த⁴ம்மானுபஸ்ஸனா

நீவரணபப்³ப³வண்ணனா

382. பஹாதப்³பா³தி³த⁴ம்மவிபா⁴க³த³ஸ்ஸனவஸேன பஞ்சதா⁴ த⁴ம்மானுபஸ்ஸனா நித்³தி³ட்டா²தி அயமத்தோ² பாளிதோ ஏவ விஞ்ஞாயதீதி தமத்த²ம் உல்லிங்கே³ந்தோ ‘‘பஞ்சவிதே⁴ன த⁴ம்மானுபஸ்ஸனம் கதே²து’’ந்தி ஆஹ. யதி³ ஏவம் கஸ்மா நீவரணாதி³வஸேனேவ நித்³தி³ட்ட²ந்தி? வினேய்யஜ்ஜா²ஸயதோ. யேஸஞ்ஹி வேனேய்யானம் பஹாதப்³ப³த⁴ம்மேஸு பட²மம் நீவரணானி விபா⁴கே³ன வத்தப்³பா³னி, தேஸம் வஸேனேத்த² ப⁴க³வதா பட²மம் நீவரணேஸு த⁴ம்மானுபஸ்ஸனா கதி²தா. ததா² ஹி காயானுபஸ்ஸனாபி ஸமத²புப்³ப³ங்க³மா தே³ஸிதா, ததோ பரிஞ்ஞேய்யேஸு க²ந்தே⁴ஸு, ஆயதனேஸு ச பா⁴வேதப்³பே³ஸு போ³ஜ்ஜ²ங்கே³ஸு, பரிஞ்ஞேய்யாதி³விபா⁴கே³ஸு ஸச்சேஸு ச உத்தரா தே³ஸனா, தஸ்மா சேத்த² ஸமத²பா⁴வனாபி யாவதே³வ விபஸ்ஸனத்தா² இச்சி²தா. விபஸ்ஸனாபதா⁴னா, விபஸ்ஸனாப³ஹுலா ச ஸதிபட்டா²னதே³ஸனாதி தஸ்ஸா விபஸ்ஸனாபி⁴னிவேஸவிபா⁴கே³ன தே³ஸிதபா⁴வம் விபா⁴வேந்தோ ‘‘அபிசா’’திஆதி³மாஹ. தத்த² க²ந்தா⁴யதனது³க்க²ஸச்சவஸேன மிஸ்ஸகபரிக்³க³ஹகத²னம் த³ட்ட²ப்³ப³ம். ஸஞ்ஞாஸங்கா²ரக்க²ந்த⁴பரிக்³க³ஹம்பீதி பி-ஸத்³தே³ன ஸகலபஞ்சுபாதா³னக்க²ந்த⁴பரிக்³க³ஹம் ஸம்பிண்டே³தி இதரேஸம் தத³ந்தோக³த⁴த்தா.

‘‘கண்ஹஸுக்கத⁴ம்மானம் யுக³னந்த⁴தா நத்தீ²’’தி பஜானனகாலே அபா⁴வா ‘‘அபி⁴ண்ஹஸமுதா³சாரவஸேனா’’தி வுத்தம். ஸம்விஜ்ஜமானந்தி அத்தனோ ஸந்தானே உபலப்³ப⁴மானம். யதா²தி யேனாகாரேன, ஸோ பன ‘‘காமச்ச²ந்த³ஸ்ஸ உப்பாதோ³ ஹோதீ’’தி வுத்தத்தா காமச்ச²ந்த³ஸ்ஸ காரணாகாரோவ, அத்த²தோ காரணமேவாதி ஆஹ ‘‘யேன காரணேனா’’தி. ச-ஸத்³தோ³ வக்க²மானத்த²ஸமுச்சயத்தோ².

தத்தா²தி ‘‘யதா² சா’’திஆதி³னா வுத்தபதே³. ஸுப⁴ம்பீதி காமச்ச²ந்தோ³பி. ஸோ ஹி அத்தனோ க³ஹணாகாரேன ‘‘ஸுப⁴’’ந்தி வுத்தோ, தேனாகாரேன பவத்தனகஸ்ஸ அஞ்ஞஸ்ஸ காமச்ச²ந்த³ஸ்ஸ நிமித்தத்தா ‘‘நிமித்த’’ந்தி ச. இட்ட²ம், இட்டா²காரேன வா க³ய்ஹமானம் ரூபாதி³ ஸுபா⁴ரம்மணம். ஆகங்கி²தஸ்ஸ ஹிதஸுக²ஸ்ஸ பத்தியா அனுபாயபூ⁴தோ மனஸிகாரோ அனுபாயமனஸிகாரோ. தந்தி அயோனிஸோமனஸிகாரம். தத்தா²தி தஸ்மிம் ஸபா⁴க³ஹேதுபூ⁴தே, ஆரம்மணபூ⁴தே ச து³விதே⁴ ஸுப⁴னிமித்தே. ஆஹாரோதி பச்சயோ அத்தனோ ப²லம் ஆஹரதீதி கத்வா.

அஸுப⁴ந்தி அஸுப⁴ஜ்ஜா²னம் உத்தரபத³லோபேன, தம் பன த³ஸஸு அவிஞ்ஞாணகஅஸுபே⁴ஸு ச கேஸாதீ³ஸு ஸவிஞ்ஞாணகஅஸுபே⁴ஸு ச பவத்தம் த³ட்ட²ப்³ப³ம். கேஸாதீ³ஸு ஹி ஸஞ்ஞா ‘‘அஸுப⁴ஸஞ்ஞா’’தி கி³ரிமானந்த³ஸுத்தே (அ. நி. 10.60) வுத்தா. ஏத்த² ச சதுப்³பி³த⁴ஸ்ஸ அயோனிஸோமனஸிகாரஸ்ஸ, யோனிஸோமனஸிகாரஸ்ஸ ச க³ஹணம் நிரவஸேஸத³ஸ்ஸனத்த²ம் கதந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம், தேஸு பன அஸுபே⁴ஸு ‘‘ஸுப⁴’’ந்தி, ‘‘அஸுப⁴’’ந்தி ச மனஸிகாரோ இதா⁴தி⁴ப்பேதோ, தத³னுகூலத்தா பன இதரே பீதி.

ஏகாத³ஸஸு அஸுபே⁴ஸு படிக்கூலாகாரஸ்ஸ உக்³க³ண்ஹனம், யதா² வா தத்த² உக்³க³ஹனிமித்தம் உப்பஜ்ஜதி, ததா² படிபத்தி அஸுப⁴னிமித்தஸ்ஸ உக்³க³ஹோ. உபசாரப்பனாவஹாய அஸுப⁴பா⁴வனாய அனுயுஞ்ஜனா அஸுப⁴பா⁴வனானுயோகோ³. ‘‘போ⁴ஜனே மத்தஞ்ஞுனோ மிதாஹாரஸ்ஸ தி²னமித்³தா⁴பி⁴ப⁴வாபா⁴வா ஓதாரம் அலப⁴மானோ காமச்ச²ந்தோ³ பஹீயதீ’’தி வத³ந்தி, அயமேவ ச அத்தோ² நித்³தே³ஸேபி வுச்சதி. யோ பன போ⁴ஜனஸ்ஸ படிக்கூலதம், தப்³பி³பரிணாமஸ்ஸ ததா³தா⁴ரஸ்ஸ தஸ்ஸ ச உபனிஸ்ஸயபூ⁴தஸ்ஸ அதிவிய ஜேகு³ச்ச²தம், காயஸ்ஸ ச ஆஹாரட்டி²திகத்தம் ஸம்மதே³வ ஜானாதி, ஸோ ஸப்³ப³ஸோ போ⁴ஜனே பமாணஸ்ஸ ஜானனேன போ⁴ஜனேமத்தஞ்ஞூ நாம. தாதி³ஸஸ்ஸ ஹி காமச்ச²ந்தோ³ பஹீயதேவ.

அஸுப⁴கம்மிகதிஸ்ஸத்தே²ரோ த³ந்தட்டி²த³ஸ்ஸாவீ. பஹீனஸ்ஸாதி விக்க²ம்ப⁴னவஸேன பஹீனஸ்ஸ. இதோ பரேஸுபி ஏவரூபேஸு டா²னேஸு ஏஸேவ நயோ. அபி⁴த⁴ம்மபரியாயேன (த⁴. ஸ. 1159, 1503) ஸப்³போ³பி லோபோ⁴ காமச்ச²ந்த³னீவரணந்தி ஆஹ ‘‘அரஹத்தமக்³கே³னா’’தி.

படிக⁴ம்பி புரிமுப்பன்னம் படிக⁴னிமித்தம் பரதோ உப்பஜ்ஜனகஸ்ஸ படிக⁴ஸ்ஸ காரணந்தி கத்வா.

மேஜ்ஜதி ஸினிய்ஹதீதி மித்தோ, ஹிதேஸீ புக்³க³லோ, தஸ்மிம் மித்தே ப⁴வா, மித்தஸ்ஸ வா ஏஸாதி மேத்தா, ஹிதேஸிதா, தஸ்ஸா மேத்தாய. அப்பனாபி உபசாரோபி வட்டதி ஸாதா⁴ரணவசனபா⁴வதோ. ‘‘சேதோவிமுத்தீ’’தி வுத்தே அப்பனாவ வட்டதி அப்பனம் அப்பத்தாய படிபக்க²தோ ஸுட்டு² முச்சனஸ்ஸ அபா⁴வதோ. தந்தி யோனிஸோமனஸிகாரம். தத்தா²தி மேத்தாய. ப³ஹுலம் பவத்தயதோதி ப³ஹுலீகாரவதோ.

ஸத்தேஸு மேத்தாயனஸ்ஸ ஹிதூபஸம்ஹாரஸ்ஸ உப்பாத³னம் பவத்தனம் மேத்தானிமித்தஸ்ஸ உக்³க³ஹோ, பட²முப்பன்னோ மேத்தாமனஸிகாரோ பரதோ உப்பஜ்ஜனகஸ்ஸ காரணபா⁴வதோ மேத்தாமனஸிகாரோவ மேத்தானிமித்தம். கம்மமேவ ஸகம் ஏதேஸந்தி கம்மஸ்ஸகா, ஸத்தா, தப்³பா⁴வோ கம்மஸ்ஸகதா, கம்மதா³யாத³தா. தோ³ஸமேத்தாஸு யாதா²வதோ ஆதீ³னவானிஸம்ஸானம் படிஸங்கா²னம் வீமம்ஸா இத⁴ படிஸங்கா²னம். மேத்தாவிஹாரிகல்யாணமித்தவந்ததா இத⁴ கல்யாணமித்ததா. ஓதி³ஸ்ஸகஅனோதி³ஸ்ஸகதி³ஸாப²ரணானந்தி (ஓதி⁴ஸகஅனோதி⁴ஸகதி³ஸாப²ரணானம் ம. நி. அட்ட². 1.115) அத்தஅதிபியஸஹாயமஜ்ஜ²த்தவேரிவஸேன ஓதி³ஸ்ஸகதா, ஸீமாஸம்பே⁴தே³ கதே அனோதி³ஸ்ஸகதா. ஏகாதி³தி³ஸாப²ரணவஸேன தி³ஸாப²ரணதா மேத்தாய உக்³க³ஹணே வேதி³தப்³பா³. விஹாரரச்சா²கா³மாதி³வஸேன வா ஓதி³ஸ்ஸகதி³ஸாப²ரணம். விஹாராதி³உத்³தே³ஸரஹிதம் புரத்தி²மாதி³தி³ஸாவஸேன அனோதி³ஸ்ஸகதி³ஸாப²ரணந்தி ஏவம் த்³விதா⁴ உக்³க³ஹணம் ஸந்தா⁴ய ‘‘ஓதி³ஸ்ஸகஅனோதி³ஸ்ஸகதி³ஸாப²ரணான’’ந்தி வுத்தம். உக்³க³ஹோதி ச யாவ உபசாரா த³ட்ட²ப்³போ³. உக்³க³ஹிதாய ஆஸேவனா பா⁴வனா. தத்த² ஸப்³பே³ ஸத்தா, பாணா, பூ⁴தா, புக்³க³லா, அத்தபா⁴வபரியாபன்னாதி ஏதேஸம் வஸேன பஞ்சவிதா⁴, ஏகேகஸ்மிம் அவேரா ஹோந்து, அப்³யாபஜ்ஜா², அனீகா⁴, ஸுகீ² அத்தானம் பரிஹரந்தூதி சதுதா⁴ பவத்திதோ வீஸதிவிதா⁴ அனோதி³ஸ்ஸகப²ரணா மேத்தா. ஸப்³பா³ இத்தி²யோ, புரிஸா, அரியா, அனரியா, தே³வா, மனுஸ்ஸா, வினிபாதிகாதி ஸத்தோதி⁴கரணவஸேன பவத்தா ஸத்தவிதா⁴, அட்ட²வீஸதி விதா⁴ வா, த³ஸஹி தி³ஸாஹி தி³ஸோதி⁴கரணவஸேன பவத்தா த³ஸவிதா⁴, ஏகேகாய வா தி³ஸாய ஸத்தாதி³இத்தா²தி³அவேராதி³பே⁴தே³ன அஸீதாதி⁴கசதுஸதப்பபே⁴தா³ ச ஓதி⁴ஸோ ப²ரணா வேதி³தப்³பா³.

யேன அயோனிஸோமனஸிகாரேன அரதிஆதி³கானி உப்பஜ்ஜந்தி, ஸோ அரதிஆதீ³ஸு அயோனிஸோமனஸிகாரோ. தேன நிப்பா²தே³தப்³பே³ ஹி இத³ம் பு⁴ம்மம். ஏஸ நயோ இதோ பரேஸுபி. உக்கண்டி²தா பந்தஸேனாஸனேஸு, அதி⁴குஸலத⁴ம்மேஸு ச உப்பஜ்ஜனபா⁴வரிஞ்சனா. காயவினமனாதி கரஜகாயஸ்ஸ விரூபேனாகாரேன நமனா. லீனாகாரோதி ஸங்கோசாபத்தி.

குஸலத⁴ம்மபடிபத்தியா பட்ட²பனஸபா⁴வதாய, தப்படிபக்கா²னம் விஸோஸனஸபா⁴வதாய ச ஆரம்ப⁴தா⁴துஆதி³தோ பவத்தவீரியந்தி ஆஹ ‘‘பட²மாரம்ப⁴வீரிய’’ந்தி. யஸ்மா பட²மாரம்ப⁴மத்தஸ்ஸ கோஸஜ்ஜவித⁴மனம், தா²மக³மனஞ்ச நத்தி², தஸ்மா வுத்தம் ‘‘கோஸஜ்ஜதோ நிக்க²ந்ததாய ததோ ப³லவதர’’ந்தி. யஸ்மா பன அபராபருப்பத்தியா லத்³தா⁴ஸேவனம் உபரூபரி விஸேஸம் ஆவஹந்தம் அதிவிய தா²மக³தமேவ ஹோதி, தஸ்மா வுத்தம் ‘‘பரம் பரம் டா²னம் அக்கமனதோ ததோபி ப³லவதர’’ந்தி.

அதிபோ⁴ஜனே நிமித்தக்³கா³ஹோதி அதிபோ⁴ஜனே தி²னமித்³த⁴ஸ்ஸ நிமித்தக்³கா³ஹோ, ஏத்தகே பு⁴த்தே தம் போ⁴ஜனம் தி²னமித்³த⁴ஸ்ஸ காரணம் ஹோதி, ஏத்தகே ந ஹோதீதி தி²னமித்³த⁴ஸ்ஸ காரணாகாரணகா³ஹோ ஹோதீதி அத்தோ². ப்³யதிரேகவஸேன சேதம் வுத்தம், தஸ்மா ‘‘ஏத்தகே பு⁴த்தே தம் போ⁴ஜனம் தி²னமித்³த⁴ஸ்ஸ காரணம் ந ஹோதீ’’தி போ⁴ஜனே மத்தஞ்ஞுதா ச அத்த²தோ த³ஸ்ஸிதாதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். தேனாஹ ‘‘சதுபஞ்ச…பே… ந ஹோதீ’’தி. தி³வா ஸூரியாலோகந்தி தி³வா க³ஹிதனிமித்தம் ஸூரியாலோகம் ரத்தியம் மனஸி கரோந்தஸ்ஸாபீதி ஏவமேத்த² அத்தோ² வேதி³தப்³போ³. து⁴தங்கா³னம் வீரியனிஸ்ஸிதத்தா வுத்தம் ‘‘து⁴தங்க³னிஸ்ஸிதஸப்பாயகதா²யபீ’’தி.

குக்குச்சம்பி கதாகதானுஸோசனவஸேன பவத்தமானம் சேதஸோ அவூபஸமாவஹதாய உத்³த⁴ச்சேன ஸமானலக்க²ணமேவாதி ‘‘அவூபஸமோ நாம அவூபஸந்தாகாரோ, உத்³த⁴ச்சகுக்குச்சமேவேதம் அத்த²தோ’’தி வுத்தம்.

ப³ஹுஸ்ஸுதஸ்ஸ க³ந்த²தோ, அத்த²தோ ச ஸுத்தாதீ³னி விசாரேந்தஸ்ஸ தப்³ப³ஹுலவிஹாரினோ அத்த²வேதா³தி³படிலாப⁴ஸப்³பா⁴வதோ விக்கே²போ ந ஹோதீதி, யதா²விதி⁴படிபத்தியா, யதா²னுரூபபதிகாரப்பவத்தியா ச கதாகதானுஸோசனஞ்ச ந ஹோதீதி ‘‘பா³ஹுஸச்சேனபி…பே… உத்³த⁴ச்சகுக்குச்சம் பஹீயதீ’’தி ஆஹ. யத³க்³கே³ன பா³ஹுஸச்சேன உத்³த⁴ச்சகுக்குச்சம் பஹீயதி, தத³க்³கே³ன பரிபுச்ச²கதாவினயபகதஞ்ஞுதாஹிபி தம் பஹீயதீதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். வுத்³த⁴ஸேவிதா ச வுத்³த⁴ஸீலிதம் ஆவஹதீதி சேதோவூபஸமகரத்தா உத்³த⁴ச்சகுக்குச்சப்பஹானகாரீ வுத்தா. வுத்³த⁴த்தம் பன அனபேக்கி²த்வா குக்குச்சவினோத³கா வினயத⁴ரா கல்யாணமித்தா வுத்தாதி த³ட்ட²ப்³பா³. விக்கே²போ ச பப்³ப³ஜிதானம் யேபு⁴ய்யேன குக்குச்சஹேதுகோ ஹோதீதி ‘‘கப்பியாகப்பியபரிபுச்சா²ப³ஹுலஸ்ஸா’’திஆதி³னா வினயனயேனேவ பரிபுச்ச²கதாத³யோ நித்³தி³ட்டா². பஹீனே உத்³த⁴ச்சகுக்குச்சேதி நித்³தா⁴ரணே பு⁴ம்மம். குக்குச்சஸ்ஸ தோ³மனஸ்ஸஸஹக³தத்தா அனாகா³மிமக்³கே³ன ஆயதிம் அனுப்பாதோ³ வுத்தோ.

