ்ஜதி, வினிச்ச²யே பத்தே லக்க²ணே ஏவ டா²தப்³ப³தோ குருந்தி³ஆதீ³ஸு வுத்தவசனம் பச்சா² வுத்தம். பயோகோ³ பன புரிமோவ. யதா² சேத்த², ததா² ஸசே காசி பி⁴க்கு²னீ த்³வே லேட்³டு³பாதே அனதிக்கமித்வா அருணம் உட்ட²பேதி, தோ³ஸோ நத்தி², ததா²பி ஸப்³ப³ட்ட²கதா²ஸு வுத்தத்தா ‘‘புரிமமேவ ஆசிண்ண’’ந்தி வுத்தம். பரிவாஸவத்தாதீ³னந்தி ‘‘பரிவாஸனிஸ்ஸயபடிப்பஸ்ஸத்³தி⁴ஆதீ³னம் உபசாரஸீமாய பரிச்சி²ன்னத்தா பி⁴க்கு²னுபஸ்ஸயஸ்ஸ உபசாரஸீமாவ க³ஹேதப்³பா³, ந கா³மோ’’தி லிகி²தம். ‘‘தஸ்மிம் கா³மே பி⁴க்கா²சாரோ ஸம்பஜ்ஜதீ’திஆதி³ பவாரிதவஸேன வுத்தம். ந ஹி தத்த² அந்தோகா³மே விஹாரோ அத்தீ²’’தி ச லிகி²தம், ‘‘தம்பி தேன பரியாயேன யுஜ்ஜதி, ந அத்த²தோ’’தி ச.

படிச்ச²ன்னபரிவாஸாதி³கதா²வண்ணனா

108. ‘‘விஸும் மானத்த²ம் சரிதப்³ப³ந்தி மூலாய படிகஸ்ஸனம் அகத்வா விஸும் கம்மவாசாயா’’தி ச லிகி²தம். ‘‘ஸங்கா⁴தி³ஸேஸாபத்தீ’’தி வுத்தத்தா ஏகோவ, ஏகவத்து²ம்ஹி ஆபன்னா ஸங்கா⁴தி³ஸேஸா து²ல்லச்சயது³க்கடமிஸ்ஸகா நாம. மக்க²த⁴ம்மோ நாம சா²தே³துகாமதா.

143. த⁴ம்மதாதி த⁴ம்மதாய, ததா²தாயாதி அத்தோ² ‘‘அலஜ்ஜிதா’’தி ஏத்த² விய.

148. புரிமம் உபாதா³ய த்³வே மாஸா பரிவஸிதப்³பா³தி ஏத்த² ‘‘பரிவஸிததி³வஸாபி க³ணனூபகா³ ஹோந்தீ’’தி லிகி²தம்.

184. தஸ்மிம் பூ⁴மியந்தி தஸ்ஸம் பூ⁴மியம். ஸம்ப³ஹுலா ஸங்கா⁴தி³ஸேஸா ஆபத்தியோ ஆபஜ்ஜதி பரிமாணம்பீதிஆதி³ ஜாதிவஸேனேகவசனம்.

ஸமுச்சயக்க²ந்த⁴கவண்ணனா நிட்டி²தா.

4. ஸமத²க்க²ந்த⁴கவண்ணனா

ஸம்முகா²வினயகதா²வண்ணனா

186-187. யத்த² யத்த² கம்மவாசாய ‘‘அய’’ந்தி வா ‘‘இமே’’தி வா ஸம்முகா²னித்³தே³ஸனியமோ அத்தி², ஸப்³ப³ம் தம் கம்மம் ஸம்முகா²கரணீயமேவ, ந கேவலம் தஜ்ஜனீயாதி³பஞ்சவித⁴மேவ. பஞ்சவித⁴ஸ்ஸேவ பன உத்³த⁴ரித்வா த³ஸ்ஸனம் கம்மக்க²ந்த⁴கே தாவ தஸ்ஸேவ பாளிஆருள்ஹத்தா, சதுவீஸதியா பாராஜிகேஸு விஜ்ஜமானேஸு பாராஜிககண்டே³ ஆக³தானம்யேவ சதுன்னம் உத்³த⁴ரித்வா த³ஸ்ஸனம் வியாதி வேதி³தப்³ப³ம். தத்த² ‘‘புக்³க³லஸ்ஸ ஸம்முக²தா ஹத்த²பாஸூபக³மனமேவா’’தி வுத்தம், தம் காரணம் ஸம்முகா²கரணீயஸ்ஸபி ஸம்முகா²னித்³தே³ஸனியமாபா⁴வதோ. காமம் அயமத்தோ² கம்மக்க²ந்த⁴கேயேவ ‘‘தீஹி, பி⁴க்க²வே, அங்கே³ஹி ஸமன்னாக³தம் தஜ்ஜனீயகம்மம் அத⁴ம்மகம்மஞ்ச ஹோதி…பே… அஸம்முகா²கதம் ஹோதீ’’தி (சூளவ. 4) வசனேனேவ ஸித்³தோ⁴, தத்த² பன ஆபத்தி ந த³ஸ்ஸிதா. இத⁴ ‘‘யோ கரேய்ய, ஆபத்தி து³க்கடஸ்ஸா’’தி தத்த² ப⁴விதப்³பா³பத்தித³ஸ்ஸனத்த²ம் இத³ம் ஆரத்³த⁴ந்தி வேதி³தப்³ப³ம். ‘‘ஸம்முகா²வினயபதிரூபகேன வூபஸந்தம்பி ஸம்முகா²வினயேனேவ வூபஸந்தக³ணனம் க³ச்ச²தீதி த³ஸ்ஸேதும் ‘அத⁴ம்மவாதீ³ புக்³க³லோ’திஆதி³ ஆரத்³த⁴’’ந்தி வுத்தம், லிகி²தஞ்ச. ஏவம் வூபஸந்தம் ஸம்முகா²வினயபதிரூபகேன வூபஸந்தம் நாம ஹோதி, ந ஸம்முகா²வினயேன ச அஞ்ஞேன கேனசீதி த³ஸ்ஸேதும் இத³மாரத்³த⁴ந்தி ஆசரியோ.

ஸதிவினயகதா²வண்ணனா

195. த³ப்³ப³ஸ்ஸ கம்மவாசாய ‘‘ஸங்கோ⁴ இமம் ஆயஸ்மந்தம் த³ப்³ப³’’ந்தி ஸம்முகா²னித்³தே³ஸோ நத்தி², ததா²பி ‘‘பட²மம் த³ப்³போ³ யாசிதப்³போ³’’தி வசனேன ஸம்முகா²கரணீயதா தஸ்ஸ ஸித்³தா⁴. ததா² அஞ்ஞத்தா²பி யதா²ஸம்ப⁴வம் லேஸோ வேதி³தப்³போ³. ஸதிவேபுல்லப்பத்தஸ்ஸ தா³தப்³போ³ வினயோ ஸதிவினயோ.

அமூள்ஹவினயகதா²வண்ணனா

196-7. ‘‘யஸ்ஸ உம்மத்தகஸ்ஸ தம்தம்வீதிக்கமதோ அனாபத்தி, தாதி³ஸஸ்ஸேவ அமூள்ஹவினயம் தா³தும் வட்டதீதி அமூள்ஹஸ்ஸ கத்தப்³ப³வினயோ அமூள்ஹவினயோ’’தி லிகி²தம், தம் யுத்தம் ‘‘ஸங்கோ⁴ க³க்³க³ஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ அமூள்ஹஸ்ஸ அமூள்ஹவினயம் தே³தீ’’தி வசனதோ. ‘‘தீணிமானி, பி⁴க்க²வே, அத⁴ம்மிகானி அமூள்ஹவினயஸ்ஸ தா³னானீ’’தி இமஸ்ஸ விப⁴ங்கே³ ‘‘ந ஸராமீ’’தி வசனம் வீதிக்கமகாலம் ஸந்தா⁴ய தஸ்ஸ விப⁴ங்க³ஸ்ஸ பவத்தத்தா. அமூள்ஹவினயதா³னகாலே பனஸ்ஸ அமூள்ஹதா வினிச்சி²தப்³பா³.

படிஞ்ஞாதகரணகதா²வண்ணனா

200. ‘‘அப்படிஞ்ஞாய பி⁴க்கூ²னம் கம்மானி கரோந்தீ’’தி ஆரப⁴ந்தஸ்ஸ காரணம் வுத்தமேவ. படிஞ்ஞாதேன கரணம் படிஞ்ஞாதகரணம்.

தஸ்ஸபாபியஸிகாகதா²வண்ணனா

207. ‘‘தீஹி, பி⁴க்க²வே, அங்கே³ஹி ஸமன்னாக³தம் தஸ்ஸபாபியஸிகாகம்ம’’ந்தி ஆரபி⁴த்வா பஞ்ச அங்கா³னி த³ஸ்ஸேத்வா பாளி க³தா, ‘‘ஸா பேய்யாலேன ஸங்கி²பித்வா க³தாதி ஞாதப்³ப³’’ந்தி லிகி²தம். ததா² ஸுக்கபக்கே²பி.

