1. ஸுக்கவிஸ்ஸட்டி²ஸிக்கா²பத³வண்ணனா
ஸம்-ஸத்³தோ³ விஜ்ஜமானத்தோ²தி ஆஹ ‘‘ஸம்விஜ்ஜதீ’’தி. சேதனாதி வீதிக்கமவஸப்பவத்தா புப்³ப³பா⁴க³சேதனா, மோசனஸ்ஸாத³சேதனாதி அத்தோ². அஸ்ஸாதி ஸுக்கவிஸ்ஸட்டி²யா. அஞ்ஞபத³த்த²ஸமாஸேனேவ ஸுக்கவிஸ்ஸட்டி²யா வுத்தத்தா இக-ஸத்³த³ஸ்ஸ விஸும் அத்தோ² நத்தீ²தி ஆஹ ‘‘ஸஞ்சேதனாவ ஸஞ்சேதனிகா’’தி. இதா³னி இக-ஸத்³தோ³வ அத்தி²அத்த²ம் பகாஸேதீதி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘ஸஞ்சேதனா வா’’திஆதி³மாஹ. ஸம்விஜ்ஜமானா சேதனா ஸஞ்சேதனா. ஸுக்கஸ்ஸாதி ஸம்ப⁴வஸ்ஸ. விஸட்டீ²தி விஸ்ஸக்³கோ³.
இதா³னி தம் யஸ்மிம் காலே மோசேதி, யேனாதி⁴ப்பாயேன மோசேதி, யேன சோபாயேன மோசேதி, யஞ்ச தஸ்ஸ அதி⁴ப்பாயஸ்ஸ வத்து², தம் ஸப்³ப³ம் ஸங்கே²பதோ விபா⁴வேத்வா ஸரூபதோ தம் விஸட்டி²ம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ராகூ³பத்த²ம்பா⁴தீ³ஸூ’’திஆதி³மாஹ. தத்த² ராக³ஸ்ஸ ப³லவபா⁴வோ, ராகே³ன வா அங்க³ஜாதஸ்ஸூபத்த²ம்போ⁴ த²த்³த⁴பா⁴வோ ராகூ³பத்த²ம்போ⁴, ஸோ ஆதி³ யேஸம் தே ராகூ³பத்த²ம்பா⁴த³யோ, தேஸு ராகூ³பத்த²ம்பா⁴தீ³ஸு. ஆதி³ஸத்³தே³ன (பாரா. 238) வச்சூபத்த²ம்ப⁴பஸ்ஸாவூபத்த²ம்ப⁴வாதூபத்த²ம்ப⁴உச்சாலிங்க³பாணகத³ட்டூ²பத்த²ம்பா⁴னம் க³ஹணம். கம்மஞ்ஞதம் பத்தேதி மோசனகம்மக்க²மதாய கம்மனியதம் பத்தே, அஜ்ஜ²த்தரூபாதீ³ஸு உபக்கமாரஹபா⁴வம் பத்தேதி அத்தோ². அரோக³ஸ்ஸ பா⁴வோ ஆரோக்³யம், தம் ஆதி³ யேஸம் தே ஆரோக்³யாத³யோ, தேஸு ஆரோக்³யாதீ³ஸு. ஆதி³ஸத்³தே³ன ஸுக²பே⁴ஸஜ்ஜதா³னபுஞ்ஞயஞ்ஞஸக்³க³பீ³ஜவீமம்ஸத³வானம் க³ஹணம். அஜ்ஜ²த்தரூபம் அஜ்ஜ²த்தம் உபாதி³ன்னரூபம், தம் ஆதி³ யேஸம் தே அஜ்ஜ²த்தரூபாத³யோ, தேஸு. ஆதி³ஸத்³தே³ன ப³ஹித்³தா⁴ரூபஅஜ்ஜ²த்தப³ஹித்³தா⁴ரூபஆகாஸேகடிகம்பனானம் க³ஹணம். மோசனே அஸ்ஸாதோ³ ஸுக²வேத³னா மோசனஸ்ஸாதோ³, மோசனத்த²ம் புப்³ப³பா⁴கே³ பவத்தராகோ³, ஸம்பயுத்தஅஸ்ஸாத³ஸீஸேன சேத்த² ராகோ³ வுத்தோ, தேன ஸம்பயுத்தா சேதனா மோசனஸ்ஸாத³சேதனா, தாய. இமினா முச்சனஸ்ஸாதோ³ (பாரா. அட்ட². 2.240) முத்தஸ்ஸாதோ³ மேது²னஸ்ஸாதோ³ ப²ஸ்ஸஸ்ஸாதோ³ கண்டு³வனஸ்ஸாதோ³ த³ஸ்ஸனஸ்ஸாதோ³ நிஸஜ்ஜஸ்ஸாதோ³ வாசஸ்ஸாதோ³ கே³ஹஸிதபேமம் வனப⁴ங்கி³யந்தி இமேஹி ஸம்பயுத்தா சேதனாயோ படிக்கி²பதி, தாஹி நிமித்தே உபக்கமந்தஸ்ஸ முத்தேபி அனாபத்தி. ‘‘நிமித்தே உபக்கமந்தஸ்ஸா’’தி இமினா பன ஊருமத்³தா³பனாதீ³னி படிக்கி²பதி. தேன ஹி ஸதிபி மோசனஸ்ஸாதே³ நிமித்தே உபக்கமாபா⁴வதோ முத்தேபி அனாபத்தி. வுத்தஞ்ஹேதம் ஸமந்தபாஸாதி³காயம் ‘‘ஸா ச கோ² நிமித்தே உபக்கமந்தஸ்ஸேவ, ஹத்த²பரிகம்மபாத³பரிகம்மக³த்தபரிகம்மகரணேன ஸசேபி அஸுசி முச்சதி, அனாபத்தீ’’தி.
