8. ஸஹத⁴ம்மிகவக்³கோ³

1. ஸஹத⁴ம்மிகஸிக்கா²பத³வண்ணனா

ஸஹத⁴ம்மிகம் வுச்சமானோதி ஸஹத⁴ம்மிகேன வுச்சமானோ. கரணத்தே² சேதம் உபயோக³வசனம். ‘‘பஞ்சஹி ஸஹத⁴ம்மிகேஹி ஸிக்கி²தப்³ப³த்தா, தேஸம் வா ஸந்தகத்தா ‘ஸஹத⁴ம்மிக’ந்தி லத்³த⁴னாமேன பு³த்³த⁴பஞ்ஞத்தேன ஸிக்கா²பதே³ன வுச்சமானோதி அத்தோ²’’தி (கங்கா². அட்ட². து³ப்³ப³சஸிக்கா²பத³வண்ணனா; பாரா. அட்ட². 2.425-426) து³ப்³ப³சஸிக்கா²பதே³ வுத்தத்தா ‘‘ஸஹத⁴ம்மிகம் வுச்சமானோதி இமஸ்ஸத்தோ² து³ப்³ப³சஸிக்கா²பதே³ வுத்தோ’’தி வுத்தம். அனாத³ரியப⁴யாதி அனாத³ரகரணே ப⁴யா, தத்த² பாசித்தியப⁴யாதி அத்தோ². லேஸேன ஏவம் வத³ந்தஸ்ஸாதி உஜுகம் ‘‘ந ஸிக்கி²ஸ்ஸாமீ’’தி அவத்வா ‘‘யாவ ந அஞ்ஞம் பி⁴க்கு²’’ந்திஆதி³னா லேஸேன வத³ந்தஸ்ஸ.

ஸஹத⁴ம்மிகஸிக்கா²பத³வண்ணனா நிட்டி²தா.

2. விலேக²னஸிக்கா²பத³வண்ணனா

கு²த்³த³கேஹி ச அனுகு²த்³த³கேஹி சாதி ஸங்கா⁴தி³ஸேஸாதீ³ஹி கு²த்³த³கேஹி சேவ து²ல்லச்சயாதீ³ஹி அனுகு²த்³த³கேஹி ச. ட²பேத்வா ஹி சத்தாரி பாராஜிகானி அவஸேஸானி ஸப்³பா³னி ஸிக்கா²பதா³னி பரியாயேன கு²த்³த³கானி சேவ ஹோந்தி அனுகு²த்³த³கானி ச. வுத்தஞ்ஹேதம் பஞ்சஸதிகக்க²ந்த⁴கே (சூளவ. 441) –

‘‘கதமானி பன, ப⁴ந்தே, கு²த்³தா³னுகு²த்³த³கானி ஸிக்கா²பதா³னீதி? ஏகச்சே தே²ரா ஏவமாஹம்ஸு – ‘சத்தாரி பாராஜிகானி ட²பேத்வா அவஸேஸானி கு²த்³தா³னுகு²த்³த³கானி ஸிக்கா²பதா³னீ’தி. ஏகச்சே தே²ரா ஏவமாஹம்ஸு – ‘சத்தாரி பாராஜிகானி ட²பேத்வா தேரஸ ஸங்கா⁴தி³ஸேஸே ட²பேத்வா அவஸேஸானி கு²த்³தா³னுகு²த்³த³கானி ஸிக்கா²பதா³னீ’தி. ஏகச்சே தே²ரா ஏவமாஹம்ஸு – ‘சத்தாரி பாராஜிகானி ட²பேத்வா தேரஸ ஸங்கா⁴தி³ஸேஸே ட²பேத்வா த்³வே அனியதே ட²பேத்வா அவஸேஸானி கு²த்³தா³னுகு²த்³த³கானி ஸிக்கா²பதா³னீ’தி. ஏகச்சே தே²ரா ஏவமாஹம்ஸு – ‘‘சத்தாரி பாராஜிகானி ட²பேத்வா தேரஸ ஸங்கா⁴தி³ஸேஸே ட²பேத்வா த்³வே அனியதே ட²பேத்வா திம்ஸ நிஸ்ஸக்³கி³யே பாசித்தியே ட²பேத்வா அவஸேஸானி கு²த்³தா³னுகு²த்³த³கானி ஸிக்கா²பதா³னீ’தி. ஏகச்சே தே²ரா ஏவமாஹம்ஸு – ‘சத்தாரி பாராஜிகானி ட²பேத்வா தேரஸ ஸங்கா⁴தி³ஸேஸே ட²பேத்வா த்³வே அனியதே ட²பேத்வா திம்ஸ நிஸ்ஸக்³கி³யே பாசித்தியே ட²பேத்வா த்³வேனவுதிபாசித்தியே ட²பேத்வா அவஸேஸானி கு²த்³தா³னுகு²த்³த³கானி ஸிக்கா²பதா³னீ’தி. ஏகச்சே தே²ரா ஏவமாஹம்ஸு ‘சத்தாரி பாராஜிகானி ட²பேத்வா தேரஸ ஸங்கா⁴தி³ஸேஸே ட²பேத்வா த்³வே அனியதே ட²பேத்வா திம்ஸ நிஸ்ஸக்³கி³யே பாசித்தியே ட²பேத்வா த்³வேனவுதிபாசித்தியே ட²பேத்வா சத்தாரோ பாடிதே³ஸனீயே ட²பேத்வா அவஸேஸானி கு²த்³தா³னுகு²த்³த³கானி ஸிக்கா²பதா³னீ’’’தி.

யம் பன நாக³ஸேனத்தே²ரேன மிலிந்த³ரஞ்ஞா புட்டே²ன வுத்தம் ‘‘து³க்கடம், மஹாராஜ, கு²த்³த³கம் ஸிக்கா²பத³ம், து³ப்³பா⁴ஸிதம் அனுகு²த்³த³க’’ந்தி (மி. ப. 4.2.1), தத்த² அந்திமகோட்டா²ஸமேவ க³ஹேத்வா வுத்தம். தம் வாத³பதோ²பச்சே²த³னத்த²ந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

ஸம்வத்தனமரியாத³பரிச்சே²த³வசனந்தி ஸம்வத்தனஸ்ஸ மரியாதா³ அவதி⁴ ஸம்வத்தனமரியாதா³, தாய நியமவஸேன யோ பரிச்சே²தோ³, தஸ்ஸ வசனம் ஸம்வத்தனமரியாத³பரிச்சே²த³வசனம். இதா³னி தம் மரியாத³ம் விவரித்வா த³ஸ்ஸேதும் ‘‘இத³ம் வுத்தம் ஹோதீ’’திஆதி³ வுத்தம். தத்த² உத்³தி³ஸந்தீதி ஆசரியா அத்தனோ ருசியா உத்³தி³ஸந்தி. உத்³தி³ஸாபேந்தீதி ஆசரியம் யாசித்வா அந்தேவாஸிகா உத்³தி³ஸாபேந்தி. ஸஜ்ஜா²யந்தீதி தா⁴ரேந்தி. குக்குச்சவிப்படிஸாரோதி குக்குச்சஸங்கா²தோ விப்படிஸாரோ. விஹேஸாவிசிகிச்சா²மனோவிலேகா²தி விஹேஸாவிசிகிச்சா²ஸங்கா²தா மனோவிலேகா². க³ரஹணேதி நிந்த³னே.

அனுபஸம்பன்னஸ்ஸ விவண்ணனேதி அனுபஸம்பன்னஸ்ஸ ஸந்திகே நிந்த³தோ தஸ்ஸ தஸ்மிம் விமதிம் உப்பாதே³தும் வினயவிவண்ணனே.

விலேக²னஸிக்கா²பத³வண்ணனா நிட்டி²தா.