திணவத்தா²ரகாதி³கதா²வண்ணனா

214. ‘‘ஸப்³பே³ஹேவ ஏகஜ்ஜ²ம் ஸன்னிபதிதப்³ப³’’ந்தி ச²ந்த³தா³னஸ்ஸ படிக்கி²த்தத்தா பவாரணக்க²ந்த⁴கட்ட²கதா²யஞ்ச ‘‘பி⁴ன்னஸ்ஸ ஹி ஸங்க⁴ஸ்ஸ ஸமக்³க³கரணகாலே, திணவத்தா²ரகஸமதே², இமஸ்மிஞ்ச பவாரணஸங்க³ஹேதி இமேஸு தீஸு டா²னேஸு ச²ந்த³ம் தா³தும் ந வட்டதீ’’தி (மஹாவ. அட்ட². 241) வுத்தத்தா இத⁴ ஆக³ந்த்வா வா ச²ந்த³ம் த³த்வா பரிவேணாதீ³ஸு நிஸின்னாதி இத³ம் விருஜ்ஜ²தி விய கா²யதீதி சே? ந கா²யதி அதி⁴ப்பாயஞ்ஞூனம். அயஞ்ஹேத்த² அதி⁴ப்பாயோ – விஸுஜ்ஜி²துகாமேஹி ஸப்³பே³ஹேவ ஸன்னிபதிதப்³ப³ம், அஸன்னிபதிதஸ்ஸ நத்தி² ஸுத்³தி⁴ ச²ந்த³தா³யகஸ்ஸ. கேவலம் தம் கம்மம் ஸன்னிபதிதானம் ஸம்பஜ்ஜதி. அட்ட²கதா²யம் விஸுஜ்ஜி²துகாமானம் ச²ந்த³ம் தா³தும் ந வட்டதீதி அதி⁴ப்பாயோ. இதரதா² பாளியா ச விருஜ்ஜ²தி. ‘‘ட²பேத்வா யே ந தத்த² ஹோதீ’’தி ஹி அயம் பாளி ஸன்னிபாதம் ஆக³ந்த்வா ச²ந்த³ம் த³த்வா டி²தானம் அத்தி²தம் தீ³பேதி. நிஸ்ஸீமக³தே ஸந்தா⁴ய வுத்தம் ஸியாதி சே? நிஸ்ஸீமக³தே ட²பேத்வா இத⁴ கிம், தஸ்மா யோ ஸாமக்³கீ³உபோஸதே² ச²ந்த³ம் த³த்வா திட்ட²தி சே, நானாஸம்வாஸகபூ⁴மியம்யேவ திட்ட²தி, தஸ்ஸ ச²ந்த³தா³யகஸ்ஸ பவாரணஸங்க³ஹோபி நத்தி². யோ ச திணவத்தா²ரககம்மே நாக³ச்ச²தி, ஸோ தாஹி ஆபத்தீஹி ந ஸுஜ்ஜ²தீதி வேதி³தப்³ப³ம். யஸ்ஸ ஏதம் ந ருச்சதி, தஸ்ஸ பரிவாரே வுத்தபரிஸதோ கம்மவிபத்திலக்க²ணம் விருஜ்ஜ²தி, தத்த² ஹி கேவலம் ச²ந்தா³ரஹானம் ச²ந்தோ³ அனாஹடோ ஹோதி ஸசே, அகதம் தப்³பி³பரீதேன ஸம்பத்திதீ³பனதோதி வுத்தம் ஹோதி. ததா² பத்தகல்லலக்க²ணம்பி விருஜ்ஜ²தி. தேஸு தீஸு டா²னேஸு கம்மப்பத்தாயேவ ஸப்³பே³, ந தத்த² ச²ந்தா³ரஹோ அத்தீ²தி சே? ந, சதுவக்³கா³தி³கரணவிபா⁴ஜனே அவிஸேஸேத்வா ச²ந்தா³ரஹஸ்ஸ ஆக³தத்தா, தம் ஸாமஞ்ஞதோ வுத்தம். இத³ஞ்ச ஆவேணிகலக்க²ணம், தேனேவ ஸதிபி தி³ட்டா²விகம்மே இத³ம் படிகுட்ட²கதம் ந ஹோதீதி சே? ந, நானத்தஸபா⁴வதோ. இத⁴ ஹி யே பன ‘‘ந மேதம் க²மதீ’தி அஞ்ஞமஞ்ஞம் தி³ட்டா²விகம்மம் கரோந்தீ’’தி (சூளவ. அட்ட². 214) வசனதோ ந ஸங்க⁴ஸ்ஸ தி³ட்டா²விகம்மம் கதம். தஸ்மிம் ஸதி படிகுட்ட²கதமேவ ஹோதி. அஞ்ஞதா² புப்³ப³பா⁴கா³ தா ஞத்தியோ நிரத்தி²கா ஸியும், ந ச பரிவாரட்ட²கதா²யம் ச²ந்தா³ரஹாதி⁴காரே நயோ தி³ன்னோ. பவாரணக்க²ந்த⁴கட்ட²கதா²யம் ‘‘தீஸு டா²னேஸு ச²ந்த³ம் தா³தும் ந வட்டதீ’’தி (மஹாவ. அட்ட². 241) வுத்தத்தா விருஜ்ஜ²தீதி சே? ந, அட்ட²கதா²ய பமாணபா⁴வே ஸதி ‘‘இத⁴ ச²ந்த³ம் த³த்வா பரிவேணாதீ³ஸு நிஸின்னா’’திஆதி³ வசனே ஸுத்³தி⁴காமதோ ஏவ க³ஹிதே ஸப்³ப³ம் ந விருஜ்ஜ²தீதி ஏகே. ‘‘ஆக³ந்த்வா வா ச²ந்த³ம் த³த்வா பரிவேணாதீ³ஸு நிஸின்னா, தே ஆபத்தீஹி ந வுட்ட²ஹந்தீ’’தி இத³ம் ந வத்தப்³ப³ம். கஸ்மா? ஹேட்டா² ‘‘ஸப்³பே³ஹேவ ஏகஜ்ஜ²ம் ஸன்னிபதிதப்³ப³’’ந்தி ச²ந்த³தா³னஸ்ஸ படிக்கே²பவசனதோ அட்ட²கதா²யம் ‘‘தீஸு டா²னேஸு ச²ந்த³ம் தா³தும் ந வட்டதீ’’தி வுத்தத்தா, அந்த⁴கட்ட²கதா²யம்பி ததே²வ வுத்தத்தா சாதி? ந, ஏகஜ்ஜ²மேவ கம்மே கரீயமானே யோ இத⁴ ‘‘ஸுணாது மே, ப⁴ந்தே, ஸங்கோ⁴, அம்ஹாகம்…பே… கி³ஹிபடிஸம்யுத்த’’ந்தி ஸாதா⁴ரணஞத்திம் ட²பேத்வா புன ‘‘ஸுணந்து மே, ஆயஸ்மந்தா’’திஆதி³னா அஸாதா⁴ரணஞத்தியோ ட²பேத்வா ‘‘ஸுணாது மே, ப⁴ந்தே ஸங்கோ⁴, அம்ஹாகம்…பே… ஏவமேதம் தா⁴ரயாமீ’’தி ஏகதோபக்கி²கானம் ஸந்தி⁴யா கதாய தத³னந்தரே கேனசி கரணீயேன ச²ந்த³ம் த³த்வா க³ச்ச²தி, தஸ்ஸ ஆபத்தீஹி வுட்டா²னம் நத்தி². அபரேஸம்பி ஏகதோபக்கி²கானம் அப்³ப⁴ந்தரே டி²தத்தா விபூ⁴தத்தா கரணஸ்ஸ அயமத்தோ²வ வுத்தோ. ஸாதா⁴ரணவஸேன து³தியாய ஞத்தியா ட²பிதாய யே தஸ்மிம் க²ணே ஞத்திது³தியகம்மவாசாஸு அனாரத்³தா⁴ஸு, அபரியோஸிதாஸு வா ச²ந்த³ம் த³த்வா க³ச்ச²ந்தி, தேஸம்பி ந வுட்டா²தி ஏவ. யே ந தத்த² ஹோந்தீதி பத³ஸ்ஸ ச யே வுத்தப்பகாரேன நயேன தத்த² ந ஹோந்தீதி அத்தோ² க³ஹேதப்³போ³. வுத்தப்பகாரத்த²தீ³பனத்த²ஞ்ச அட்ட²கதா²யம் ‘‘ச²ந்த³ம் த³த்வா பரிவேணாதீ³ஸு நிஸின்னா’’தி இத³மேவ அவத்வா ‘‘யே பன தேஹி வா ஸத்³தி⁴ம் ஆபத்திம் ஆபஜ்ஜித்வாபி தத்த² அனாக³தா, ஆக³ந்த்வா வா ச²ந்த³ம் த³த்வா பரிவேணாதீ³ஸு நிஸின்னா’’தி வுத்தம், ஏவம் புப்³பே³னாபரம் ஸந்தீ⁴யதி. ‘‘பாளியா ச தத்த² தி³ட்டா²விகம்மேன கம்மஸ்ஸ அகுப்பதா வேதி³தப்³பா³’’தி வுத்தம்.

அதி⁴கரணகதா²வண்ணனா

220. சித்துப்பாதோ³ விவாதோ³. விவாத³ஸத்³தோ³பி காரணூபசாரேன குஸலாதி³ஸங்க்²யம் க³ச்ச²தி. தம் ஸந்தா⁴ய ‘‘ஸமதே²ஹி ச அதி⁴கரணீயதாய அதி⁴கரண’’ந்தி வுத்தம். அத² வா விவாத³ஹேதுபூ⁴தஸ்ஸ சித்துப்பாத³ஸ்ஸ வூபஸமேன ஸம்ப⁴வஸ்ஸ ஸத்³த³ஸ்ஸபி வூபஸமோ ஹோதீதி சித்துப்பாத³ஸ்ஸபி ஸமதே²ஹி அதி⁴கரணீயதா பரியாயோ ஸம்ப⁴வதி. ‘‘குஸலசித்தா விவத³ந்தீ’’தி வுத்தவிவாதே³பி ‘‘விபச்சதாய வோஹாரோ’’தி வுத்தம், ந வுத்தவசனஹேதுவஸேனாதி வேதி³தப்³ப³ம்.