திட்ட²தி பவத்ததி ஏத்தா²தி டா²னீயா விசிகிச்சா²ய டா²னீயா விசிகிச்சா²டா²னீயா, விசிகிச்சா²ய காரணபூ⁴தா த⁴ம்மா, திட்ட²தீதி வா டா²னீயா, விசிகிச்சா² டா²னீயா ஏதிஸ்ஸாதி விசிகிச்சா²டா²னீயா, அத்த²தோ விசிகிச்சா² ஏவ. ஸா ஹி புரிமுப்பன்னா பரதோ உப்பஜ்ஜனகவிசிகிச்சா²ய ஸபா⁴க³ஹேதுதாய அஸாதா⁴ரணம் காரணம்.

குஸலாகுஸலாதி கோஸல்லஸம்பூ⁴தட்டே²ன குஸலா, தப்படிபக்க²தோ அகுஸலா. யே அகுஸலா, தே ஸாவஜ்ஜா, அஸேவிதப்³பா³, ஹீனா ச. யே குஸலா, தே அனவஜ்ஜா, ஸேவிதப்³பா³,பணீதா ச. குஸலா வா ஹீனேஹி ச²ந்தா³தீ³ஹி ஆரத்³தா⁴ ஹீனா, பணீதேஹி பணீதா. கண்ஹாதி காளகா சித்தஸ்ஸ அபப⁴ஸ்ஸரபா⁴வகரணா. ஸுக்காதி ஓதா³தா சித்தஸ்ஸ பப⁴ஸ்ஸரபா⁴வகரணா. கண்ஹாபி⁴ஜாதிஹேதுதோ வா கண்ஹா. ஸுக்காபி⁴ஜாதிஹேதுதோ ஸுக்கா. தே ஏவ ஸப்படிபா⁴கா³. கண்ஹா ஹி உஜுவிபச்சனீகதாய ஸுக்கஸப்படிபா⁴கா³, ததா² ஸுக்காபி இதரேஹி. அத² வா கண்ஹஸுக்கா ச ஸப்படிபா⁴கா³ ச கண்ஹஸுக்கஸப்படிபா⁴கா³. ஸுகா² ஹி வேத³னா து³க்கா²ய வேத³னாய ஸப்படிபா⁴கா³, து³க்கா² ச வேத³னா ஸுகா²ய வேத³னாய ஸப்படிபா⁴கா³தி.

காமம் பா³ஹுஸச்சபரிபுச்ச²கதாஹி ஸப்³பா³பி அட்ட²வத்து²கா விசிகிச்சா² பஹீயதி, ததா²பி ரதனத்தயவிசிகிச்சா²மூலிகா ஸேஸவிசிகிச்சா²தி கத்வா ஆஹ ‘‘தீணி ரதனானி ஆரப்³பா⁴’’தி. ரதனத்தயகு³ணாவபோ³தே⁴ ‘‘ஸத்த²ரி கங்க²தீ’’திஆதி³ (த⁴. ஸ. 1008, 1123, 1167, 1241, 1263, 1270; விப⁴. 915) விசிகிச்சா²ய அஸம்ப⁴வோதி. வினயே பகதஞ்ஞுதா ‘‘ஸிக்கா²ய கங்க²தீ’’தி வுத்தாய விசிகிச்சா²ய பஹானம் கரோதீதி ஆஹ ‘‘வினயே சிண்ணவஸீபா⁴வஸ்ஸாபீ’’தி. ஓகப்பனியஸத்³தா⁴ஸங்கா²தஅதி⁴மோக்க²ப³ஹுலஸ்ஸாதி ஸத்³தே⁴ய்யவத்து²னோ அனுபவிஸனஸத்³தா⁴ஸங்கா²தஅதி⁴மோக்கே²ன அதி⁴முச்சனப³ஹுலஸ்ஸ, அதி⁴முச்சனஞ்ச அதி⁴மோக்கு²ப்பாத³னமேவாதி த³ட்ட²ப்³ப³ம், ஸத்³தா⁴ய வா நின்னபோணதாஅதி⁴முத்தி அதி⁴மோக்கோ².

ஸமுத³யவயாதி ஸமுத³யவயத⁴ம்மா. ஸுப⁴னிமித்தஅஸுப⁴னிமித்தாதீ³ஸூதி ‘‘ஸுப⁴னிமித்தாதீ³ஸு அஸுப⁴னிமித்தாதீ³ஸூ’’தி ஆதி³-ஸத்³தோ³ பச்சேகம் யோஜேதப்³போ³. தத்த² பட²மேன ஆதி³-ஸத்³தே³ன படிக⁴னிமித்தாதீ³னம் ஸங்க³ஹோ, து³தியேனமேத்தாசேதோவிமுத்திஆதீ³னம். ஸேஸமேத்த² யம் வத்தப்³ப³ம், தம் வுத்தனயமேவ.

நீவரணபப்³ப³வண்ணனா நிட்டி²தா.

க²ந்த⁴பப்³ப³வண்ணனா

383. உபாதா³னேஹி ஆரம்மணகரணாதி³வஸேன உபாதா³தப்³பா³ வா க²ந்தா⁴ உபாதா³னக்க²ந்தா⁴.

இதி ரூபந்தி ஏத்த² இதி-ஸத்³தோ³ இத³ம்-ஸத்³தே³ன ஸமானத்தோ²தி அதி⁴ப்பாயேனாஹ ‘‘இத³ம் ரூப’’ந்தி. தயித³ம் ஸரூபக்³க³ஹணபா⁴வதோ அனவஸேஸபரியாதா³னம் ஹோதீதி ஆஹ ‘‘ஏத்தகம் ரூபம், ந இதோ பரம் ரூபம் அத்தீ²’’தி. இதீதி வா பகாரத்தே² நிபாதோ, தஸ்மா ‘‘இதி ரூப’’ந்தி இமினா பூ⁴துபாதா³தி³வஸேன யத்தகோ ரூபஸ்ஸ பபே⁴தோ³, தேன ஸத்³தி⁴ம் ரூபம் அனவஸேஸதோ பரியாதி³யித்வா த³ஸ்ஸேதி. ஸபா⁴வதோதி ருப்பனஸபா⁴வதோ, சக்கா²தி³வண்ணாதி³ஸபா⁴வதோ ச. வேத³னாதீ³ஸுபீதி ஏத்த² ‘‘அயம் வேத³னா, ஏத்தகா வேத³னா, ந இதோ பரம் வேத³னா அத்தீ²தி ஸபா⁴வதோ வேத³னம் பஜானாதீ’’திஆதி³னா, ஸபா⁴வதோதி ச ‘‘அனுப⁴வனஸபா⁴வதோ, ஸாதாதி³ஸபா⁴வதோ சா’’தி ஏவமாதி³னா யோஜேதப்³ப³ம். ஸேஸம் வுத்தனயத்தா ஸுவிஞ்ஞேய்யமேவ.

க²ந்த⁴பப்³ப³வண்ணனா நிட்டி²தா.

ஆயதனபப்³ப³வண்ணனா

384. ச²ஸு அஜ்ஜ²த்திகபா³ஹிரேஸூதி ‘‘ச²ஸு அஜ்ஜ²த்திகேஸு ச²ஸு பா³ஹிரேஸூ’’தி ‘‘ச²ஸூ’’தி பத³ம் பச்சேகம் யோஜேதப்³ப³ம். கஸ்மா பனேதானி உப⁴யானி ச²ளேவ வுத்தானி? ச²விஞ்ஞாணகாயுப்பத்தித்³வாராரம்மணவவத்தா²னதோ. சக்கு²விஞ்ஞாணவீதி²யா பரியாபன்னஸ்ஸ ஹி விஞ்ஞாணகாயஸ்ஸ சக்கா²யதனமேவ உப்பத்தித்³வாரம், ரூபாயதனமேவ ச ஆரம்மணம், ததா² இதரானி இதரேஸம், ச²ட்ட²ஸ்ஸ பன ப⁴வங்க³மனஸங்கா²தோ மனாயதனேகதே³ஸோ உப்பத்தித்³வாரம், அஸாதா⁴ரணஞ்ச த⁴ம்மாயதனம் ஆரம்மணம். சக்க²தீதி சக்கு², ரூபம் அஸ்ஸாதே³தி, விபா⁴வேதி சாதி அத்தோ². ஸுணாதீதி ஸோதம். கா⁴யதீதி கா⁴னம். ஜீவிதனிமித்ததாய ரஸோ ஜீவிதம், தம் ஜீவிதம் அவ்ஹாயதீதி ஜிவ்ஹா. குச்சி²தானம் ஸாஸவத⁴ம்மானம் ஆயோ உப்பத்திதே³ஸோதி காயோ. முனாதி ஆரம்மணம் விஜானாதீதி மனோ. ரூபயதி வண்ணவிகாரம் ஆபஜ்ஜமானம் ஹத³யங்க³தபா⁴வம் பகாஸேதீதி ரூபம். ஸப்பதி அத்தனோ பச்சயேஹி ஹரீயதி ஸோதவிஞ்ஞேய்யபா⁴வம் க³மீயதீதி ஸத்³தோ³. க³ந்த⁴யதி அத்தனோ வத்து²ம் ஸூசேதீதி க³ந்தோ⁴. ரஸந்தி தம் ஸத்தா அஸ்ஸாதே³ந்தீதி ரஸோ. பு²ஸீயதீதி போ²ட்ட²ப்³ப³ம். அத்தனோ ஸபா⁴வம் தா⁴ரேந்தீதி த⁴ம்மா. ஸப்³பா³னி பன ஆயானம் தனனாதி³அத்தே²ன ஆயதனானி. அயமேத்த² ஸங்கே²போ, வித்தா²ரோ பன விஸுத்³தி⁴மக்³க³ஸம்வண்ணனாயம் (விஸுத்³தி⁴. 2.510, 511, 512; விஸுத்³தி⁴. டீ. 2.510) வுத்தனயேனேவ வேதி³தப்³போ³.

சக்கு²ஞ்ச பஜானாதீதி (தீ³. நி. 2.384; ம. நி. 1.117) ஏத்த² சக்கு² நாம பஸாத³சக்கு², ந ஸஸம்பா⁴ரசக்கு², நாபி தி³ப்³ப³சக்கு²ஆதி³கந்தி ஆஹ சக்கு²பஸாத³ந்தி. யம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம் ‘‘யம் சக்கு² சதுன்னம் மஹாபூ⁴தானம் உபாதா³ய பஸாதோ³’’தி. (த⁴. ஸ. 596) ச-ஸத்³தோ³ வக்க²மானத்த²ஸமுச்சயத்தோ². யாதா²வஸரஸலக்க²ணவஸேனாதி அவிபரீதஸ்ஸ அத்தனோ ரஸஸ்ஸ சேவ லக்க²ணஸ்ஸ ச வஸேன, ரூபேஸு ஆவிஞ்ச²னகிச்சஸ்ஸ சேவ ரூபாபி⁴கா⁴தாரஹபூ⁴தபஸாத³லக்க²ணஸ்ஸ ச த³ட்டு²காமதானிதா³னகம்மஸமுட்டா²னபூ⁴தபஸாத³லக்க²ணஸ்ஸ ச வஸேனாதி அத்தோ². அத² வா யாதா²வஸரஸலக்க²ணவஸேனாதி யாதா²வஸரஸவஸேன சேவ லக்க²ணவஸேன ச, யாதா²வஸரஸோதி ச அவிபரீதஸபா⁴வோ வேதி³தப்³போ³. ஸோ ஹி ரஸீயதி அவிரத்³த⁴படிவேத⁴வஸேன அஸ்ஸாதீ³யதி ரமீயதீதி ‘‘ரஸோ’’தி வுச்சதி, தஸ்மா ஸலக்க²ணவஸேனாதி வுத்தம் ஹோதி. லக்க²ணவஸேனாதி அனிச்சாதி³ஸாமஞ்ஞலக்க²ணவஸேன.

‘‘சக்கு²ஞ்ச படிச்ச ரூபே ச உப்பஜ்ஜதி சக்கு²விஞ்ஞாண’’ந்திஆதீ³ஸு (ம. நி. 1.204, 400; ம. நி. 3.421, 425, 426; ஸம். நி. 2.43, 45; 2.4.60) ஸமுதி³தானியேவ ரூபாயதனானி சக்கு²விஞ்ஞாணுப்பத்திஹேது, ந விஸும் விஸுந்தி இமஸ்ஸ அத்த²ஸ்ஸ ஜோதனத்த²ம் ‘‘ரூபே சா’’தி புது²வசனக்³க³ஹணம், தாய ஏவ ச தே³ஸனாக³தியா காமம் இதா⁴பி ‘‘ரூபே ச பஜானாதீ’’தி வுத்தம், ரூபபா⁴வஸாமஞ்ஞேன பன ஸப்³ப³ம் ஏகஜ்ஜ²ம் க³ஹேத்வா ப³ஹித்³தா⁴ சதுஸமுட்டா²னிகரூபஞ்சாதி ஏகவசனவஸேன அத்தோ². ஸரஸலக்க²ண வஸேனாதி சக்கு²விஞ்ஞாணஸ்ஸ விஸயபா⁴வகிச்சஸ்ஸ வஸேன சேவ சக்கு²படிஹனனலக்க²ணஸ்ஸ வஸேன சாதி யோஜேதப்³ப³ம்.

உப⁴யம் படிச்சாதி சக்கு²ம் உபனிஸ்ஸயபச்சயவஸேன பச்சயபூ⁴தம், ரூபே ஆரம்மணாதி⁴பதிஆரம்மணூபனிஸ்ஸயவஸேன பச்சயபூ⁴தே ச படிச்ச. காமம் அயம் ஸுத்தந்தஸம்வண்ணனா, நிப்பரியாயகதா² நாம அபி⁴த⁴ம்மஸன்னிஸ்ஸிதா ஏவாதி அபி⁴த⁴ம்மனயேனேவ ஸம்யோஜனானி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘காமராக³…பே… அவிஜ்ஜாஸம்யோஜன’’ந்தி ஆஹ. தத்த² காமேஸு ராகோ³, காமோ ச ஸோ ராகோ³ சாதி வா காமராகோ³. ஸோ ஏவ ப³ந்த⁴னட்டே²ன ஸம்யோஜனம். அயஞ்ஹி யஸ்ஸ ஸம்விஜ்ஜதி, தம் புக்³க³லம் வட்டஸ்மிம் ஸம்யோஜேதி ப³ந்த⁴தி இதி து³க்கே²ன ஸத்தம், ப⁴வாதி³கே வா ப⁴வந்தராதீ³ஹி, கம்முனா வா விபாகம் ஸம்யோஜேதி ப³ந்த⁴தீதி ஸம்யோஜனம். ஏவம் படிக⁴ஸம்யோஜம்ஆதீ³னம்பி யதா²ரஹமத்தோ² வத்தப்³போ³. ஸரஸலக்க²ணவஸேனாதி ஏத்த² பன ஸத்தஸ்ஸ வட்டதோ அனிஸ்ஸஜ்ஜனஸங்கா²தஸ்ஸ அத்தனோ கிச்சஸ்ஸ சேவ யதா²வுத்தப³ந்த⁴னஸங்கா²தஸ்ஸ லக்க²ணஸ்ஸ ச வஸேனாதி யோஜேதப்³ப³ம்.

ப⁴வஸ்ஸாத³தி³ட்டி²ஸ்ஸாத³னிவத்தனத்த²ம் காமஸ்ஸாத³க்³க³ஹணம். அஸ்ஸாத³யதோதி அபி⁴ரமந்தஸ்ஸ. அபி⁴னந்த³தோதி ஸப்பீதிகதண்ஹாவஸேன நந்த³ந்தஸ்ஸ. பத³த்³வயேனாபி ப³லவதோ காமராக³ஸ்ஸ பச்சயபூ⁴தா காமராகு³ப்பத்தி வுத்தா. ஏஸ நயோ ஸேஸேஸுபி. அனிட்டா²ரம்மணேதி ஏத்த² ‘‘ஆபாத²க³தே’’தி விப⁴த்திவிபரிணாமனவஸேன ‘‘ஆபாத²க³த’’ந்தி பத³ம் ஆனேத்வா ஸம்ப³ந்தி⁴தப்³ப³ம். ஏதம் ஆரம்மணந்தி ஏதம் ஏவம்ஸுகு²மம் ஏவம்து³ப்³பி³பா⁴க³ம் ஆரம்மணம். ‘‘நிச்சம் து⁴வ’’ந்தி இத³ம் நித³ஸ்ஸனமத்தம். ‘‘உச்சி²ஜ்ஜிஸ்ஸதி வினஸ்ஸிஸ்ஸதீதி க³ண்ஹதோ’’தி ஏவமாதீ³னம்பி ஸங்க³ஹோ இச்சி²தப்³போ³. பட²மாய ஸக்காயதி³ட்டி²யா அனுரோத⁴வஸேன ‘‘ஸத்தோ நு கோ²’’தி, இதராய அனுரோத⁴வஸேன ‘‘ஸத்தஸ்ஸ நு கோ²’’தி விசிகிச்ச²தோ. அத்தத்தனியாதி³கா³ஹானுக³தா ஹி விசிகிச்சா² தி³ட்டி²யா அஸதி அபா⁴வதோ. ப⁴வம் பத்தே²ந்தஸ்ஸாதி ‘‘ஈதி³ஸே ஸம்பத்திப⁴வே யஸ்மா அம்ஹாகம் இத³ம் இட்ட²ம் ரூபாரம்மணம் ஸுலப⁴ம் ஜாதம், தஸ்மா ஆயதிம்பி ஏதி³ஸோ, இதோ வா உத்தரிதரோ ஸம்பத்திப⁴வோ ப⁴வேய்யா’’தி ப⁴வம் நிகாமேந்தஸ்ஸ. ஏவரூபந்தி ஏவரூபம் ரூபம். தம்ஸதி³ஸே ஹி தப்³போ³ஹாரவஸேனேவம் வுத்தம். ப⁴வதி ஹி தம்ஸதி³ஸேஸு தப்³போ³ஹாரோ யதா² ‘‘ஸா ஏவ தித்திரீ, தானி ஏவ ஓஸதா⁴னீ’’தி. உஸூயதோதி உஸூயம் இஸ்ஸம் உப்பாத³யதோ. அஞ்ஞஸ்ஸ மச்ச²ராயதோதி அஞ்ஞேன அஸாதா⁴ரணபா⁴வகரணேன மச்ச²ரியம் கரோதோ. ஸப்³பே³ஹேவ யதா²வுத்தேஹி நவஹி ஸம்யோஜனேஹி.