3. மோஹனஸிக்கா²பத³வண்ணனா

தஸ்மிம் அனாசாரேதி தஸ்மிம் அனாசாரே ஆசிண்ணே. மோக்கோ² நத்தீ²தி தஸ்ஸா ஆபத்தியா மோக்கோ² நத்தி². தஸ்ஸ தேதி தஸ்ஸ தவ. அலாபா⁴தி யே அஞ்ஞேஸம் பாதிமோக்கே² உத்³தி³ஸ்ஸமானே ஸாது⁴கம் அட்டி²ம் கத்வா மனஸிகரணஸ்ஸ ஆனிஸம்ஸஸஞ்ஞிதா தி³ட்ட²த⁴ம்மிகஸம்பராயிகா ச லாபா⁴ இச்சி²தப்³பா³, தே ஸப்³பே³ துய்ஹம் அலாபா⁴ ஏவ ஹோந்தி. து³ல்லத்³த⁴ந்தி புஞ்ஞவிஸேஸேன லத்³த⁴ம்பி மனுஸ்ஸத்தம் து³ல்லத்³த⁴ம். ஸாது⁴கந்தி ஸுட்டு². அட்டி²ம் கத்வாதி அத்தி²கபா⁴வம் கத்வா, அத்தி²கோ ஹுத்வாதி வுத்தம் ஹோதி. ஞத்திது³தியேன கம்மேனாதி ‘‘ஸுணாது மே, ப⁴ந்தே, ஸங்கோ⁴’’திஆதி³னா (பாசி. 446) பத³பா⁴ஜனியம் வுத்தேன மோஹாரோபனகேன ஞத்திது³தியேன கம்மேன.

அத⁴ம்மகம்மேதி ஏத்த² மோஹாரோபனகம்மம் அதி⁴ப்பேதம்.

மோஹனஸிக்கா²பத³வண்ணனா நிட்டி²தா.

4. பஹாரஸிக்கா²பத³வண்ணனா

பஹாரம் த³தே³ய்யாதி அந்தமஸோ உப்பலபத்தம் உபாதா³ய காயகாயப்படிப³த்³த⁴னிஸ்ஸக்³கி³யானம் அஞ்ஞதரேன பஹாரம் த³தே³ய்ய. ஏவம் பன பஹாரே தி³ன்னே ஹத்தோ² வா பி⁴ஜ்ஜது, பாதோ³ வா ஸீஸம் வா, மரது வா, பாசித்தியமேவ. தேனாஹ ‘‘பஹரிதுகாமதாயா’’திஆதி³.

அனுபஸம்பன்னேதி க³ஹட்டே² வா பப்³ப³ஜிதே வா இத்தி²யா வா புரிஸே வா அந்தமஸோ திரச்சா²னக³தேபி. ஸசே பன ரத்தசித்தோ இத்தி²ம் பஹரதி, ஸங்கா⁴தி³ஸேஸோ. கேனசி விஹேடி²யமானஸ்ஸாதி மனுஸ்ஸேன வா திரச்சா²னக³தேன வா விஹேடி²யமானஸ்ஸ. மோக்கா²தி⁴ப்பாயஸ்ஸாதி ததோ அத்தனோ மோக்க²ம் பத்த²யமானஸ்ஸ. ஸசேபி அந்தராமக்³கே³ (பாசி. அட்ட². 453) சோரம் வா பச்சத்தி²கம் வா விஹேடே²துகாமம் தி³ஸ்வா ‘‘உபாஸக, ஏத்தே²வ திட்ட², மா ஆக³மித்தா²’’தி வத்வா வசனம் அனாதி³யித்வா ஆக³ச்ச²ந்தம் ‘‘க³ச்ச² ரே’’தி முக்³க³ரேன வா ஸத்த²கேன வா பஹரித்வா யாதி, ஸோ சே தேன பஹாரேன மரதி, அனாபத்தியேவ. வாளமிகே³ஸுபி ஏஸேவ நயோ.

பஹாரஸிக்கா²பத³வண்ணனா நிட்டி²தா.

5. தலஸத்திகஸிக்கா²பத³வண்ணனா

தலஸத்திகந்தி தலமேவ தலஸத்திகம். ‘‘போத²னஸமத்த²ட்டே²ன ஸத்திக’’ந்தி (வஜிர. டீ. பாசித்திய 456) ஏகே. உச்சாரேய்யாதி உக்கி²பேய்ய. நபஹரிதுகாமதாய தி³ன்னத்தா து³க்கடந்தி ஏத்த² பஹரிதுகாமதாய பஹரிதே புரிமஸிக்கா²பதே³ன பாசித்தியம். உச்சாரேதுகாமதாய கேவலம் உக்³கி³ரணமத்தே கதே இமினா பாசித்தியம். இமினா பன விரஜ்ஜி²த்வா பஹாரோ தி³ன்னோ, தஸ்மா து³க்கடம். ஏத்த² பன ‘‘திரச்சா²னக³தாதீ³னம் அஸுசிகரணாதீ³னி தி³ஸ்வா குஜ்ஜி²த்வாபி உக்³கி³ரந்தஸ்ஸ மோக்கா²தி⁴ப்பாயோயேவா’’தி (ஸாரத்த². டீ. பாசித்திய 3.471) வத³ந்தி.

தலஸத்திகஸிக்கா²பத³வண்ணனா நிட்டி²தா.

6. அமூலகஸிக்கா²பத³வண்ணனா

ச²ட்ட²ஸிக்கா²பத³ம் உத்தானமேவ.

அமூலகஸிக்கா²பத³வண்ணனா நிட்டி²தா.

7. ஸஞ்சிச்சஸிக்கா²பத³வண்ணனா

குக்குச்சம் உப்பாதே³ந்தஸ்ஸாதி (வஜிர. டீ. பாசித்திய 468) ஸம்ஸயம் ஜனேந்தஸ்ஸ. பரோ குக்குச்சம் உப்பாதே³து வா, மா வா, தம் அப்பமாணம். மஞ்ஞேதி தக்கயாமி. ஆதி³ஸத்³தே³ன ‘‘விகாலே மஞ்ஞே தயா பு⁴த்தம், மஜ்ஜம் மஞ்ஞே தயா பீதம், மாதுகா³மேன ஸத்³தி⁴ம் ரஹோ மஞ்ஞே தயா நிஸின்ன’’ந்திஆதீ³னம் (பாசி. 466) க³ஹணம். அனுபஸம்பன்னேதி ஸாமணேரே.

ஸஞ்சிச்சஸிக்கா²பத³வண்ணனா நிட்டி²தா.

8. உபஸ்ஸுதிஸிக்கா²பத³வண்ணனா

ஸுய்யதீதி ஸுதி, ஸத்³தோ³, ஸுதியா ஸமீபம் உபஸ்ஸுதீதி ஆஹ ‘‘ஸுதிஸமீப’’ந்தி, ஸத்³த³ஸமீபந்தி அத்தோ². யத்த² பன டி²தேன ஸக்கா ஹோதி ஸத்³த³ம் ஸோதும், தத்த² திட்ட²ந்தோ ஸத்³த³ஸமீபே திட்ட²தி நாமாதி ஆஹ ‘‘யத்த² ட²த்வா’’திஆதி³. அத² வா உபேச்ச ஸுய்யதி ஏத்தா²தி உபஸ்ஸுதி, டா²னம், யம் டா²னம் உபக³தேன ஸக்கா ஹோதி கதே²ந்தானம் ஸத்³த³ம் ஸோதும், தத்தா²தி ஏவம்பேத்த² அத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³. துரிதக³மனேபீதி பச்ச²தோ க³ச்ச²ந்தஸ்ஸ புரதோ க³ச்ச²ந்தானம் ஸத்³த³ஸவனத்த²ம் ஸீக⁴க³மனேபி. ஓஹீயமானேபீதி புரதோ க³ச்ச²ந்தஸ்ஸ பச்ச²தோ க³ச்ச²ந்தானம் வசனஸவனத்த²ம் ஓஹீயமானேபி.

வூபஸமிஸ்ஸாமீதி உபஸமம் க³மிஸ்ஸாமி, கலஹம் ந கரிஸ்ஸாமி. அத்தானம் பரிமோசேஸ்ஸாமீதி மம அகாரகபா⁴வம் கதே²த்வா அத்தானம் பரிமோசேஸ்ஸாமி. ஸியா கிரியந்தி கதா³சி ஸோதுகாமதாய க³மனவஸேன ஸமுட்டா²னதோ ஸியா கிரியம். ஸியா அகிரியந்தி கதா³சி டி²தட்டா²னம் ஆக³ந்த்வா மந்தயமானானம் அஜானாபனவஸேன ஸமுட்டா²னதோ ஸியா அகிரியம்.

உபஸ்ஸுதிஸிக்கா²பத³வண்ணனா நிட்டி²தா.