222. ‘‘ஆபத்திஞ்ஹி ஆபஜ்ஜந்தோ குஸலசித்தோ வா’’தி வசனதோ குஸலம்பி ஸியாதி சே? ந தம் ஆபத்தாதி⁴கரணம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம், யோ ஆபத்திம் ஆபஜ்ஜதி, ஸோ தீஸு சித்தேஸு அஞ்ஞதரசித்தஸமங்கீ³ ஹுத்வா ஆபஜ்ஜதீதி த³ஸ்ஸனத்த²ம் ‘‘யம் குஸலசித்தோ ஆபஜ்ஜதீ’’திஆதி³ வுத்தம். யோ ‘‘பஞ்ஞத்திமத்தம் ஆபத்தாதி⁴கரண’’ந்தி வதே³ய்ய, தஸ்ஸ அகுஸலாதி³பா⁴வோபி ஆபத்தாதி⁴கரணஸ்ஸ ந யுஜ்ஜதேவ விவாதா³தி⁴கரணாதீ³னம் வியாதி சே? ந, ‘‘நத்தா²பத்தாதி⁴கரணம் குஸல’’ந்தி இமினா விரோத⁴ஸம்ப⁴வதோ. அனுக³ண்டி²பதே³ பன ‘‘ஆபத்தாதி⁴கரணம் நாம ததா²பவத்தமானஅகஉஸலசித்துப்பாத³ரூபக்க²ந்தா⁴னமேதம் அதி⁴வசனம். அவஸிட்டே²ஸு குஸலாப்³யாகதபஞ்ஞத்தீஸு ‘ஆபத்தாதி⁴கரணம் ஸியா அகுஸலம் ஸியா அப்³யாகத’ந்தி வசனதோ பஞ்ஞத்திதாவ படிஸித்³தா⁴ குஸலத்திகே அபரியாபன்னத்தா. குஸலபடிஸேதே⁴னேவ தேன ஸமானக³திகத்தா கிரியாப்³யாகதானம்பி படிஸேதோ⁴ வேதி³தப்³போ³, கிரியாப்³யாகதானம் விய அனுக³மனதோ விபாகாப்³யாகதானம்பி படிஸேதோ⁴ கதோவ ஹோதி, ததா²பி அப்³யாகதஸாமஞ்ஞதோ ரூபக்க²ந்தே⁴ன ஸத்³தி⁴ம் விபாககிரியாப்³யாகதானம்பி அதி⁴வசனந்தி வேதி³தப்³ப³’’ந்தி வுத்தம். தத்த² ‘‘குஸலசித்தம் அங்க³ம் ஹோதீ’’தி வினயே அபகதஞ்ஞுனோ ஸந்தா⁴ய வுத்தம் அப்பஹரிதகரணாதி³கே ஸதி. தஸ்மாதி யஸ்மா ‘‘நத்தி² ஆபத்தாதி⁴கரணம் குஸல’’ந்தி வத்தும் ந ஸக்கா, தஸ்மா குஸலசித்தம் அங்க³ம் ந ஹோதீதி அத்தோ². யதி³ ஏவம் கஸ்மா ‘‘திசித்தம் திவேத³ன’’ந்தி வுச்சதீதி சே? தம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘நயித³’’ந்திஆதி³ ஆரத்³த⁴ந்தி ஏகே. ஆபத்திஸமுட்டா²பகசித்தம் அங்க³ப்பஹோனகசித்தம் நாம. ‘‘ஏகந்ததோதி யேபு⁴ய்யேனாதி அத்தோ², இதரதா² விருஜ்ஜ²தி. கஸ்மா? ‘யஸ்ஸா ஸசித்தகபக்கே² சித்தம் அகுஸலமேவ ஹோதீ’தி (கங்கா². அட்ட². பட²மபாராஜிகவண்ணனா) வுத்தத்தா’’தி வத³ந்தி. தேன கிம்? விபாகோ நத்தி², கஸ்மா? ஏகந்தாகுஸலத்தா, தஸ்மா கதா²வ தத்த² நத்தி². யத்த² பன அத்தி², தம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘யம் பன பண்ணத்திவஜ்ஜ’’ந்திஆதி³மாஹ. அஸஞ்சிச்ச பன கிஞ்சி அஜானந்தஸ்ஸ…பே… அப்³யாகதம் ஹோதீதி பி⁴க்கு²ம்ஹி கம்மட்டா²னக³தசித்தேன நிபன்னே, நித்³தா³யந்தே வா மாதுகா³மோ சே ஸேய்யம் கப்பேதி, தஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ விஜ்ஜமானம்பி குஸலசித்தம் ஆபத்தியா அங்க³ம் ந ஹோதி, தஸ்மா தஸ்மிம் க²ணே ஸேய்யாகாரேன வத்தமானரூபமேவ ஆபத்தாதி⁴கரணம் நாம. ப⁴வங்க³சித்தே விஜ்ஜமானேபி ஏஸேவ நயோ. தஸ்மிஞ்ஹி க²ணே உட்டா²தப்³பே³ ஜாதே அனுட்டா²னதோ ரூபக்க²ந்தோ⁴வ ஆபத்தி நாம, ந விபாகேன ஸத்³தி⁴ம். ஸசே பன வதே³ய்ய, தஸ்ஸ ஏவம்வாதி³னோ அசித்தகானம் குஸலசித்தம் ஆபஜ்ஜேய்ய. கிம் வுத்தம் ஹோதி? ஏளகலோமம் க³ஹேத்வா கம்மட்டா²னமனஸிகாரேன தியோஜனம் அதிக்கமந்தஸ்ஸ, பண்ணத்திம் அஜானித்வா பத³ஸோ த⁴ம்மம் வாசேந்தஸ்ஸ ச ஆபஜ்ஜிதப்³பா³பத்தியா குஸலசித்தம் ஆபஜ்ஜேய்யாதி. ஆபஜ்ஜதியேவாதி சே? நாபஜ்ஜதி. கஸ்மா? ‘‘நத்தி² ஆபத்தாதி⁴கரணம் குஸல’’ந்தி வசனதோ.

சலிதோ காயோ, பவத்தா வாசா, அஞ்ஞதரமேவ அங்க³ந்தி அஞ்ஞதரமேவ ஆபத்தீதி அத்தோ². கேவலம் பஞ்ஞத்தியா அகுஸலாதி³பா⁴வாஸம்ப⁴வதோ ஆபத்திதா ந யுஜ்ஜதி. ஆபத்திம் ஆபஜ்ஜந்தோ தீஸு அஞ்ஞதரஸமங்கீ³ ஹுத்வா ஆபஜ்ஜதீதி த³ஸ்ஸனத்த²ம் ‘‘யம் குஸலசித்தோ’’திஆதி³ வுத்தம். தஸ்ஸத்தோ² – பத²வீக²ணனாதீ³ஸு குஸலசித்தக்க²ணே வீதிக்கமவஸேன பவத்தரூபஸம்ப⁴வதோ குஸலசித்தோ வா அப்³யாகதாபத்திம் ஆபஜ்ஜதி. ததா² அப்³யாகதசித்தோ வா அப்³யாகதரூபஸங்கா²தம் அப்³யாகதாபத்திம் ஆபஜ்ஜதி, பாணாதிபாதாதீ³ஸு அகுஸலசித்தோ வா அகுஸலாபத்திம் ஆபஜ்ஜதி, ரூபம் பனேத்த² அப்³போ³ஹாரிகம். ஸுபினபஸ்ஸனகாலாதீ³ஸு பாணாதிபாதாதி³ம் கரோந்தோ ஸஹஸேய்யாதி³வஸேன ஆபஜ்ஜிதப்³பா³பத்திம் ஆபஜ்ஜந்தோ அகுஸலசித்தோ அப்³யாகதாபத்திம் ஆபஜ்ஜதீதி வேதி³தப்³போ³. இத³ம் வுச்சதி ஆபத்தாதி⁴கரணம் அகுஸலந்தி அகுஸலசித்துப்பாதோ³. போராணக³ண்டி²பதே³ஸு பன ‘‘புது²ஜ்ஜனோ கல்யாணபுது²ஜ்ஜனோ ஸேக்கோ² அரஹாதி சத்தாரோ புக்³க³லே த³ஸ்ஸேத்வா தேஸு அரஹதோ ஆபத்தாதி⁴கரணம் அப்³யாகதமேவ, ததா² ஸேக்கா²னம், ததா² கல்யாணபுது²ஜ்ஜனஸ்ஸ அஸஞ்சிச்ச வீதிக்கமகாலே அப்³யாகதமேவ. இதரஸ்ஸ அகுஸலம்பி ஹோதி அப்³யாகதம்பி. யஸ்மா சஸ்ஸ ஸஞ்சிச்ச வீதிக்கமகாலே அகுஸலமேவ ஹோதி, தஸ்மா வுத்தம் ‘நத்தி² ஆபத்தாதி⁴கரணம் குஸல’ந்தி. ஸப்³ப³த்த² அப்³யாகதம் நாம தஸ்ஸ விபாகாபா⁴வமத்தம் ஸந்தா⁴ய ஏவம்னாமகம் ஜாத’’ந்தி லிகி²தம், விசாரேத்வா க³ஹேதப்³ப³ம்.

224. விவாதோ³ விவாதா³தி⁴கரணந்தி யோ கோசி விவாதோ³, ஸோ ஸப்³போ³ கிம் விவாதா³தி⁴கரணம் நாம ஹோதீதி ஏகபுச்சா². ‘‘விவாதோ³ அதி⁴கரணந்தி விவாதா³தி⁴கரணமேவ விவாதோ³ ச அதி⁴கரணஞ்சாதி புச்ச²தி. தது³ப⁴யம் விவாதா³தி⁴கரணமேவாதி புச்ச²தீதி வுத்தம் ஹோதீ’’தி போராணக³ண்டி²பதே³ வுத்தம். கேஸுசி போத்த²கேஸு அயம் புச்சா² நத்தி². யதி³ ஏவம் இமாய ந ப⁴விதப்³ப³ம் விவாதோ³ விவாதா³தி⁴கரணம், விவாதா³தி⁴கரணம் விவாதோ³, விவாதா³தி⁴கரணம் விவாதோ³ சேவ அதி⁴கரணஞ்சாதி பஞ்சபஞ்ஹாஹி ப⁴விதப்³ப³ம் ஸியா. கேஸுசி போத்த²கேஸு திஸ்ஸோ, கேஸுசி சதஸ்ஸோ, பஞ்ச நத்தி². தத்த² த்³வே விப⁴த்தா. இதராஸு அதி⁴கரணம் விவாதோ³தி யம் கிஞ்சி அதி⁴கரணம், விவாத³ஸங்க்²யமேவ க³ச்ச²தி, விவாதோ³ அதி⁴கரணந்தி யோ கோசி விவாதோ³, ஸோ ஸப்³போ³ அதி⁴கரணஸங்க்²யம் க³ச்ச²தீதி புச்ச²தி. ஏஸ நயோ ஸப்³ப³த்த².

228. ஸம்முகா²வினயஸ்மிந்தி ஸம்முகா²வினயபா⁴வே.

230. ‘‘அந்தரேனாதி காரணேனா’’தி லிகி²தம்.

233. உப்³பா³ஹிகாய கி²ய்யனகே பாசித்தி ந வுத்தா தத்த² ச²ந்த³தா³னஸ்ஸ நத்தி²தாய.

236. தஸ்ஸ கோ² ஏதந்தி ஏஸோதி அத்தோ² ‘‘ஏதத³க்³க³’’ந்தி ஏத்த² விய.

238. ‘‘கா ச தஸ்ஸ பாபியஸிகா’’தி கிர பாடோ².

242. ‘‘கிச்சமேவ கிச்சாதி⁴கரண’’ந்தி வசனதோ அபலோகனகம்மாதீ³னமேதம் அதி⁴வசனம், தம் விவாதா³தி⁴கரணாதீ³னி விய ஸமதே²ஹி ஸமேதப்³ப³ம் ந ஹோதி, கிந்து ஸம்முகா²வினயேன ஸம்பஜ்ஜதீதி அத்தோ².

ஸமத²க்க²ந்த⁴கவண்ணனா நிட்டி²தா.

5. கு²த்³த³கவத்து²க்க²ந்த⁴கவண்ணனா

கு²த்³த³கவத்து²கதா²வண்ணனா

244. புது²பாணினா கத்தப்³ப³ம் கம்மம் புது²பாணிகம்.

245. ‘‘கண்ணதோ நிக்க²ந்தமுத்தோலம்ப³காதீ³னம் குண்ட³லாதீ³ன’’ந்தி லிகி²தம். ‘‘காயூர’’ந்தி பாளிபாடோ². ‘‘கேயூராதீ³னீ’’தி ஆசரியேனுத்³த⁴டம்.

248. ‘‘ஸாது⁴கீ³தம் நாம பரினிப்³பு³தட்டா²னே கீ³த’’ந்தி லிகி²தம். த³ந்தகீ³தம் கா³யிதுகாமானம் வாக்ககரணீயம். த³ந்தகீ³தஸ்ஸ விபா⁴வனத்த²ம் ‘‘யம் கா³யிஸ்ஸாமா’’திஆதி³மாஹ.

249. சதுரஸ்ஸவத்தம் நாம சதுப்பாத³கா³தா²வத்தம். ‘‘தரங்க³வத்தாதீ³னி உச்சாரணவிதா⁴னானி நட்ட²பயோகா³னீ’’தி லிகி²தம். பா³ஹிரலோமிந்தி பா⁴வனபும்ஸகம், யதா² தஸ்ஸ உண்ணபாவாரஸ்ஸ ப³ஹித்³தா⁴ லோமானி தி³ஸ்ஸந்தி, ததா² தா⁴ரேந்தஸ்ஸ து³க்கடந்தி வுத்தம் ஹோதி.

