உபாலிபஞ்சகம்

அனிஸ்ஸிதவக்³க³வண்ணனா

417. உபாலிபஞ்ஹேஸு ‘‘கதி ஹி நு கோ² ப⁴ந்தே’’தி புச்சா²ய ஸம்ப³ந்தோ⁴ நத்தீ²தி கஸ்ஸசி மஞ்ஞனம் நிவாரேந்தோ ஆஹ ‘‘அய ஸம்ப³ந்தோ⁴’’தி. தே²ரோதி உபாலித்தே²ரோ, புச்சீ²தி ஸம்ப³ந்தோ⁴. இமேஸந்தி பஞ்சகானம் தந்திந்தி ஸம்ப³ந்தோ⁴. கேஸம் அத்தா²ய தந்திம் ட²பேஸ்ஸாமீதி ஆஹ ‘‘நிஸ்ஸாய வஸனகாரீனம் அத்தா²யா’’தி. வஸனகாரீனம் பி⁴க்கூ²னந்தி ஸம்ப³ந்தோ⁴. தேஸந்தி பஞ்ஹானம்.

ஆபன்னோ கம்மகதோதி ஏத்த² ‘‘ஆபன்னோ’’தி பத³ம் ‘‘கம்மகதோ’’தி பத³ஸ்ஸ காரணத³ஸ்ஸனந்தி ஆஹ ‘‘ஆபத்திம் ஆபன்னோ, தப்பச்சயாவ ஸங்கே⁴ன கம்மம் கதம் ஹோதீ’’தி. தப்பச்சயாவாதி தம்ஆபத்திஆபன்னஸங்கா²தா காரணா ஏவ.

நப்படிப்பஸ்ஸம்ப⁴னவக்³க³வண்ணனா

420. அயந்தி கம்மகதோ பி⁴க்கு², ந வத்ததீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. அனுலோமவத்தேதி கதகம்மஸ்ஸ அனுலோமே வத்தே. அஸ்ஸாதி பி⁴க்கு²ஸ்ஸ. ஸரஜ்ஜுகோதி ஸஹ கம்மஸங்கா²தாய ரஜ்ஜுயாதி ஸரஜ்ஜுகோ.

421. ஸமக்³கே³ஹி பி⁴க்கூ²ஹீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. ஹீதி ஸச்சம். அச்சயம் தே³ஸாபேத்வாதி அஞ்ஞமஞ்ஞம் தோ³ஸம் தே³ஸாபேத்வா. திணவத்தா²ரகஸமத²ம் வாதி வாஸத்³தோ³ அத்த²ந்தரவிகப்போ. தத்ர சேதி ஏத்த² தஸத்³தோ³ கம்மவிஸயோ, சேஸத்³தோ³ ஸசேபரியாயோதி ஆஹ ‘‘ஸசே தாதி³ஸே கம்மே’’தி. தி³ட்டா²விகம்மம்பி கத்வாதி தி³ட்டா²விகம்மம் கத்வாபீதி யோஜனா. பிஸத்³தே³ன அகத்வாபீதி ஸம்பிண்டே³தி. யத்ர பனாதி கம்மே பன. தத்தா²தி கம்மே. பக்கமிதப்³ப³ந்தி ஸங்கா³மாவசரேன பக்கமிதப்³ப³ம்.

422. உஸ்ஸிதமந்தீதி ஏத்த² உஸ்ஸிதம் மந்தீ உஸ்ஸிதமந்தீதி த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ ‘‘லோப⁴…பே… பா⁴ஸிதா’’தி. தத்த² ‘‘லோப⁴தோ³ஸ மோஹமானுஸ்ஸன்னம் வாச’’ந்தி இமினா உஸ்ஸிதபத³ஸ்ஸ அத்த²ம் த³ஸ்ஸேதி. ‘‘பா⁴ஸிதா’’தி இமினா ‘‘மந்தீ’’தி பத³ஸ்ஸ அத்த²ம் த³ஸ்ஸேதி. நிஸ்ஸிதஜப்பீதி ஏத்த² அஞ்ஞனிஸ்ஸிதம் ஜப்பமேதஸ்ஸாதி நிஸ்ஸிதஜப்பீதி த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ ‘‘அத்தனோ’’திஆதி³. ஏத்த² ஜப்பந்தி வசனம். ஜப்ப வசனேதி ஹி தா⁴துபாடே²ஸு வுத்தம். உஸ்ஸத³யுத்தந்தி லோபா⁴தி³உஸ்ஸத³யுத்தம், வசனந்தி ஸம்ப³ந்தோ⁴. ஏவமஞ்ஞந்தி ஏவம் அத்தனா அஞ்ஞம். கதா²னுஸந்தி⁴வசனேதி சோத³கசுதி³தகானம் கதா²ய அனுஸந்தி⁴வசனே. ஏத்த² ‘‘வசனே’’தி இமினா ‘‘பா⁴ஸானுஸந்தீ⁴’’தி ஏத்த² பா⁴ஸஸத்³தோ³ வசனபரியாயோதி த³ஸ்ஸேதி.