தஞ்ச காரணந்தி ஸுப⁴னிமித்தபடிக⁴னிமித்தாதி³விபா⁴க³ம் இட்டா²னிட்டா²தி³ரூபாரம்மணஞ்சேவ தஜ்ஜாயோனிஸோமனஸிகாரஞ்சாதி தஸ்ஸ தஸ்ஸ ஸம்யோஜனஸ்ஸ காரணம். அவிக்க²ம்பி⁴தாஸமூஹதபூ⁴மிலத்³து⁴ப்பன்னம் தம் ஸந்தா⁴ய ‘‘அப்பஹீனட்டே²ன உப்பன்னஸ்ஸா’’தி வுத்தம். வத்தமானுப்பன்னதா ஸமுதா³சாரக்³க³ஹணேனேவ க³ஹிதா. யேன காரணேனாதி யேன விபஸ்ஸனாஸமத²பா⁴வனாஸங்கா²தேன காரணேன. தஞ்ஹி தஸ்ஸ தத³ங்க³வஸேன சேவ விக்க²ம்ப⁴னவஸேன ச பஹானகாரணம். இஸ்ஸாமச்ச²ரியானம் அபாயக³மனீயதாய பட²மமக்³க³வஜ்ஜ²தா வுத்தா. யதி³ ஏவம் ‘‘திண்ணம் ஸம்யோஜனானம் பரிக்க²யா ஸோதாபன்னோ ஹோதீ’’தி (அ. நி. 4.241) ஸுத்தபத³ம் கத²ந்தி? தம் ஸுத்தந்தபரியாயேன வுத்தம். யதா²னுலோமஸாஸனா ஹி ஸுத்தந்ததே³ஸனா, அயம் பன அபி⁴த⁴ம்மனயேன ஸம்வண்ணனாதி நாயம் தோ³ஸோதி. ஓளாரிகஸ்ஸாதி தூ²லஸ்ஸ, யதோ அபி⁴ண்ஹஸமுப்பத்திபரியுட்டா²னதிப்³ப³தாவ ஹோதி. அணுஸஹக³தஸ்ஸாதி வுத்தப்பகாராபா⁴வேன அணுபா⁴வம் ஸுகு²மபா⁴வம் க³தஸ்ஸ. உத்³த⁴ச்சஸம்யோஜனஸ்ஸபேத்த² அனுப்பாதோ³ வுத்தோயேவாதி த³ட்ட²ப்³போ³ யதா²வுத்தஸம்யோஜனேஹி அவினாபா⁴வதோ. ஏகத்த²தாய ஸோதாதீ³னம் ஸபா⁴வஸரஸலக்க²ணவஸேன பஜானனா, தப்பச்சயானம் ஸம்யோஜனானம் உப்பாதா³தி³பஜானனா ச வுத்தனயேனேவ வேதி³தப்³பா³தி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘ஏஸேவ நயோ’’தி அதிதி³ஸதி.

அத்தனோ வா த⁴ம்மேஸூதி அத்தனோ அஜ்ஜ²த்திகாயதனத⁴ம்மேஸு, அத்தனோ உப⁴யத⁴ம்மேஸு வா. இமஸ்மிம் பக்கே² அஜ்ஜ²த்திகாயதனபரிக்³க³ண்ஹனேனாதி அஜ்ஜ²த்திகாயதனபரிக்³க³ண்ஹனமுகே²னாதி அத்தோ². ஏவஞ்ச அனவஸேஸதோ ஸபரஸந்தானேஸு ஆயதனானம் பரிக்³க³ஹோ ஸித்³தோ⁴ ஹோதி. பரஸ்ஸ வா த⁴ம்மேஸூதி ஏத்தா²பி ஏஸேவ நயோ. ரூபாயதனஸ்ஸாதி அட்³டே⁴காத³ஸப்பபே⁴த³ஸ்ஸ ரூபஸபா⁴வஸ்ஸ ஆயதனஸ்ஸ ரூபக்க²ந்தே⁴ ‘‘வுத்தனயேன நீஹரிதப்³போ³’’தி ஆனேத்வா ஸம்ப³ந்தி⁴தப்³ப³ம். ஸேஸக்க²ந்தே⁴ஸூதி வேத³னாஸஞ்ஞாஸங்கா²ரக்க²ந்தே⁴ஸு. வுத்தனயேனாதி இமினா அதிதே³ஸேன ரூபக்க²ந்தே⁴ ‘‘ஆஹாரஸமுத³யா’’தி விஞ்ஞாணக்க²ந்தே⁴ ‘‘நாமரூபஸமுத³யா’’தி ஸேஸக²ந்தே⁴ஸு ‘‘ப²ஸ்ஸஸமுத³யா’’தி இமம் விஸேஸம் விபா⁴வேதி, இதரம் பன ஸப்³ப³த்த² ஸமானந்தி க²ந்த⁴பப்³பே³ விய ஆயதனபப்³பே³பி லோகுத்தரனிவத்தனம் பாளியம் க³ஹிதம் நத்தீ²தி வுத்தம் ‘‘லோகுத்தரத⁴ம்மா ந க³ஹேதப்³பா³’’தி. ஸேஸம் வுத்தனயமேவ.

ஆயதனபப்³ப³வண்ணனா நிட்டி²தா.

போ³ஜ்ஜ²ங்க³பப்³ப³வண்ணனா

385. பு³ஜ்ஜ²னகஸத்தஸ்ஸாதி கிலேஸனித்³தா³ய படிபு³ஜ்ஜ²னகஸத்தஸ்ஸ, அரியஸச்சானம் வா படிவிஜ்ஜ²னகஸத்தஸ்ஸ. அங்கே³ஸூதி காரணேஸு, அவயவேஸு வா. உத³யவயஞாணுப்பத்திதோ பட்டா²ய ஸம்போ³தி⁴படிபதா³யம் டி²தோ நாம ஹோதீதி ஆஹ ‘‘ஆரத்³த⁴விபஸ்ஸகதோ பட்டா²ய யோகா³வசரோதி ஸம்போ³தீ⁴’’தி. ஸுத்தந்ததே³ஸனா நாம பரியாயகதா², அயஞ்ச ஸதிபட்டா²னதே³ஸனா லோகியமக்³க³வஸேன பவத்தாதி வுத்தம் ‘‘யோகா³வசரோதி ஸம்போ³தீ⁴’’தி, அஞ்ஞதா² ‘‘அரியஸாவகோ’’தி வதே³ய்ய.

‘‘ஸதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ட்டா²னீயா’’தி பத³ஸ்ஸ அத்தோ² ‘‘விசிகிச்சா²ட்டா²னீயா’’தி ஏத்த² வுத்தனயேன வேதி³தப்³போ³. தந்தி யோனிஸோமனஸிகாரம். தத்தா²தி ஸதியம், நிப்பா²தே³தப்³பே³ சேதம் பு⁴ம்மம்.

ஸதி ச ஸம்பஜஞ்ஞஞ்ச ஸதிஸம்பஜஞ்ஞம். அத² வா ஸதிப்பதா⁴னம் அபி⁴க்கந்தாதி³ஸாத்த²கபா⁴வபரிக்³க³ண்ஹனஞாணம் ஸதிஸம்பஜஞ்ஞம். தம் ஸப்³ப³த்த² ஸதோகாரீபா⁴வாவஹத்தா ஸதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ஸ்ஸ உப்பாதா³ய ஹோதி. யதா² பச்சனீகத⁴ம்மப்பஹானம், அனுரூபத⁴ம்மஸேவனா ச அனுப்பன்னானம் குஸலானம் த⁴ம்மானம் உப்பாதா³ய ஹோதி, ஏவம் ஸதிரஹிதபுக்³க³லவிவஜ்ஜனா, ஸதோகாரீபுக்³க³லஸேவனா, தத்த² ச யுத்தப்பயுத்ததா ஸதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ஸ்ஸ உப்பாதா³ய ஹோதீதி இமமத்த²ம் த³ஸ்ஸேதி ‘‘ஸதிஸம்பஜஞ்ஞ’’ந்திஆதி³னா. திஸ்ஸத³த்தத்தே²ரோ நாம, யோ போ³தி⁴மண்டே³ ஸுவண்ணஸலாகம் க³ஹேத்வா ‘‘அட்டா²ரஸஸு பா⁴ஸாஸு கதரபா⁴ஸாய த⁴ம்மம் கதே²மீ’’தி பரிஸம் பவாரேஸி. அப⁴யத்தே²ரோதி த³த்தாப⁴யத்தே²ரமாஹ.

த⁴ம்மானம், த⁴ம்மேஸு வா விசயோ த⁴ம்மவிசயோ, ஸோ ஏவ ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³, தஸ்ஸ த⁴ம்மவிசயஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ஸ்ஸ. ‘‘குஸலாகுஸலா த⁴ம்மா’’திஆதீ³ஸு யம் வத்தப்³ப³ம், தம் ஹேட்டா² வுத்தனயமேவ. தத்த² யோனிஸோமனஸிகாரப³ஹுலீகாரோதி குஸலாதீ³னம் தம்தம்ஸபா⁴வஸரஸலக்க²ணஆதி³கஸ்ஸ யாதா²வதோ அவபு³ஜ்ஜ²னவஸேன உப்பன்னோ ஞாணஸம்பயுத்தசித்துப்பாதோ³. ஸோ ஹி அவிபரீதமனஸிகாரதாய ‘‘யோனிஸோமனஸிகாரோ’’தி வுத்தோ, ததா³போ⁴க³தாய ஆவஜ்ஜனாபி தக்³க³திகா ஏவ, தஸ்ஸ அபி⁴ண்ஹம் பவத்தனம் ப³ஹுலீகாரோ. பி⁴ய்யோபா⁴வாயாதி புனப்புனம் பா⁴வாய. வேபுல்லாயாதி விபுலபா⁴வாய. பாரிபூரியாதி பரிப்³ரூஹனாய.

பரிபுச்ச²கதாதி பரியோகா³ஹேத்வா புச்ச²கபா⁴வோ. ஆசரியே பயிருபாஸித்வா பஞ்சபி நிகாயே ஸஹ அட்ட²கதா²ய பரியோகா³ஹேத்வா யம் யம் தத்த² க³ண்டி²ட்டா²னபூ⁴தம், தம் தம் ‘‘இத³ம் ப⁴ந்தே கத²ம், இமஸ்ஸ கோ அத்தோ²’’தி க²ந்தா⁴யதனாதி³அத்த²ம் புச்ச²ந்தஸ்ஸ த⁴ம்மவிசயஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³ உப்பஜ்ஜதி. தேனாஹ ‘‘க²ந்த⁴தா⁴து…பே… ப³ஹுலதா’’தி. வத்தூ²னம் விஸத³பா⁴வகரணந்தி ஏத்த² சித்தசேதஸிகானம் பவத்திட்டா²னபா⁴வதோ ஸரீரம், தப்படிப³த்³தா⁴னி சீவரானி ச ‘‘வத்தூ²னீ’’தி அதி⁴ப்பேதானி, தானி யதா² சித்தஸ்ஸ ஸுகா²வஹானி ஹோந்தி, ததா² கரணம் தேஸம் விஸத³பா⁴வகரணம். தேன வுத்தம் ‘‘அஜ்ஜ²த்திகபா³ஹிரான’’ந்திஆதி³. உஸ்ஸன்னதோ³ஸந்தி வாதாதி³உஸ்ஸன்னதோ³ஸம். ஸேத³மலமக்கி²தந்தி ஸேதே³ன சேவ ஜல்லிகாஸங்கா²தேன ஸரீரமலேன ச மக்கி²தம். ச-ஸத்³தே³ன அஞ்ஞம்பி ஸரீரஸ்ஸ, சித்தஸ்ஸ ச பீளாவஹம் ஸங்க³ண்ஹாதி. ஸேனாஸனம் வாதி வா-ஸத்³தே³ன பத்தாதீ³னம் ஸங்க³ஹோ த³ட்ட²ப்³போ³. அவிஸதே³ ஸதி, விஸயபூ⁴தே வா. கத²ம் பா⁴வனமனுயுத்தஸ்ஸ தானி விஸயோ? அந்தரந்தரா பவத்தனகசித்துப்பாத³வஸேனேவம் வுத்தம். தே ஹி சித்துப்பாதா³ சித்தேகக்³க³தாய அபரிஸுத்³த⁴பா⁴வாய ஸம்வத்தந்தி. சித்தசேதஸிகேஸு நிஸ்ஸயாதி³பச்சயபூ⁴தேஸு. ஞாணம்பீதி பி-ஸத்³தோ³ ஸம்பிண்ட³னத்தோ², தேன ந கேவலம் தம் வத்து²யேவ, அத² கோ² தஸ்மிம் அபரிஸுத்³தே⁴ ஞாணம்பி அபரிஸுத்³த⁴ம் ஹோதீதி நிஸ்ஸயாபரிஸுத்³தி⁴யா தம்னிஸ்ஸிதாபரிஸுத்³தி⁴ விய விஸயஸ்ஸ அபரிஸுத்³த⁴தாய விஸயினோ அபரிஸுத்³தி⁴ம் த³ஸ்ஸேதி.

ஸமபா⁴வகரணந்தி கிச்சதோ அனூனாதி⁴கபா⁴வகரணம். ஸத்³தே⁴ய்யவத்து²ஸ்மிம் பச்சயவஸேன அதி⁴மோக்க²கிச்சஸ்ஸ படுதரபா⁴வேன, பஞ்ஞாய அவிஸத³தாய, வீரியாதீ³னஞ்ச ஸிதி²லதாதி³னா ஸத்³தி⁴ந்த்³ரியம் ப³லவம் ஹோதி. தேனாஹ ‘‘இதரானி மந்தா³னீ’’தி. ததோதி தஸ்மா ஸத்³தி⁴ந்த்³ரியஸ்ஸ ப³லவபா⁴வதோ, இதரேஸஞ்ச மந்த³த்தா. கோஸஜ்ஜபக்கே² பதிதும் அத³த்வா ஸம்பயுத்தத⁴ம்மானம் பக்³க³ண்ஹனம் அனுப³லப்பதா³னம் பக்³க³ஹோ, பக்³க³ஹோவ கிச்சம் பக்³க³ஹகிச்சம், ‘‘காதும் ந ஸக்கோதீ’’தி ஆனேத்வா ஸம்ப³ந்தி⁴தப்³ப³ம். ஆரம்மணம் உபக³ந்த்வா டா²னம், அனிஸ்ஸஜ்ஜனம் வா உபட்டா²னம். விக்கே²பபடிக்கே²போ, யேன வா ஸம்பயுத்தா அவிக்கி²த்தா ஹோந்தி, ஸோ அவிக்கே²போ. ரூபக³தம் விய சக்கு²னா யேன யாதா²வதோ விஸயஸபா⁴வம் பஸ்ஸதி, தம் த³ஸ்ஸனகிச்சம். காதும் ந ஸக்கோதி ப³லவதா ஸத்³தி⁴ந்த்³ரியேன அபி⁴பூ⁴தத்தா. ஸஹஜாதத⁴ம்மேஸு ஹி இந்த³ட்ட²ம் காரேந்தானம் ஸஹபவத்தமானானம் த⁴ம்மானம் ஏகரஸதாவஸேனேவ அத்த²ஸித்³தி⁴, ந அஞ்ஞதா². தஸ்மாதி வுத்தமேவத்த²ம் காரணபா⁴வேன பச்சாமஸதி. தந்தி ஸத்³தி⁴ந்த்³ரியம். த⁴ம்மஸபா⁴வபச்சவேக்க²ணேனாதி யஸ்ஸ ஸத்³தே⁴ய்யஸ்ஸ வத்து²னோ உளாரதாதி³கு³ணே அதி⁴முச்சனஸ்ஸ ஸாதிஸயப்பவத்தியா ஸத்³தி⁴ந்த்³ரியம் ப³லவம் ஜாதம், தஸ்ஸ பச்சயபச்சயுப்பன்னதாதி³விபா⁴க³தோ யாதா²வதோ வீமம்ஸனேன. ஏவஞ்ஹி ஏவம்த⁴ம்மதானயேன ஸபா⁴வஸரஸதோ பரிக்³க³ய்ஹமானே ஸவிப்பா²ரோ அதி⁴மோக்கோ² ந ஹோதி ‘‘அயம் இமேஸம் த⁴ம்மானம் ஸபா⁴வோ’’தி பரிஜானனவஸேன பஞ்ஞாப்³யாபாரஸ்ஸ ஸாதிஸயத்தா. து⁴ரியத⁴ம்மேஸு ஹி யதா² ஸத்³தா⁴ய ப³லவபா⁴வே பஞ்ஞாய மந்த³பா⁴வோ ஹோதி, ஏவம் பஞ்ஞாய ப³லவபா⁴வே ஸத்³தா⁴ய மந்த³பா⁴வோ ஹோதீதி. தேன வுத்தம் ‘‘தம் த⁴ம்மஸபா⁴வபச்சவேக்க²ணேன வா, யதா² வா மனஸிகரோதோ ப³லவம் ஜாதம், ததா² அமனஸிகாரேன ஹாபேதப்³ப³’’ந்தி. ததா² அமனஸிகாரேனாதி யேனாகாரேன பா⁴வனம் அனுயுஞ்ஜந்தஸ்ஸ ஸத்³தி⁴ந்த்³ரியம் ப³லவம் ஜாதம், தேனாகாரேன பா⁴வனாய அனனுயுஞ்ஜனதோதி வுத்தம் ஹோதி. இத⁴ து³விதே⁴ன ஸத்³தி⁴ந்த்³ரியஸ்ஸ ப³லவபா⁴வோ அத்தனோ வா பச்சயவிஸேஸேன கிச்சுத்தரியதோ, வீரியாதீ³னம் வா மந்த³கிச்சதாய. தத்த² பட²மவிகப்பே ஹாபனவிதி⁴ த³ஸ்ஸிதோ. து³தியகப்பே பன யதா² மனஸி கரோதோ வீரியாதீ³னம் மந்த³கிச்சதாய ஸத்³தி⁴ந்த்³ரியம் ப³லவம் ஜாதம், ததா² அமனஸிகாரேன, வீரியாதீ³னம் படுகிச்சபா⁴வாவஹேன மனஸிகாரேன ஸத்³தி⁴ந்த்³ரியம் தேஹி ஸமரஸம் கரோந்தேன ஹாபேதப்³ப³ம். இமினா நயேன ஸேஸிந்த்³ரியேஸுபி ஹாபனவிதி⁴ வேதி³தப்³போ³.