ஆஸயதா⁴துனானாத்ததோதி பித்தஸேம்ஹபுப்³ப³லோஹிதாஸயானஞ்சேவ பத²வீதா⁴துஆதீ³னஞ்ச சதுன்னம் தா⁴தூனம், ரஸஸோணிதாதீ³னம் வா ஸத்தன்னம் தா⁴தூனம் நானாத்ததோ. டா²னா சாவனாதி ஸுக்கஸ்ஸ யம் டா²னம், ததோ சுதி. ஸுக்கஸ்ஸ ஹி வத்தி²ஸீஸம் கடி காயோதி (பாரா. அட்ட². 2.237) திதா⁴ டா²னம் பகப்பேந்தி. ஏகோ கிராசரியோ ‘‘வத்தி²ஸீஸம் ஸுக்கஸ்ஸ டா²ன’’ந்தி ஆஹ, ஏகோ ‘‘கடீ’’தி, ஏகோ ‘‘ஸகலோ காயோ’’தி. தேஸு ததியஸ்ஸ பா⁴ஸிதம் ஸுபா⁴ஸிதம். கேஸலோமனக²த³ந்தானஞ்ஹி மம்ஸவினிமுத்தட்டா²னம், உச்சாரபஸ்ஸாவகே²ளஸிங்கா⁴ணிகா, த²த்³த⁴ஸுக்க²சம்மானி ச வஜ்ஜேத்வா அவஸேஸோ ச²விமம்ஸலோஹிதானுக³தோ ஸப்³போ³பி காயோ காயப்பஸாத³பா⁴வஜீவிதிந்த்³ரியாப³த்³த⁴பித்தானம், ஸம்ப⁴வஸ்ஸ ச டா²னமேவ. ததா² ஹி ராக³பரியுட்டா²னேனாபி⁴பூ⁴தானம் ஹத்தீ²னம் உபோ⁴ஹி கண்ணசூளிகாஹி ஸம்ப⁴வோ நிக்க²மதி.
ஏத்த² ச ‘‘ராகூ³பத்த²ம்பா⁴தீ³ஸூ’’திஆதி³னா (பாரா. அட்ட². 2.237) காலோ த³ஸ்ஸிதோ. ராகூ³பத்த²ம்பா⁴தி³காலேஸு ஹி அங்க³ஜாதம் கம்மனியம் ஹோதி. யஸ்ஸ கம்மனியத்தே ஸதி மோசேதி, இதோ பரம் அஞ்ஞோ காலோ நத்தி². ந ஹி வினா ராகூ³பத்த²ம்பா⁴தீ³ஹி புப்³ப³ண்ஹாத³யோ காலபே⁴தா³ மோசனே நிமித்தம் ஹோந்தி. ‘‘ஆரோக்³யாதீ³ஸூ’’திஆதி³னா பன அதி⁴ப்பாயோ த³ஸ்ஸிதோ. ஏவரூபேன ஹி அதி⁴ப்பாயபே⁴தே³ன மோசேதி, ந அஞ்ஞதா². ‘‘அஜ்ஜ²த்தரூபாதீ³ஸூ’’திஆதி³னா உபாயோ த³ஸ்ஸிதோ. அஜ்ஜ²த்தரூபே வா ஹி மோசேய்ய, ப³ஹித்³தா⁴ரூபே வா, உப⁴யத்த² வா, ஆகாஸே வா கடிம் கம்பேந்தோ, இதோ பரம் அஞ்ஞோ உபாயோ நத்தி². நீலாதி³வஸேனா’’திஆதீ³ஹி பன த³ஸஹி நவமஸ்ஸ அதி⁴ப்பாயஸ்ஸ வத்து² த³ஸ்ஸிதம். வீமம்ஸந்தோ ஹி நீலாதீ³ஸு அஞ்ஞதரவஸேன வீமம்ஸதி, ந தேஹி வினிமுத்தந்தி. ‘‘டா²னா சாவனா’’தி இமினா பன அத்த²தோ விஸ்ஸட்டி² த³ஸ்ஸிதா. யதா²ஹ ‘‘விஸ்ஸட்டீ²தி டா²னதோ சாவனா வுச்சதீ’’தி (பாரா. 