உஸ்ஸாரேதீதி உத்³த⁴ம் க³மாபேதி. இமினா உஸ்ஸாதே³தி உபரி க³மாபேதீதி உஸ்ஸாதே³தாதி வசனத்த²ம் த³ஸ்ஸேதி. ஏத்த² ஹி த³காரரகாரா ஸதி³ஸத்தா². தே ஹி த்³வே அக்க²ரா கதா³சி கத்த²சி ஸதி³ஸத்தா² ஹோந்தி. அவஸாரேதீதி ஹீனபா⁴வம் க³மாபேதி. இமினா அவஸாதே³தி அதோ⁴பா⁴வம் க³மாபேதீதி அவஸாதே³தாதி வசனத்த²ம் த³ஸ்ஸேதி. ‘‘அபஸாதே³தா’’திபி பாடோ², உபஸக்³க³மத்தமேவ நானம். ஸம்ப²ஞ்ச ப³ஹும் பா⁴ஸதீதி ஏத்த² ஸம்ப²ஸத்³தோ³ நிரத்த²ககதா²வசனோதி ஆஹ ‘‘நிரத்த²ககத²’’ந்தி. நிரத்த²ககதா² ஹி யஸ்மா ஸம் ஹிதஸுக²ம் ப²லதி வினாஸேதி, தஸ்மா ஸம்ப²ந்தி வுச்சதி. பா² தா⁴தூதி ச ப²லதா⁴தூதி ச தா⁴துபாடே²ஸு (ஸத்³த³னீதிதா⁴துமாலாயம் 16 லகாரந்ததா⁴து) வுத்தம்.

பா⁴ரே அனாரோபிதேதி ‘‘தவ பா⁴ரோ’’தி ஸங்கே⁴ன பா⁴ரே அனாரோபிதே. அஜ்ஜோ²த்த²ரித்வாதி அபி⁴ப⁴வித்வா. இமினா பஸய்ஹ பவத்தாதி ஏத்த² பஸய்ஹஸத்³த³ஸ்ஸ அபி⁴ப⁴வனத்த²ம் த³ஸ்ஸேதி. அனதி⁴காரேதி அனதி⁴பச்சட்டா²னே. ‘‘கதே²தா’’தி இமினா வதுதா⁴துயா கத²னத்த²ம் த³ஸ்ஸேதி. அனோகாஸகம்மம் காரேத்வாதி ஏத்த² நகாரஸ்ஸ அயுத்தயோக³பா⁴வதோ யுத்தட்டா²னம் த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ ‘‘ஓகாஸகம்மம் அகாரேத்வா’’தி. யஸ்ஸாதி யா அஸ்ஸ. அஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ அத்தனோ யா தி³ட்டி² அத்தீ²தி யோஜனா, அத²வா அத்தனோ யா தி³ட்டி² ப⁴வேய்யாதி யோஜனா. தந்தி தி³ட்டி²ம். ‘‘கதே²தா’’தி இமினா ப்³யாகதாதி ஏத்த² வி ஆ புப்³ப³கரதா⁴துயா கத²னத்த²ம் த³ஸ்ஸேதி.

வோஹாரவக்³க³வண்ணனா

424. ‘‘நேவ தே³ஸனாய ந வுட்டா²னேனா’’தி இத³ம் பாராஜிகாபத்திம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம். தோ³ஸானுரூபந்தி வத்து²ஸங்கா²தஸ்ஸ தோ³ஸஸ்ஸ அனுரூபம்.

பயோக³ம் ந ஜானாதீதி ஏத்த² ஸசே பயோகோ³ மூலேன விஸதி³ஸோ ஹுத்வா பி⁴ன்னோ ஹோதி, ஏவம் ஸதி மூலபயோக³ந்தி ந வத்தப்³ப³ந்தி ஆஹ ‘‘அதி⁴கரணானம் ஹீ’’திஆதி³. ஹீதி ஸச்சம், யஸ்மா வா. மூலமேவ பயோகா³ நாம ஹோந்தி, ந அஞ்ஞந்தி அதி⁴ப்பாயோ.

காதப்³ப³ந்தி ந ஜானாதீதி காதப்³ப³ம் இதி கம்மஸ்ஸ கரணம் ந ஜானாதீதி யோஜனா. வத்தூ²தி ப⁴ண்ட³னகலஹாதி³வத்து², நியஸ்ஸாதீ³னம் வத்தூ²தி ஸம்ப³ந்தோ⁴. சதுன்னந்தி தஜ்ஜனீயனியஸ்ஸபப்³பா³ஜனீயபடிஸாரணீயவஸேன சதுன்னம். யாசதீதி ஸங்க⁴ம் கம்மஸ்ஸ வூபஸமம் யாசதி.

வத்து²ந்தி ஏத்த² ஆபத்திக்க²ந்தா⁴னமேவ வத்து²ந்தி ஆஹ ‘‘ஸத்தன்னம் ஆபத்திக்க²ந்தா⁴ன’’ந்தி. பதே³ஸபஞ்ஞத்திஸப்³ப³த்த²பஞ்ஞத்திஸாதா⁴ரணபஞ்ஞத்திஅஸாதா⁴ரணபஞ்ஞத்திஏகதோபஞ்ஞ- த்திஉப⁴தோபஞ்ஞத்திவஸேன ச²ன்னம் பஞ்ஞத்தீனம் பஞ்ஞத்தியம் பவிட்ட²த்தா வுத்தம் ‘‘திவித⁴ம் பஞ்ஞத்தி’’ந்தி. ‘‘ஹேட்டு²பரியம் கத்வா பத³ம் யோஜேதீ’’தி இமினா பத³பச்சாப⁴ட்ட²ந்தி ஏத்த² பதா³னம் ஹேட்டு²பரியவஸேன படினிவத்தித்வா ஆப⁴ஸ்ஸனம் க³ளனம் சுதம் பத³பச்சாப⁴ட்ட²ந்தி அத்த²ம் த³ஸ்ஸேதி.