9. கம்மப்படிபா³ஹனஸிக்கா²பத³வண்ணனா

த⁴ம்மிகானந்தி த⁴ம்மேன வினயேன ஸத்து²ஸாஸனேன கதத்தா த⁴ம்மோ ஏதேஸு அத்தீ²தி த⁴ம்மிகானி, தேஸம் த⁴ம்மிகானம். கம்மானந்தி சதுன்னம் ஸங்க⁴கம்மானம். தேனாஹ ‘‘த⁴ம்மேனா’’திஆதி³. தத்த² த⁴ம்மேனாதி பூ⁴தேன வத்து²னா. வினயேனாதி சோத³னாய சேவ ஸாரணாய ச. ஸத்து²ஸாஸனேனாதி ஞத்திஸம்பதா³ய சேவ அனுஸ்ஸவனாஸம்பதா³ய ச. ஸமக்³க³ஸ்ஸ ஸங்க⁴ஸ்ஸாதி ஸீமட்ட²கஸங்க⁴ம் ஸோதே⁴த்வா ச²ந்தா³ரஹானம் ச²ந்த³ம் ஆஹரித்வா கத்தப்³ப³த்தா காயேன சேவ சித்தேன ச ஏகீபூ⁴தஸ்ஸ ஸங்க⁴ஸ்ஸ. தம் தம் வத்து²ந்தி அவண்ணப⁴ணனாதி³ம் தம் தம் வத்து².

ஓஸாரேந்தி ஸங்க⁴மஜ்ஜ²ம் ஏதேனாதி ஓஸாரணம். நிஸ்ஸாரேந்தி ஸங்க⁴ம்ஹா ஏதேனாதி நிஸ்ஸாரணம். ப⁴ண்டு³கம்மந்தி முண்ட³கரணம், கேஸச்சே²த³னாபுச்ச²னந்தி அத்தோ². கம்மமேவ லக்க²ணம் கம்மலக்க²ணம். ஓஸாரணாத³யோ விய கம்மஞ்ச ஹுத்வா அஞ்ஞஞ்ச நாமம் ந லப⁴தி, கம்மமேவ ஹுத்வா லக்கீ²யதீதி கம்மலக்க²ணந்தி அத்தோ². ‘‘ஓஸாரணம் நிஸ்ஸாரண’’ந்தி (பரி. அட்ட². 495-496) சேத்த² பத³ஸிலிட்ட²தாயேதம் வுத்தம். பட²மம் பன நிஸ்ஸாரணா ஹோதி, பச்சா² ஓஸாரணாதி ஆஹ ‘‘தத்த² கண்டகஸாமணேரஸ்ஸா’’திஆதி³. கண்டகஸாமணேரஸ்ஸ நாஸனா விய நிஸ்ஸாரணாதி யதா² கண்டகஸாமணேரஸ்ஸ த³ண்ட³கம்மனாஸனா நிஸ்ஸாரணா, ததா² பு³த்³த⁴ஸ்ஸ வா த⁴ம்மஸ்ஸ வா ஸங்க⁴ஸ்ஸ வா அவண்ணம் ப⁴ணதோ, அகப்பியம் ‘‘கப்பிய’’ந்தி தீ³பயதோ, மிச்சா²தி³ட்டி²கஸ்ஸ அந்தக்³கா³ஹிகாய தி³ட்டி²யா ஸமன்னாக³தஸ்ஸ அஞ்ஞஸ்ஸாபி ஸாமணேரஸ்ஸ –

‘‘ஸங்க⁴ம், ப⁴ந்தே, புச்சா²மி ‘அயம் இத்த²ன்னாமோ ஸாமணேரோ பு³த்³த⁴ஸ்ஸ வா த⁴ம்மஸ்ஸ வா ஸங்க⁴ஸ்ஸ வா அவண்ணவாதீ³ மிச்சா²தி³ட்டி²கோ, யம் அஞ்ஞே ஸாமணேரா லப⁴ந்தி தி³ரத்ததிரத்தம் பி⁴க்கூ²ஹி ஸத்³தி⁴ம் ஸஹஸேய்யம், தஸ்ஸ அலாபா⁴ய நிஸ்ஸாரணா ருச்சதி ஸங்க⁴ஸ்ஸா’தி. து³தியம்பி…பே… ததியம்பி, ப⁴ந்தே, ஸங்க⁴ம் புச்சா²மி ‘அயம் இத்த²ன்னாமோ ஸாமணேரோ…பே… ருச்சதி ஸங்க⁴ஸ்ஸா’தி, சர பிரே வினஸ்ஸா’’தி (பரி. அட்ட². 495-496) –

கத்தப்³ப³னாஸனா நிஸ்ஸாரணாதி அத்தோ². தாதி³ஸம்யேவ ஸம்மாவத்தந்தம் தி³ஸ்வா பவேஸனா ஓஸாரணாதி தாதி³ஸம்யேவ அபரேன ஸமயேன ‘‘அஹம், ப⁴ந்தே, பா³லதாய அஞ்ஞாணதாய அலக்கி²கதாய ஏவம் அகாஸிம், ஸ்வாஹம் ஸங்க⁴ம் க²மாபேமீ’’தி க²மாபேந்தம் தி³ஸ்வா யாவததியம் யாசாபேத்வா –

‘‘ஸங்க⁴ம், ப⁴ந்தே, புச்சா²மி ‘அயம் இத்த²ன்னாமோ ஸாமணேரோ பு³த்³த⁴ஸ்ஸ வா த⁴ம்மஸ்ஸ வா ஸங்க⁴ஸ்ஸ வா அவண்ணவாதீ³ மிச்சா²தி³ட்டி²கோ, யம் அஞ்ஞே ஸாமணேரா லப⁴ந்தி பி⁴க்கூ²ஹி ஸத்³தி⁴ம் தி³ரத்ததிரத்தம் ஸஹஸேய்யம், தஸ்ஸ அலாபா⁴ய நிஸ்ஸாரிதோ, ஸ்வாயம் இதா³னி ஸோரதோ நிவாதவுத்தி லஜ்ஜித⁴ம்மம் ஓக்கந்தோ ஹிரோத்தப்பே பதிட்டி²தோ கதத³ண்ட³கம்மோ அச்சயம் தே³ஸேதி, இமஸ்ஸ ஸாமணேரஸ்ஸ யதா² புரே காயஸம்போ⁴க³ஸாமக்³கி³தா³னம் ருச்சதி ஸங்க⁴ஸ்ஸா’தி. து³தியம்பி…பே… ததியம்பி, ப⁴ந்தே, ஸங்க⁴ம் புச்சா²மி…பே… ருச்சதி ஸங்க⁴ஸ்ஸா’’தி (பரி. அட்ட². 495-496) –

பவேஸனா ஓஸாரணாதி அத்தோ².

கேஸச்சே²த³னாபுச்ச²னந்தி ஸீமாபரியாபன்னே பி⁴க்கூ² ஸன்னிபாதாபேத்வா பப்³ப³ஜ்ஜாபேக்க²ம் தத்த² நேத்வா ‘‘ஸங்க⁴ம், ப⁴ந்தே, இமஸ்ஸ தா³ரகஸ்ஸ ப⁴ண்டு³கம்மம் ஆபுச்சா²மீ’’தி திக்க²த்தும் வா த்³விக்க²த்தும் வா ஸகிம் வா வசனம். இத⁴ ச ‘‘இமஸ்ஸ தா³ரகஸ்ஸ ப⁴ண்டு³கம்மம் ஆபுச்சா²மா’’திபி ‘‘இமஸ்ஸ ஸமணகரணம் ஆபுச்சா²மா’’திபி ‘‘இமஸ்ஸ பப்³பா³ஜனம் ஆபுச்சா²மா’’திபி ‘‘அயம் ஸமணோ ஹோதுகாமோ’’திபி ‘‘அயம் பப்³ப³ஜிதுகாமோ’’திபி வத்தும் வட்டதியேவ.

முக²ரஸ்ஸாதி முகே²ன க²ரஸ்ஸ. யம் அவந்தி³யகம்மம் அனுஞ்ஞாதந்தி ஸம்ப³ந்தோ⁴. ஊரும் விவரித்வா த³ஸ்ஸனாதி³வத்தூ²ஸூதி –

‘‘தேன கோ² பன ஸமயேன ச²ப்³ப³க்³கி³யா பி⁴க்கூ² பி⁴க்கு²னியோ கத்³த³மோத³கேன ஓஸிஞ்சந்தி ‘அப்பேவ நாம அம்ஹேஸு ஸாரஜ்ஜேய்யு’ந்தி, காயம் விவரித்வா பி⁴க்கு²னீனம் த³ஸ்ஸேந்தி, ஊரும் விவரித்வா பி⁴க்கு²னீனம் த³ஸ்ஸேந்தி, அங்க³ஜாதம் விவரித்வா பி⁴க்கு²னீனம் த³ஸ்ஸேந்தி, பி⁴க்கு²னியோ ஓபா⁴ஸேந்தி, பி⁴க்கு²னீஹி ஸத்³தி⁴ம் ஸம்பயோஜேந்தி ‘அப்பேவ நாம அம்ஹேஸு ஸாரஜ்ஜேய்யு’’’ந்தி (சூளவ. 411) –

இமேஸு வத்தூ²ஸு.