237). ஸா சாயம் தஸ்ஸ ஸுக்கஸ்ஸ டா²னா சாவனா ராக³வஸேன. வுத்தஞ்ஹேதம் கதா²வத்து²அட்ட²கதா²யம் ‘‘ஸுக்கவிஸ்ஸட்டி² நாம ராக³ஸமுட்டா²னா ஹோதீ’’தி (கதா². அட்ட². 307). அஞ்ஞத்ர ஸுபினந்தாதி ஸுபினோ ஏவ ஸுபினந்தோ, தம் ட²பேத்வாதி வுத்தம் ஹோதி. தேனாஹ ‘‘யா ஸுபினே’’திஆதி³. ஸங்கா⁴தி³ஸேஸோதி இமஸ்ஸ ஆபத்தினிகாயஸ்ஸ நாமம். தேனாஹ ‘‘யா அஞ்ஞத்ர ஸுபினந்தா’’திஆதி³. ஆபத்தினிகாயோதி ஆபத்திஸமூஹோ. கிஞ்சாபி அயம் ஏகாவ ஆபத்தி, ருள்ஹிஸத்³தே³ன, பன அவயவே ஸமூஹவோஹாரேன வா ‘‘நிகாயோ’’தி வுத்தோ ‘‘ஏகோ வேத³னாக்க²ந்தோ⁴, ஏகோ விஞ்ஞாணக்க²ந்தோ⁴’’திஆதீ³ஸு விய.
அஸ்ஸாதி (ஸாரத்த². டீ. 2.16 ஸம்கா⁴தி³ஸேஸகண்ட³) ஆபத்தினிகாயஸ்ஸ. நனு ச அயுத்தோயம் நித்³தே³ஸோ ‘‘ஸங்கோ⁴ ஆதி³ம்ஹி சேவ ஸேஸே ச இச்சி²தப்³போ³ அஸ்ஸா’’தி. ந ஹி ஆபத்தினிகாயஸ்ஸ ஆதி³ம்ஹி சேவ ஸேஸே ச ஸங்கோ⁴ இச்சி²தோ, கிஞ்சரஹி வுட்டா²னஸ்ஸாதி இமம் சோத³னம் மனஸி நிதா⁴ய யதா² ந விருஜ்ஜ²தி, ததா² அதி⁴ப்பாயம் விவரிதும் ‘‘கிம் வுத்தம் ஹோதீ’’திஆதி³மாஹ. ஆபத்திதோ வுட்டா²னஸ்ஸ ஆதி³ம்ஹி சேவ ஸேஸே ச இச்சி²தோ ஸங்கோ⁴ ஆபத்தியாவ இச்சி²தோ நாம ஹோதீதி அயமேத்த² அதி⁴ப்பாயோ. ஆபத்திவுட்டா²னந்தி ஆபத்திதோ வுட்டா²னம், அனாபத்திகபா⁴வூபக³மனந்தி அத்தோ².
த³கஸோதந்தி பஸ்ஸாவமக்³க³ம், அங்க³ஜாதப்பதே³ஸந்தி வுத்தம் ஹோதி. யதி³ ஏவம் அத² கஸ்மா அட்ட²கதா²யம் ‘‘த³கஸோதம் ஓதிண்ணமத்தே’’தி வுத்தந்தி ஆஹ ‘‘டா²னதோ பன சுத’’ந்திஆதி³. அவஸ்ஸமேவ த³கஸோதம் ஓதரதி அதி⁴வாஸேத்வா அந்தரா நிவாரேதும் அஸக்குணேய்யத்தா. த³கஸோதோரோஹனதோ (ஸாரத்த². டீ. 2.236-237) பட்டா²ய பன உபாதி³ன்னதோ வினிமுத்தத்தா ஸம்ப⁴வரூபம் உதுஸமுட்டா²னமேவ அவஸிஸ்ஸதி, ஸேஸம் திஸமுட்டா²னம் நத்தீ²தி வேதி³தப்³ப³ம். தஸ்மாதி யஸ்மா டா²னதோ சுதம் த³கஸோதம் ஓதரதி, தஸ்மா.