251. விரூபக்கே²ஹீதிஆதி³ ஸஹயோக³கரணவசனம். ஸரபூ³தி கே³ஹகோ³ளிகா. ஸா கிர ஸேதா ஸவிஸா ஹோதி. ஸோஹந்தி யஸ்ஸ மே ஏதேஹி மேத்தம், ஸோஹம் நமோ கரோமி ப⁴க³வதோதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. அஞ்ஞம்ஹி…பே… சே²தப்³ப³ம்ஹீதி ராகா³னுஸயே.

252. உட்டித்வாதி பக்கி²பித்வா. ஓதரதூதி இத்³தி⁴யா ஓதாரேத்வா க³ண்ஹாது. அனுபரியாயீதி அனுபரிப்³ப⁴மி.

253. ந அச்சு²பியந்தீதி ந லக்³க³ந்தி. ரூபகாகிண்ணானீதி இத்தி²ரூபாதீ³ஹி வோகிண்ணானி.

254. ஆலிந்த³கமிட்³டி⁴காதீ³னந்தி பமுக²மிட்³டி⁴காதீ³னம். பரிவத்தேத்வா தத்தே²வாதி ஏத்த² ‘‘பரிவத்தேத்வா ததியவாரே தத்தே²வ மிட்³டி⁴யா பதிட்டா²தீ’’தி லிகி²தம். பரிப⁴ண்ட³ம் நாம கே³ஹஸ்ஸ ப³ஹி குட்டபாத³ஸ்ஸ தி²ரபா⁴வத்த²ம் கதா தனுகமிட்³டி⁴கா வுச்சதி. ஏத்த² ‘‘பரிவட்டித்வா பத்தோ பி⁴ஜ்ஜதீதி அதி⁴கரணபே⁴தா³ஸங்காய அபா⁴வே டா²னே ட²பேதும் வட்டதீ’’தி லிகி²தம். பத்தமாளகோ வட்டித்வா பத்தானம் அபதனத்த²ம் வட்டம் வா சதுரஸ்ஸம் வா இட்ட²காதீ³ஹி பரிக்கி²பித்வா மாளகச்ச²ன்னேன கதோ. ‘‘பத்தமண்ட³லிகா பத்தபச்சி²கா தாலபத்தாதீ³ஹி கதா’’தி ச லிகி²தம். மிட்³ட⁴ந்தே ஆதா⁴ரகே ட²பேதும் வட்டதி பத்தஸந்தா⁴ரணத்த²ம் வுத்தத்தா. மஞ்சே ஆதா⁴ரகேபி ந வட்டதி நிஸீத³னபச்சயா வாரிதத்தா. ஆஸன்னபூ⁴மிகத்தா ஓலம்பே³தும் வட்டதி.

255. ‘‘அம்ஸகூடே லக்³கே³த்வாதி வசனதோ அக்³க³ஹத்தே² லக்³கே³த்வா அங்கே ட²பேதும் ந வட்டதீ’’தி கேசி வத³ந்தி, ந ஸுந்த³ரம், ‘‘ந கேவலம் யஸ்ஸ பத்தோ’’திஆதி³ யதி³ ஹத்தே²ன க³ஹிதபத்தே பே⁴த³ஸஞ்ஞா, பகே³வ அஞ்ஞேன ஸரீராவயவேனாதி கத்வா வுத்தம். பாளியம் பன பசுரவோஹாரவஸேன வுத்தம். க⁴டிகபாலமயம் க⁴டிகடாஹம். ச²வஸீஸஸ்ஸ பத்தந்தி ‘‘ஸிலாபுத்தகஸ்ஸ ஸரீரம், கீ²ரஸ்ஸ தா⁴ராதிஆதி³வோஹாரவஸேன வுத்தம். மஞ்சே நிஸீதி³தும் ஆக³தோதி அத்தோ². ‘‘பிஸாசில்லிகாதி பிஸாசதா³ரகா’’திபி வத³ந்தி. தி³ன்னகமேவ படிக்³க³ஹிதமேவ. சப்³பே³த்வாதி கா²தி³த்வா. அட்டி²கானி ச கண்டகானி ச அட்டி²ககண்டகானி. ‘‘ஏதேஸு ஸப்³பே³ஸு பண்ணத்திம் ஜானாது வா, மா வா, ஆபத்தியேவா’’தி லிகி²தம்.

256. விப்பா²ளேத்வாதி பா²ளேத்வா. கிண்ணேன பூரேதுந்தி ஸுராகிண்ணேன பூரேதும். பி³த³லகம் நாம தி³கு³ணகரணஸங்கா²தஸ்ஸ கிரியாவிஸேஸஸ்ஸ அதி⁴வசனம். கஸ்ஸ தி³கு³ணகரணம்? யேன கிலஞ்ஜாதி³னா மஹந்தம் கதி²னமத்த²தம், தஸ்ஸ. தஞ்ஹி த³ண்ட³கதி²னப்பமாணேன பரியந்தே ஸம்ஹரித்வா தி³கு³ணம் காதப்³ப³ம். அஞ்ஞதா² கு²த்³த³கசீவரஸ்ஸ அனுவாதபரிப⁴ண்டா³தி³விதா⁴னகரணே ஹத்த²ஸ்ஸ ஓகாஸோ ந ஹோதி. ஸலாகாய ஸதி த்³வின்னம் சீவரானம் அஞ்ஞதரம் ஞத்வா ஸிப்³பி³தாஸிப்³பி³தம் ஸுக²ம் பஞ்ஞாயதி. த³ண்ட³கதி²னே கதே ந ப³ஹூஹி ஸஹாயேஹி பயோஜனம். ‘‘அஸம்குடித்வா சீவரம் ஸமம் ஹோதி. கோணாபி ஸமா ஹோந்தீ’’தி லிகி²தம், ‘‘ஹலித்³தி³ஸுத்தேன ஸஞ்ஞாகரண’’ந்தி வுத்தத்தா ஹலித்³தி³ஸுத்தேன சீவரம் ஸிப்³பே³தும்பி வட்டதீதி ஸித்³த⁴ம். தத்த² ஹி கேசி அகப்பியஸஞ்ஞினோ. படிக்³க³ஹோ நாம அங்கு³லிகோஸோ.

257-8. பாதீதி படிக்³க³ஹஸண்டா²னம். படிக்³க³ஹத்த²விகந்தி அங்கு³லிகோஸத்த²விகம். ஸூசிஸத்த²கானம் புப்³பே³ ஆவேஸனத்த²விகாய அனுஞ்ஞாதத்தா ‘‘அனுஜானாமி, பி⁴க்க²வே, பே⁴ஸஜ்ஜத்த²விக’’ந்தி வுத்தம். ஏத்த² ஸூசிஸத்த²காதீ³னிபி ட²பேதப்³பா³னீதி நிதா³னம் ஸூசேதி. ஸசேபி உபனந்தோ³ பி⁴க்கு² அலஜ்ஜீ, ததா²பி ஸந்தகமேதம் அமூலச்சே²த³கதபி⁴க்கு²னோ லஜ்ஜினோபி ஸமானஸ்ஸ கப்பதீதி யுஜ்ஜதி. ந ஸம்மதீதி ந பஹோதி.

260-1. ப³ஹி குட்டஸ்ஸ ஸமந்ததோ நீசவத்து²கம் கத்வா டி²தம் ‘‘மண்ட³லிக’’ந்தி வுச்சதி. ஜந்தாக⁴ரப்படிச்சா²தி³னா ச²ன்னஸ்ஸ நக்³கி³யம் யஸ்ஸ ந பஞ்ஞாயதி, தஸ்ஸேவ பரிகம்மம் காதப்³ப³ம். ஏஸ நயோ உத³கவத்த²படிச்சா²தீ³ஸுபி.

262-3. பணியா நாம பணியகாரகா. ஆகட்³ட⁴னயந்தம் ஆகட்³டி⁴யமானம் கூபஸ்ஸ உபரிபா⁴கே³ பரிப்³ப⁴மதி. அரஹடக⁴டியந்தம் ஸகடசக்கஸண்டா²னயந்தம். தஸ்ஸ அரே அரே க⁴டிகானி ப³ந்தி⁴த்வா ஏகேன, த்³வீஹி வா பரிப்³ப⁴மியமானஸ்ஸ உத³கனிப்³பா³ஹனம் வேதி³தப்³ப³ம். ஆவித்³த⁴பக்க²பாஸம் நாம யத்த² மண்ட³லாகாரேன பக்க²பாஸா ப³ஜ்ஜ²ந்தி ஆவித்³த⁴வத்த²தா விய ஆவித்³த⁴பக்க²பாஸகா. புப்³பே³ பத்தஸங்கோ³பனத்த²ம், இதா³னி ட²பேதப்³ப³ம் பு⁴ஞ்ஜிதும் ஆதா⁴ரகோ அனுஞ்ஞாதோ.

273. பரக³லம் க³ச்ச²தீதி இமஸ்ஸ பயோகா³பா⁴வா வட்டதி. கம்மஸதேனாதி மஹதா உஸ்ஸாஹேன.

277-8. லோஹப⁴ண்ட³ம் நாம கம்ஸதோ ஸேஸலோஹப⁴ண்ட³ம். முத்³தி³ககாயப³ந்த⁴னம் நாம சதுரஸ்ஸம் அகத்வா ஸஜ்ஜிதம். பாமங்க³த³ஸா சதுரஸ்ஸா. முதி³ங்க³ஸண்டா²னேனாதி ஸங்கா⁴டியா முதி³ங்க³ஸிப்³ப³னாகாரேன வரகஸீஸாகாரேன. பவனந்தோதி பாஸந்தோ. ‘‘த³ஸாமூல’’ந்தி ச லிகி²தம். அகாயப³ந்த⁴னேன ஸஞ்சிச்ச வா அஸஞ்சிச்ச வா கா³மப்பவேஸனே ஆபத்தி. ‘‘ஸரிதட்டா²னதோ ப³ந்தி⁴த்வா பவிஸிதப்³ப³ம், நிவத்திதப்³ப³ம் வா’’தி லிகி²தம்.

279. ஸத்தங்கு³லம் வா அட்ட²ங்கு³லம் வாதி ஏத்த² ‘‘ஸுக³தங்கு³லேனா’’தி அவுத்தத்தா பகதிஅங்கு³லேன ஸாருப்பத்தா²ய வட்³டே⁴த்வாபி கரோந்தி சே, ந தோ³ஸோ.

280. தாலவண்டாகாரேன ஸீஹளித்தீ²னம் விய.

கு²த்³த³கவத்து²க்க²ந்த⁴கவண்ணனா நிட்டி²தா.

6. ஸேனாஸனக்க²ந்த⁴கவண்ணனா

விஹாரானுஜானனகதா²வண்ணனா

294. நிலீயந்தி பி⁴க்கூ² ஏத்தா²தி விஹாராத³யோ லேணானி நாம. ஆக³த-வசனேன தஸ்ஸாக³தஸங்கோ⁴வ ஸாமீ, ந அனாக³தோதி கேசி, தம் ந யுஜ்ஜதி ஸமானலாப⁴கதிகாய ஸித்³த⁴த்தா.