வினயேதி ஏத்த² ந கேவலம் பாளியம்யேவ, அத² கோ² அட்ட²கதா²யம்பீதி ஆஹ ‘‘வினயபாளியஞ்சேவ அட்ட²கதா²யஞ்சா’’தி.

ஞத்திம் ந ஜானாதீதி ஏத்த² ஞத்திபே⁴த³ம் த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ ‘‘ஸங்கே²பதோ’’திஆதி³. தத்தா²தி து³விதா⁴ஸு ஞத்தீஸு. கம்மஞத்தீதி அனுஸ்ஸாவனகம்மஸ்ஸ டா²னே டி²தா ஞத்தி. அனுஸ்ஸாவனகம்மம் நத்தி², ஸயமேவ அனுஸ்ஸாவனகம்மட்டா²னே டி²தாதி அத்தோ². கம்மபாத³ஞத்தீதி அனுஸ்ஸாவனகம்மஸ்ஸ பாத³பூ⁴தா மூலபூ⁴தா ஞத்தி. நவஸு டா²னேஸூதி ஓஸாரணாதீ³ஸு நவஸு டா²னேஸூ. த்³வீஸு டா²னேஸூதி ஞத்திது³தியஞத்திசதுத்த²வஸேன த்³வீஸு டா²னேஸு, கம்மபாத³ஞத்தியா கரணம் ந ஜானாதீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. ய்வாயம் சதுப்³பி³தோ⁴ ஸமதோ²தி யோஜனா. தந்தி சதுப்³பி³த⁴ம் ஸமத²ம். ஞத்தியாதி ஸாம்யத்தே² ஸாமிவசனம். யம் அதி⁴கரணம் வூபஸமதீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. தஸ்ஸாதி அதி⁴கரணஸ்ஸ. தம் வூபஸமம் ந ஜானாதீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴.

ஸுத்தம் ந ஜானாதீதி ஏத்த² ஸுத்தஸத்³த³ஸ்ஸ கதா³சி கத்த²சி மாதிகாயஞ்ச ஸுத்தந்தபிடகே ச பவத்தனதோ இத⁴ உப⁴தோவிப⁴ங்கே³தி ஆஹ ‘‘உப⁴தோவிப⁴ங்க³’’ந்தி. வினயம் ந ஜானாதீதி ஏத்த² வினயஸத்³த³ஸ்ஸ ஸகலே வினயபிடகே வத்தமானஸ்ஸாபி ஸுத்தந்தி ஏத்த² உப⁴தோவிப⁴ங்க³ஸ்ஸ க³ஹிதத்தா இத⁴ க²ந்த⁴கபரிவாராவ க³ஹேதப்³பா³தி ஆஹ ‘‘க²ந்த⁴கபரிவாரம் ந ஜானாதீ’’தி.

வினயம் ந ஜானாதீதி ஏத்த² வினயபிடகஸ்ஸ க³ஹேதப்³ப³த்தா வுத்தம் ‘‘ட²பேத்வா வினயபிடக’’ந்தி. ஸுத்தந்திகே சத்தாரோ மஹாபதே³ஸேதி (தீ³. நி. 2.187 ஆத³யோ; அ. நி. 4.180) பு³த்³தா⁴பதே³ஸஸங்கா⁴பதே³ஸஸம்ப³ஹுலத்தே²ராபதே³ஸஏகத்தே²ரா பதே³ஸவஸேன சத்தாரோ மஹாபதே³ஸே. ஏத்தா²தி பஞ்சகே. யந்தி வசனம். ஸப்³ப³த்தா²தி ஸப்³பே³ஸு பஞ்சகேஸு.

இதி

அனிஸ்ஸிதவக்³க³-நப்படிப்பஸ்ஸம்ப⁴னவக்³க³-வோஹாரவக்³க³வண்ணனாய

யோஜனா ஸமத்தா.

தி³ட்டா²விகம்மவக்³க³வண்ணனா

425. தி³ட்டா²விகம்மவக்³கே³ தி³ட்டா²விகம்மாதி ஏத்த² ஆவி கரீயதே ஆவிகம்மம், தி³ட்டீ²னம் ஆவிகம்மம் தி³ட்டா²விகம்மந்தி த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ ‘‘தி³ட்டீ²னம் ஆவிகம்மானீ’’தி. ‘‘லத்³தி⁴பகாஸனான’’ந்தி இமினா தி³ட்டி²ஸத்³தோ³ லத்³தி⁴பரியாயோ, ஆவிகம்மஸத்³தோ³ பகாஸனபரியாயோதி த³ஸ்ஸேதி. ஏதந்தி ‘‘தி³ட்டா²விகம்மா’’தி நாமம். அதே³ஸனாகா³மினீ நாம அத்த²தோ க³ருகந்தி ஆஹ ‘‘க³ருகாபத்தியா’’தி. லஹுகாயபீதி பிஸத்³தோ³ க³ரஹத்தோ². லஹுகாயபி தே³ஸிதாய தி³ட்டா²விகம்மம் அத⁴ம்மிகம் ஹோதி, பகே³வ க³ருகாயாதி அத்தோ².