அச்சி²ன்னசீவரகாதீ³னந்தி அச்சி²ன்னசீவரஜிண்ணசீவரனட்ட²சீவரகி³லானப³ஹுஸ்ஸுதஸங்க⁴பா⁴ரனித்த²ரகாதீ³னம். சீவராதீ³னீதி சீவரபே⁴ஸஜ்ஜஸேனாஸனாதீ³னி. பரிபு⁴ஞ்ஜிதப்³பா³னீதி பரிபு⁴ஞ்ஜிதப்³பா³னி மூலதசபத்தஅங்குரபுப்ப²ப²லாதீ³னி. அபனேதப்³பா³னிபி வத்தூ²னீதி ஆவாஸகரணாதி³அத்த²ம் ஹரிதப்³பா³னிபி சா²யூபக³ப²லூபக³ருக்கா²தீ³னி. ததா²ரூபம் வா த⁴ம்மிகம் கதிகம் கரோந்தேஹீதி சீவரபிண்ட³பாதத்தா²ய தி³ன்னதோ ஆவாஸஜக்³க³னாதி³கம் தாதி³ஸம் வா அஞ்ஞம்பி த⁴ம்மிகம் கதிகம் கரோந்தேஹி.

நேவ ஸுத்தம் ஆக³ச்ச²தீதி ந மாதிகா ஆக³ச்ச²தி. நோ ஸுத்தவிப⁴ங்கோ³தி வினயோபி ந பகு³ணோ. ப்³யஞ்ஜனச்சா²யாய அத்த²ம் படிபா³ஹதீதி (சூளவ. அட்ட². 233) ப்³யஞ்ஜனமத்தமேவ க³ஹேத்வா அத்த²ம் படிஸேதே⁴தி. ஜாதரூபரஜதகே²த்தவத்து²ப்படிக்³க³ஹணாதீ³ஸு வினயத⁴ரேஹி பி⁴க்கூ²ஹி ஆபத்தியா காரியமானே தி³ஸ்வா ‘‘கிம் இமே ஆபத்தியா காரேத², நனு ‘ஜாதரூபரஜதப்படிக்³க³ஹணா படிவிரதோ ஹோதீ’தி (தீ³. நி. 1.10, 194) ஏவம் ஸுத்தே படிவிரதிமத்தமேவ வுத்தம், நத்தி² ஏத்த² ஆபத்தீ’’தி வத³தி. அபரோ த⁴ம்மகதி²கோ ஸுத்தஸ்ஸ ஆக³தத்தா ஓலம்பே³த்வா நிவாஸேந்தானம் ஆபத்தியா ஆரோபியமானாய ‘‘கிம் இமேஸம் ஆபத்திம் ஆரோபேத², நனு ‘பரிமண்ட³லம் நிவாஸேஸ்ஸாமீதி ஸிக்கா² கரணீயா’தி (பாசி. 576) ஏவம் ஸிக்கா²கரணமத்தமேவ வுத்தம், நத்தி² ஏத்த² ஆபத்தீ’’தி வத³தி. உப்³பா³ஹிக வினிச்ச²யேதி ஸமத²க்க²ந்த⁴கே வுத்தஉப்³பா³ஹிகவினிச்ச²யே ‘‘ஸீலவா ஹோதீ’’திஆதி³காய ஹி த³ஸங்க³ஸம்பத்தியா ஸமன்னாக³தே த்³வே தயோ பி⁴க்கூ² உச்சினித்வா வினிச்ச²யோ உப்³பா³ஹிகவினிச்ச²யோதி த³ட்ட²ப்³போ³.

பவாரணப்பச்சுக்கட்³ட⁴னாதி பவாரணாய உக்கஸ்ஸனா, உத்³த⁴ம் கட்³ட⁴னாதி அத்தோ². திணவத்தா²ரகஸமதே² ஸப்³ப³ஸங்கா³ஹிகஞத்தி சாதி ‘‘ஸுணாது மே, ப⁴ந்தே, ஸங்கோ⁴, அம்ஹாகம் ப⁴ண்ட³னஜாதானம்…பே… ட²பேத்வா கி³ஹிப்படிஸம்யுத்த’’ந்தி (சூளவ. 212-213) ஏவம் திணவத்தா²ரகஸமதே² கதா ஸப்³ப³பட²மா ஸப்³ப³ஸங்கா³ஹிகஞத்தி ச.

அலாபா⁴ய பரிஸக்கனாதி³கேஹீதி சதுன்னம் பச்சயானம் அலாப⁴த்தா²ய பயோக³கரணாதி³கேஹி. ஆதி³ஸத்³தே³ன ‘‘அனத்தா²ய பரிஸக்கனம், அனாவாஸாய பரிஸக்கனம், அக்கோஸனபரிபா⁴ஸனம், பி⁴க்கூ² பி⁴க்கூ²ஹி பே⁴த³னம், பு³த்³த⁴ஸ்ஸ அவண்ணப⁴ணனம், த⁴ம்மஸ்ஸ அவண்ணப⁴ணனம், ஸங்க⁴ஸ்ஸ அவண்ணப⁴ணன’’ந்தி (சூளவ. 265) அவஸேஸம் ஸத்தங்க³ம் ஸங்க³ண்ஹாதி. அட்ட²ஹங்கே³ஹி ஸமன்னாக³தஸ்ஸாதி அட்ட²ஹி சேவ அங்கே³ஹி ஏகேகேனபி அங்கே³ன ச ஸமன்னாக³தஸ்ஸ. அஸம்போ⁴க³கரணத்த²ந்தி தேன தி³ன்னஸ்ஸ தே³ய்யத⁴ம்மஸ்ஸ அப்படிக்³க³ஹணத்த²ம். பத்தனிக்குஜ்ஜனவஸேனாதி கம்மவாசாய பத்தனிக்குஜ்ஜனவஸேன, ந அதோ⁴முக²ட்ட²பனவஸேன. பத்துக்குஜ்ஜனவஸேனாதி ஏத்தா²பி ஏஸேவ நயோ. தஸ்ஸேவாதி யோ பத்தனிக்குஜ்ஜனவஸேன கதனிஸ்ஸாரணோ, தஸ்ஸேவ உபாஸகஸ்ஸ. ஸம்மாவத்தந்தஸ்ஸாதி யேன ஸமன்னாக³தஸ்ஸ பத்துக்குஜ்ஜனம், தேன ஸமன்னாக³தஸ்ஸ. ஸாதி யதா²வுத்தா நிஸ்ஸாரணா, ஓஸாரணா ச.

ஸூசியாதி³அப்பமத்தகம் தம்தத³த்தி²கானம் விஸ்ஸஜ்ஜேதி தே³தீதி அப்பமத்தகவிஸ்ஸஜ்ஜகோ. ஸாடியக்³கா³ஹாபகோதி வஸ்ஸிகஸாடியக்³கா³ஹாபகோ. கம்மம் கரோந்தே ஆராமிகே பேஸனத்தா²ய தா³தப்³பா³ ஸம்முதி ஆராமிகபேஸகஸம்முதி. ஏஸ நயோ ஸாமணேரபேஸகஸம்முதீதி ஏத்தா²பி.

தஜ்ஜனீயகம்மாதீ³னம் ஸத்தன்னந்தி தஜ்ஜனீயம், நியஸம், பப்³பா³ஜனீயம், படிஸாரணீயம், திவித⁴ஞ்ச உக்கே²பனீயந்தி தஜ்ஜனீயாதீ³னம் ஸத்தன்னம். அட்ட²யாவததியகாதி பி⁴க்கூ²னம் வஸேன சத்தாரோ, பி⁴க்கு²னீனம் வஸேன சத்தாரோதி அட்ட² ஸங்கா⁴தி³ஸேஸா.