296-7. தீ³பினங்கு³ட்டே²னாதி ஏத்த² ‘‘தீ³பினா அகப்பியசம்மம் த³ஸ்ஸேதீ’’தி லிகி²தம். த²ம்ப⁴கவாதபானம் நாம திரியம் தா³ரூனி அத³த்வா உஜுகம் டி²தேஹேவ தா³ரூஹி கத்தப்³ப³ம். பி⁴ஸீனம் அனுஞ்ஞாதம் வட்டதீதி பி³ம்போ³ஹனே வட்டதீதி அத்தோ². தூலபூரிதம் பி⁴ஸிம் அபஸ்ஸயிதும் ந வட்டதி உண்ணாதீ³னம்யேவ அனுஞ்ஞாதத்தா. நிஸீத³னனிபஜ்ஜனம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம், தஸ்மா அபஸ்ஸயிதும் வட்டதீதி சே? அகப்பியந்தி ந வட்டதீதி கேசி. யதி³ ஏவம் அகப்பியமஞ்சஞ்ச அபஸ்ஸயிதும் ந வட்டேய்ய. யஸ்மா வட்டதி, தஸ்மா தோ³ஸோ நத்தி². அபிச கி³லானஸ்ஸ பி³ம்போ³ஹனம் நிபஜ்ஜிதும்பி அனுஞ்ஞாதம், தஸ்மா பி⁴ஸிபி வட்டதி அபஸ்ஸயிதும். ஆசரியா ச அனுஜானந்தி, வளஞ்ஜேந்தி சாதி ஏகே. ஸிம்ப³லிதூலஸுத்தேன ஸிப்³பி³தம் சீவரம் வட்டதி. கஸ்மா? கப்பாஸஸ்ஸ அனுலோமதோ. ‘‘அக்கப²லஸுத்தமயம்பி அக்கவாகமயமேவ படிக்கி²த்த’’ந்தி தே ஏவ வத³ந்தி.

298. அனிப³ந்த⁴னீயோ அலக்³கோ³. படிபா³ஹேத்வாதி மட்ட²ம் கத்வா. ‘‘ஸேதவண்ணாதீ³னம் யதா²ஸங்க்²யம் இக்காஸாத³யோ ப³ந்த⁴னத்த²ம் வுத்தா’’தி லிகி²தம்.

300. பகுட்டம் ஸமந்ததோ ஆவித்³த⁴பமுக²ம்.

303. ஸுதா⁴லேபோதி ஸுதா⁴மத்திகாலேபோ.

305. ஆஸத்தி தண்ஹா. ஸந்திம் அத³ரம்.

307. கேதுந்தி கயேன க³ஹேதும்.

308. சிதாதி இட்ட²காயோ கப³ளேன நித்³த⁴மனவஸேன சி²ந்தி³த்வா கதாதி அத்தோ².

310. ச²ப்³ப³க்³கி³யானம் பி⁴க்கூ²னம் அந்தேவாஸிகாதி ஏத்த² வீஸதிவஸ்ஸம் அதிக்கமித்வா ச²ப்³ப³க்³கி³யா உப்பன்னா. ‘‘ஆராத⁴யிம்ஸு மே பி⁴க்கூ² சித்த’’ந்தி (ம. நி. 1.225) வுத்தத்தா அஞ்ஞஸ்மிம் காலே ஸாவத்தி²க³மனே உப்பன்னம் வத்து²ம் இத⁴ ஆபத்தித³ஸ்ஸனத்த²ம் ஆஹரித்வா வுத்தந்தி யுத்தம் விய, விசாரேத்வா க³ஹேதப்³ப³ம். வுத்³த⁴ந்தி வுத்³த⁴தரம்.

313. ஸந்த²ரேதி திணஸந்த²ராத³யோ.

ஸேனாஸனக்³கா³ஹகதா²வண்ணனா

318. ‘‘ஸேய்யக்³கே³னாதி மஞ்சட்டா²னபரிச்சே²தே³ன. விஹாரக்³கே³னாதி ஓவரகக்³கே³னா’’தி லிகி²தம். தா²வராதி நியதா. பச்சயேனேவ ஹி தந்தி தஸ்மிம் ஸேனாஸனே மஹாதே²ரா தஸ்ஸ பச்சயஸ்ஸ காரணா அஞ்ஞத்த² அக³ந்த்வா வஸந்தாயேவ நம் படிஜக்³கி³ஸ்ஸந்தீதி அத்தோ². அக⁴ட்டனகம்மம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ந தத்த² மனுஸ்ஸா’’திஆதி³மாஹ. ‘‘விதக்கம் சி²ந்தி³த்வா ஸுத்³த⁴சித்தேன க³மனவத்தேனேவ க³ந்தப்³ப³’’ந்தி பாடோ². முத்³த³வேதி³கா நாம சேதியஸ்ஸ ஹம்மியவேதி³கா. படிக்கம்மாதி அபஸக்கித்வா. ஸமானலாப⁴கதிகா மூலாவாஸே ஸதி ஸியா, மூலாவாஸவினாஸேன கதிகாபி வினஸ்ஸதி. ஸமானலாப⁴-வசனம் ஸதி த்³வீஸு, ப³ஹூஸு வா யுஜ்ஜதி, தேனேவ ஏகஸ்மிம் அவஸிட்டே²தி நோ மதி. தாவகாலிகம் காலேன மூலச்சே²த³னவஸேன வா அஞ்ஞேஸம் வா கம்மம் அஞ்ஞஸ்ஸ ஸியா நாவாயம் ஸங்க³மோதி ஆசரியோ. புக்³க³லவஸேனேவ காதப்³ப³ந்தி அபலோகனகாலே ஸங்கோ⁴ வஸ்ஸம்வுத்த²பி⁴க்கூ²னம் பாடேக்கம் ‘‘ஏத்தகம் வஸ்ஸாவாஸிகம் வத்த²ம் தே³தி, ருச்சதி ஸங்க⁴ஸ்ஸா’’தி புக்³க³லமேவ பராமஸித்வா தா³தப்³ப³ம், ந ஸங்க⁴வஸேன காதப்³ப³ம். ந ஸங்கோ⁴ ஸங்க⁴ஸ்ஸ ஏத்தகம் தே³தீதி. ‘‘ஏகஸ்மிம் ஆவாஸே ஸங்க⁴ஸ்ஸ கம்மம் கரோதீ’தி வசனதோ ஸங்க⁴வஸேன காதப்³ப³’’ந்தி லிகி²தம். ந ஹி ததா² வுத்தே ஸங்க⁴ஸ்ஸ கிஞ்சி கம்மம் கதம் நாம ஹோதி. ‘‘ஸம்மதஸேனாஸனக்³கா³ஹாபகதோ அஞ்ஞேன கா³ஹிதேபி கா³ஹோ ருஹதி அக்³க³ஹிதுபஜ்ஜா²யஸ்ஸ உபஸம்பதா³ வியா’’தி லிகி²தம். ‘‘கம்மவாசாயபி ஸம்முதி வட்டதீ’’தி லிகி²தம்.

அட்ட²பி ஸோளஸபி ஜனேதி ஏத்த² கிம் விஸும் விஸும், உதா³ஹு ஏகதோதி? ஏகதோபி வட்டதி. ந ஹி தே ததா² ஸம்மதா ஸங்கே⁴ன கம்மகதா நாம ஹோந்தி, தேனேவ ஸத்தஸதிகக்க²ந்த⁴கே ஏகதோ அட்ட² ஜனா ஸம்மதாதி. தேஸம் ஸம்முதி கம்மவாசாயபீதி ஞத்திது³தியகம்மவாசாயபி. அபலோகனகம்மஸ்ஸ வத்தூ²ஹி ஸா ஏவ கம்மவாசா லப்³ப⁴மானா லப்³ப⁴தி, தஸ்ஸா ச வத்தூ²ஹி அபலோகனகம்மமேவ லப்³ப⁴மானம் லப்³ப⁴தி, ந அஞ்ஞந்தி வேதி³தப்³ப³ம். இமம் நயம் மிச்சா² க³ண்ஹந்தோ ‘‘அபலோகனகம்மம் ஞத்திது³தியகம்மம் காதும், ஞத்திது³தியகம்மஞ்ச அபலோகனகம்மம் காதும் வட்டதீ’’தி க³ண்ஹாதி, ஏவஞ்ச ஸதி கம்மஸங்கரதோ³ஸோ ஆபஜ்ஜதி. மக்³கோ³ போக்க²ரணீதி ஏத்த² மக்³கோ³ நாம மக்³கே³ கததீ³க⁴ஸாலா, போக்க²ரணீதி நஹாயிதும் கதபோக்க²ரணீ. ஏதானி ஹி அஸேனாஸனானீதி ஏத்த² ப⁴த்தஸாலா ந ஆக³தா, தஸ்மா தம் ஸேனாஸனந்தி சே? ஸாபி ஏத்தே²வ பவிட்டா² வாஸத்தா²ய அகதத்தா. போ⁴ஜனஸாலா பன உப⁴யத்த² நாக³தா. கிஞ்சாபி நாக³தா, உபரி ‘‘போ⁴ஜனஸாலா பன ஸேனாஸனமேவா’’தி (சூளவ. அட்ட². 318) வுத்தத்தா ஸேனாஸனம். ‘‘கப்பியகுடி ச ஏத்த² காதப்³பா³’’தி வத³ந்தி, தம் நேதி ஏகே. ருக்க²மூலவேளுகு³ம்பா³ ச²ன்னா கவாடப³த்³தா⁴வ ஸேனாஸனம். ‘‘அலாப⁴கேஸு ஆவாஸேஸூதி அலாப⁴கேஸு ஸேனாஸனேஸூ’’தி லிகி²தம், தம் யுத்தம். ந ஹி பாடேக்கம் ஸேனாஸனம் ஹோதி. தம் ஸஞ்ஞாபேத்வாதி ஏத்த² பஞ்ஞத்திம் அக³ச்ச²ந்தே ப³லக்காரேனபி வட்டதி. அயம்பீதி பச்சயோபி.