யதா² …பே… ஹோதீதி யதா² ஆவிகதே சதூஹி பஞ்சஹி ஏகீபூ⁴தேஹி ஆவிகதா ஹோதீதி யோஜனா. சதூஹி பஞ்சஹீதி அந்திமபரிச்சே²த³த³ஸ்ஸனம். ததோ அதிரேகேஹிபி ஏகதோ தே³ஸேதும் ந வட்டதி, தே³ஸிதா ச ஆபத்தி ந வுட்டா²தி, தே³ஸனாபச்சயா து³க்கடஞ்ச ஹோதி. ‘‘சதூஹி பஞ்சஹீ’’தி அந்திமபரிச்சே²த³ஸ்ஸ த³ஸ்ஸிதத்தா த்³வீஹி தீஹி பன ஏகதோ தே³ஸேதும் வட்டதீதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். மனோமானஸேனாதி ஏத்த² மனோஸத்³தே³ன மானஸஸத்³த³ஸ்ஸ ராக³அரஹத்தேஸுபி பவத்தனதோ தத³த்தே² படிக்கி²பித்வா சித்தே ஏவ வத்ததீதி த³ஸ்ஸேதி. தேன வுத்தம் ‘‘மனஸங்கா²தேன மானஸேனா’’தி. இமினா மனபூ⁴தம் மானஸம் மனோமானஸந்தி வசனத்த²ம் த³ஸ்ஸேதி.

ஸமானஸம்வாஸகஸ்ஸாபீதி பிஸத்³தோ³ ஸமானஸம்வாஸகஸ்ஸபி நானாஸீமாய டி²தஸ்ஸ ஸந்திகே ஆவிகம்மம் அத⁴ம்மிகம் ஹோதி, பகே³வ நானாஸம்வாஸகஸ்ஸாதி த³ஸ்ஸேதி. மாளகஸீமாயாதி க²ண்ட³ஸீமாய அங்க³ணே. அவிப்பவாஸஸீமாயாதி மஹாஸீமாய, டி²தஸ்ஸாபி ஸந்திகேதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. பிஸத்³தே³ன ‘‘க²ண்ட³ஸீமாய டி²தஸ்ஸபீ’’தி அத்த²ம் ஸம்பிண்டே³தி.

430. ந பரியத்தந்தி ந ஸமத்த²ம். இமினா நாலந்தி ஏத்த² அலம்ஸத்³தோ³ பரியத்தத்தோ²வ, நாரஹபூ⁴ஸனவாரணத்தோ²தி த³ஸ்ஸேதி. இதா⁴பீதி பஞ்சகேபி. பிஸத்³தே³ன புரிமபஞ்சகம் அபேக்க²தி. ‘‘ஸாஸனதோ’’தி இமினா சுதா⁴துயா அபாதா³னம் த³ஸ்ஸேதி. ‘‘காமோ’’தி இமினா அதி⁴ப்பாயஸத்³தோ³ காமபரியாயோதி த³ஸ்ஸேதி.

432. மந்த³த்தா மோமூஹத்தாதி ஏத்த² த்தபச்சயஸ்ஸ பா⁴வத்தே², பஞ்சமீவிப⁴த்தியா ச காரணத்தே² பவத்தபா⁴வம் த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ ‘‘மந்த³பா⁴வேன மோமூஹபா⁴வேனா’’தி. பரிப⁴வாதி ஏத்த² பரிப⁴வகாமாதி அத்த²ம் த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ ‘‘பரிப⁴வம் ஆரோபேதுகாமோ ஹுத்வா’’தி. அஞ்ஞப்³யாகரணேஸுபீதி அரஹத்தப்³யாகரணேஸுபி. ஸப்³ப³த்தா²தி தி³ட்டா²விகம்மவக்³கே³. யந்தி வசனம்.

இதி தி³ட்டா²விகம்மவக்³க³வண்ணனாய யோஜனா ஸமத்தா.

முஸாவாத³வக்³க³வண்ணனா

444. த⁴ம்மபதா⁴னம் த⁴ம்மாதி⁴ட்டா²னம் ஸந்தா⁴ய ‘‘பாராஜிகம் க³ச்ச²தீதி பாராஜிககா³மீ’’தி ஸுத்³த⁴கத்துவஸேன வுத்தம், புக்³க³லபதா⁴னம் புக்³க³லாதி⁴ட்டா²னம் ஸந்தா⁴ய ‘‘பாராஜிகம் க³ச்ச²தி அனேன, க³மாபேதீதி வா பாராஜிககா³மீ’’தி கரணஹேதுகத்துவஸேனபி வத்தப்³ப³ம். வித்தா²ரம் த³ஸ்ஸந்தோ ஆஹ ‘‘தத்தா²’’திஆதி³. தத்த² தத்தா²தி ‘‘முஸாவாதோ³ பாராஜிககா³மீ’’திஆதி³பாடே², ஏவம் வித்தா²ரோ வேதி³தப்³போ³தி ஸம்ப³ந்தோ⁴. தேஸு ‘‘முஸாவாதோ³ பாராஜிககா³மீ’’திஆதீ³ஸு வா, நித்³தா⁴ரணே பு⁴ம்மம்.