வக்கலித்தே²ரவத்தூ²தி. ஸோ ஹி ஆயஸ்மா ஸத்³தா⁴தி⁴முத்ததாய கதாதி⁴காரோ ஸத்து² ரூபகாயத³ஸ்ஸனப்பஸுதோ ஏவ ஹுத்வா விஹரந்தோ ஸத்தா²ரா ‘‘கிம் தே வக்கலி இமினா பூதிகாயேன தி³ட்டே²ன, யோ கோ² வக்கலி த⁴ம்மம் பஸ்ஸதி, ஸோ மம் பஸ்ஸதீ’’திஆதி³னா (ஸம். நி. 3.87; தீ³. நி. அட்ட². 1.பட²மமஹாஸங்கீ³திகதா²; அ. நி. அட்ட². 1.1.208; த⁴. ப. அட்ட². 2.380; படி. ம. அட்ட². 2.2.130; த⁴. ஸ. அட்ட². 1007; தே²ரகா³. அட்ட². 2.வக்கலித்தே²ரகா³தா²வண்ணனா) ஓவதி³த்வா கம்மட்டா²னே நியோஜிதோபி தம் அனனுயுஞ்ஜந்தோ பணாமிதோ அத்தானம் வினிபாதேதும் பபாதட்டா²னம் அபி⁴ருஹி, அத² நம் ஸத்தா² யதா²னிஸின்னோவ ஓபா⁴ஸம் விஸ்ஸஜ்ஜனேன அத்தானம் த³ஸ்ஸேத்வா –

‘‘பாமோஜ்ஜப³ஹுலோ பி⁴க்கு², பஸன்னோ பு³த்³த⁴ஸாஸனே;

அதி⁴க³ச்சே² பத³ம் ஸந்தம், ஸங்கா²ரூபஸமம் ஸுக²’’ந்தி. (த⁴. ப. 381) –

கா³த²ம் வத்வா ‘‘ஏஹி வக்கலீ’’தி ஆஹ. ஸோ தேன அமதேனேவ அபி⁴ஸித்தோ ஹட்ட²துட்டோ² ஹுத்வா விபஸ்ஸனம் பட்ட²பேஸி. ஸத்³தா⁴ய ப³லவபா⁴வதோ விபஸ்ஸனாவீதி²ம் ந ஓதரதி, தம் ஞத்வா ப⁴க³வா தஸ்ஸ இந்த்³ரியஸமத்தபடிபாத³னாய கம்மட்டா²னம் ஸோதே⁴த்வா அதா³ஸி. ஸோ ஸத்தா²ரா தி³ன்னனயே ட²த்வா விபஸ்ஸனம் உஸ்ஸுக்காபேத்வா மக்³க³ப்படிபாடியா அரஹத்தம் பாபுணி. தேனேதம் வுத்தம் ‘‘வக்கலித்தே²ரவத்து² சேத்த² நித³ஸ்ஸன’’ந்தி. ஏத்தா²தி ஸத்³தி⁴ந்த்³ரியஸ்ஸ அதி⁴மத்தபா⁴வே ஸேஸிந்த்³ரியானம் ஸகிச்சாகரணே.

இதரகிச்சபே⁴த³ந்தி உபட்டா²னாதி³கிச்சவிஸேஸம். பஸ்ஸத்³தா⁴தீ³தி ஆதி³-ஸத்³தே³ன ஸமாதி⁴உபேக்கா²ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கா³னம் ஸங்க³ஹோ த³ட்ட²ப்³போ³. ஹாபேதப்³ப³ந்தி யதா² ஸத்³தி⁴ந்த்³ரியஸ்ஸ ப³லவபா⁴வோ த⁴ம்மஸபா⁴வபச்சவேக்க²ணேன ஹாயதி, ஏவம் வீரியிந்த்³ரியஸ்ஸ அதி⁴மத்ததா பஸ்ஸத்³தி⁴ஆதி³பா⁴வனாய ஹாயதி ஸமாதி⁴பக்கி²யத்தா தஸ்ஸா. ததா² ஹி ஸமாதி⁴ந்த்³ரியஸ்ஸ அதி⁴மத்ததம் கோஸஜ்ஜபாததோ ரக்க²ந்தீ வீரியாதி³பா⁴வனா விய வீரியிந்த்³ரியஸ்ஸ அதி⁴மத்ததம் உத்³த⁴ச்சபாததோ ரக்க²ந்தீ ஏகம்ஸதோ ஹாபேதி. தேன வுத்தம் ‘‘பஸ்ஸத்³த⁴ஆதி³பா⁴வனாய ஹாபேதப்³ப³’’ந்தி. ஸோணத்தே²ரஸ்ஸ வத்தூ²தி ஸுகுமாரஸோணத்தே²ரஸ்ஸ வத்து². (மஹாவ. 242; அ. நி. அட்ட². 1.1.205) ஸோ ஹி ஆயஸ்மா ஸத்து² ஸந்திகே கம்மட்டா²னம் க³ஹேத்வா ஸீதவனே விஹரந்தோ ‘‘மம ஸரீரம் ஸுகு²மாலம், ந ச ஸக்கா ஸுகே²னேவ ஸுக²ம் அதி⁴க³ந்தும், கிலமேத்வாபி ஸமணத⁴ம்மோ காதப்³போ³’’தி தம் டா²னசங்கமமேவ அதி⁴ட்டா²ய பதா⁴னம் அனுயுஞ்ஜந்தோ பாத³தலேஸு போ²டேஸு உட்டி²தேஸுபி வேத³னம் அஜ்ஜு²பேக்கி²த்வா த³ள்ஹம் வீரியம் கரோந்தோ அச்சாரத்³த⁴வீரியதாய விஸேஸம் நிப்³ப³த்தேதும் நாஸக்கி². ஸத்தா² தத்த² க³ந்த்வா வீணூபமோவாதே³ன ஓவதி³த்வா வீரியஸமதாயோஜனவீதி²ம் த³ஸ்ஸேந்தோ கம்மட்டா²னம் ஸோதே⁴த்வா கி³ஜ்ஜ²கூடம் க³தோ. தே²ரோபி ஸத்தா²ரா தி³ன்னனயேன வீரியஸமதம் யோஜேத்வா பா⁴வேந்தோ விபஸ்ஸனம் உஸ்ஸுக்காபேத்வா அரஹத்தே பதிட்டா²ஸி. தேன வுத்தம் ‘‘ஸோணத்தே²ரஸ்ஸ வத்து² த³ஸ்ஸேதப்³ப³’’ந்தி. ஸேஸேஸுபீதி ஸதிஸமாதி⁴பஞ்ஞிந்த்³ரியேஸுபி.

ஸமதந்தி ஸத்³தா⁴பஞ்ஞானம் அஞ்ஞமஞ்ஞம் அனூனானதி⁴கபா⁴வம், ததா² ஸமாதி⁴வீரியானம். யதா² ஹி ஸத்³தா⁴பஞ்ஞானம் விஸும் விஸும் து⁴ரியத⁴ம்மபூ⁴தானம் கிச்சதோ அஞ்ஞமஞ்ஞம் நாதிவத்தனம் விஸேஸதோ இச்சி²தப்³ப³ம், யதோ நேஸம் ஸமது⁴ரதாய அப்பனா ஸம்பஜ்ஜதி, ஏவம் ஸமாதி⁴வீரியானம் கோஸஜ்ஜுத்³த⁴ச்சபக்கி²கானம் ஸமரஸதாய ஸதி அஞ்ஞமஞ்ஞூபத்த²ம்ப⁴னதோ ஸம்பயுத்தத⁴ம்மானம் அந்தத்³வயபாதாபா⁴வேன ஸம்மதே³வ அப்பனா இஜ்ஜ²தி. ‘‘ப³லவஸத்³தோ⁴’’திஆதி³ ப்³யதிரேகமுகே²ன வுத்தஸ்ஸேவ அத்த²ஸ்ஸ ஸமத்த²னம். தஸ்ஸத்தோ² யோ ப³லவதியா ஸத்³தா⁴ய ஸமன்னாக³தோ அவிஸத³ஞாணோ, ஸோ முத⁴ப்பஸன்னோ ஹோதி, ந அவேச்சப்பஸன்னோ. ததா² ஹி அவத்து²ஸ்மிம் பஸீத³தி ஸேய்யதா²பி தித்தி²யஸாவகா. கேராடிகபக்க²ந்தி ஸாடே²ய்யபக்க²ம் ப⁴ஜதி. ஸத்³தா⁴ஹீனாய பஞ்ஞாய அதிதா⁴வந்தோ ‘‘தே³ய்யவத்து²பரிச்சாகே³ன வினா சித்துப்பாத³மத்தேனபி தா³னமயம் புஞ்ஞம் ஹோதீ’’திஆதீ³னி பரிகப்பேதி ஹேதுபதிரூபகேஹி வஞ்சிதோ, ஏவம்பூ⁴தோ ச ஸுக்க²தக்கவிலுத்தசித்தோ பண்டி³தானம் வசனம் நாதி³யதி ஸஞ்ஞத்திம் ந க³ச்ச²தி. தேனாஹ ‘‘பே⁴ஸஜ்ஜஸமுட்டி²தோ விய ரோகோ³ அதேகிச்சோ² ஹோதீ’’தி. யதா² சேத்த² ஸத்³தா⁴பஞ்ஞானம் அஞ்ஞமஞ்ஞம் விஸமபா⁴வோ ந அத்தா²வஹோ, அனத்தா²வஹோவ, ஏவம், ஸமாதி⁴வீரியானம் அஞ்ஞமஞ்ஞம் விஸமபா⁴வோ ந அத்தா²வஹோ, அனத்தா²வஹோவ, ததா² ந அவிக்கே²பாவஹோ, விக்கே²பாவஹோவாதி. கோஸஜ்ஜம் அபி⁴ப⁴வதி, தேன அப்பனம் ந பாபுணாதீதி அதி⁴ப்பாயோ. உத்³த⁴ச்சம் அபி⁴ப⁴வதீதி ஏத்தா²பி ஏஸேவ நயோ. தது³ப⁴யந்தி ஸத்³தா⁴பஞ்ஞாத்³வயம், ஸமாதி⁴வீரியத்³வயஞ்ச. ஸமம் காதப்³ப³ந்தி ஸமரஸம் காதப்³ப³ம்.

ஸமாதி⁴கம்மிகஸ்ஸாதி ஸமத²கம்மட்டா²னிகஸ்ஸ. ஏவந்தி ஏவம் ஸந்தே, ஸத்³தா⁴ய தோ²கம் ப³லவபா⁴வே ஸதீதி அத்தோ². ஸத்³த³ஹந்தோதி ‘‘பத²வீ பத²வீதி மனஸிகரணமத்தேன கத²ம் ஜா²னுப்பத்தீ’’தி அசிந்தேத்வா ‘‘அத்³தா⁴ ஸம்மாஸம்பு³த்³தே⁴ன வுத்தவிதி⁴ இஜ்ஜி²ஸ்ஸதீ’’தி ஸத்³த³ஹந்தோ ஸத்³த⁴ம் ஜனேந்தோ. ஓகப்பேந்தோதி ஆரம்மணம் அனுபவிஸித்வா விய அதி⁴முச்சனவஸேன அவகப்பேந்தோ பக்க²ந்த³ந்தோ. ஏகக்³க³தா ப³லவதீ வட்டதி ஸமாதி⁴ப்பதா⁴னத்தா ஜா²னஸ்ஸ. உபி⁴ன்னந்தி ஸமாதி⁴பஞ்ஞானம். ஸமாதி⁴கம்மிகஸ்ஸ ஸமாதி⁴னோ அதி⁴மத்ததாய பஞ்ஞாய அதி⁴மத்ததாபி இச்சி²தப்³பா³தி ஆஹ ‘‘ஸமதாயபீ’’தி, ஸமபா⁴வேனாபீதி அத்தோ². அப்பனாதி லோகியப்பனா. ததா² ஹி ‘‘ஹோதியேவா’’தி ஸாஸங்கம் வத³தி. லோகுத்தரப்பனா பன தேஸம் ஸமபா⁴வேனேவ இச்சி²தா. யதா²ஹ ‘‘ஸமத²விபஸ்ஸனம் யுக³னந்த⁴ம் பா⁴வேதீ’’தி (அ. நி. 4.170; படி. ம. 2.5).

யதி³ விஸேஸதோ ஸத்³தா⁴பஞ்ஞானம், ஸமாதி⁴வீரியானஞ்ச ஸமதாவ இச்சி²தா, கத²ம் ஸதீதி ஆஹ ‘‘ஸதி பன ஸப்³ப³த்த² ப³லவதீ வட்டதீ’’தி. ஸப்³ப³த்தா²தி லீனுத்³த⁴ச்சபக்கி²கேஸு பஞ்சஸு இந்த்³ரியேஸு. உத்³த⁴ச்சபக்கி²கேகதே³ஸே க³ண்ஹந்தோ ‘‘ஸத்³தா⁴வீரியபஞ்ஞான’’ந்தி ஆஹ. அஞ்ஞதா² பீதி ச க³ஹேதப்³பா³ ஸியா. ததா² ஹி ‘‘கோஸஜ்ஜபக்கி²கேன ஸமாதி⁴னா’’ இச்சேவ வுத்தம், ந ‘‘பஸ்ஸத்³தி⁴ஸமாதி⁴உபேக்கா²ஹீ’’தி. ஸாதி ஸதி. ஸப்³பே³ஸு ராஜகம்மேஸு நியுத்தோ ஸப்³ப³கம்மிகோ. தேனாதி தேன ஸப்³ப³த்த² இச்சி²தப்³ப³ட்டே²ன காரணேன. ஆஹ அட்ட²கதா²யம். ஸப்³ப³த்த² நியுத்தா ஸப்³ப³த்தி²கா ஸப்³ப³த்த² லீனே, உத்³த⁴தே ச சித்தே இச்சி²தப்³ப³த்தா, ஸப்³பே³ வா லீனே, உத்³த⁴தே ச சித்தே பா⁴வேதப்³பா³ போ³ஜ்ஜ²ங்கா³ அத்தி²கா ஏதாயாதி ஸப்³ப³த்தி²கா. சித்தந்தி குஸலம் சித்தம். தஸ்ஸ ஹி ஸதி படிஸரணம் பராயணம் அப்பத்தஸ்ஸ பத்தியா அனதி⁴க³தஸ்ஸ அதி⁴க³மாய. தேனாஹ ‘‘ஆரக்க²பச்சுபட்டா²னா’’திஆதி³.

க²ந்தா⁴தி³பே⁴தே³ அனோகா³ள்ஹபஞ்ஞானந்தி பரியத்திபா³ஹுஸச்சவஸேனபி க²ந்தா⁴யதனாதீ³ஸு அப்பதிட்டி²தபு³த்³தீ⁴னம். ப³ஹுஸ்ஸுதஸேவனா ஹி ஸுதமயஞாணாவஹா. தருணவிபஸ்ஸனாஸமங்கீ³பி பா⁴வனாமயஞாணே டி²தத்தா ஏகம்ஸதோ பஞ்ஞவா ஏவ நாம ஹோதீதி ஆஹ ‘‘ஸமபஞ்ஞாஸ லக்க²ணபரிக்³கா³ஹிகாய உத³யப்³ப³யபஞ்ஞாய ஸமன்னாக³தபுக்³க³லஸேவனா’’தி. ஞேய்யத⁴ம்மஸ்ஸ க³ம்பீ⁴ரபா⁴வவஸேன தப்பரிச்சே²த³கஞாணஸ்ஸ க³ம்பீ⁴ரபா⁴வக்³க³ஹணந்தி ஆஹ ‘‘க³ம்பீ⁴ரேஸு க²ந்தா⁴தீ³ஸு பவத்தாய க³ம்பீ⁴ரபஞ்ஞாயா’’தி. தஞ்ஹி ஞேய்யம் தாதி³ஸாய பஞ்ஞாய சரிதப்³ப³தோ க³ம்பீ⁴ரஞாணசரியம், தஸ்ஸா வா பஞ்ஞாய தத்த² பபே⁴த³தோ பவத்தி க³ம்பீ⁴ரஞாணசரியா, தஸ்ஸா பச்சவேக்க²ணாதி ஆஹ ‘‘க³ம்பீ⁴ரபஞ்ஞாய பபே⁴த³பச்சவேக்க²ணா’’தி. யதா² ஸதிவேபுல்லப்பத்தோ நாம அரஹா ஏவ, ஏவம் பஞ்ஞாவேபுல்லப்பத்தோதிபி ஸோ ஏவாதி ஆஹ ‘‘அரஹத்தமக்³கே³ன பா⁴வனாபாரிபூரீ ஹோதீ’’தி. வீரியாதீ³ஸுபி ஏஸேவ நயோ.