ஞத்திகம்மாதி³வஸேனாதி ஞத்திகம்மஞத்திது³தியகம்மஞத்திசதுத்த²கம்மவஸேன. ‘‘கரியமானம் த³ள்ஹதரம் ஹோதி, தஸ்மா காதப்³ப³’’ந்தி ஏகச்சே வத³ந்தி. ஏவம் பன ஸதி கம்மஸங்கரோ ஹோதி, தஸ்மா ந காதப்³ப³ந்தி படிக்கி²த்தமேவ. ஸசே பன அக்க²ரபரிஹீனம் வா பத³பரிஹீனம் வா து³ருத்தபத³ம் வா ஹோதி, தஸ்ஸ ஸோத⁴னத்த²ம் புனப்புனம் வத்தும் வட்டதி. இத³ம் அகுப்பகம்மஸ்ஸ த³ள்ஹீகம்மம் ஹோதி, குப்பகம்மே கம்மம் ஹுத்வா திட்ட²தி. ஸகலக்க²ணேனேவாதி ஞத்திஞ்ச சதஸ்ஸோ ச கம்மவாசாயோ ஸாவேத்வாவ. ந ஸேஸகம்மவஸேனாதி அபலோகனகம்மாதி³னா அவஸேஸகம்மவஸேன ந காதப்³ப³ம்.

கம்மப்படிபா³ஹனஸிக்கா²பத³வண்ணனா நிட்டி²தா.

10. ச²ந்த³ம்அத³த்வாக³மனஸிக்கா²பத³வண்ணனா

ஆரோசிதம் வத்து² அவினிச்சி²தந்தி ஆரோசிதவத்து² ஆபத்திகபா⁴வேன ந வினிச்சி²தம். ஏத்த² ச சோத³கேன ச சுதி³தகேன ச அத்தனோ கதா² கதி²தா, அனுவிஜ்ஜகோ ஸம்மதோ, ஏத்தாவதா வத்து²மேவ ஆரோசிதம் ஹோதீதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். ச²ந்த³ம் அத³த்வா உட்டா²யாஸனா பக்கமேய்யாதி ‘‘கத²ம் இத³ம் கம்மம் குப்பம் அஸ்ஸ, வக்³க³ம் அஸ்ஸ, ந கரேய்யா’’தி (பாசி. 481) இமினா அதி⁴ப்பாயேன ச²ந்த³ம் அத³த்வா நிஸின்னாஸனதோ உட்டா²ய க³ச்சே²ய்ய. தேனாஹ ‘‘யோ பி⁴க்கூ²’’திஆதி³. கிரியாகிரியந்தி ஏத்த² க³மனம் கிரியம், ச²ந்த³ஸ்ஸ அதா³னம் அகிரியம்.

ச²ந்த³ம்அத³த்வாக³மனஸிக்கா²பத³வண்ணனா நிட்டி²தா.

11. து³ப்³ப³லஸிக்கா²பத³வண்ணனா

யதா²ஸந்து²தந்தி யதா²மித்தம். தேனாஹ ‘‘யோ யோ’’தி ஆதி³. தத்த² மித்தஸந்தி³ட்ட²ஸம்ப⁴த்தவஸேனாதி மித்தஸந்தி³ட்ட²ஸம்ப⁴த்தானம் வஸேன. தத்த² மித்தா மித்தாவ. ஸந்தி³ட்டா² தத்த² தத்த² ஸங்க³ம்ம தி³ட்ட²மத்தா நாதித³ள்ஹமித்தா. ஸம்ப⁴த்தா ஸுட்டு² ப⁴த்தா ஸினேஹவந்தோ த³ள்ஹமித்தாதி த³ட்ட²ப்³பா³.

பஞ்ச க³ருப⁴ண்டா³னீதி ராஸிவஸேன பஞ்ச க³ருப⁴ண்டா³னி, ஸரூபவஸேன பனேதானி ப³ஹூனி ஹோந்தி. தேனாஹ ‘‘ராஸிவஸேன பஞ்ச க³ருப⁴ண்டா³னி வுத்தானீ’’தி. ஆராமோ (சூளவ. அட்ட². 321; வி. ஸங்க³. அட்ட². 227) நாம புப்பா²ராமோ வா ப²லாராமோ வா. ஆராமவத்து² நாம தேஸம்யேவ ஆராமானம் அத்தா²ய பரிச்சி²ந்தி³த்வா ட²பிதோகாஸோ, தேஸு வா ஆராமேஸு வினட்டே²ஸு தேஸம் போராணகபூ⁴மிபா⁴கோ³. விஹாரோ நாம யம் கிஞ்சி பாஸாதா³தி³ஸேனாஸனம். விஹாரவத்து² நாம தஸ்ஸ பதிட்டா²னோகாஸோ. மஞ்சோ நாம மஸாரகோ பு³ந்தி³காப³த்³தோ⁴, குளீரபாத³கோ, ஆஹச்சபாத³கோதி இமேஸம் புப்³பே³ வுத்தானம் சதுன்னம் மஞ்சானம் அஞ்ஞதரோ. பீட²ம் நாம மஸாரகாதீ³னம்யேவ சதுன்னம் பீடா²னம் அஞ்ஞதரம். பி⁴ஸி நாம உண்ணபி⁴ஸிஆதீ³னம் பஞ்சன்னம் பி⁴ஸீனம் அஞ்ஞதரா. பி³ப்³போ³ஹனம் நாம ருக்க²தூலலதாதூலபோடகிதூலானம் அஞ்ஞதரேன புண்ணம். லோஹகும்பீ⁴ நாம காளலோஹேன வா தம்ப³லோஹேன வா யேன கேனசி லோஹேன கதா கும்பீ⁴. லோஹபா⁴ணகாதீ³ஸுபி ஏஸேவ நயோ. ஏத்த² பன பா⁴ணகந்தி அரஞ்ஜரோ வுச்சதி. வாரகோதி க⁴டோ. கடாஹம் கடாஹமேவ. வாஸிஆதீ³ஸு, வல்லிஆதீ³ஸு ச து³விஞ்ஞேய்யம் நாம நத்தி². ஏவம் –

த்³விஸங்க³ஹானி த்³வே ஹோந்தி, ததியம் சதுஸங்க³ஹம்;

சதுத்த²ம் நவகோட்டா²ஸம், பஞ்சமம் அட்ட²பே⁴த³னம்.

இதி பஞ்சஹி ராஸீஹி, பஞ்சனிம்மலலோசனோ;

பஞ்சவீஸவித⁴ம் நாதோ², க³ருப⁴ண்ட³ம் பகாஸயி. (சூளவ. அட்ட². 321; வி. ஸங்க³. அட்ட². 227);

விஸ்ஸஜ்ஜேதும் வா விப⁴ஜிதும் வா ந வட்டதீதி மூலச்சே²ஜ்ஜவஸேன விஸ்ஸஜ்ஜேதும் வா விப⁴ஜிதும் வா ந வட்டந்தி. பரிவத்தனவஸேன பன விஸ்ஸஜ்ஜந்தஸ்ஸ, விப⁴ஜந்தஸ்ஸ ச அனாபத்தி. தேனாஹ ‘‘தா²வரேனா’’திஆதி³. தத்த² தா²வரேன தா²வரந்தி ஆராமஆராமவத்து²விஹாரவிஹாரவத்து²னா ஆராமம் ஆராமவத்து²ம் விஹாரம் விஹாரவத்து²ம். இதரேனாதி அதா²வரேன, பச்சி²மராஸித்தயேனாதி வுத்தம் ஹோதி. அகப்பியேனாதி ஸுவண்ணமயமஞ்சாதி³னா சேவ அகப்பியபி⁴ஸிபி³ப்³போ³ஹனேஹி ச. மஹக்³க⁴கப்பியேனாதி த³ந்தமயமஞ்சாதி³னா சேவ பாவாராதி³னா ச. இதரந்தி அதா²வரம். கப்பியபரிவத்தனேன பரிவத்தேதுந்தி யதா² அகப்பியம் ந ஹோதி, ஏவம் பரிவத்தேதும்.