அத³ஸ்ஸனேனாதி ஏத்த² கஸ்ஸ அத³ஸ்ஸனேனாதி ஆஹ ‘‘வினயத⁴ரஸ்ஸா’’தி. வித்தா²ரம் த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ ‘‘கப்பியாகப்பியேஸு ஹீ’’திஆதி³. தந்தி வினயத⁴ரம். அஸ்ஸவனேனாதி ஏத்த² கேஸம் வசனம் அஸ்ஸவனேனாதி ஆஹ ‘‘ஏகவிஹாரேபீ’’திஆதி³. ஏகவிஹாரேபீதி வினயத⁴ரேன ஏகவிஹாரேபி. பிஸத்³தே³ன நானாவிஹாரே பன பகே³வாதி த³ஸ்ஸேதி. உபட்டா²னந்தி உபட்டா²னத்த²ம், உபட்டா²னட்டா²னம் வா. வுச்சமானம் அஞ்ஞேஸம் வசனம் அஸுணந்தோ ஹுத்வா வாதி யோஜனா. பஸுத்தகதாதி ஏத்த² யகாரலோபோதி ஆஹ ‘‘பஸுத்தகதாயா’’தி. பஸுத்தகபா⁴வேனபீதி பிஸத்³தோ³ அஞ்ஞம்பி அத³ஸ்ஸனாதி³காரணம் ஸம்பிண்டே³தி. ததா²ஸஞ்ஞீதி ஏத்த² ததா²ஸத்³தோ³ கோவிஸயோதி ஆஹ ‘‘அகப்பியே…பே… ஆபஜ்ஜந்தோ’’தி. ஏகரத்தாதிக்கமாதி³வஸேனாதி ஆதி³ஸத்³தே³ன சா²ரத்தாதிக்கமாதி³ம் ஸங்க³ண்ஹாதி. ஸப்³ப³த்தா²தி முஸாவாத³வக்³கே³.

இதி முஸாவாத³வக்³க³வண்ணனாய யோஜனா ஸமத்தா.

பி⁴க்கு²னோவாத³வக்³க³வண்ணனா

450. பி⁴க்கு²னிவக்³கே³ அலாபா⁴யாதி ஏத்த² லப⁴தா⁴துயா கம்மம், ஸம்பதா³னவசனஸ்ஸ ச தத³த்த²ம் த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ ‘‘சதுன்னம் பச்சயானம் அலாப⁴த்தா²யா’’தி. ‘‘வாயமதீ’’தி இமினா பரிஸக்கதீதி ஏத்த² ஸக்கதா⁴துயா ஸமத்த²த்த²ம் படிக்கி²பித்வா வாயமத்த²ம் த³ஸ்ஸேதி. கலிஸாஸனந்தி பாபபராஜயஆணம். நீஹரணத்தா²யாதி நித்³த⁴ரித்வா அபனயனத்தா²ய.

451. ‘‘கம்ம’’ந்தி ஸாமஞ்ஞதோ வுத்தத்தா ‘‘ஸத்தன்னம் கம்மானம் அஞ்ஞதர’’ந்தி.

454. ந ஸாகச்சா²தப்³போ³தி ஏத்த² கோ நாம கதா²மக்³கோ³ ந ஸாகச்சா²தப்³போ³, நனு வினயோயேவாதி ஆஹ ‘‘கப்பியா…பே… கதா²மக்³கோ³’’தி. ‘‘ந கதே²தப்³போ³’’தி இமினா கச்ச²ஸத்³த³ஸ்ஸ கத²தா⁴துயா நிப்ப²ன்னபா⁴வம் தீ³பேதி. கஸ்மா பன பட²மபஞ்சகே ‘‘ந அஸேக்கே²னா’’தி படிக்கி²பித்வா து³தியபஞ்சகே ‘‘அஸேக்கே²னா’’திஆதி³ வுத்தந்தி ஆஹ ‘‘யஸ்மா பனா’’திஆதி³. இதரோ புது²ஜ்ஜனோ ந கதே²தீதி யோஜனா.