‘‘தத்தம் அயோகி²லம் ஹத்தே² க³மேந்தீ’’திஆதி³னா (ம. நி. 3.250, 267; அ. நி. 3.36) வுத்தபஞ்சவித⁴ப³ந்த⁴னகம்மகாரணா நிரயே நிப்³ப³த்தஸத்தஸ்ஸ யேபு⁴ய்யேன ஸப்³ப³பட²மம் கரோந்தீதி, தே³வதூ³தஸுத்தாதீ³ஸு தஸ்ஸ ஆதி³தோ வுத்தத்தா ச ஆஹ ‘‘பஞ்சவித⁴ப³ந்த⁴னகம்மகாரணதோ பட்டா²யா’’தி. ஸகடவஹனாதி³காலேதி ஆதி³-ஸத்³தே³ன தத³ஞ்ஞமனுஸ்ஸேஹி, திரச்சா²னேஹி ச விபா³தி⁴யமானகாலம் ஸங்க³ண்ஹாதி. ‘‘ஏகம் பு³த்³த⁴ந்தர’’ந்தி இத³ம் அபராபரம் பேதேஸு ஏவ உப்பஜ்ஜனகஸத்தவஸேன வுத்தம், ஏகச்சானம் வா பேதானம் ஏகச்சதிரச்சா²னானம் விய ததா² தீ³கா⁴யுகதாபி ஸியாதி ததா² வுத்தம். ததா² ஹி ‘‘காலோ நாக³ராஜா சதுன்னம் பு³த்³தா⁴னம் ஸம்முகீ²பா⁴வம் லபி⁴த்வா டி²தோ மேத்தேய்யஸ்ஸபி ப⁴க³வதோ ஸம்முகீ²பா⁴வம் லபி⁴ஸ்ஸதீ’’தி வத³ந்தி, யம் தஸ்ஸ கப்பாயுகதா வுத்தா.

ஆனிஸம்ஸத³ஸ்ஸாவினோதி ‘‘வீரியாயத்தோ ஏவ ஸப்³போ³ லோகுத்தரோ, லோகியோ ச விஸேஸாதி⁴க³மோ’’தி ஏவம் வீரியே ஆனிஸம்ஸத³ஸ்ஸனஸீலஸ்ஸ. க³மனவீதி²ந்தி ஸபுப்³ப³பா⁴க³ம் நிப்³பா³னகா³மினிம் படிபத³ம், ஸஹ விபஸ்ஸனாய அரியமக்³க³படிபாடி, ஸத்தவிஸுத்³தி⁴பரம்பரா வா. ஸா ஹி பி⁴க்கு²னோ வட்டனிய்யானாய க³ந்தப்³பா³ படிபதா³தி கத்வா க³மனவீதி² நாம. காயத³ள்ஹீப³ஹுலோதி யதா² ததா² காயஸ்ஸ த³ள்ஹீகம்மப்பஸுதோ. பிண்ட³ந்தி ரட்ட²பிண்ட³ம். பச்சயதா³யகானம் அத்தனி காரஸ்ஸ அத்தனோ ஸம்மாபடிபத்தியா மஹப்ப²லபா⁴வஸ்ஸ கரணேன பிண்ட³ஸ்ஸ பி⁴க்கா²ய படிபூஜனா பிண்டா³பசாயனம்.

நீஹரந்தோதி பத்தத²விகதோ நீஹரந்தோ. தம் ஸத்³த³ம் ஸுத்வாதி தம் உபாஸிகாய வசனம் அத்தனோ வஸனபண்ணஸாலத்³வாரே டி²தோவ பஞ்சாபி⁴ஞ்ஞதாய தி³ப்³ப³ஸோதேன ஸுத்வா. மனுஸ்ஸஸம்பத்தி, தி³ப்³ப³ஸம்பத்தி, நிப்³பா³னஸம்பத்தீதி இமா திஸ்ஸோ ஸம்பத்தியோ. தா³தும் ஸக்கி²ஸ்ஸஸீதி ‘‘தயி கதேன தா³னமயேன, வேய்யாவச்சமயேன ச புஞ்ஞகம்மேன கே²த்தவிஸேஸபா⁴வூபக³மனேன அபராபரம் தே³வமனுஸ்ஸஸம்பத்தியோ, அந்தே நிப்³பா³னஸம்பத்திஞ்ச தா³தும் ஸக்கி²ஸ்ஸஸீ’’தி தே²ரோ அத்தானம் புச்ச²தி. ஸிதம் கரோந்தோ வாதி ‘‘அகிச்சே²னேவ மயா வட்டது³க்க²ம் ஸமதிக்கந்த’’ந்தி பச்சவேக்க²ணாவஸானே ஸஞ்ஜாதபாமோஜ்ஜவஸேன ஸிதம் கரோந்தோ ஏவ.

விப்படிபன்னந்தி ஜாதித⁴ம்மகுலத⁴ம்மாதி³லங்க⁴னேன அஸம்மாபடிபன்னம். ஏவம் யதா² அஸம்மாபடிபன்னோ புத்தோ தாய ஏவ அஸம்மாபடிபத்தியா குலஸந்தானதோ பா³ஹிரோ ஹுத்வா பிது ஸந்திகா தா³யஜ்ஜஸ்ஸ ந பா⁴கீ³, ஏவம். குஸீதோபி தேன குஸீதபா⁴வேன அஸம்மாபடிபன்னோ ஸத்து² ஸந்திகா லத்³த⁴ப்³ப³அரியத⁴னதா³யஜ்ஜஸ்ஸ ந பா⁴கீ³. ஆரத்³த⁴வீரியோவ லப⁴தி ஸம்மாபடிபஜ்ஜனதோ. உப்பஜ்ஜதி வீரியஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³தி யோஜனா, ஏவம் ஸப்³ப³த்த².

மஹாதி ஸீலாதீ³ஹி கு³ணேஹி மஹந்தோ விபுலோ அனஞ்ஞஸாதா⁴ரணோ. தம் பனஸ்ஸ கு³ணமஹத்தம் த³ஸஸஹஸ்ஸிலோகதா⁴துகம்பனேன லோகே பாகடந்தி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘ஸத்து²னோ ஹீ’’திஆதி³மாஹ.

யஸ்மா ஸத்து²ஸாஸனே பப்³ப³ஜிதஸ்ஸ பப்³ப³ஜ்ஜூபக³மேன ஸக்யபுத்தஸ்ஸபா⁴வோ ஸம்பஜாயதி, தஸ்மா பு³த்³த⁴புத்தபா⁴வம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘அஸம்பி⁴ன்னாயா’’திஆதி³மாஹ.

அலஸானம் பா⁴வனாய நாமமத்தம்பி அஜானந்தானம் காயத³ள்ஹீப³ஹுலானம் யாவத³த்த²ம் பு⁴ஞ்ஜித்வா ஸேய்யஸுகா²தி³அனுயுஞ்ஜனகானம் திரச்சா²னகதி²கானம் புக்³க³லானம் தூ³ரதோ வஜ்ஜனா குஸீதபுக்³க³லபரிவஜ்ஜனா. ‘‘தி³வஸம் சங்கமேன நிஸஜ்ஜாயா’’திஆதி³னா (ம. நி. 1.423; 3.65; ஸம். நி. 4.120; மஹானி. 161) பா⁴வனாரத்³த⁴வஸேன ஆரத்³த⁴வீரியானம் த³ள்ஹபரக்கமானம் காலேன காலம் உபஸங்கமனா ஆரத்³த⁴வீரியபுக்³க³லஸேவனா. தேனாஹ ‘‘குச்சி²ம் பூரேத்வா’’திஆதி³. விஸுத்³தி⁴மக்³கே³ (விஸுத்³தி⁴. 1.64) பன ஜாதிமஹத்தபச்சவேக்க²ணா, ஸப்³ரஹ்மசாரீமஹத்தபச்சவேக்க²ணாதி இத³ம் த்³வயம் ந க³ஹிதம், தி²னமித்³த⁴வினோத³னதா, ஸம்மப்பதா⁴னபச்சவேக்க²ணதாதி இத³ம் த்³வயம் க³ஹிதம். தத்த² ஆனிஸம்ஸத³ஸ்ஸாவிதாய ஏவ ஸம்மப்பதா⁴னபச்சவேக்க²ணா க³ஹிதா ஹோதி லோகியலோகுத்தரவிஸேஸாதி⁴க³மஸ்ஸ வீரியாயத்ததாத³ஸ்ஸனபா⁴வதோ. தி²னமித்³த⁴வினோத³னம் தத³தி⁴முத்ததாய ஏவ க³ஹிதம் ஹோதி, வீரியுப்பாத³னே யுத்தப்பயுத்தஸ்ஸ தி²னமித்³த⁴வினோத³னம் அத்த²ஸித்³த⁴மேவ. தத்த² தி²னமித்³த⁴வினோத³னகுஸீதபுக்³க³லபரிவஜ்ஜனஆரத்³த⁴வீரியபுக்³க³லஸேவன- தத³தி⁴முத்ததாபடிபக்க²வித⁴மனபச்சயூபஸம்ஹாரவஸேன, அபாயப⁴யபச்சவேக்க²ணாத³யோ ஸமுத்தேஜனவஸேன வீரியஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ஸ்ஸ உப்பாத³கா த³ட்ட²ப்³பா³.

புரிமுப்பன்னா பீதி பரதோ உப்பஜ்ஜனகபீதியா விஸேஸகாரணஸபா⁴க³ஹேதுபா⁴வதோ ‘‘பீதியேவ பீதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ட்டா²னீயா த⁴ம்மா’’தி வுத்தா, தஸ்ஸா பன ப³ஹுஸோ பவத்தியா புது²த்தம் உபாதா³ய ப³ஹுவசனனித்³தே³ஸோ. யதா² ஸா உப்பஜ்ஜதி, ஏவம் படிபத்தி தஸ்ஸா உப்பாத³கமனஸிகாரோ.

‘‘பு³த்³தா⁴னுஸ்ஸதீ’’திஆதீ³ஸு வத்தப்³ப³ம் விஸுத்³தி⁴மக்³கே³ (விஸுத்³தி⁴. 1.123) வுத்தனயேனேவ வேதி³தப்³ப³ம்.

பு³த்³தா⁴னுஸ்ஸதியா உபசாரஸமாதி⁴னிட்ட²த்தா வுத்தம் ‘‘யாவ உபசாரா’’தி. ஸகலஸரீரம் ப²ரமானோதி பீதிஸமுட்டா²னேஹி பணீதரூபேஹி ஸகலஸரீரம் ப²ரமானோ. த⁴ம்மகு³ணே அனுஸ்ஸரந்தஸ்ஸாபி யாவ உபசாரா ஸகலஸரீரம் ப²ரமானோ பீதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³ உப்பஜ்ஜதீதி யோஜனா, ஏவம் ஸேஸஅனுஸ்ஸதீஸு. பஸாத³னீயஸுத்தந்தபச்சவேக்க²ணாயஞ்ச யோஜேதப்³ப³ம் தஸ்ஸாபி விமுத்தாயதனபா⁴வேன தக்³க³திகத்தா. ஸங்கா²ரானம் ஸப்பதே³ஸவூபஸமேபி நிப்பதே³ஸவூபஸமே விய ததா² பஞ்ஞாய பவத்திதோ பா⁴வனாமனஸிகாரோ கிலேஸவிக்க²ம்ப⁴னஸமத்தோ² ஹுத்வா உபசாரஸமாதி⁴ம் ஆவஹந்தோ ததா²ரூபபீதிஸோமனஸ்ஸஸமன்னாக³தோ பீதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ஸ்ஸ உப்பாதா³ய ஹோதீதி ஆஹ ‘‘ஸமாபத்தியா…பே… பச்சவேக்க²ந்தஸ்ஸாபீ’’தி. தத்த² ‘‘விக்க²ம்பி⁴தா கிலேஸா’’தி பாடோ². தே ஹி ந ஸமுதா³சரந்தீதி. இதி-ஸத்³தோ³ காரணத்தோ², யஸ்மா ந ஸமுதா³சரந்தி, தஸ்மா தம் நேஸம் அஸமுதா³சாரம் பச்சவேக்க²ந்தஸ்ஸாதி யோஜனா. ந ஹி கிலேஸே பச்சவேக்க²ந்தஸ்ஸ போ³ஜ்ஜ²ங்கு³ப்பத்தி யுத்தா. பஸாத³னீயேஸு டா²னேஸு பஸாத³ஸினேஹாபா⁴வேன தூ²ஸஸமஹத³யதா லூக²தா, ஸா தத்த² ஆத³ரகா³ரவாகரணேன விஞ்ஞாயதீதி ஆஹ ‘‘அஸக்கச்சகிரியாய ஸம்ஸூசிதலூக²பா⁴வே’’தி.

காயசித்தத³ரத²வூபஸமலக்க²ணா பஸ்ஸத்³தி⁴ ஏவ யதா²வுத்தபோ³தி⁴அங்க³பூ⁴தோ பஸ்ஸத்³தி⁴ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³, தஸ்ஸ பஸ்ஸத்³தி⁴ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ஸ்ஸ ஏவம் உப்பாதோ³ ஹோதீதி யோஜனா.

பணீதபோ⁴ஜனஸேவனதாதி பணீதஸப்பாயபோ⁴ஜனஸேவ நதா. உதுஇரியாபத²ஸுக²க்³க³ஹணேன ஸப்பாயஉதுஇரியாபத²க்³க³ஹணம் த³ட்ட²ப்³ப³ம். தஞ்ஹி திவித⁴ம்பி ஸப்பாயம் ஸேவியமானம் காயஸ்ஸ கல்லதாபாத³னவஸேன சித்தஸ்ஸ கல்லதம் ஆவஹந்தம் து³விதா⁴யபி பஸ்ஸத்³தி⁴யா காரணம் ஹோதி. அஹேதுகம் ஸத்தேஸு லப்³ப⁴மானம் ஸுக²து³க்க²ந்தி அயமேகோ அந்தோ, இஸ்ஸராதி³விஸமஹேதுகந்தி பன அயம் து³தியோ. ஏதே உபோ⁴ அந்தே அனுபக³ம்ம யதா²ஸகம் கம்முனா ஹோதீதி அயம் மஜ்ஜி²மா படிபத்தி. மஜ்ஜ²த்தோ பயோகோ³ யஸ்ஸ ஸோ மஜ்ஜ²த்தபயோகோ³, தஸ்ஸ பா⁴வோ மஜ்ஜ²த்தபயோக³தா. அயஞ்ஹி பஹாய ஸாரத்³த⁴காயதம் பஸ்ஸத்³த⁴காயதாய காரணம் ஹோந்தீ பஸ்ஸத்³தி⁴த்³வயம் ஆவஹதி, ஏதேனேவ ஸாரத்³த⁴காயபுக்³க³லபரிவஜ்ஜனபஸ்ஸத்³த⁴காயபுக்³க³லஸேவனானம் ததா³வஹனதா ஸம்வண்ணிதாதி த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

யதா²ஸமாஹிதாகாரஸல்லக்க²ணவஸேன க³ய்ஹமானோ புரிமுப்பன்னோ ஸமதோ² ஏவ ஸமத²னிமித்தம். நானாரம்மணே பரிப்³ப⁴மனேன விவித⁴ம் அக்³க³ம் ஏதஸ்ஸாதி ப்³யக்³கோ³, விக்கே²போ. ததா² ஹி ஸோ அனவட்டா²னரஸோ, ப⁴ந்ததாபச்சுபட்டா²னோ ச வுத்தோ, ஏகக்³க³தாபா⁴வதோ ப்³யக்³க³படிபக்கோ²தி அப்³யக்³கோ³, ஸமாதி⁴. ஸோ ஏவ நிமித்தந்தி புப்³பே³ விய வத்தப்³ப³ம். தேனாஹ ‘‘அவிக்கே²பட்டே²ன ச அப்³யக்³க³னிமித்த’’ந்தி.

வத்து²விஸத³கிரியா, இந்த்³ரியஸமத்தபடிபாத³னா ச பஞ்ஞாவஹா வுத்தா, ஸமாதா⁴னாவஹாபி தா ஹோந்தி ஸமாதா⁴னாவஹபா⁴வேனேவ பஞ்ஞாவஹபா⁴வதோதி வுத்தம் ‘‘வத்து²விஸத³…பே… வேதி³தப்³பா³’’தி.