உபனிப³ந்தி⁴த்வாதி தஸ்ஸ ஸமீபே ருக்க²மூலாதீ³ஸு வஸித்வா தத்த² வத்தம் கத்வாதி அதி⁴ப்பாயோ. பரியத்திபடிபத்திபடிவேத⁴வஸேன திவித⁴ம்பி. ‘‘த³ஸகதா²வத்து²கம் த³ஸஅஸுப⁴ம் த³ஸஅனுஸ்ஸதி’’ந்தி பாடோ². ‘‘பட²மபா⁴க³ம் முஞ்சித்வாதி இத³ம் சே பட²மகா³ஹிதவத்து²தோ மஹக்³க⁴ம் ஹோதீ’’தி லிகி²தம். சி²ன்னவஸ்ஸானம் வஸ்ஸாவாஸிகம் நாம புப்³பே³ க³ஹிதவஸ்ஸாவாஸிகானம் பச்சா² சி²ன்னவஸ்ஸானம். ப⁴தினிவிட்ட²ந்தி ப⁴திம் கத்வா விய நிவிட்ட²ம் பரியிட்ட²ம். ‘‘ஸங்கி⁴கம் பன…பே… விப்³ப⁴ந்தோபி லப⁴தேவா’’தி இத³ம் தத்ருப்பாத³ம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம். இமினா அபலோகனமேவ பமாணம், ந கா³ஹாபனந்தி கேசி. வினயத⁴ரா பன ‘‘அம்ஹாகம் விஹாரே வஸ்ஸம் உபக³தானம் ஏகேகஸ்ஸ திசீவரம் ஸங்கோ⁴ த³ஸ்ஸதீ’திஆதி³னா அபலோகிதேபி அபா⁴ஜிதம் விப்³ப⁴ந்தகோ ந லப⁴தி. ‘அபலோகனகம்மம் கத்வா கா³ஹித’ந்தி வுத்தத்தா, ‘அபா⁴ஜிதே விப்³ப⁴மதீ’தி ஏவம் புப்³பே³ வுத்தத்தா சா’’தி வத³ந்தி. ‘‘பச்சயவஸேனாதி க³ஹபதிகம் வா அஞ்ஞம் வா வஸ்ஸாவாஸிகம் பச்சயவஸேன கா³ஹித’’ந்தி லிகி²தம். ‘‘ஏகமேவ வத்த²ம் தா³தப்³ப³ந்தி தத்த² நிஸின்னானம் ஏகமேகம் வத்த²ம் பாபுணாதீ’’தி லிகி²தம். து³தியோ தே²ராஸனேதி அனுபா⁴கோ³. பட²மபா⁴கோ³ அஞ்ஞதா² தே²ரேன க³ஹிதோதி ஜானிதப்³ப³ம்.

உபனந்த³வத்து²கதா²வண்ணனா

320. திவஸ்ஸந்தரேனாதி திண்ணம் வஸ்ஸானம் அந்தோ டி²தேன. ஹத்தி²ம்ஹி நகோ² அஸ்ஸாதி ஹத்தி²னகோ². பாஸாத³ஸ்ஸ நகோ² நாம ஹேட்டி²மபரிச்சே²தோ³. கி³ஹிவிகடனீஹாரேனாதி கி³ஹீஹி கதனீஹாரேனேவ. ‘‘தேஹி அத்த²ரித்வா தி³ன்னானேவ நிஸீதி³தும் லப்³ப⁴ந்தி, ந பி⁴க்கு²னா ஸயம் அத்த²ரித்வா விஸ்ஸஜ்ஜிதப்³ப³ம் ஸங்கே⁴ன அத்த²ராபேத்வா வா’’தி லிகி²தம்.

அவிஸ்ஸஜ்ஜியவத்து²கதா²வண்ணனா

321. ‘‘ந விஸ்ஸஜ்ஜேதப்³ப³ம் ஸங்கே⁴ன வா க³ணேன வா புக்³க³லேன வா’’தி வசனம் ‘‘யம் அக³ருப⁴ண்ட³ம் விஸ்ஸஜ்ஜியம் வேப⁴ங்கி³யம் ஸங்கி⁴கம், தம் க³ணோ சே தஸ்மிம் ஆவாஸே வஸதி புக்³க³லோபி வா, க³ணேன வா புக்³க³லேன வா விஸ்ஸஜ்ஜிதம் ஸங்கே⁴ன விஸ்ஸஜ்ஜிதஸதி³ஸமேவ ஹோதீ’’தி அட்ட²கதா²யம் வுத்தவசனம் ஸாதே⁴தி, அஞ்ஞதா² ஏத்த² க³ணபுக்³க³லக்³க³ஹணம் நிரத்த²கம். அரஞ்ஜரோ உத³கசாடி, அலஞ்ஜலோ, ப³ஹுஉத³கக³ண்ஹனகோதி அத்தோ². ‘‘வட்டசாடி விய ஹுத்வா தோ²கம் தீ³க⁴முகோ² மஜ்ஜே² பரிச்சே²த³ம் த³ஸ்ஸேத்வா கதோ’’தி லிகி²தம். மம்ஸதி³ப்³ப³த⁴ம்மபு³த்³த⁴ஸமந்தசக்கு²வஸேன பஞ்ச.

க³ருப⁴ண்டே³ன ச க³ருப⁴ண்ட³ந்தி ஸம்ஹாரிமம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம். பத்தசீவரம் நிக்கி²பிதுந்தி அட்டகச்ச²ன்னேன கதே மஞ்சே. வட்டலோஹம் நாம பீதவண்ணம். பாரிஹாரியம் ந வட்டதீதி ஆக³ந்துகஸ்ஸ அத³த்வா பரிசாரிகஹத்த²தோ அத்தனோ நாமம் லிகா²பேத்வா க³ஹேத்வா யதா²ஸுக²ம் பரிஹரிதும் ந வட்டதி. ‘‘கி³ஹிவிகடனீஹாரேனேவாதி யாவ அத்தனோ கம்மனிப்³ப³த்தி, தாவ க³ஹேத்வா தே³தீ’’தி லிகி²தம். ஸிக²ரம் நாம யேன பரிப்³ப⁴மந்தா சி²ந்த³ந்தி. பத்தப³ந்த⁴கோ நாம பத்தஸ்ஸ க³ண்டி²ஆதி³காரகோ. ‘‘படிமானம் ஸுவண்ணாதி³பத்தகாரகோ’’திபி வத³ந்தி. ‘‘அட்³ட⁴பா³ஹூதி கப்பரதோ பட்டா²ய யாவ அம்ஸகூட’’ந்தி லிகி²தம். இதோ பட்டா²யாதி இமம் பாளிம் ஆதி³ம் கத்வா. த³ண்ட³முக்³க³ரோ நாம யேன ரஜிதசீவரம் போதே²ந்தி. ‘பச்சத்த²ரணக³திக’ந்தி வுத்தத்தா, ‘‘தம்பி க³ருப⁴ண்ட³மேவாதி வுத்தத்தா ச அபி-ஸத்³தே³ன பாவாராதி³பச்சத்த²ரணம் ஸப்³ப³ம் க³ருப⁴ண்ட³மேவா’’தி வத³ந்தி. ஏதேனேவ ஸுத்தேன அஞ்ஞதா² அத்த²ம் வத்வா ‘‘பாவாராதி³பச்சத்த²ரணம் ந க³ருப⁴ண்ட³ம், பா⁴ஜனீயமேவ, ஸேனாஸனத்தா²ய தி³ன்னபச்சத்த²ரணமேவ க³ருப⁴ண்ட³’’ந்தி வத³ந்தி, உபபரிக்கி²தப்³ப³ம். க³ண்டி²காதி சீவரக³ண்டி²கா. ப⁴ஞ்சகோ நாம ஸரகோ.

நவகம்மதா³னகதா²வண்ணனா

323-4. அக்³க³ளப³ந்த⁴ஸூசித்³வாரகரணமத்தேனபி. ‘‘கபோதப⁴ண்டி³கா நாம வளபி⁴யா உபரி ட²பேதப்³ப³வலயம் வா திணச்ச²த³னகே³ஹஸ்ஸ பிட்டி²வம்ஸஸ்ஸ ஹேட்டா² ட²பேதப்³ப³ம் வா உப⁴யமஸ்ஸ க³தா தா³ரூ’’தி லிகி²தம். காரந்தராதி ததா³ புன பவிஸட்ட²ம் புப்³ப³பயோஜிதானானம் வசனபாதஸேனாஸனவாஸோ. ந பன பதிஸட்ட²தோதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். ஸப்³ப³த்த² வினட்ட²வாஸோ ந ச படிஸேத⁴கோ ஹோதீதி த³ட்ட²ப்³போ³. த்³வாரவாதபானாதீ³னி அபஹரித்வா தா³தும் அஸக்குணேய்யதோ ‘‘படிதா³தப்³பா³னியேவா’’தி வுத்தம். கோ³பானஸிஆத³யோ தே³ந்தஸ்ஸ விஹாரோ பலுஜ்ஜதீதி ‘‘மூலம் வா தா³தப்³ப³’’ந்திஆதி³ வுத்தந்தி ஏகே. ‘‘நேவாஸிகா பகதியா அனத்த²தாய பூ⁴மியா ட²பேந்தி சே, தேஸம்பி அனாபத்தியேவா’’தி லிகி²தம். ‘‘த்³வாரவாதபானாத³யோ அபரிகம்மகதாபி அபடிச்சா²தே³த்வா ந அபஸ்ஸயிதப்³பா³’’தி லிகி²தம்.

ஸங்க⁴ப⁴த்தாதி³அனுஜானனகதா²வண்ணனா

உத்³தே³ஸப⁴த்தகதா²வண்ணனா

325. யா ப⁴த்துத்³தே³ஸட்டா²னபூ⁴தாய போ⁴ஜனஸாலாய பகதிடி²திகா. தி³ன்னம் பனாதி யதா² ஸோ தா³யகோ தே³தி, தம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘ஸங்க⁴தோ ப⁴ந்தே’’திஆதி³மாஹ. ஏகவளஞ்ஜந்தி ஏகத்³வாரேன வளஞ்ஜிதப்³ப³ம். திசீவரபரிவாரந்தி ஏத்த² ‘‘உத³கமத்தலாபீ⁴ விய அஞ்ஞோபி உத்³தே³ஸப⁴த்தம் அலபி⁴த்வா வத்தா²தி³மனேகப்பகாரம் லப⁴தி சே, தஸ்ஸேவ த’’ந்தி லிகி²தம். ‘‘உத்³தே³ஸபத்தே தே³தா²’தி வத்வா க³ஹேத்வா ஆக³தபா⁴வேன ஸங்க⁴ஸ்ஸ பரிச்சத்தம் ந ஹோதியேவ தஸ்ஸேவ ஹத்தே² க³தத்தா, தஸ்மா தேஹி வுத்தக்கமேன ஸப்³பே³ஹி பா⁴ஜேத்வா பு⁴ஞ்ஜிதப்³ப³’’ந்தி வுத்தம். படிபாடிபத்தம் வா டி²திகாய டி²தபத்தம் வா. ‘‘கூடட்டி²திகா நாம அக்³க³ஹேதப்³பா³னம்பி கா³ஹிதத்தா’’தி லிகி²தம், ‘‘பணீதப⁴த்தட்டி²திகஞ்ச அஜானித்வா மிஸ்ஸேத்வா கா³ஹிதேபி ஏவமேவ படிபஜ்ஜிதப்³ப³’’ந்தி ச லிகி²தம். தஞ்சே தே²ய்யாய ஹரந்தி பத்தஹாரகா, ஆணாபகஸ்ஸ கீ³வா ஹோதி. அதிக்கந்தம்பி டி²திகம் ட²பேத்வாதி ஏத்த² ‘‘தம்தி³வஸமேவ சே பி⁴க்கா² லப்³ப⁴தி, அபரதி³வஸதோ பட்டா²ய ந லப்³ப⁴தி கிரா’’தி லிகி²தம். பச்சா² ‘‘ஸப்³போ³ ஸங்கோ⁴ பரிபு⁴ஞ்ஜதூ’’தி அவுத்தேபி பா⁴ஜேத்வா பரிபு⁴ஞ்ஜிதப்³ப³ம். ‘‘ஏத்தகே பி⁴க்கூ² ஸங்க⁴தோ உத்³தி³ஸித்வா தே³தா²’தி அவத்வா ‘ஏத்தகானம் பி⁴க்கூ²னம் ப⁴த்தம் க³ண்ஹதா²’தி தி³ன்னம் ஸங்கி⁴கனிமந்தனம் நாமா’’தி லிகி²தம்.