ந அத்த²படிஸம்பி⁴தா³பத்தோதி ஏத்த² அத்தோ² நாம அட்ட²கதா²யேவாதி⁴ப்பேதாதி ஆஹ ‘‘அட்ட²கதா²யா’’தி. ‘‘பபே⁴த³க³தஞாணப்பத்தோ’’தி இமினா அத்தா²தீ³ஸு பதி விஸும் ஸம்பி⁴ஜ்ஜதீதி படிஸம்பி⁴தா³, பஞ்ஞா, தம் பத்தோதி படிஸம்பி⁴தா³பத்தோ. அத்தே² படிஸம்பி⁴தா³பத்தோ அத்த²படிஸம்பி⁴தா³பத்தோதி த³ஸ்ஸேதி. ‘‘பாளித⁴ம்மே’’தி இமினா த⁴ம்மபடிஸம்பி⁴தா³பத்தோதி ஏத்த² த⁴ம்மஸரூபம் த³ஸ்ஸேதி. வோஹாரனிருத்தியந்தி பஞ்ஞத்தினிருத்தியம். இமினா நிருத்திபடிஸம்பி⁴தா³பத்தோதி ஏத்த² நிருத்திஸரூபம் த³ஸ்ஸேதி. படிபா⁴னபடிஸம்பி⁴தா³பத்தோதி ஏத்த² படிபா⁴னம் நாம ஹேட்டி²மஞாணத்தயமேவாதி ஆஹ ‘‘அத்த²படிஸம்பி⁴தா³தீ³னி ஞாணானீ’’தி, தேஸூதி ஞாணேஸு, யம் யம் விமுத்தம் யதா²விமுத்தம், சித்தம். பச்சவேக்கி²தாதி புனப்புனம் ஓலோகிதா. ஸப்³ப³த்தா²தி பி⁴க்கு²னிவக்³கே³.

இதி பி⁴க்கு²னோவாத³வக்³க³வண்ணனாய யோஜனா ஸமத்தா.

உப்³பா³ஹிகவக்³க³வண்ணனா

455. உப்³பா³ஹிகவக்³கே³ அத்த²குஸலோதிஆதி³பதா³னம் பே⁴த³னிஸ்ஸிதஸமாஸம் த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ ‘‘அட்ட²கதா²குஸலோ’’திஆதி³. ஆசரியமுக²தோதி ஆசரியவத³னதோ, ஆசரியஸம்முகே² வா, ஸிதி²லத⁴னிதாதீ³தி ஆதி³ஸத்³தே³ன தீ³க⁴ரஸ்ஸாதீ³னி (பரி. அட்ட². 485; வி. ஸங்க³. அட்ட². 252) ஸங்க³ண்ஹாதி. அக்க²ரபரிச்சே²தே³தி ஏத்தகோ ஸிதி²லோ, ஏத்தகோ த⁴னிதோதிஆதி³னா அக்க²ரபரிச்சே²தே³. இமினா ப்³யஞ்ஜனகுஸலோதி ஏத்த² ப்³யஞ்ஜனஸத்³தோ³ அக்க²ரபரியாயோதி த³ஸ்ஸேதி. ந புப்³பா³பரகுஸலோதி ஏத்த² புப்³பா³பரோ நாம புரிமானம் சதுன்னஞ்சேவ கதா²ய ச புப்³பா³பரோதி ஆஹ ‘‘அத்த²புப்³பா³பரே’’திஆதி³.

கோத⁴னோதிஆதீ³னி வுத்தானீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. யஸ்மா ந ஸக்கோதீதி யோஜனா. பஸாரேதாதி ஏத்த² ஸரதா⁴து உபஸக்³க³வஸேன வேசித்தவாசகோதி ஆஹ ‘‘மோஹேதா’’தி.

இதி உப்³பா³ஹிகவக்³க³வண்ணனாய யோஜனா ஸமத்தா.

அதி⁴கரணவூபஸமவக்³க³வண்ணனா

457. அதி⁴கரணவூபஸமவக்³கே³ ஸங்க⁴க³ரு நாம கோதி ஆஹ ‘‘த⁴ம்மஞ்ச…பே… ஸங்க⁴க³ரு நாம ஹோதீ’’தி. தானீதி சீவராதீ³னி.

458. பஞ்சஹுபாலி ஆகாரேஹீதி ஏத்த² ஆகாரஸத்³தோ³ காரணத்தோ²தி ஆஹ ‘‘பஞ்சஹி காரணேஹீ’’தி. கம்மேனாதிஆதீ³ஸு கம்மாதீ³னம் ஸரூபம் த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ ‘‘அபலோகனாதீ³ஸூ’’திஆதி³. உபபத்தீஹீதி யுத்தீஹி. மய்ஹம் உச்சாகுலா பப்³ப³ஜிதபா⁴வஞ்ச ப³ஹுஸ்ஸுதபா⁴வஞ்ச தும்ஹே ஜானாதா²தி யோஜனா. மாதி³ஸோ நாம…பே… தும்ஹாகம் யுத்தம் நனூதி யோஜனா. கண்ணமூலேதி கண்ணஸமீபே. அனுஸ்ஸாவனேனாதி அனுஸமீபே ஸாவாபனேன. தேஸந்தி பி⁴க்கூ²னம். அனிவத்தித⁴ம்மேதி அனிவத்தனஸபா⁴வே. ஸலாகக்³கா³ஹேனாதி அத்தனோ ஸலாகாய கா³ஹாபனேன.