கரணபா⁴வனாகோஸல்லானம் அவினாபா⁴வதோ, ரக்க²னகோஸல்லஸ்ஸ ச தம்மூலகத்தா ‘‘நிமித்தகுஸலதா நாம கஸிணனிமித்தஸ்ஸ உக்³க³ஹணகுஸலதா’’ இச்சேவ வுத்தம். கஸிணனிமித்தஸ்ஸாதி ச நித³ஸ்ஸனமத்தம் த³ட்ட²ப்³ப³ம். அஸுப⁴னிமித்தஸ்ஸாபி ஹி யஸ்ஸ கஸ்ஸசி ஜா²னுப்பத்தினிமித்தஸ்ஸ உக்³க³ஹணகோஸல்லம் நிமித்தகுஸலதா ஏவாதி. அதிஸிதி²லவீரியதாதீ³ஹீதி ஆதி³-ஸத்³தே³ன பஞ்ஞாபயோக³மந்த³தம், பமோத³வேகல்லஞ்ச ஸங்க³ண்ஹாதி. தஸ்ஸ பக்³க³ண்ஹனந்தி தஸ்ஸ லீனஸ்ஸ சித்தஸ்ஸ த⁴ம்மவிசயஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கா³தி³ஸமுட்டா²பனேன லயாபத்திதோ ஸமுத்³த⁴ரணம். வுத்தஞ்ஹேதம் ப⁴க³வதா –

‘‘யஸ்மிஞ்ச கோ², பி⁴க்க²வே, ஸமயே லீனம் சித்தம் ஹோதி, காலோ தஸ்மிம் ஸமயே த⁴ம்மவிசயஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ஸ்ஸ பா⁴வனாய, காலோ வீரியஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ஸ்ஸ பா⁴வனாய, காலோ பீதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ஸ்ஸ பா⁴வனாய. தம் கிஸ்ஸ ஹேது? லீனம், பி⁴க்க²வே, சித்தம் தம் ஏதேஹி த⁴ம்மேஹி ஸுஸமுட்டா²பயம் ஹோதி. ஸேய்யதா²பி, பி⁴க்க²வே, புரிஸோ பரித்தம் அக்³கி³ம் உஜ்ஜாலிதுகாமோ அஸ்ஸ, ஸோ தத்த² ஸுக்கா²னி சேவ திணானி பக்கி²பேய்ய, ஸுக்கா²னி கோ³மயானி பக்கி²பேய்ய, ஸுக்கா²னி கட்டா²னி பக்கி²பேய்ய, முக²வாதஞ்ச த³தே³ய்ய, ந ச பம்ஸுகேன ஓகிரேய்ய, ப⁴ப்³போ³ நு கோ² ஸோ புரிஸோ பரித்தம் அக்³கி³ம் உஜ்ஜாலிதுந்தி. ஏவம் ப⁴ந்தே’’தி (ஸம். நி. 5.234).

ஏத்த² ச யதா²ஸகம் ஆஹாரவஸேன த⁴ம்மவிசயஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கா³தீ³னம் பா⁴வனாஸமுட்டா²பனாதி வேதி³தப்³பா³, ஸா அனந்தரம் விபா⁴விதா ஏவ. ஆரத்³த⁴வீரியதாதீ³ஹீதி ஆதி³-ஸத்³தே³ன பஞ்ஞாபயோக³ப³லவதம், பமோது³ப்³பி³லாவனஞ்ச ஸங்க³ண்ஹாதி. தஸ்ஸ நிக்³க³ண்ஹனந்தி தஸ்ஸ உத்³த⁴தஸ்ஸ சித்தஸ்ஸ ஸமாதி⁴ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கா³தி³ஸமுட்டா²பனேன உத்³த⁴தாபத்திதோ நிஸேத⁴னம். வுத்தம்பி சேதம் ப⁴க³வதா –

‘‘யஸ்மிஞ்ச கோ², பி⁴க்க²வே, ஸமயே உத்³த⁴தம் சித்தம் ஹோதி, காலோ தஸ்மிம் ஸமயே பஸ்ஸத்³தி⁴ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ஸ்ஸ பா⁴வனாய, காலோ ஸமாதி⁴ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ஸ்ஸ பா⁴வனாய, காலோ உபேக்கா²ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ஸ்ஸ பா⁴வனாய. தம் கிஸ்ஸ ஹேது? உத்³த⁴தம், பி⁴க்க²வே, சித்தம் தம் ஏதேஹி த⁴ம்மேஹி ஸுவூபஸமயம் ஹோதி. ஸேய்யதா²பி, பி⁴க்க²வே, புரிஸோ மஹந்தம் அக்³கி³க்க²ந்த⁴ம் நிப்³பா³பேதுகாமோ அஸ்ஸ, ஸோ தத்த² அல்லானி சேவ திணானி…பே… பம்ஸுகேன ச ஓகிரேய்ய, ப⁴ப்³போ³ நு கோ² ஸோ புரிஸோ மஹந்தம் அக்³கி³க்க²ந்த⁴ம் நிப்³பா³பேதுந்தி. ஏவம் ப⁴ந்தே’’தி (ஸம். நி. 5.234).

ஏத்தா²பி யதா²ஸகம் ஆஹாரவஸேன பஸ்ஸத்³தி⁴ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கா³தீ³னம் பா⁴வனாஸமுட்டா²பனாதி வேதி³தப்³பா³, தத்த² பஸ்ஸத்³தி⁴ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ஸ்ஸ பா⁴வனா வுத்தா ஏவ. ஸமாதி⁴ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ஸ்ஸ அனந்தரம் வக்க²தி. பஞ்ஞாபயோக³மந்த³தாயாதி பஞ்ஞாப்³யாபாரஸ்ஸ அப்பபா⁴வேன. யதா² ஹி தா³னம் அலோப⁴பதா⁴னம், ஸீலம் அதோ³ஸபதா⁴னம், ஏவம் பா⁴வனா அமோஹபதா⁴னா. தத்த² யதா³ பஞ்ஞா ந ப³லவதீ ஹோதி, ததா³ பா⁴வனா புப்³பே³னாபரம் விஸேஸாவஹா ந ஹோதி, அனபி⁴ஸங்க²தோ விய ஆஹாரோ புரிஸஸ்ஸ யோகி³னோ சித்தஸ்ஸ அபி⁴ருசிம் ந ஜனேதி, தேன தம் நிரஸ்ஸாத³ம் ஹோதி, ததா² பா⁴வனாய ஸம்மதே³வ அவீதி²படிபத்தியா உபஸமஸுக²ம் ந விந்த³தி, தேனாபி சித்தம் நிரஸ்ஸாத³ம் ஹோதி. தேன வுத்தம் ‘‘பஞ்ஞாபயோக³…பே… நிரஸ்ஸாத³ம் ஹோதீ’’தி. தஸ்ஸ ஸம்வேகு³ப்பாத³னம், பஸாது³ப்பாத³னஞ்ச திகிச்ச²னந்தி தம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘அட்ட² ஸம்வேக³வத்தூ²னீ’’திஆதி³மாஹ. தத்த² ஜாதிஜராப்³யாதி⁴மரணானி யதா²ரஹம் ஸுக³தியம், து³க்³க³தியஞ்ச ஹோந்தீதி தத³ஞ்ஞமேவ பஞ்சவித⁴ப³ந்த⁴னாதி³கு²ப்பிபாஸாதி³ அஞ்ஞமஞ்ஞம் விபா³த⁴னாதி³ஹேதுகம் அபாயது³க்க²ம் த³ட்ட²ப்³ப³ம், தயித³ம் ஸப்³ப³ம் தேஸம் தேஸம் ஸத்தானம் பச்சுப்பன்னப⁴வனிஸ்ஸிதம் க³ஹிதந்தி அதீதே அனாக³தே ச காலே வட்டமூலகது³க்கா²னி விஸும் க³ஹிதானி. யே பன ஸத்தா ஆஹாரூபஜீவினோ, தத்த² ச உட்டா²னப²லூபஜீவினோ, தேஸம் அஞ்ஞேஹி அஸாதா⁴ரணம் ஜீவிகாது³க்க²ம் அட்ட²மம் ஸம்வேக³வத்து² க³ஹிதந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம். அயம் வுச்சதி ஸமயே ஸம்பஹம்ஸனாதி அயம் பா⁴வனாசித்தஸ்ஸ ஸம்பஹம்ஸிதப்³ப³ஸமயே வுத்தனயேன ஸம்வேக³ஜனனவஸேன சேவ பஸாது³ப்பாத³னவஸேன ச ஸம்மதே³வ பஹம்ஸனா, ஸம்வேக³ஜனனபுப்³ப³கபஸாது³ப்பாத³னேன தோஸனாதி அத்தோ².

ஸம்மாபடிபத்திம் ஆக³ம்மாதி லீனுத்³த⁴ச்சவிரஹேன, ஸமத²வீதி²படிபத்தியா ச ஸம்மா அவிஸமம் ஸம்மதே³வ பா⁴வனாபடிபத்திம் ஆக³ம்ம. ‘‘அலீன’’ந்திஆதீ³ஸு கோஸஜ்ஜபக்கி²கானம் த⁴ம்மானம் அனதி⁴மத்ததாய அலீனம், உத்³த⁴ச்சபக்கி²கானம் அனதி⁴மத்ததாய அனுத்³த⁴தம், பஞ்ஞாபயோக³ஸம்பத்தியா, உபஸமஸுகா²தி⁴க³மேன ச அனிரஸ்ஸாத³ம், ததோ ஏவ ஆரம்மணே ஸமப்பவத்தம்ஸமத²வீதி²படிபன்னம். தத்த² அலீனதாய பக்³க³ஹே, அனுத்³த⁴ததாய நிக்³க³ஹே, அனிரஸ்ஸாத³தாய ஸம்பஹம்ஸனே ந ப்³யாபாரம் ஆபஜ்ஜதி. அலீனானுத்³த⁴ததா ஹி ஆரம்மணே ஸமப்பவத்தம், அனிரஸ்ஸாத³தாய ஸமத²வீதி²படிபன்னம், ஸமப்பவத்தியா வா அலீனம் அனுத்³த⁴தம். ஸமத²வீதி²படிபத்தியா அனிரஸ்ஸாத³ந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம். அயம் வுச்சதி ஸமயே அஜ்ஜு²பேக்க²னதாதி அயம் அஜ்ஜு²பேக்கி²தப்³ப³ஸமயே பா⁴வனாசித்தஸ்ஸ பக்³க³ஹனிக்³க³ஹஸம்பஹம்ஸனேஸு அப்³யாவடதாஸங்கா²தம் படிபக்க²ம் அபி⁴பு⁴ய்ய பேக்க²னா வுச்சதி. படிபக்க²விக்க²ம்ப⁴னதோ, விபஸ்ஸனாய அதி⁴ட்டா²னபா⁴வூபக³மனதோ ச உபசாரஜ்ஜா²னம்பி ஸமாதா⁴ன கிச்சனிப்ப²த்தியா புக்³க³லஸ்ஸ ஸமாஹிதபா⁴வஸாத⁴னம் ஏவாதி தத்த² ஸமது⁴ரபா⁴வேனாஹ ‘‘உபசாரம் வா அப்பனம் வா’’தி.

உபேக்கா²ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ட்டா²னீயா த⁴ம்மாதி ஏத்த² யம் வத்தப்³ப³ம், தம் ஹேட்டா² வுத்தனயானுஸாரேன வேதி³தப்³ப³ம். அனுரோத⁴விரோத⁴விப்பஹானவஸேன மஜ்ஜ²த்தபா⁴வோ உபேக்கா²ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ஸ்ஸ காரணம் தஸ்மிம் ஸதி ஸிஜ்ஜ²னதோ, அஸதி ச அஸிஜ்ஜ²னதோ. ஸோ ச மஜ்ஜ²த்தபா⁴வோ விஸயவஸேன து³விதோ⁴தி ஆஹ ‘‘ஸத்தமஜ்ஜ²த்ததா ஸங்கா²ரமஜ்ஜ²த்ததா’’தி. தது³ப⁴யே ச விருஜ்ஜ²னம் பஸ்ஸத்³தி⁴ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³பா⁴வனாய ஏவ தூ³ரீகதந்தி அனுருஜ்ஜ²னஸ்ஸேவ பஹானவிதி⁴ம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஸத்தமஜ்ஜ²த்ததா’’திஆதி³ வுத்தம். தேனாஹ ‘‘ஸத்தஸங்கா²ரகேலாயனபுக்³க³லபரிவஜ்ஜனதா’’தி. உபேக்கா²ய ஹி விஸேஸதோ ராகோ³ படிபக்கோ². ததா² சாஹ ‘‘உபேக்கா² ராக³ப³ஹுலஸ்ஸ விஸுத்³தி⁴மக்³கோ³’’தி (விஸுத்³தி⁴. 1.267). த்³வீஹாகாரேஹீதி கம்மஸ்ஸகதாபச்சவேக்க²ணம், அத்தஸுஞ்ஞதாபச்சவேக்க²ணந்தி இமேஹி த்³வீஹி காரணேஹி. த்³வீஹேவாதி அவதா⁴ரணம் ஸங்க்²யாஸமானதாத³ஸ்ஸனத்த²ம். ஸங்க்²யா ஏவேத்த² ஸமானா, ந ஸங்க்²யேய்யம் ஸப்³ப³தா² ஸமானந்தி. அஸ்ஸாமிகபா⁴வோ அனத்தனியதா. ஸதி ஹி அத்தனி தஸ்ஸ கிஞ்சனபா⁴வேன சீவரம், அஞ்ஞம் வா கிஞ்சி அத்தனியம் நாம ஸியா, ஸோ பன கோசி நத்தே²வாதி அதி⁴ப்பாயோ. அனத்³த⁴னியந்தி ந அத்³தா⁴னக்க²மம் ந சிரட்டா²யி, இத்தரம் அனிச்சந்தி அத்தோ². தாவகாலிகந்தி தஸ்ஸேவ வேவசனம்.

மமாயதீதி மமத்தம் கரோதி ‘‘மமா’’தி தண்ஹாய பரிக்³க³ய்ஹ திட்ட²தி.

மமாயந்தாதி மானம் த³ப்³ப³ம் கரோந்தா.

அயம் ஸதிபட்டா²னதே³ஸனா புப்³ப³பா⁴க³மக்³க³வஸேன தே³ஸிதாதி புப்³ப³பா⁴கி³யபோ³ஜ்ஜ²ங்கே³ ஸந்தா⁴யாஹ ‘‘போ³ஜ்ஜ²ங்க³பரிக்³கா³ஹிகா ஸதி து³க்க²ஸச்ச’’ந்தி. ஸேஸம் வுத்தனயத்தா ஸுவிஞ்ஞேய்யமேவ.

போ³ஜ்ஜ²ங்க³பப்³ப³வண்ணனா நிட்டி²தா.

பட²மபா⁴ணவாரவண்ணனா நிட்டி²தா.

சதுஸச்சபப்³ப³வண்ணனா

386. யதா²ஸபா⁴வதோதி அவிபரீதஸபா⁴வதோ. பா³த⁴னக்க²ணதோ யோ யோ வா ஸபா⁴வோ யதா²ஸபா⁴வோ, ததோ, ருப்பனாதி³ கக்க²ளாதி³ஸபா⁴வதோதி அத்தோ². ஜனிகம் ஸமுட்டா²பிகந்தி பவத்தலக்க²ணஸ்ஸ து³க்க²ஸ்ஸ ஜனிகம் நிமித்தலக்க²ணஸ்ஸ ஸமுட்டா²பிகம். புரிமதண்ஹந்தி யதா²பரிக்³க³ஹிதஸ்ஸ து³க்க²ஸ்ஸ நிப்³ப³த்திதோ புரேதரம் ஸித்³த⁴ம் தண்ஹம். ஸித்³தே⁴ ஹி காரணே தஸ்ஸ ப²லுப்பத்தி. அயம் து³க்க²ஸமுத³யோதி பஜானாதீதி யோஜனா. அயம் து³க்க²னிரோதோ⁴தி ஏத்தா²பி ஏஸேவ நயோ. உபி⁴ன்னம் அப்பவத்திந்தி து³க்க²ம், ஸமுத³யோ சாதி த்³வின்னம் அப்பவத்தினிமித்தம், தது³ப⁴யம் ந பவத்தி ஏதாயாதி அப்பவத்தி, அஸங்க²தா தா⁴து. து³க்க²ம் து³க்க²ஸச்சம் பரிஜானாதி பரிஞ்ஞாபி⁴ஸமயவஸேன பரிச்சி²ந்த³தீதி து³க்க²பரிஜானனோ, அரியமக்³கோ³, தம் து³க்க²பரிஜானனம். ஸேஸபத³த்³வயேபி இமினா நயேன அத்தோ² வேதி³தப்³போ³.

து³க்க²ஸச்சனித்³தே³ஸவண்ணனா

388. ஏவம் வுத்தாதி ஏவம் உத்³தே³ஸவஸேன வுத்தா. ஸப்³ப³ஸத்தானம் பரியாதா³னவசனம் ப்³யாபனிச்சா²வஸேன ஆமேடி³தனித்³தே³ஸபா⁴வதோ. ஸத்தனிகாயேதி ஸத்தானம் நிகாயே, ஸத்தக⁴டே ஸத்தஸமூஹேதி அத்தோ². தே³வமனுஸ்ஸாதி³பே⁴தா³ஸு ஹி க³தீஸு பு⁴ம்மதே³வாதி³க²த்தியாதி³ஹத்தி²ஆதி³கு²ப்பிபாஸிகாதி³தம்தம்ஜாதிவிஸிட்டோ² ஸத்தஸமூஹோ ஸத்தனிகாயோ. நிப்பரியாயதோ க²ந்தா⁴னம் பட²மாபி⁴னிப்³ப³த்தி ஜாதீதி கத்வா ‘‘ஜனனம் ஜாதீ’’தி வத்வா ஸ்வாயம் உப்பாத³விகாரோ அபரினிப்ப²ன்னோ யேஸு க²ந்தே⁴ஸு இச்சி²தப்³போ³, தே தேனேவ ஸத்³தி⁴ம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஸவிகாரான’’ந்திஆதி³ வுத்தம். ஸவிகாரானந்தி உப்பாத³ஸங்கா²தேன விகாரேன ஸவிகாரானம். ஜாதிஆதீ³னி ஹி தீணி லக்க²ணானி த⁴ம்மானம் விகாரவிஸேஸாதி. ‘‘உபஸக்³க³மண்டி³தவேவசன’’ந்தி இமினா கேவலம் உபஸக்³கே³ன பத³வட்³ட⁴னம் கதந்தி த³ஸ்ஸேதி. அனுபவிட்டா²காரேனாதி அண்ட³கோஸம், வத்தி²கோஸஞ்ச ஓகா³ஹனாகாரேன. நிப்³ப³த்திஸங்கா²தேனாதி ஆயதனானம் பாரிபூரிஸம்ஸித்³தி⁴ஸங்கா²தேன.