நிமந்தனப⁴த்தகதா²வண்ணனா

படிபாடியாதி யதா²லத்³த⁴படிபாடியா. விச்சி²ந்தி³த்வாதி ப⁴த்தம் க³ண்ஹதா²தி பத³ம் அவத்வா. ஆலோபஸங்கே²பேனாதி அயம் நயோ நிமந்தனாயமேவ, உத்³தே³ஸப⁴த்தே பன ஏகஸ்ஸ பஹோனகப்பமாணே ஏவ டி²திகா திட்ட²தி. ‘‘ஏகவாரந்தி யாவ தஸ்மிம் ஆவாஸே வஸந்தி பி⁴க்கூ², ஸப்³பே³வ லப⁴ந்தீ’’தி லிகி²தம்.

ஸலாகப⁴த்தகதா²வண்ணனா

ந ஹி ப³ஹிஸீமாய ஸங்க⁴லாபோ⁴தி ஏத்த² ‘‘உத்³தே³ஸப⁴த்தாதீ³ஸு ப³ஹிஸீமாய டி²தஸ்ஸபி சே உபாஸகா தே³ந்தி, க³ஹேதும் லப⁴ந்தி, அத்தனோபி பாபேத்வா க³ஹணம் அனுஞ்ஞாதம், ததா² இத⁴ ந வட்டதீ’’தி வுத்தம். ந பாபுணந்தீதி உத்³தி³ஸித்வாபி. வாரகா³மந்தி தூ³ரத்தா வாரேன நிக்³க³ஹேன க³ந்தப்³ப³கா³மே. பா²திகம்மமேவாதி அதிரேகலாபா⁴ ச ப⁴வந்தி. ஸம்முகீ²பூ⁴தஸ்ஸாதி யேபு⁴ய்யேன சே பி⁴க்கூ² ப³ஹிஸீமம் க³தா, ஸம்முகீ²பூ⁴தஸ்ஸ பாபேதப்³ப³ம். ஸபா⁴க³த்தா ஹி ஏகேன லத்³த⁴ம் ஸப்³பே³ஸம் பஹோதி, தஸ்மிம்பி அஸதி அத்தனோ பாபேத்வா தா³தப்³ப³ம். ‘‘லத்³தா⁴ வா அலத்³தா⁴ வா’’தி வசனஸிலிட்ட²வஸேன வுத்தம். விஹாரே அபாபிதம் பன…பே… ந வட்டதீதி ஸலாகப⁴த்தம் விஹாரே உத்³தி³ஸியதி. தேன பன தி³ன்னஸலாகேன. தஸ்ஸாதி க³ஹேத்வா க³தஸ்ஸ. ஸலாகா க³ஹேதப்³பா³தி யுத்தம் விய. ஸப்³ப³போத்த²கேஸு ‘‘கா³ஹேதப்³பா³’’தி பாடோ², தஸ்மா தேனாதி ஸலாகக்³கா³ஹாபகேனாதி அத்தோ². ‘‘சோரிகாய க³ஹிதத்தா ந பாபுணாதீ’’தி வசனதோ ‘‘குடிஸோத⁴னம் வட்டதீ’’தி ச தீ³பவாஸினோ வத³ந்தி கிர. ஏகம் மஹாதே²ரஸ்ஸாதி மஹாதே²ரோ விஹாரதோ யேபு⁴ய்யேன ந க³ச்ச²தி, இதரே கதா³சி க³ச்ச²தி, தஸ்மா ஸபா⁴கா³ சே, அத்தனோ பாபேத்வா புன இதரேஸம் தி³ய்யதி. விஹாரே தே²ரஸ்ஸ பத்தஸலாகப⁴த்தந்தி மஹாதே²ரோ ஏககோவ விஹாரே ஓஹீனோ, ‘‘அவஸ்ஸம் ஸப்³ப³ஸலாகா அத்தனோ பாபேத்வா டி²தோ’’தி படிஸ்ஸயம் க³ந்த்வா ஆக³ந்துகபி⁴க்கூ²னம்பி அத³ஸ்ஸனதோ குக்குச்சம் அகத்வா பு⁴ஞ்ஜந்தி.

பக்கி²கப⁴த்தகதா²வண்ணனா

உபோஸத²தி³வஸே ஆபத்திதே³ஸனம் ஸந்தா⁴ய ‘‘பரிஸுத்³த⁴ஸீலான’’ந்தி ஆஹ. லேக²ம் கத்வா நிப³த்³தா⁴பிதம். ‘‘ஆக³ந்துகப⁴த்தம்பி க³மிகப⁴த்தம்பீ’’தி ஆக³ந்துகோவ ஹுத்வா க³ச்ச²ந்தம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம். அனாத²கி³லானுபட்டா²கோபி தேன தி³ன்னம் பு⁴ஞ்ஜதி சே, தஸ்ஸபி பாபேதப்³ப³மேவ. கு³ளபிண்ட³ம் தாலபக்கமத்தம்.

ஸேனாஸனக்க²ந்த⁴கவண்ணனா நிட்டி²தா.

7. ஸங்க⁴பே⁴த³கக்க²ந்த⁴கவண்ணனா

ச²ஸக்யபப்³ப³ஜ்ஜாகதா²வண்ணனா

330. ‘‘அனுபியம் நாமா’’தி ஏகவசனேன தி³ஸ்ஸதி, ஸத்தமியம் பன ‘‘அனுபியாய’’ந்தி. ‘‘காளுதா³யிப்பபு⁴தயோ த³ஸ தூ³தா’’தி பாடோ². ‘‘ந ஹேட்டா²பாஸாதா³ ந ஹேட்டா²பாஸாத³ம் வா’’தி லிகி²தம்.

332. புப்³பே³ புப்³ப³காலே. ‘‘ரஞ்ஞோ ஸதோ’’தி ச ‘‘ரஞ்ஞோவஸதோ’’தி ச பாடோ².

333. ந லாப⁴தண்ஹா இத⁴ காமதண்ஹா, ஜா²னஸ்ஸ நேஸா பரிஹானி ஹேது. பு³த்³த⁴த்தஸீலம் பன பத்த²யந்தோ ஜா²னாபி நட்டோ²தி. நனு பத்தபா⁴வனா. மனோமயந்தி ஜா²னமனோமயம்.

334. ஸத்தா²ரோதி க³ணஸத்தா²ரோ.

339. போத்த²னிகந்தி சு²ரிகம்.

340. மனுஸ்ஸேதி புரிஸே.

341. ஏகரத்தாதி⁴காரேன ரக்க²ம் பச்சாஸீஸந்தா ஈதி³ஸாதி த³ஸ்ஸனத்த²ம் ‘‘பஞ்சிமே’’திஆதி³ வுத்தம். ‘‘புப்³பே³ ரக்க²ஸ்ஸேத’’ந்தி வுத்தத்தா மய்ஹம் பன ரக்க²ணே கிச்சம் நத்தீ²தி த³ஸ்ஸனத்த²ம் வுத்தம். பரூபக்கமேன ததா²க³தம் ஜீவிதா வோரோபேய்யாதி இத³ம் ஆணத்தியா ஆக³தத்தா ஏவம் வுத்தம்.

342. மா ஆஸதோ³தி மா வத⁴கசித்தேன உபக³ச்ச². இதோதி இமம்ஹா ஜீவிதம்ஹா. ‘‘யதோதி யஸ்மா, யதோதி வா க³தஸ்ஸா’’தி லிகி²தம். ‘‘படிகுடிதோதி அபஸக்கித்வா ஸங்குசிதோ ஹுத்வா வா படிஸக்கதீ’’தி லிகி²தம்.

343. திகபோ⁴ஜனந்தி தீஹி பு⁴ஞ்ஜிதப்³ப³போ⁴ஜனம். ‘‘திகபோ⁴ஜனீய’’ந்திபி பாடோ². பரிகப்பதோ ஹி திண்ணம் பு⁴ஞ்ஜிதும் அனுஜானாமி, ததோ உத்³த⁴ம் க³ணபோ⁴ஜனமேவ ஹோதி, தஸ்ஸாபி இத³மேவ வுத்தம். இத⁴ அபுப்³ப³ம் நத்தி². ‘‘அகதவிஞ்ஞத்திலத்³த⁴ம் திண்ணம் பு⁴ஞ்ஜந்தானம் கிஞ்சாபி தம் க³ணபோ⁴ஜனம் நாம ந ஹோதி, விஞ்ஞத்திவஸேன பன ந வட்டதீ’’தி லிகி²தம். தயோ அத்த²வஸே படிச்சாதி ஏத்தா²பி ‘‘மா பாபிச்சா²பக்க²ம் நிஸ்ஸாய ஸங்க⁴ம் பி⁴ந்தே³ய்யு’’ந்தி பேஸலானம் பி⁴க்கூ²னம் பா²ஸுவிஹாராயாதி யோஜேதப்³ப³ம். குலானுத்³த³யதாய சாதி குலானம் பஸாத³ரக்க²ணத்த²ம். வஜ்ஜந்தி வஜ்ஜமேவ. ‘‘வஜ்ஜமிமம் பு²ஸேய்யா’’தி லிகி²தம். ‘‘வஜ்ஜனீயம் புக்³க³லம் பு²ஸேய்யா’’தி வுத்தம். ‘‘இமஸ்ஸ மனோ ந பு²ஸேய்யா’’தி வத்தப்³ப³ம்பி ஸியா. சக்கபே⁴த³ந்தி ஸாஸனபே⁴த³ம். ஆயுகப்பந்தி ஏத்த² கிஞ்சாபி அவீசிம்ஹி ஆயுபரிமாணம் நத்தி², யேன பன கம்மேன யத்தகம் அனுப⁴விதப்³ப³ம், தஸ்ஸ ஆயுகப்பந்தி வேதி³தப்³ப³ம்.