ஏத்தா²தி கம்மாதீ³ஸு. பமாணந்தி ஸங்க⁴பே⁴த³ஸ்ஸ காரணம். புப்³ப³பா⁴கா³தி ஸங்க⁴பே⁴த³தோ புப்³ப³பா⁴கே³ பவத்தா. புப்³ப³பா⁴க³பா⁴வம் ஆவிகரோந்தோ ஆஹ ‘‘அட்டா²ரஸவத்து²தீ³பனவஸேன ஹீ’’திஆதி³. வோஹரந்தேபீதி யோஜனா. தத்தா²தி வோஹாரே. கதா³ பன ஸங்கோ⁴ பி⁴ன்னோதி ஆஹ ‘‘யதா³ பனா’’திஆதி³. யதா³ பன கரோதீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. கம்மந்தி உபோஸத²கம்மதோ அஞ்ஞம் கம்மம் க³ஹேதப்³ப³ம். உத்³தே³ஸந்தி உபோஸத²கம்மம். இதீதி ஏவம். ஸங்க⁴பே⁴த³கக்க²ந்த⁴கவண்ணனாயம் ‘‘ஏவம்…பே… பகாஸயிஸ்ஸாமா’’தி (சூளவ. அட்ட². 351) யம் வசனம் அவோசும்ஹாதி யோஜனா. தஸ்ஸ வசனஸ்ஸாதி பாட²ம் அஜ்ஜா²ஹரித்வா ‘‘ஸ்வாயம் அத்தோ²’’தி பதே³ன ஸம்ப³ந்தி⁴தப்³போ³.

பஞ்ஞத்தேதந்தி ஏத்த² நிக்³க³ஹிதலோபஸந்தீ⁴தி ஆஹ ‘‘பஞ்ஞத்தம் ஏத’’ந்தி. க்வாதி கிஸ்மிம் க²ந்த⁴கே. தத்ராதி வத்தக்க²ந்த⁴கே. ஏத்தாவதாதி ஏத்தகேன ஆக³ந்துகவத்தாதி³அகரணமத்தேன. அனுபுப்³பே³னாதி அனுக்கமேன. யதா²ரத்தந்தி ஏத்த² யதா²ஸத்³தோ³ அனுரூபத்த²வாசகோ, ரத்திஸத்³தே³ன ரத்திப்பமாணம் க³ஹேதப்³ப³ந்தி த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ ‘‘ரத்திபரிமாணானுரூப’’ந்தி. இமினா ரத்தியா அனுரூபம் யதா²ரத்தந்தி நிப்³ப³சனம் த³ஸ்ஸேதி. ‘‘ரத்திபரிமாணானுரூப’’ந்தி வுத்தே ரத்திபரிமாணஸ்ஸ அதிக்கந்தத்தா அத்த²தோ தே²ரோதி ஆஹ ‘‘யதா²தே²ரந்தி அத்தோ²’’தி. வவத்தா²னந்தி பரிச்சே²தோ³. ஸோ ஹி விஸும் அவஹிதோ ஹுத்வா திட்ட²தீதி வவத்தா²னந்தி வுச்சதி. கம்மாகம்மானீதி ஏத்த² கம்மம் அகம்மானீதி பத³விபா⁴க³ம் கத்வா அகாரோ வுத்³த⁴த்தோ²தி ஆஹ ‘‘கு²த்³த³கானி சேவ மஹந்தானி ச கம்மானீ’’தி. ஸதி ச அகம்மஸ்ஸ மஹந்தபா⁴வே கம்மம் நாம கு²த்³த³கந்தி அத்த²தோ ஸித்³த⁴ம் ஹோதி. தேன வுத்தம் ‘‘கு²த்³த³கானி சேவா’’தி. அகாரஸ்ஸ அப்பத்த²ம் க³ஹேத்வா ‘‘மஹந்தானி சேவ கு²த்³த³கானி ச கம்மானீ’’தி அத்தோ²பி யுஜ்ஜதேவ. ஸோ பன இத⁴ ந க³ஹிதோ, அஞ்ஞத்த² பன தி³ஸ்ஸதி. ‘‘உச்சாவசானி கம்மானீ’’தி ஹி வாக்யவஸேன வுத்தட்டா²னே உச்சஸத்³தே³ன மஹந்தத்த²ம் த³ஸ்ஸேதி, அவசஸத்³தே³ன கு²த்³த³கத்த²ம் த³ஸ்ஸேதி. தஸ்மா மஹந்தகு²த்³த³கானி கம்மானீதி அத்தோ² வேதி³தப்³போ³. ஸதி ச அகம்மஸ்ஸ கு²த்³த³கபா⁴வே கம்மம் நாம மஹந்தந்தி அத்த²தோபி ஸித்³த⁴ந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

ஸங்க⁴பே⁴த³வக்³க³த்³வயவண்ணனா

459. ஸங்க⁴பே⁴த³வக்³க³த்³வயே ஏதேதி ஸபா⁴வா. தேதி அத⁴ம்மாத³யோ. இதீதி ஏவம். யம் கம்மந்தி யோஜனா. தி³ட்டி²ம் வினிதா⁴யாதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. ஏகஸ்மிம் பஞ்சகே அயம் அத்த²யோஜனா காதப்³பா³தி ஸம்ப³ந்தோ⁴. ஏத்தா²பீதி இமஸ்மிம் பஞ்சகேபி. பிஸத்³தே³ன ஹேட்டா² வுத்தம் பஞ்சகம் அபேக்க²தி. ஸப்³ப³த்தா²தி ஸப்³பே³ஸு பஞ்சகேஸு. ஹீதி ஸச்சம். புப்³பே³ அவுத்தனயம் யம் வசனமத்தி², தம் வசனம் ஏத்த² பஞ்சகேஸு ந அத்தீ²தி யோஜனா.