அத² வா ஜனனம் ஜாதீதி அபரிபுண்ணாயதனம் ஜாதிமாஹ. ஸஞ்ஜாதீதி ஸம்புண்ணாயதனம். ஸம்புண்ணா ஹி ஜாதி ஸஞ்ஜாதி. ஓக்கமனட்டே²ன ஓக்கந்தீதி அண்ட³ஜஜலாபு³ஜவஸேன ஜாதி. தே ஹி அண்ட³கோஸம், வத்தி²கோஸஞ்ச ஓக்கமந்தா பவிஸந்தா விய படிஸந்தி⁴ம் க³ண்ஹந்தி. அபி⁴னிப்³ப³த்தனட்டே²ன அபி⁴னிப்³ப³த்தீதி ஸம்ஸேத³ஜஓபபாதிகவஸேன. தே ஹி பாகடா ஏவ ஹுத்வா நிப்³ப³த்தந்தி. அபி⁴ப்³யத்தா நிப்³ப³த்தி அபி⁴னிப்³ப³த்தி. ‘‘ஜனனம் ஜாதீ’’திஆதி³ ஆயதனவஸேன, யோனிவஸேன ச த்³வீஹி த்³வீஹி பதே³ஹி ஸப்³ப³ஸத்தே பரியாதி³யித்வா ஜாதிம் த³ஸ்ஸேதும் வுத்தம். ‘‘தேஸம் தேஸம் ஸத்தானம்…பே… அபி⁴னிப்³ப³த்தீ’’தி ஸத்தவஸேன வுத்தத்தா ஸம்முதிகதா². பாதுபா⁴வோதி ஏத்த² இதி-ஸத்³தோ³ ஆதி³அத்தோ², பகாரத்தோ² வா, தேன ‘‘ஆயதனானம் படிலாபோ⁴’’தி இமஸ்ஸ பத³ஸ்ஸ ஸங்க³ஹோ த³ட்ட²ப்³போ³. அயம்பி ஹி பரமத்த²கதா²தி. ஏகவோகாரப⁴வாதீ³ஸூதி ஏகசதுபஞ்சவோகாரப⁴வேஸு. தஸ்மிம் க²ந்தா⁴னம் பாதுபா⁴வே ஸதி. ஆயதனானம் படிலாபோ⁴தி ஏகசதுவோகாரப⁴வேஸு த்³வின்னம் த்³வின்னம் ஆயதனானம் வஸேன, ஸேஸேஸு ரூபதா⁴துயம் படிஸந்தி⁴க்க²ணே உப்பஜ்ஜமானானம் பஞ்சன்னம், காமதா⁴துயம் விகலாவிகலிந்த்³ரியானம் வஸேன ஸத்தன்னம், நவன்னம், த³ஸன்னம், புனத³ஸன்னம், ஏகாத³ஸன்னஞ்ச ஆயதனானம் வஸேன ஸங்க³ஹோ த³ட்ட²ப்³போ³. பாதுப⁴வந்தானேவ, ந குதோசி ஆக³தானி. படிலத்³தா⁴னி நாம ஹோந்தி ஸத்தஸந்தானஸ்ஸ தஸ்ஸ ஸம்விஜ்ஜமானத்தா. ஆயதனானம் படிலாபோ⁴தி வா ஆயதனானம் அத்தலாபோ⁴ வேதி³தப்³போ³.

389. ஸபா⁴வனித்³தே³ஸோதி ஸரூபனித்³தே³ஸோ. ஸரூபஞ்ஹேதம் ஜிண்ணதாய, யதி³த³ம் ‘‘ஜரா’’தி, ‘‘வயோஹானீதி வா. ஜீரணமேவ ஜீரணதா, ஜீரந்தஸ்ஸ வா ஆகாரோ தா-ஸத்³தே³ன வுத்தோதி ஆஹ ‘‘ஆகாரபா⁴வனித்³தே³ஸோ’’தி. க²ண்டி³தத³ந்தா க²ண்டி³தா நாம உத்தரபத³லோபேன. யஸ்ஸ விகாரஸ்ஸ வஸேன ஸத்தோ ‘‘க²ண்டி³தோ’’தி வுச்சதி, தம் க²ண்டி³ச்சம். ததா² பலிதானி அஸ்ஸ ஸந்தீதி ‘‘பலிதோ’’தி வுச்சதி, தம் பாலிச்சம். வலித்தசதாய வா வலி தசோ அஸ்ஸாதி வலித்தசோ.

ப²லூபசாரேனாதி ப²லவோஹாரேன.

390. சவனமேவ சவனதா, சவந்தஸ்ஸ வா ஆகாரோ தா-ஸத்³தே³ன வுத்தோ. க²ந்தா⁴ பி⁴ஜ்ஜந்தீதி ஏகப⁴வபரியாபன்னஸ்ஸ க²ந்த⁴ஸந்தானஸ்ஸ பரியோஸானபூ⁴தா க²ந்தா⁴ பி⁴ஜ்ஜந்தி, தேனேவ பே⁴தே³ன நிரோத⁴னம் அத³ஸ்ஸனம் க³ச்ச²ந்தி, தஸ்மா பே⁴தோ³ அந்தரதா⁴னம் மரணம். மச்சுமரணந்தி மச்சுஸங்கா²தம் ஏகப⁴வபரியாபன்னஜீவிதிந்த்³ரியுபச்சே²த³பூ⁴தம் மரணம். தேனாஹ ‘‘ந க²ணிகமரண’’ந்தி. ‘‘மச்சு மரண’’ந்தி ஸமாஸம் அகத்வா யோ ‘‘மச்சூ’’தி வுச்சதி பே⁴தோ³, யஞ்ச மரணம் பாணசாகோ³, இத³ம் வுச்சதி மரணந்தி விஸும் ஸம்ப³ந்தோ⁴ ந ந யுஜ்ஜதி. காலகிரியாதி மரணகாலோ, அனதிக்கமனீயத்தா விஸேஸேன ‘‘காலோ’’தி வுத்தோதி தஸ்ஸ கிரியா, அத்த²தோ சுதிக²ந்தா⁴னம் பே⁴த³ப்பத்தியேவ, காலஸ்ஸ வா அந்தகஸ்ஸ கிரியாதி யா லோகே வுச்சதி, ஸா சுதி, மரணந்தி அத்தோ². அயம் ஸப்³பா³பி ஸம்முதிகதா²வ ‘‘யம் தேஸம் தேஸம் ஸத்தான’’ந்திஆதி³னா ஸத்தவஸேன வுத்தத்தா. அயம் பரமத்த²கதா² பரமத்த²தோ லப்³ப⁴மானானம் ருப்பனாதி³ஸபா⁴வானம் த⁴ம்மானம் வினஸ்ஸனஜோதனாபா⁴வதோ.

அத்தாதி ப⁴வதி ஏத்த² சித்தந்தி அத்தபா⁴வோ, க²ந்த⁴ஸமூஹோ, தஸ்ஸ நிக்கே²போ நிக்கி²பனம், பாதனம் வினாஸோதி அத்தோ². அட்ட²கதா²யம்பன ‘‘மரணம் பத்தஸ்ஸா’’திஆதி³னா நிக்கே²பஹேதுதாய பதனம் ‘‘நிக்கே²போ’’தி ப²லூபசாரேன வுத்தந்தி த³ஸ்ஸேதி. ‘‘க²ந்தா⁴னம் பே⁴தோ³’’தி பப³ந்த⁴வஸேன பவத்தமானஸ்ஸ த⁴ம்மஸமூஹஸ்ஸ வினாஸஜோதனாதி ஏகதே³ஸதோ பரமத்த²கதா², ‘‘ஜீவிதிந்த்³ரியஸ்ஸ உபச்சே²தோ³’’தி பனேத்த² ந கோசி வோஹாரலேஸோ பீதி ஆஹ ‘‘ஜீவிதிந்த்³ரியஸ்ஸ உபச்சே²தோ³ பன ஸப்³பா³காரதோ பரமத்த²தோ மரண’’ந்தி. ஏவம் ஸந்தேபி யஸ்ஸ க²ந்த⁴பே⁴த³ஸ்ஸ பவத்தத்தா ‘‘திஸ்ஸோ மதோ, பு²ஸ்ஸோ மதோ’’தி வோஹாரோ ஹோதி, ஸோ பே⁴தோ³ க²ந்த⁴ப்பப³ந்த⁴ஸ்ஸ அனுபச்சி²ன்னதாய ‘‘ஸம்முதிமரண’’ந்தி வத்தப்³ப³தம் அரஹதீதி ஆஹ ‘‘ஏததே³வ ஸம்முதிமரணந்திபி வுச்சதீ’’தி. தேனாஹ ‘‘ஜீவிதிந்த்³ரியுபச்சே²த³மேவ ஹீ’’திஆதி³. ஸப்³ப³ஸோ பப³ந்த⁴ஸமுச்சே²தோ³ ஹி ஸமுச்சே²த³மரணந்தி.

391. ப்³யஸனேனாதி அனத்தே²ன. ‘‘த⁴ம்மபடிஸம்பி⁴தா³’’திஆதீ³ஸு (விப⁴. 721) விய த⁴ம்ம-ஸத்³தோ³ ஹேதுபரியாயோதி ஆஹ ‘‘து³க்க²காரணேனா’’தி. ஸோசனந்தி லக்கி²தப்³ப³தாய ஸோசனலக்க²ணோ. ஸோசிதஸ்ஸ ஸோசனகஸ்ஸ புக்³க³லஸ்ஸ, சித்தஸ்ஸ வா பா⁴வோ ஸோசிதபா⁴வோ. அப்³ப⁴ந்தரேதி அத்தபா⁴வஸ்ஸ அந்தோ. அத்தனோ லூக²ஸபா⁴வதாய ஸோஸேந்தோ. தா²மக³மனேன ஸமந்ததோ ஸோஸனவஸேன பரிஸோஸேந்தோ.

392. ‘‘ஆதி³ஸ்ஸ ஆதி³ஸ்ஸ தே³வந்தி பரிதே³வந்தி ஏதேனாதி ஆதே³வோ’’தி ஆதே³வன-ஸத்³த³ம் கத்வா அஸ்ஸுமோசனாதி³விகாரம் ஆபஜ்ஜந்தானம் தப்³பி³காராபத்தியா ஸோ ஸத்³தோ³ காரணபா⁴வேன வுத்தோ. தம் தம் வண்ணந்தி தம் தம் கு³ணம். தஸ்ஸேவாதி ஆதே³வபரிதே³வஸ்ஸேவ. பா⁴வனித்³தே³ஸாதி ‘‘ஆதே³விதத்தம் பரிதே³விதத்த’’ந்தி பா⁴வனித்³தே³ஸா.

393. நிஸ்ஸயபூ⁴தோ காயோ ஏதஸ்ஸ அத்தீ²தி காயிகம். தேனாஹ ‘‘காயபஸாத³வத்து²க’’ந்தி. து³க்கரம் க²மனம் ஏதஸ்ஸாதி து³க்க²மனம், ஸோ ஏவ அத்தோ² ஸபா⁴வோதி து³க்க²மனட்டோ², தேன. ஸாதவிது⁴ரதாய அஸாதம்.

394. சேதஸி ப⁴வந்தி சேதஸிகம், தம் பன யஸ்மா சித்தேன ஸமம் பகாரேஹி யுத்தம், தஸ்மா ஆஹ ‘‘சித்தஸம்பயுத்த’’ந்தி.

395. ஸப்³ப³விஸயபடிபத்தினிவாரணவஸேன ஸமந்ததோ ஸீத³னம் ஸம்ஸீத³னம். உட்டா²தும்பி அஸக்குணேய்யதாகரணவஸேன அதிப³லவம், விரூபம் வா ஸீத³னம் விஸீத³னம். சித்தகிலமதோ²தி விஸீத³னாகாரேன சித்தஸ்ஸ பரிகே²தோ³. உபாயாஸோ, ஸயம் ந து³க்கோ² தோ³ஸத்தா, ஸங்கா²ரக்க²ந்த⁴பரியாபன்னத⁴ம்மந்தரத்தா வா. யே பன தோ³மனஸ்ஸமேவ ‘‘உபாயாஸோ’’தி வதே³ய்யும், தே ‘‘உபாயாஸோ தீஹி க²ந்தே⁴ஹி ஏகேனாயதனேன ஏகாய தா⁴துயா ஸம்பயுத்தோ, ஏகேன க²ந்தே⁴ன ஏகேனாயதனேன ஏகாய தா⁴துயா கேஹிசி ஸம்பயுத்தோ’’தி (தா⁴து. 249). இமாய பாளியா படிக்கி²பிதப்³பா³. உப-ஸத்³தோ³ பு⁴ஸத்தோ²தி ஆஹ ‘‘ப³லவதரம் ஆயாஸோ உபாயாஸோ’’தி. த⁴ம்மமத்ததாதீ³பனோ பா⁴வனித்³தே³ஸோ த⁴ம்மதோ அஞ்ஞஸ்ஸ கத்துஅபா⁴வஜோதனோ, அஸதி ச கத்தரி தேன கத்தப்³ப³ஸ்ஸ, பரிக்³க³ஹேதப்³ப³ஸ்ஸ ச அபா⁴வோ ஏவாதி ஆஹ ‘‘அத்தத்தனியாபா⁴வதீ³பகாபா⁴வனித்³தே³ஸா’’தி.

398. ஜாதித⁴ம்மானந்தி ஏத்த² த⁴ம்ம-ஸத்³தோ³ பகதிபரியாயோதி ஆஹ ‘‘ஜாதிஸபா⁴வான’’ந்தி, ஜாயனபகதிகானந்தி வுத்தம் ஹோதி. மக்³க³பா⁴வனாய மக்³க³பா⁴வனிச்சா²ஹேதுகதா இச்சி²தப்³பா³தி தாதி³ஸம் இச்ச²ம் நிவத்தேந்தோ ‘‘வினா மக்³க³பா⁴வன’’ந்தி ஆஹ. அபரோ நயோ ந கோ² பனேதந்தி யமேதம் ‘‘அஹோ வத மயம் ந ஜாதித⁴ம்மா அஸ்ஸாம, ந ச வத நோ ஜாதி ஆக³ச்சே²ய்யா’’தி ஏவம் பஹீனஸமுத³யேஸு அரியேஸு விஜ்ஜமானம் அஜாதித⁴ம்மத்தம், பரினிப்³பு³தேஸு ச விஜ்ஜமானம் ஜாதியா அனாக³மனம் இச்சி²தம், தம் இச்ச²ந்தஸ்ஸாபி மக்³க³பா⁴வனாய வினா அப்பத்தப்³ப³தோ, அனிச்ச²ந்தஸ்ஸாபி பா⁴வனாய பத்தப்³ப³தோ ந இச்சா²ய பத்தப்³ப³ம் நாம ஹோதீதி ஏவமேத்த² அத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³. வக்க²மானத்த²ஸம்பிண்ட³னத்தோ² பி-ஸத்³தோ³தி ஆஹ ‘‘உபரி ஸேஸானி உபாதா³ய பி-காரோ’’தி. யந்தி ஹேதுஅத்தே² கரணே பச்சத்தவசனந்தி ஆஹ ‘‘யேனபி த⁴ம்மேனா’’தி. ஹேதுஅத்தோ² ஹி அயம் த⁴ம்ம-ஸத்³தோ³, அலப்³ப⁴னேய்யபா⁴வோ ஏத்த² ஹேது வேதி³தப்³போ³. தந்தி வா இச்சி²தஸ்ஸ வத்து²னோ அலப்³ப⁴னம், ஏவமேத்த² ‘‘யம்பீதி யேனபீ’’தி விப⁴த்திவிபல்லாஸேன அத்தோ² வுத்தோ. யதா³ பன யம்-ஸத்³தோ³ ‘‘இச்ச²’’ந்தி ஏதம் அபேக்க²தி, ததா³ அலாப⁴விஸிட்டா² இச்சா² வுத்தா ஹோதி. யதா³ பன ‘‘ந லப⁴தீ’’தி ஏதம் அபேக்க²தி, ததா³ இச்சா²விஸிட்டோ² அலாபோ⁴ வுத்தோ ஹோதி, ஸோ பன அத்த²தோ அஞ்ஞோ த⁴ம்மோ நத்தி², ததா²பி அலப்³ப⁴னேய்யவத்து²க³தா இச்சா²வ வுத்தா ஹோதி. ஸப்³ப³த்தா²தி ‘‘ஜராத⁴ம்மான’’ந்திஆதி³னா ஆக³தேஸு ஸப்³ப³வாரேஸு.

ஸமுத³யஸச்சனித்³தே³ஸவண்ணனா

400. புனப்³ப⁴வகரணம் புனோப்³ப⁴வோ உத்தரபத³லோபம் கத்வா மனோ-ஸத்³த³ஸ்ஸ விய புரிமபத³ஸ்ஸ ஓ-காரந்ததா த³ட்ட²ப்³பா³. அத² வா ஸீலனட்டே²ன இக-ஸத்³தே³ன க³மிதத்த²த்தா கிரியாவாசகஸ்ஸ ஸத்³த³ஸ்ஸ அத³ஸ்ஸனம் த³ட்ட²ப்³ப³ம் யதா² ‘‘அஸூபப⁴க்க²னஸீலோ அஸூபிகோ’’தி. ஸம்மோஹவினோத³னியம் பன ‘‘புனப்³ப⁴வம் தே³தி, புனப்³ப⁴வாய ஸம்வத்ததி, புனப்புனம் ப⁴வே நிப்³ப³த்தேதீதி போனோப்³ப⁴விகா’’தி (விப⁴. அட்ட². 203) அத்தோ² வுத்தோ ஸோ ‘‘தத்³தி⁴தா’’ இதி ப³ஹுவசனனித்³தே³ஸதோ, விசித்தத்தா வா தத்³தி⁴தவுத்தியா, அபி⁴தா⁴னலக்க²ணத்தா வா தத்³தி⁴தானம் தேஸுபி அத்தே²ஸு போனோப்³ப⁴விகஸத்³த³ஸித்³தி⁴ ஸம்ப⁴வேய்யாதி கத்வா வுத்தோ. தத்த² கம்முனா ஸஹஜாதா புனப்³ப⁴வம் தே³தி, அஸஹஜாதா கம்மஸஹாயபூ⁴தா புனப்³ப⁴வாய ஸம்வத்ததி, து³விதா⁴பி புனப்புனம் ப⁴வே நிப்³ப³த்தேதீதி த³ட்ட²ப்³பா³. நந்த³னட்டே²ன, ரஞ்ஜனட்டே²ன ச நந்தீ³ராகோ³, யோ ச நந்தீ³ராகோ³, யா ச தண்ஹாயனட்டே²ன தண்ஹா, உப⁴யமேதம் ஏகத்த²ம், ப்³யஞ்ஜனமேவ நானந்தி தண்ஹா ‘‘நந்தீ³ராகே³ன ஸத்³தி⁴ம் அத்த²தோ ஏகத்தமேவ க³தா’’தி வுத்தா. தப்³பா⁴வத்தோ² ஹேத்த² ஸஹ-ஸத்³தோ³ ‘‘ஸனித³ஸ்ஸனா த⁴ம்மா’’திஆதீ³ஸு (த⁴. ஸ. து³கமாதிகா 9) விய. தஸ்மா நந்தீ³ராக³ஸஹக³தாதி நந்தீ³ராக³பா⁴வம் க³தா ஸப்³பா³ஸுபி அவத்தா²ஸு நந்தீ³ராக³பா⁴வஸ்ஸ அபச்சக்கா²ய வத்தனதோதி அத்தோ². ராக³ஸம்ப³ந்தே⁴ன உப்பன்னஸ்ஸாதி வுத்தம். ரூபாரூபப⁴வராக³ஸ்ஸ விஸும் வுச்சமானத்தா காமப⁴வே ஏவ ப⁴வபத்த²னுப்பத்தி வுத்தாதி வேதி³தப்³பா³.