345. ‘‘அஞ்ஞதரம் ஆஸனம் க³ஹேத்வா நிஸீதீ³’’தி வசனதோ விஸபா⁴க³ட்டா²னம் க³தஸ்ஸ பேஸலஸ்ஸபி பி⁴க்கு²னோ தேஸம் ஆஸனே நிஸீதி³தும் வட்டதீதி ஸித்³த⁴ம். ஆகி³லாயதீதி ருஜ்ஜதி. ஆதே³ஸனாபாடிஹாரியானுஸாஸனியாதி தஸ்ஸ தஸ்ஸ சித்தாசாரம் ஆதி³ஸ்ஸ ஆதி³ஸ்ஸ தே³ஸனா, ஆதே³ஸனாபாடிஹாரியானுஸாஸனீ. இத்³தி⁴ ஏவ பாடிஹாரியம் இத்³தி⁴பாடிஹாரியம், இத்³தி⁴பாடிஹாரியஸம்யுத்தாய அனுஸாஸனியா ஓவத³தீதி அத்தோ². நனு தம் ஆவுஸோதி ஏத்த² தம் வசனம் நனு மயா வுத்தோஸீதி அத்தோ².

346-9. ஸுவிக்கா²லிதந்தி ஸுதோ⁴தம். ஸம்கா²தி³த்வாதி ஸுட்டு² கா²தி³த்வா. ‘‘மஹிம் விகுப்³ப³தோதி மஹாவிஸாலோ’’தி லிகி²தம். தஸ்ஸ பி⁴ஸம் க⁴ஸமானஸ்ஸ. தத்த² நதீ³ஸு ஜக்³க³தோதி பாலேந்தஸ்ஸ. ‘‘கிம்? ஹத்தி²யூத²ம் க³ந்து’’ந்தி வத³ந்தி. ‘‘அஸம்பாதோ’தி பாடோ², அபத்தோ ஹுத்வாதி அத்தோ²’’தி லிகி²தம். ‘‘அபாயப³ஹுத்தா புன த³ஸ்ஸிதோ’’தி வுத்தம். ‘‘ஏவம்ஸதேதி ஏவம் அஸ்ஸ தே ஆஸவா’’தி லிகி²தம்.

350. ‘‘வோஸானம் பரினிட்டா²னம் வா’’தி ச லிகி²தம். ஜாதூதி த³ள்ஹத்தே² நிபாதோ. மா உத³பஜ்ஜதா²தி மா உப்பஜ்ஜேய்ய. ‘‘ஸோ பமாத³மனுயுஞ்ஜந்தோ’’தி பாடோ². அனாத³ரம் குஸலேஸு. உத³தி⁴ மஹாதி கித்தகோ மஹா? பே⁴ஸ்மா யாவ ப⁴யானகோ, தாவ மஹாதி வுத்தம் ஹோதி.

351. ந கோ², உபாலி, பி⁴க்கு²னீ ஸங்க⁴ம் பி⁴ந்த³தீதி ஏத்த² பி⁴க்கு² ஸங்க⁴ம் ந பி⁴ந்த³தி, பி⁴க்கு²னீ ஸங்க⁴ம் பி⁴ந்த³தீதி கேசி, நேதம் க³ஹேதப்³ப³ம். கேவலம் ‘‘ஸங்கோ⁴’’தி வுத்தே பி⁴க்கு²ஸங்கோ⁴வ அதி⁴ப்பேதோ. ‘‘ஸங்க⁴ஸ்ஸ தே³தி, உப⁴தோஸங்க⁴ஸ்ஸ தே³தி சா’’தி (மஹாவ. 379) மாதிகாவசனம்பி ஸாதே⁴தி. தஸ்மிம் அத⁴ம்மதி³ட்டி²பே⁴தே³ த⁴ம்மதி³ட்டி² ஸியா. ‘‘ஸீலஸதிபே⁴தே³ஸுபி ஸமானோ த⁴ம்மம் காதுந்தி ஸங்க⁴பே⁴தே³ வேமதிகோபி தாதி³ஸோ வா’’தி லிகி²தம். வினிதா⁴யாதி அத்தனோ வஞ்சனாதி⁴ப்பாயதம் சா²தே³த்வா.

ஸங்க⁴பே⁴த³கக்க²ந்த⁴கவண்ணனா நிட்டி²தா.

8. வத்தக்க²ந்த⁴கவண்ணனா

ஆக³ந்துகவத்தகதா²வண்ணனா

357. ஏகஸ்மிம் கா³மே அஞ்ஞவிஹாரதோ ஆக³தோபி ஆக³ந்துகோவ. தத்த² கேசி ஏவம் வத³ந்தி ‘‘ஆவாஸிகோ கத்த²சி க³ந்த்வா ஸசே ஆக³தோ, ‘தேனாபி ஆக³ந்துகப⁴த்தம் பு⁴ஞ்ஜிதப்³ப³’ந்தி வுத்தத்தா தூ³ராக³மனம் வுத்தம் ஹோதி, ந கா³மே, தஸ்மா ந யுத்த’’ந்தி. தே வத்தப்³பா³ ‘‘ஆக³ந்துகப⁴த்தம் நாம க³ஹட்டே²ஹி ட²பிதம். யஸ்மிம் நிப³த்³த⁴ம், ததோ அஞ்ஞகா³மதோதி ஆபன்னம். ததா² விஹாராதி⁴காரத்தா அஞ்ஞவிஹாரதோ ஆக³தோபி ஆக³ந்துகோ வா’’தி ஆசரியானம் ஸன்னிட்டா²னம். பானீயம் புச்சி²தப்³ப³ம், பரிபோ⁴ஜனீயம் புச்சி²தப்³ப³ந்தி உத்³த⁴ரித்வா க⁴டஸராவாதி³க³தம் ஸந்தா⁴ய பட²மம், து³தியம் கூபதளாகாதி³க³தந்தி ஆசரியோ. து³தியவாரே அத்தனோ வஸனட்டா²னத்தா விஸும் புச்சி²தப்³ப³மேவ, தஸ்மா வுத்தம் ஏதம் ‘‘பரிச்சி²ன்னபி⁴க்கோ² வா கா³மோ’’தி. ப³ஹூஸு போத்த²கேஸு து³விதா⁴பி யுஜ்ஜதி.

அனுமோத³னவத்தகதா²வண்ணனா

362-4. பஞ்சமே அனுமோத³னத்தா²ய நிஸின்னே. ‘‘மனுஸ்ஸானம் பரிவிஸனட்டா²னந்தி யத்த² மனுஸ்ஸா ஸபுத்ததா³ரா ஆவஸித்வா தே³ந்தீ’’தி லிகி²தம். இமஸ்மிம் க²ந்த⁴கே ஆக³ந்துகாவாஸிகக³மிகானுமோத³னப⁴த்தக்³க³பிண்ட³சாரிகாரஞ்ஞகஸேனாஸனஜந்தாக⁴ரவச்சகுடிஉபஜ்ஜா²சரியஸத்³தி⁴விஹாரிகந்தேவாஸிகவத்தானி சுத்³த³ஸ மஹாவத்தானி நாம. அக்³க³ஹிதக்³க³ஹணேன க³ணியமானானி அஸீதி க²ந்த⁴கவத்தானி நாம ஹோந்தி.

வத்தக்க²ந்த⁴கவண்ணனா நிட்டி²தா.

9. பாதிமோக்க²ட்ட²பனக்க²ந்த⁴கவண்ணனா

பாதிமோக்கு²த்³தே³ஸயாசனகதா²வண்ணனா

383-4. ‘‘நந்தி³முகீ²’’தி லிகி²தம். ஆயதகேனேவாதி ஆதி³ம்ஹி ஏவ. யந்தி யஸ்மா. ஸவந்தியோ மஹானதி³யோ. ‘‘மஹந்தபூ⁴தான’’ந்தி பாடோ². பத்தாதி பத்வா. ‘‘ஸமூலிகாய ட²பேதி அகதாயா’’தி ட²பனகஸ்ஸ ஸஞ்ஞாமூலவஸேன வுத்தம். தம் வத்து²ம் அவினிச்சி²னித்வாவ பரிஸா வுட்டா²தி.

அத்தாதா³னஅங்க³கதா²வண்ணனா

398-9. ‘‘அத்தாதா³னந்தி ஸயம் பரேஹி சோதி³தோ அத்தானம் ஸோதே⁴தும் அனாதி³யித்வா பரேஸம் விப்படிபத்திம் தி³ஸ்வா ஸாஸனம் ஸோதே⁴தும் அத்தனா ஆதி³தப்³ப³’’ந்தி லிகி²தம். வஸ்ஸாரத்தோதி வஸ்ஸகாலோ. ஸப்படிமாஸோதி ஆகட்³ட⁴னயுத்தோதி அதி⁴ப்பாயோ.

401. உபத³ஹாதப்³போ³தி உப்பாதே³தப்³போ³, விப்படிஸாரமுகே²ன தா⁴ரேதப்³போ³தி அதி⁴ப்பாயோ.

பாதிமோக்க²ட்ட²பனக்க²ந்த⁴கவண்ணனா நிட்டி²தா.

10. பி⁴க்கு²னிக்க²ந்த⁴கவண்ணனா

மஹாபஜாபதிகோ³தமீவத்து²கதா²வண்ணனா

402-3. ஸூனேஹீதி ஸுதேஹி. ‘‘ஸேதட்டிகா நாம ரோக³ஜாதீ’’தி பாளி. ‘‘ஸேதட்டி²கா’’தி அட்ட²கதா². ‘‘படிஸம்பி⁴தா³பத்தகீ²ணாஸவக்³க³ஹணேன ஜா²னானிபி க³ஹிதானேவ ஹோந்தி. ந ஹி நிஜ்ஜா²னிகானம் ஸப்³ப³ப்பகாரா ஸம்பத்தி இஜ்ஜ²தீ’’தி லிகி²தம்.

பி⁴க்கு²னீஉபஸம்பதா³னுஜானனகதா²வண்ணனா

404. யத³க்³கே³ன யம் தி³வஸம் ஆதி³ம் கத்வா. ததே³வாதி தஸ்மிம் ஏவ தி³வஸே. ‘‘அனுஞத்தியா’’தி பாடோ². ‘‘அனுபஞ்ஞத்தியா’’தி ந ஸுந்த³ரம்.

405. ‘‘படிக்³க³ண்ஹாமி யாவஜீவம் அனதிக்கமனீயோ’’தி வத்வா இதா³னி கிம் காரணா வரம் யாசதீதி சே? பரூபவாத³விவஜ்ஜனத்த²ம். து³ப்³பு³த்³தி⁴னோ ஹி கேசி வதே³ய்யும் ‘‘மஹாபஜாபதியா பட²மம் ஸம்படிச்சி²தத்தா உப⁴தோஸங்க⁴ஸ்ஸ யதா²வுட்³ட⁴அபி⁴வாத³னம் ந ஜாதம். கோ³தமீ சே வரம் யாசேய்ய, ப⁴க³வா அனுஜானேய்யா’’தி.

408. விமானேத்வாதி அபரஜ்ஜி²த்வா.

410-3. கம்மப்பத்தாயோபீதி கம்மாரஹாபி. ஆபத்திகா³மினியோபீதி ஆபத்திம் ஆபன்னாயோபி. த்³வே திஸ்ஸோ பி⁴க்கு²னியோதி த்³வீஹி தீஹி பி⁴க்கு²னீஹி. ‘‘மனோஸிலிகாயா’’தி பாடோ².