தத்ராயம் பரிவத்தனனயோ (சூளவ. அட்ட². 321; வி. ஸங்க³. அட்ட². 228) – ஸங்க⁴ஸ்ஸ நாளிகேராராமோ தூ³ரே ஹோதி, கப்பியகாரகாவ ப³ஹுதரம் கா²த³ந்தி, யம்பி ந கா²த³ந்தி, ததோ ஸகடவேதனம் த³த்வா அப்பமேவ ஆஹரந்தி. அஞ்ஞேஸம் பன தஸ்ஸாராமஸ்ஸ அவிதூ³ரே கா³மவாஸீனம் மனுஸ்ஸானம் விஹாரஸ்ஸ ஸமீபே ஆராமோ ஹோதி, தே ஸங்க⁴ம் உபஸங்கமித்வா ஸகேன ஆராமேன தம் ஆராமம் யாசந்தி, ஸங்கே⁴ன ‘‘ருச்சதி ஸங்க⁴ஸ்ஸா’’தி அபலோகேத்வா ஸம்படிச்சி²தப்³போ³. ஸசேபி பி⁴க்கூ²னம் ருக்க²ஸஹஸ்ஸம் ஹோதி, மனுஸ்ஸானம் பஞ்சஸதானி, ‘‘தும்ஹாகம் ஆராமோ கு²த்³த³கோ’’தி ந வத்தப்³ப³ம். கிஞ்சாபி அயம் கு²த்³த³கோ, அத² கோ² இதரதோ ப³ஹுதரம் ஆயம் தே³தி. ஸசேபி ஸமகமேவ தே³தி, ஏவம்பி இச்சி²திச்சி²தக்க²ணே பரிபு⁴ஞ்ஜிதும் ஸக்காதி க³ஹேதப்³ப³மேவ. ஸசே பன மனுஸ்ஸானம் ப³ஹுதரா ருக்கா² ஹோந்தி, ‘‘நனு தும்ஹாகம் ப³ஹுதரா ருக்கா²’’தி வத்தப்³ப³ம். ஸசே ‘‘அதிரேகம் அம்ஹாகம் புஞ்ஞம் ஹோது, ஸங்க⁴ஸ்ஸ தே³மா’’தி வத³ந்தி, ஜானாபேத்வா ஸம்படிச்சி²தும் வட்டதி. பி⁴க்கூ²னம் ருக்கா² ப²லதா⁴ரினோ, மனுஸ்ஸானம் ருக்கா² ந தாவ ப²லம் க³ண்ஹந்தி. கிஞ்சாபி ந க³ண்ஹந்தி, ந சிரேன க³ண்ஹிஸ்ஸந்தீதி ஸம்படிச்சி²தப்³ப³மேவ. மனுஸ்ஸானம் ருக்கா² ப²லதா⁴ரினோ, பி⁴க்கூ²னம் ருக்கா² ந தாவ ப²லம் க³ண்ஹந்தி, ‘‘நனு தும்ஹாகம் ருக்கா² ப²லதா⁴ரினோ’’தி வத்தப்³ப³ம். ஸசே ‘‘க³ண்ஹத², ப⁴ந்தே, அம்ஹாகம் புஞ்ஞம் ப⁴விஸ்ஸதீ’’தி தே³ந்தி, ஜானாபேத்வா ஸம்படிச்சி²தும் வட்டதி. ஏவம் ஆராமேன ஆராமோ பரிவத்தேதப்³போ³, ஏதேனேவ நயேன ஆராமவத்து²பி விஹாரோபி விஹாரவத்து²பி ஆராமேன பரிவத்தேதப்³ப³ம். ஆராமவத்து²னா ச மஹந்தேன வா கு²த்³த³கேன வா ஆராமம் ஆராமவத்து²ம் விஹாரம் விஹாரவத்து²ந்தி.

கத²ம் விஹாரேன (சூளவ. அட்ட². 321; வி. ஸங்க³. அட்ட². 228) விஹாரோ பரிவத்தேதப்³போ³? ஸங்க⁴ஸ்ஸ அந்தோகா³மே கே³ஹம் ஹோதி, மனுஸ்ஸானம் விஹாரமஜ்ஜே² பாஸாதோ³, உபோ⁴பி அக்³கே⁴ன ஸமகா. ஸசே மனுஸ்ஸா தேன பாஸாதே³ன தம் கே³ஹம் யாசந்தி, ஸம்படிச்சி²தும் வட்டதி. பி⁴க்கூ²னம் சே மஹக்³க⁴தரம் கே³ஹம் ஹோதி, ‘‘மஹக்³க⁴தரம் அம்ஹாகம் கே³ஹ’’ந்தி வுத்தே ‘‘கிஞ்சாபி மஹக்³க⁴தரம் பப்³ப³ஜிதானம் அஸாருப்பம், ந ஸக்கா தத்த² பப்³ப³ஜிதேஹி வஸிதும், இத³ம் பன ஸாருப்பம், க³ண்ஹதா²’’தி வத³ந்தி, ஏவம்பி ஸம்படிச்சி²தும் வட்டதி. ஸசே பன மனுஸ்ஸானம் மஹக்³க⁴ம் ஹோதி ‘‘நனு தும்ஹாகம் கே³ஹம் மஹக்³க⁴’’ந்தி வத்தப்³ப³ம். ‘‘ஹோது, ப⁴ந்தே, அம்ஹாகம் புஞ்ஞம் ப⁴விஸ்ஸதி, க³ண்ஹதா²’’தி வுத்தே பன ஸம்படிச்சி²தும் வட்டதி. ஏவம் விஹாரேன விஹாரோ பரிவத்தேதப்³போ³. ஏதேனேவ நயேன விஹாரவத்து²பி ஆராமோபி ஆராமவத்து²பி விஹாரேன பரிவத்தேதப்³ப³ம். விஹாரவத்து²னா ச மஹக்³கே⁴ன வா அப்பக்³கே⁴ன வா விஹாரம் விஹாரவத்து²ம் ஆராமம் ஆராமவத்து²ம். ஏவம் தாவ தா²வரேன தா²வரபரிவத்தனம் வேதி³தப்³ப³ம்.

இதரேன இதரபரிவத்தனே பன மஞ்சபீட²ம் மஹந்தம் வா ஹோது, கு²த்³த³கம் வா (சூளவ. அட்ட². 321; வி. ஸங்க³. அட்ட². 228), அந்தமஸோ சதுரங்கு³லபாத³கம் கா³மதா³ரகேஹி பம்ஸ்வாகா³ரகேஸு கீளந்தேஹி கதம்பி ஸங்க⁴ஸ்ஸ தி³ன்னகாலதோ பட்டா²ய க³ருப⁴ண்ட³ம் ஹோதி. ஸசேபி ராஜா வா ராஜமஹாமத்தாத³யோ வா ஏகப்பஹாரேனேவ மஞ்சஸதம் வா மஞ்சஸஹஸ்ஸம் வா தே³ந்தி, ஸப்³பே³ கப்பியமஞ்சா ஸம்படிச்சி²தப்³பா³, ஸம்படிச்சி²த்வா வுட்³ட⁴ப்படிபாடியா ‘‘ஸங்கி⁴கபரிபோ⁴கே³ன பரிபு⁴ஞ்ஜதா²’’தி தா³தப்³பா³, ந புக்³க³லிகபரிபோ⁴கே³ன தா³தப்³பா³. அதிரேகமஞ்சே ப⁴ண்டா³கா³ராதீ³ஸு பஞ்ஞபேத்வா பத்தசீவரம் நிக்கி²பித்வா பரிபு⁴ஞ்ஜிதும்பி வட்டதி. ப³ஹிஸீமாய ‘‘ஸங்க⁴ஸ்ஸ தே³மா’’தி தி³ன்னமஞ்சோ ஸங்க⁴த்தே²ரஸ்ஸ வஸனட்டா²னே தா³தப்³போ³. தத்த² சே ப³ஹூ மஞ்சா ஹோந்தி, மஞ்சேன கம்மம் நத்தி². யஸ்ஸ வஸனட்டா²னே கம்மம் அத்தி², தத்த² ‘‘ஸங்கி⁴கபரிபோ⁴கே³ன பரிபு⁴ஞ்ஜதா²’’தி தா³தப்³போ³, ந புக்³க³லிகபோ⁴கே³ன. மஹக்³கே⁴ன ஸதக்³க⁴னகேன வா ஸஹஸ்ஸக்³க⁴னகேன வா மஞ்சேன அஞ்ஞம் மஞ்சஸதம் லப⁴தி, பரிவத்தேத்வா க³ஹேதப்³ப³ம். ந கேவலம் மஞ்சேன மஞ்சோயேவ, ஆராமஆராமவத்து²விஹாரவிஹாரவத்து²பீட²பி⁴ஸிபி³ப்³போ³ஹனானிபி பரிவத்தேதும் வட்டதி. ஏஸேவ நயோ பீட²பி⁴ஸிபி³ப்³போ³ஹனேஸுபி. வரஸேனாஸனாதீ³னம் ஸம்ரக்க²ணத்த²ந்தி ஸசே து³ப்³பி⁴க்க²ம் ஹோதி, பி⁴க்கூ² பிண்ட³பாதேன ந யாபேந்தி, ஏத்த² ராஜரோக³சோரப⁴யானி, அஞ்ஞத்த² க³ச்ச²ந்தானம் விஹாரா பலுஜ்ஜந்தி, தாலனாளிகேராதி³கே வினாஸேந்தி, ஸேனாஸனபச்சயம் ஸந்தா⁴ய யாபேதும் ஸக்கா ஹோதி, ஏவரூபே காலே வரஸேனாஸனாதீ³னம் ஸம்ரக்க²ணத்த²ம். லாமகானி விஸ்ஸஜ்ஜேதுந்தி லாமகம் லாமகம் விஸ்ஸஜ்ஜேதும், லாமககோடியா விஸ்ஸஜ்ஜேதுந்தி அதி⁴ப்பாயோ. விஸ்ஸஜ்ஜேத்வா பரிபு⁴ஞ்ஜிதும் வட்டதீதி விஸ்ஸஜ்ஜேத்வா ததோ லத்³த⁴யாகு³ப⁴த்தசீவராதீ³னி பரிபு⁴ஞ்ஜிதும் வட்டதி. காளலோஹதம்ப³லோஹகம்ஸலோஹவட்டலோஹானந்தி ஏத்த² கம்ஸலோஹம், வட்டலோஹஞ்ச கித்திமலோஹம். தீணி ஹி கித்திமலோஹானி கம்ஸலோஹம், வட்டலோஹம், ஆரகூடந்தி. தத்த² திபுதம்பே³ மிஸ்ஸேத்வா கதம் கம்ஸலோஹம், ஸீததம்பே³ மிஸ்ஸேத்வா கதம் வட்டலோஹம், ரஸகதம்பே³ மிஸ்ஸேத்வா கதம் ஆரகூடம். தேன வுத்தம் ‘‘கம்ஸலோஹம், வட்டலோஹஞ்ச கித்திமலோஹ’’ந்தி. ததோ அதிரேகந்தி ததோ அதிரேகக்³க³ண்ஹனகோ.