அமோசனாதி⁴ப்பாயஸ்ஸாதி பே⁴ஸஜ்ஜேன நிமித்தம் ஆலிம்பந்தஸ்ஸ உச்சாராதீ³னி வா கரோந்தஸ்ஸ. ஸுபினம் பஸ்ஸந்தஸ்ஸாதி (பாரா. அட்ட². 2.237) தா⁴துக்கோ²ப⁴தோ வா அனுபூ⁴தபுப்³ப³தோ வா தே³வதோபஸம்ஹாரதோ வா புப்³ப³னிமித்ததோ வாதி இமேஹி சதூஹி காரணேஹி ஸுபினம் பஸ்ஸந்தஸ்ஸ. கிம் பனேதம் பஸ்ஸந்தோ ஸுத்தோ பஸ்ஸதி, படிபு³த்³தோ⁴, உதா³ஹு நேவ ஸுத்தோ, ந படிபு³த்³தோ⁴தி? கிஞ்சேத்த² – யதி³ தாவ ஸுத்தோ பஸ்ஸதி, அபி⁴த⁴ம்மவிரோதோ⁴ ஆபஜ்ஜதி. ப⁴வங்க³சித்தேன ஹி ஸுபதி, தம் ரூபனிமித்தாதி³ஆரம்மணம் வா ராகா³தி³ஸம்பயுத்தம் வா ந ஹோதி. ஸுபினம் பஸ்ஸந்தஸ்ஸ ச ஈதி³ஸானி சித்தானி உப்பஜ்ஜந்தி. அத² படிபு³த்³தோ⁴ பஸ்ஸதி, வினயவிரோதோ⁴ ஆபஜ்ஜதி. யஞ்ஹி படிபு³த்³தோ⁴ பஸ்ஸதி, தம் ஸப்³போ³ஹாரிகசித்தேன பஸ்ஸதி. ஸப்³போ³ஹாரிகசித்தேன ச கதே வீதிக்கமே அனாபத்தி நாம நத்தி². ஸுபினம் பஸ்ஸந்தேன பன கதேபி வீதிக்கமே ஏகந்தம் அனாபத்தி ஏவ. அத² நேவ ஸுத்தோ ந படிபு³த்³தோ⁴ பஸ்ஸதி, கோ நாம பஸ்ஸதி, ஏவஞ்ச ஸதி ஸுபினஸ்ஸ அபா⁴வோவ ஆபஜ்ஜதீதி? ந அபா⁴வோ, கஸ்மா? யஸ்மா கபிமித்³த⁴பரேதோ பஸ்ஸதி. வுத்தஞ்ஹேதம் ‘‘கபிமித்³த⁴பரேதோ கோ² மஹாராஜ ஸுபினம் பஸ்ஸதீ’’தி (மி. ப. 5.3.5). கபிமித்³த⁴பரேதோதி மக்கடனித்³தா³ய யுத்தோ. யதா² ஹி மக்கடஸ்ஸ நித்³தா³ லஹுபரிவத்தா ஹோதி, ஏவம் யா நித்³தா³ புனப்புனம் குஸலாதி³சித்தவோகிண்ணத்தா லஹுபரிவத்தா, யஸ்ஸா பவத்தியம் புனப்புனம் ப⁴வங்க³தோ உத்தரணம் ஹோதி, தாய யுத்தோ ஸுபினம் பஸ்ஸதி. யஸ்ஸ ச ஏவம் பஸ்ஸந்தஸ்ஸ ஸுபினே மேது²னம் த⁴ம்மம் படிஸேவந்தஸ்ஸ விய, காயஸம்ஸக்³கா³தீ³னி ஆபஜ்ஜந்தஸ்ஸ விய ச ஸுபினந்தேனேவ காரணேன அஸுசி முச்சதி, தஸ்ஸபி அனாபத்தி. ஸுபினே (பாரா. அட்ட². 2.262) பன உப்பன்னாய அஸ்ஸாத³சேதனாய ஸசஸ்ஸ விஸயோ ஹோதி, நிச்சலேன ப⁴விதப்³ப³ம், ந ஹத்தே²ன நிமித்தம் கீளாபேதப்³ப³ம். காஸாவபச்சத்த²ரணரக்க²ணத்த²ம் பன ஹத்த²புடேன க³ஹேத்வா ஜக்³க³னத்தா²ய உத³கட்டா²னம் க³ந்தும் வட்டதி.
ஸுக்கவிஸ்ஸட்டி²ஸிக்கா²பத³வண்ணனா நிட்டி²தா.