ஆவாஸிகவக்³க³வண்ணனா

461. ஆவாஸிகவக்³கே³ ‘‘ஹரித்வா’’தி இமினா யதா²ப⁴தந்தி ஏத்த² ப⁴ரதா⁴துயா ஹரணத்த²ஞ்ச கிரியாவிஸேஸனபா⁴வஞ்ச த³ஸ்ஸேதி. ‘‘ட²பிதோ’’தி இமினா நிக்கி²த்தோதி ஏத்த² கி²பதா⁴துயா ட²பனத்த²ம் த³ஸ்ஸேதி.

462. பரிணாமேதீதி பரிணதம்பாபேதி. ‘‘நியாமேதி கதே²தீ’’தி இமினா அதி⁴ப்பாயத்த²ம் த³ஸ்ஸேதி, ஏத்தா²தி ஆவாஸிகவக்³கே³.

கதி²னத்தா²ரவக்³க³வண்ணனா

467. கதி²னத்தா²ரவக்³கே³ ஓதமஸிகோதி ஏத்த² அவதமம் க³தோ ஓதமஸிகோதி த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ ‘‘அந்த⁴காரக³தோ’’தி. அந்த⁴காரஸத்³தே³ன தமஸத்³தோ³ அந்த⁴காரபரியாயோதி த³ஸ்ஸேதி. தந்தி ஓதமஸிகம். அஸமன்னாஹரந்தோதி தம் அஸமன்னாஹரந்தோ, கஸ்மா அஸமன்னாஹரந்தோதி ஆஹ ‘‘கிச்சயபஸுதத்தா வந்த³ன’’ந்தி. ஏகதோதி கோபேன ஸத்³தி⁴ம். வேரீ விஸபா⁴க³புக்³க³லோ ஏகதோ ஆகோதே⁴ன வத்தனட்டே²ன ஏகாவத்தோதி வுச்சதி. பஹரேய்யாதி வந்த³ந்தம் பஹரேய்ய. ‘‘அஞ்ஞம் சிந்தயமானோ’’தி இமினா அஞ்ஞஸ்மிம் ஆரம்மணே சித்தம் வித³ஹதி ட²பேதீதி அஞ்ஞவிஹிதோதி த³ஸ்ஸேதி.

ஸங்க⁴தோ உத்³த⁴ரித்வா கி²பிதப்³போ³ அபனேதப்³போ³தி உக்கி²த்தோ, ஸோயேவ உக்கி²த்தகோ. தேஹீதி சதூஹி. அவந்தி³யேஸு பன்னரஸபுக்³க³லேஸூதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. அந்தரா வுத்தகாரணேன சாதி அந்தரே வுத்தேன ‘‘தஞ்ஹி வந்த³ந்தஸ்ஸ மஞ்சபாதா³தீ³ஸுபி நலாடம் படிஹஞ்ஞேய்யா’’திஆதி³னா காரணேன ச. இதோதி பன்னரஸபுக்³க³லம்ஹா. இதீதி ஏவம். ஸசே உத்³தே³ஸாசரியோ ச ஓவாதா³சரியோ ச நவகோ ஹோதி, ந வந்த³னீயோ. ஸப்³ப³த்தா²தி கதி²னத்தா²ரவக்³கே³.

இதி கதி²னத்தா²ரவக்³க³வண்ணனாய யோஜனா ஸமத்தா.

நிட்டி²தா ச உபாலிபஞ்சகவண்ணனாய யோஜனா.

ஆபத்திஸமுட்டா²னவண்ணனா

470. ‘‘அசித்தகோ ஆபஜ்ஜதீ’’திஆதீ³ஸு ஏவமத்தோ² வேதி³தப்³போ³தி யோஜனா. அசித்தகோ ஆபஜ்ஜதீதி அசித்தகோ ஹுத்வா ஆபஜ்ஜதி. ஏஸேவ நயோ அசித்தகோ வுட்டா²தீதி ஏத்தா²பி. யம்கிஞ்சி ஆபத்திந்தி ஸம்ப³ந்தோ⁴. இதரம் ஆபத்திந்தி யோஜனா. த⁴ம்மதா³னம் கரோமீதி ‘‘ஸப்³ப³தா³னம் த⁴ம்மதா³னம் ஜினாதீ’’தி (த⁴. ப. 354) ச ‘‘அமதம்த³தோ³ ச ஸோ ஹோதி, யோ த⁴ம்மமனுஸாஸதீ’’தி (ஸம். நி. 1.42) ச ப⁴க³வதா வுத்தவசனம் ஸுத்வா த⁴ம்மதா³னம் கரோமி. தோ³மனஸ்ஸிகோதி தோ³மனஸ்ஸேன யுத்தோ, தோ³மனஸ்ஸவந்தோ வா. ஏத்தா²தி அப்³யாகதமூலே.

473. யஸ்ஸ யஸ்ஸாதி ஸிக்கா²பத³ஸ்ஸ. தம் ஸப்³ப³ந்தி ஸப்³ப³ம் தம்தம்ஸமுட்டா²னஸிக்கா²பத³ம்.