ஸரகோதி மஜ்ஜே² மகுளம் த³ஸ்ஸேத்வா முக²வட்டிவித்த²தம் கத்வா பிட்டி²தோ நாமேத்வா காதப்³ப³ம் ஏகம் பா⁴ஜனம். ‘‘ஸராவ’’ந்திபி வத³ந்தி. ஆதி³ஸத்³தே³ன கஞ்சனகாதீ³னம் கி³ஹிஉபகரணானம் க³ஹணம். தானி ஹி கு²த்³த³கானிபி க³ருப⁴ண்டா³னேவ கி³ஹிஉபகரணத்தாதி. பி-ஸத்³தே³ன பகே³வ மஹந்தானீதி த³ஸ்ஸேதி. இமானி பன பா⁴ஜனீயானி பி⁴க்கூ²பகரணத்தாதி அதி⁴ப்பாயோ. யதா² ச ஏதானி, ஏவம் குண்டி³காபி பா⁴ஜனீயா. வக்க²தி ஹி ‘‘யதா² ச மத்திகாப⁴ண்டே³, ஏவம் லோஹப⁴ண்டே³பி குண்டி³கா பா⁴ஜனீயகோட்டா²ஸமேவ ப⁴ஜதீ’’தி (கங்கா². அட்ட². து³ப்³ப³லஸிக்கா²பத³வண்ணனா). ஸங்கி⁴கபரிபோ⁴கே³னாதி ஆக³ந்துகானம் வுட்³ட⁴தரானம் த³த்வா பரிபோ⁴கே³ன. கி³ஹிவிகடாதி கி³ஹீஹி விகதா பஞ்ஞத்தா, அத்தனோ வா ஸந்தககரணேன விரூபம் கதா. புக்³க³லிகபரிபோ⁴கே³ன ந வட்டதீதி ஆக³ந்துகானம் அத³த்வா அத்தனோ ஸந்தகம் விய க³ஹேத்வா பரிஹரித்வா பரிபு⁴ஞ்ஜிதும் ந வட்டதி. பிப்ப²லிகோதி கத்தரி. ஆரகண்டகம் ஸூசிவேத⁴கம். தாளம் யந்தம். கத்தரயட்டி²வேத⁴கோ கத்தரயட்டி²வலயம். யதா² ததா² க⁴னகதம் லோஹந்தி லோஹவட்டி லோஹகு³ளோ லோஹபிண்டி³ லோஹசக்கலிகந்தி ஏவம் க⁴னகதம் லோஹம். கீ²ரபாஸாணமயானீதி முது³ககீ²ரவண்ணபாஸாணமயானி.

கி³ஹிவிகடானிபி ந வட்டந்தி அனாமாஸத்தா. பி-ஸத்³தே³ன பகே³வ ஸங்கி⁴கபரிபோ⁴கே³ன வா புக்³க³லிகபரிபோ⁴கே³ன வாதி த³ஸ்ஸேதி. ஸேனாஸனபரிபோ⁴கோ³ பன ஸப்³ப³கப்பியோ. தஸ்மா ஜாதரூபாதி³மயா ஸப்³பே³பி ஸேனாஸனபரிக்கா²ரா ஆமாஸா. தேனாஹ ‘‘ஸேனாஸனபரிபோ⁴கே³ பனா’’திஆதி³.

ஸேஸாதி ததோ மஹத்தரீ வாஸி. யா பனாதி யா குதா³ரீ பன. குதா³லோ அந்தமஸோ சதுரங்கு³லமத்தோபி க³ருப⁴ண்ட³மேவ. நிகா²த³னம் சதுரஸ்ஸமுக²ம் வா ஹோது, தோ³ணிமுக²ம் வா வங்கம் வா உஜுகம் வா, அந்தமஸோ ஸம்முஞ்ஜனித³ண்ட³கவேத⁴னம்பி த³ண்ட³ப³ந்த⁴ம் சே, க³ருப⁴ண்ட³மேவ. தேனாஹ ‘‘குதா³லோ த³ண்ட³ப³ந்த⁴னிகா²த³னம் வா அக³ருப⁴ண்ட³ம் நாம நத்தீ²’’தி. ஸிபாடிகா நாம கு²ரகோஸோ. ஸிக²ரம் பன த³ண்ட³ப³ந்த⁴னிகா²த³னம் அனுலோமேதீதி ஆஹ ‘‘ஸிக²ரம்பி நிகா²த³னேனேவ ஸங்க³ஹித’’ந்தி. ஸசே தம்பி பன அத³ண்ட³கம் ப²லமத்தம், பா⁴ஜனீயம். உபக்க²ரேதி வாஸிஆதி³ப⁴ண்டா³னி.

பத்தப³ந்த⁴கோ நாம பத்தஸ்ஸ க³ண்டி²காதி³காரகோ. ‘‘படிமாஸுவண்ணாதி³பத்தகாரகோ’’திபி வத³ந்தி. திபுச்சே²த³னகஸத்த²ம், ஸுவண்ணச்சே²த³னகஸத்த²ம், கதபரிகம்மசம்மச்சி²ந்த³னககு²த்³த³கஸத்த²ந்தி இமானி சேத்த² தீணி பிப்ப²லிகம் அனுலோமேந்தீதி ஆஹ ‘‘அயம் பன விஸேஸோ’’திஆதி³. இதரானீதி மஹாகத்தரிஆதீ³னி.

அட்³ட⁴பா³ஹுப்பமாணாதி (ஸாரத்த². டீ. சூளவக்³க³ 3.321) கப்பரதோ பட்டா²ய யாவ அம்ஸகூடப்பமாணா, வித³த்தி²சதுரங்கு³லப்பமாணாதி வுத்தம் ஹோதி. தத்த²ஜாதகாதி ஸங்கி⁴கபூ⁴மியம் ஜாதா. ஆரக்க²ஸம்விதா⁴னேன ரக்கி²தத்தா ரக்கி²தா ச ஸா மஞ்ஜூஸாதீ³ஸு பக்கி²த்தம் விய யதா² தம் ந நஸ்ஸதி, ஏவம் கோ³பனதோ கோ³பிதா சாதி ரக்கி²தகோ³பிதா. தத்த²ஜாதகாபி பன அரக்கி²தா க³ருப⁴ண்ட³மேவ ந ஹோதி. ‘‘ஸங்க⁴கம்மே ச சேதியகம்மே ச கதே’’தி இமினா ஸங்க⁴ஸந்தகேன சேதியஸந்தகம் ரக்கி²தும், பரிவத்திதுஞ்ச வட்டதீதி தீ³பேதி. ஸுத்தம் பனாதி வட்டிதஞ்சேவ அவட்டிதஞ்ச ஸுத்தம்.

அட்ட²ங்கு³லஸூசித³ண்ட³மத்தோதி அந்தமஸோ தீ³க⁴ஸோ அட்ட²ங்கு³லமத்தோ, பரிணாஹதோ ஸீஹளபண்ணஸூசித³ண்ட³மத்தோ. ஏத்தா²தி வேளுப⁴ண்டே³. த³ட்³ட⁴ம் கே³ஹம் யேஸம் தேதி த³ட்³ட⁴கே³ஹா. ந வாரேதப்³பா³தி ‘‘மா க³ண்ஹித்வா க³ச்ச²தா²’’தி ந நிஸேதே⁴தப்³பா³. தே³ஸந்தரக³தேன ஸம்பத்தவிஹாரே ஸங்கி⁴காவாஸே ட²பேதப்³பா³.

அவஸேஸஞ்ச ச²த³னதிணந்தி முஞ்ஜபப்³ப³ஜேஹி அவஸேஸம் யம் கிஞ்சி ச²த³னதிணம். யத்த² பன திணம் நத்தி², தத்த² பண்ணேஹி சா²தே³ந்தி (சூளவ. அட்ட². 321). தஸ்மா பண்ணம்பி திணேனேவ ஸங்க³ஹிதந்தி ஆஹ ‘‘ச²த³னதிணஸங்கே²பக³தேஸூ’’திஆதி³. அட்ட²ங்கு³லப்பமாணோபீதி வித்தா²ரதோ அட்ட²ங்கு³லப்பமாணோ. லிகி²தபோத்த²கோ பன க³ருப⁴ண்ட³ம் ந ஹோதி.

வேளும்ஹி வுத்தப்பமாணோதி ‘‘அட்ட²ங்கு³லஸூசித³ண்ட³கமத்தோபீ’’தி வேளுப⁴ண்டே³ வுத்தப்பமாணோ. ஸங்க⁴ஸ்ஸ தி³ன்னோ வாதி தா³ருது³ல்லப⁴ட்டா²னே ஸங்க⁴ஸ்ஸ தி³ன்னோ வா. குருந்தி³யம் வுத்தக்கமேன தா³ருப⁴ண்ட³வினிச்ச²யம் வத்வா இதா³னி மஹாஅட்ட²கதா²யம் வுத்தக்கமேன வத்தும் ‘‘அபிசா’’திஆதி³மாஹ. ஆஸந்தி³காதீ³னீதி ஏத்த² ஆஸந்தி³கோதி சதுரஸ்ஸபீட²ம் வுச்சதி. ‘‘உச்சகம்பி ஆஸந்தி³க’’ந்தி வசனதோ ஏகதோபா⁴கே³ன தீ³க⁴பீட²மேவ ஹி அட்ட²ங்கு³லபாத³கம் வட்டதி. சதுரஸ்ஸாஸந்தி³கோ பன பமாணாதிக்கந்தோபி வட்ட²தீதி வேதி³தப்³போ³. ஆதி³ஸத்³தே³ன ‘‘ஸத்தங்கோ³, ப⁴த்³த³பீட²கம், ஏளகபாத³கபீட²ம், ஆமலகவட்டகபீட²ம், ப²லகம், கோச்ச²ம், பலாலபீட²க’’ந்தி (சூளவ. அட்ட². 321) இமே ஸங்க³ண்ஹந்தீதி வேதி³தப்³ப³ம். தேனாஹ ‘‘அந்தமஸோ’’திஆதி³. பண்ணேஹி வாதி கத³லிபண்ணாதீ³ஹி வா. ப்³யக்³க⁴சம்மோனத்³த⁴ம்பி வாளரூபபரிக்கி²த்தம் ரதனபரிஸிப்³பி³தம் கோச்ச²கம் க³ருப⁴ண்ட³மேவ.

க⁴ட்டனப²லகம் நாம யத்த² ட²பேத்வா ரஜிதசீவரம் ஹத்தே²ன க⁴ட்டேந்தி. க⁴ட்டனமுக்³க³ரோ நாம அனுவாதாதி³க⁴ட்டனகோதி வத³ந்தி. த³ண்ட³முக்³க³ரோ நாம யேன ரஜிதசீவரம் போதே²ந்தி. அம்ப³ணந்தி ப²லகேஹி போக்க²ரணீ விய கதம் பானீயபா⁴ஜனம். ரஜனதோ³ணீதி பக்கரஜனம் ஆகிரித்வா ட²பனபா⁴ஜனம்.

அகப்பியசம்மந்தி ஸீஹாதீ³னம் சம்மம். ‘‘பூ⁴மத்த²ரணம் காதும் வட்டதீ’’தி இத³ம் அகப்பியசம்மம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம். ‘‘பச்சத்த²ரணக³திக’’ந்தி இமினா மஞ்சபீடே²பி அத்த²ரிதும் வட்டதீதி தீ³பேதி. பாவாராதி³பச்சத்த²ரணம்பி க³ருப⁴ண்ட³ந்தி ஏகே. நோதி அபரே. வீமம்ஸித்வா க³ஹேதப்³ப³ம். கப்பியசம்மானீதி மிகா³தீ³னம் சம்மானி.

ஸப்³ப³ம் சக்கயுத்தயானந்தி ரத²ஸகடாதி³கம் ஸப்³ப³சக்கயுத்தயானம். விஸங்க²ரிதசக்கம் பன யானம் பா⁴ஜனீயம். அனுஞ்ஞாதவாஸி நாம யா ஸிபாடிகாய பக்கி²பித்வா பரிஹரிதும் ஸக்காதி வுத்தா. முட்டி²பண்ணந்தி தாலபத்தம். தஞ்ஹி முட்டி²னா க³ஹேத்வா பரிஹரந்தீதி ‘‘முட்டி²பண்ண’’ந்தி வுச்சதி. முட்டி²பண்ணந்தி ச²த்தச்ச²த³னபண்ணமேவாதி கேசி. அரணிஸஹிதந்தி அரணியுக³ளம், உத்தராரணீ, அத⁴ராரணீதி அரணித்³வயந்தி அத்தோ².

பா²திகம்மம் கத்வாதி அந்தமஸோ தம்அக்³க⁴னகவாலிகாயபி தா²வரம் வட்³டி⁴கம்மம் கத்வா. பா²திகம்மம் அகத்வா க³ண்ஹந்தேன தத்தே²வ வலஞ்ஜேதப்³போ³. க³மனகாலே ஸங்கி⁴கே ஆவாஸே ட²பேத்வா க³ந்தப்³ப³ம். அஸதியா க³ஹேத்வா க³தேன பஹிணித்வா தா³தப்³போ³. தே³ஸந்தரக³தேன ஸம்பத்தவிஹாரே ஸங்கி⁴காவாஸே ட²பேதப்³போ³. ஏத்தா²தி மத்திகாப⁴ண்டே³. குண்டி³காதி அயோகுண்டி³கா சேவ தம்ப³லோஹகுண்டி³கா ச. பா⁴ஜனீயகோட்டா²ஸமேவ ப⁴ஜதீதி பா⁴ஜனீயபக்க²மேவ ஸேவதி, ந து க³ருப⁴ண்ட³ந்தி அத்தோ². கஞ்சனகோ பன க³ருப⁴ண்ட³மேவாதி அதி⁴ப்பாயோ. இதரந்தி க³ருப⁴ண்ட³ம்.

து³ப்³ப³லஸிக்கா²பத³வண்ணனா நிட்டி²தா.

12. பரிணாமனஸிக்கா²பத³வண்ணனா

த்³வாத³ஸமே ந கிஞ்சி வத்தப்³ப³ம் அத்தி².

பரிணாமனஸிக்கா²பத³வண்ணனா நிட்டி²தா.

ஸஹத⁴ம்மிகவக்³கோ³ அட்ட²மோ.