தஸ்மிம் தஸ்மிம் பியரூபே பட²முப்பத்திவஸேன ‘‘உப்பஜ்ஜதீ’’தி வுத்தம், புனப்புனம் பவத்திவஸேன ‘‘நிவிஸதீ’’தி. பரியுட்டா²னானுஸயவஸேன வா உப்பத்தினிவேஸா யோஜேதப்³பா³. ஸம்பத்தியந்தி மனுஸ்ஸஸோப⁴க்³கே³, தே³வத்தே ச. அத்தனோ சக்கு²ந்தி ஸவத்து²கம் சக்கு²ம் வத³தி, ஸபஸாத³ம் வா மம்ஸபிண்ட³ம். விப்பஸன்னம் பஞ்சபஸாத³ந்தி பரிஸுத்³த⁴ஸுப்பஸன்னனீலபீதலோஹிதகண்ஹஓதா³தவண்ணவந்தம். ரஜதபனாளிகம் விய சி²த்³த³ம் அப்³ப⁴ந்தரே ஓதா³தத்தா. பாமங்க³ஸுத்தம் விய ஆலம்ப³கண்ணப³த்³த⁴ம். துங்கா³ உச்சா தீ³கா⁴ நாஸிகா துங்க³னாஸா, ஏவம் லத்³த⁴வோஹாரம் அத்தனோ கா⁴னம். ‘‘லத்³த⁴வோஹாரா’’தி வா பாடோ², தஸ்மிம் ஸதி துங்கா³ நாஸா யேஸம் தே துங்க³னாஸா, ஏவம் லத்³த⁴வோஹாரா ஸத்தா அத்தனோ கா⁴னந்தி யோஜனா காதப்³பா³. ஜிவ்ஹம்…பே… மஞ்ஞந்தி வண்ணஸண்டா²னதோ, கிச்சதோ ச. காயம்…பே… மஞ்ஞந்தி ஆரோஹபரிணாஹஸம்பத்தியா. மனம்…பே… மஞ்ஞந்தி அதீதாதி³அத்த²சிந்தனஸமத்த²ம். அத்தனா படிலத்³தா⁴னி அஜ்ஜ²த்தஞ்ச ஸரீரக³ந்தா⁴தீ³னி, ப³ஹித்³தா⁴ ச விலேபனக³ந்தா⁴தீ³னி. உப்பஜ்ஜமானா உப்பஜ்ஜதீதி யதா³ உப்பஜ்ஜமானா ஹோதி, ததா³ ஏத்த² உப்பஜ்ஜதீதி ஸாமஞ்ஞேன க³ஹிதா உப்பாத³கிரியா லக்க²ணபா⁴வேன வுத்தா, விஸயவிஸிட்டா² ச லக்கி²தப்³ப³பா⁴வேன. ந ஹி ஸாமஞ்ஞவிஸேஸேஹி நானத்தவோஹாரோ ந ஹோதீதி. உப்பஜ்ஜமானாதி வா அனிச்சி²தோ உப்பாதோ³ ஹேதுபா⁴வேன வுத்தோ, உப்பஜ்ஜதீதி நிச்சி²தோ ப²லபா⁴வேன யதி³ உப்பஜ்ஜமானா ஹோதி, ஏத்த² உப்பஜ்ஜதீதி.

நிரோத⁴ஸச்சனித்³தே³ஸவண்ணனா

401. ‘‘ஸப்³பா³னி நிப்³பா³னவேவசனானேவா’’தி வத்வா தமத்த²ம் பாகடதரம் காதும் ‘‘நிப்³பா³னஞ்ஹீ’’திஆதி³ ஆரத்³த⁴ம். தத்த² ஆக³ம்மாதி நிமித்தம் கத்வா. நிப்³பா³னஹேதுகோ ஹி தண்ஹாய அஸேஸவிராக³னிரோதோ⁴. க²யக³மனவஸேன விரஜ்ஜதி. அப்பவத்திக³மனவஸேன நிருஜ்ஜ²தி. அனபேக்க²தாய சஜனவஸேன, ஹானிவஸேன வா சஜீயதி. புன யதா² நப்பவத்ததி, ததா² தூ³ர கி²பனவஸேன படினிஸ்ஸஜ்ஜீயதி. ப³ந்த⁴னபூ⁴தாய மோசனவஸேன முச்சதி. அஸம்கிலேஸவஸேன ந அல்லீயதி. கஸ்மா பனேதம் நிப்³பா³னம் ஏகமேவ ஸமானம் நானானாமேஹி வுச்சதீதி? படிபக்க²னானதாயாதி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘ஏகமேவ ஹீ’’திஆதி³மாஹ. ஸங்க²தத⁴ம்மவிது⁴ரஸபா⁴வத்தா நிப்³பா³னஸ்ஸ நாமானிபி கு³ணனேமித்திகத்தா ஸங்க²தத⁴ம்மவிது⁴ரானேவ ஹோந்தீதி வுத்தம் ‘‘ஸப்³ப³ஸங்க²தானம் நாமபடிபக்க²வஸேனா’’தி. அஸேஸம் விரஜ்ஜதி தண்ஹா ஏத்தா²தி அஸேஸவிராகோ³தி. ஏஸ நயோ ஸேஸேஸுபி. அயம் பன விஸேஸோ – நத்தி² ஏதஸ்ஸ உப்பாதோ³, ந வா ஏதஸ்மிம் அதி⁴க³தே புக்³க³லஸ்ஸ உப்பாதோ³தி அனுப்பாதோ³, அஸங்க²தத⁴ம்மோ. ‘‘அப்பவத்த’’ந்திஆதீ³ஸுபி இமினா நயேன அத்தோ² வேதி³தப்³போ³. ஆயூஹனம் ஸமுத³யோ, தப்படிபக்க²வஸேன அனாயூஹனம்.

தண்ஹா அப்பஹீனே ஸதி யத்த² உப்பஜ்ஜதி, பஹானே பன ஸதி தத்த² தத்தே²வஸ்ஸா அபா⁴வோ ஸுத³ஸ்ஸிதோதி ஆஹ ‘‘தத்தே²வ அபா⁴வம் த³ஸ்ஸேது’’ந்தி. அபஞ்ஞத்திந்தி அபஞ்ஞாபனம், ‘‘தித்த அலாபு³ அத்தீ²’’தி வோஹாராபா⁴வம் வா. தித்தஅலாபு³வல்லியா அப்பவத்திம் இச்ச²ந்தோ புரிஸோ விய அரியமக்³கோ³, தஸ்ஸ தஸ்ஸா அப்பவத்தினின்னசித்தஸ்ஸ மூலச்சே²த³னம் விய மக்³க³ஸ்ஸ நிப்³பா³னாரம்மணஸ்ஸ தண்ஹாய பஹானம், தத³ப்பவத்தி விய தண்ஹாய அப்பவத்திபூ⁴தம் நிப்³பா³னம் த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

து³தியஉபமாயம் த³க்கி²ணத்³வாரம் விய நிப்³பா³னம், சோரகா⁴தகா விய மக்³கோ³. த³க்கி²ணத்³வாரே கா⁴திதாபி சோரா பச்சா² ‘‘அடவியம் சோரா கா⁴திதா’’தி வுச்சந்தி, ஏவம் நிப்³பா³னம் ஆக³ம்ம நிருத்³தா⁴பி தண்ஹா ‘‘சக்கா²தீ³ஸு நிருத்³தா⁴’’தி வுச்சதி தத்த² கிச்சகரணாபா⁴வதோதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். புரிமா வா உபமா மக்³கே³ன நிருத்³தா⁴ய ‘‘பியரூபஸாதரூபேஸு நிருத்³தா⁴’’தி வத்தப்³ப³தாத³ஸ்ஸனத்த²ம் வுத்தா, பச்சி²மா நிப்³பா³னம் ஆக³ம்ம நிருத்³தா⁴ய ‘‘பியரூபஸாதரூபேஸு நிருத்³தா⁴’’தி வத்தப்³ப³தாத³ஸ்ஸனத்த²ம் வுத்தாதி அயம் ஏதாஸம் விஸேஸோ.

மக்³க³ஸச்சனித்³தே³ஸவண்ணனா

402. அஞ்ஞமக்³க³படிக்கே²பனத்த²ந்தி தித்தி²யேஹி பரிகப்பிதஸ்ஸ மக்³க³ஸ்ஸ து³க்க²னிரோத⁴கா³மினிபடிபதா³பா⁴வபடிக்கே²பனத்த²ம், அஞ்ஞஸ்ஸ வா மக்³க³பா⁴வபடிக்கே²போ அஞ்ஞமக்³க³படிக்கே²போ, தத³த்த²ம். ‘‘அய’’ந்தி பன அத்தனோ, தேஸு ச பி⁴க்கூ²ஸு ஏகச்சானம் பச்சக்க²பா⁴வதோ ஆஸன்னபச்சக்க²வசனம். ஆரகத்தாதி நிருத்தினயேன அரியஸத்³த³ஸித்³தி⁴மாஹ. அரியபா⁴வகரத்தாதி அரியகரணோ அரியோதி உத்தரபத³லோபேன, புக்³க³லஸ்ஸ அரியபா⁴வகரத்தா அரியம் கரோதீதி வா அரியோ, அரியப²லபடிலாப⁴கரத்தா வா அரியம் ப²லம் லபா⁴பேதி ஜனேதீதி அரியோ. புரிமேன சேத்த² அத்தனோ கிச்சவஸேன, பச்சி²மேன ப²லவஸேன அரியனாமலாபோ⁴ வுத்தோதி த³ட்ட²ப்³போ³. சதுஸச்சபடிவேதா⁴வஹம் கம்மட்டா²னம் சதுஸச்சகம்மட்டா²னம், சதுஸச்சம் வா உத்³தி³ஸ்ஸ பவத்தம் பா⁴வனாகம்மம் யோகி³னோ ஸுக²விஸேஸானம் டா²னபூ⁴தந்தி சதுஸச்சகம்மட்டா²னம். புரிமானி த்³வே ஸச்சானி வட்டம் பவத்திஹேதுபா⁴வதோ. பச்சி²மானி விவட்டம் நிவத்திதத³தி⁴க³முபாயபா⁴வதோ. வட்டே கம்மட்டா²னாபி⁴னிவேஸோ ஸரூபதோ பரிக்³க³ஹஸப்³பா⁴வதோ. விவட்டே நத்தி² அவிஸயத்தா, விஸயத்தே ச பயோஜனாபா⁴வதோ. புரிமானி த்³வே ஸச்சானி உக்³க³ண்ஹித்வாதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. கம்மட்டா²னபாளியா ஹி தத³த்த²ஸல்லக்க²ணேன வாசுக்³க³தகரணம் உக்³க³ஹோ. தேனாஹ ‘‘வாசாய புனப்புனம் பரிவத்தேந்தோ’’தி. இட்ட²ம் கந்தந்தி நிரோத⁴மக்³கே³ஸு நின்னபா⁴வம் த³ஸ்ஸேதி, ந அபி⁴னந்த³னம், தன்னின்னபா⁴வோயேவ ச தத்த² கம்மகரணம் த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

ஏகபடிவேதே⁴னேவாதி ஏகஞாணேனேவ படிவிஜ்ஜ²னேன. படிவேதோ⁴ படிகா⁴தாபா⁴வேன விஸயே நிஸ்ஸங்க³சாரஸங்கா²தம் நிப்³பி³ஜ்ஜ²னம். அபி⁴ஸமயோ அவிரஜ்ஜி²த்வா விஸயஸ்ஸ அதி⁴க³மஸங்கா²தோ அவபோ³தோ⁴. ‘‘இத³ம் து³க்க²ம், ஏத்தகம் து³க்க²ம், ந இதோ பி⁴ய்யோ’’தி பரிச்சி²ந்தி³த்வா ஜானனமேவ வுத்தனயேன படிவேதோ⁴தி பரிஞ்ஞாபடிவேதோ⁴, தேன. இத³ஞ்ச யதா² தஸ்மிம் ஞாணே பவத்தே பச்சா² து³க்க²ஸ்ஸ ஸரூபாதி³பரிச்சே²தே³ ஸம்மோஹோ ந ஹோதி, ததா² பவத்திம் க³ஹேத்வா வுத்தம், ந பன மக்³க³ஞாணஸ்ஸ ‘‘இத³ம் து³க்க²’’ந்திஆதி³னா (ம. நி. 2.484; 3.104) பவத்தனதோ. பஹீனஸ்ஸ புன அப்பஹாதப்³ப³தாய பகட்ட²ம் ஹானம் சஜனம் ஸமுச்சி²ந்த³னம், பஹானமேவ வுத்தனயேன படிவேதோ⁴தி பஹானபடிவேதோ⁴, தேன. அயம்பி யஸ்மிம் கிலேஸே அப்பஹீயமானே மக்³க³பா⁴வனாய ந ப⁴விதப்³ப³ம், அஸதி ச மக்³க³பா⁴வனாய யோ உப்பஜ்ஜேய்ய, தஸ்ஸ கிலேஸஸ்ஸ படிகா⁴தம் கரோந்தஸ்ஸ அனுப்பத்தித⁴ம்மதம் ஆபாதே³ந்தஸ்ஸ ஞாணஸ்ஸ ததா²பவத்தியம் படிகா⁴தாபா⁴வேன நிஸ்ஸங்க³சாரம் உபாதா³ய ஏவம் வுத்தோ. ஸச்சி²கிரியா பச்சக்க²கரணம் அனுஸ்ஸவாகாரபரிவிதக்காதி³கே முஞ்சித்வா ஸரூபதோ ஆரம்மணகரணம் ‘‘இத³ம் த’’ந்தி யதா²ஸபா⁴வதோ க³ஹணம், ஸா ஏவ வுத்தனயேன படிவேதோ⁴தி ஸச்சி²கிரியாபடிவேதோ⁴, தேன. அயம் பனஸ்ஸ ஆவரணஸ்ஸ அஸமுச்சி²ந்த³னதோ ஞாணம் நிரோத⁴ம் ஆலம்பி³தும் ந ஸக்கோதி, தஸ்ஸ ஸமுச்சி²ந்த³னதோ தம் ஸரூபதோ விபா⁴வேந்தமேவ பவத்ததீதி ஏவம் வுத்தோ. பா⁴வனா உப்பாத³னா, வட்³ட⁴னா ச. தத்த² பட²மமக்³கே³ உப்பாத³னட்டே²ன, து³தியாதீ³ஸு வட்³ட⁴னட்டே²ன, உப⁴யத்தா²பி வா உப⁴யதா²பி வேதி³தப்³ப³ம். பட²மமக்³கே³பி ஹி யதா²ரஹம் வுட்டா²னகா³மினியம் பவத்தம் பரிஜானனாதி³ம் வட்³டே⁴ந்தோ பவத்தோதி வட்³ட⁴னட்டே²ன பா⁴வனா ஸக்கா விஞ்ஞாதும். து³தியாதீ³ஸுபி அப்பஹீனகிலேஸப்பஹானதோ, புக்³க³லந்தரபா⁴வஸாத⁴னதோ ச உப்பாத³னட்டே²ன பா⁴வனா ஸக்கா விஞ்ஞாதும், ஸா ஏவ வுத்தனயேன படிவேதோ⁴தி பா⁴வனாபடிவேதோ⁴, தேன. அயம்பி ஹி யதா² ஞாணே பவத்தே பச்சா² மக்³க³த⁴ம்மானம் ஸரூபபரிச்சே²தே³ ஸம்மோஹோ ந ஹோதி, ததா² பவத்திமேவ க³ஹேத்வா வுத்தோ.

திட்ட²ந்து தாவ யதா²தி⁴க³தா மக்³க³த⁴ம்மா, யதா²பவத்தேஸு ப²லத⁴ம்மேஸுபி அயம் யதா²தி⁴க³தஸச்சத⁴ம்மேஸு விய விக³தஸம்மோஹோவ ஹோதி. தேனேவாஹ ‘‘தி³ட்ட²த⁴ம்மோ பத்தத⁴ம்மோ விதி³தத⁴ம்மோ பரியோகா³ள்ஹத⁴ம்மோ’’தி (மஹாவ. 18; தீ³. நி. 1.299; ம. நி. 2.69) யதோ ஸசஸ்ஸ த⁴ம்மதாஸஞ்சோதி³தா யதா²தி⁴க³தஸச்சத⁴ம்மாலம்ப³னியோ மக்³க³வீதி²தோ பரதோ மக்³க³ப²லபஹீனாவஸிட்ட²கிலேஸனிப்³பா³னானம் பச்சவேக்க²ணா பவத்தந்தி, து³க்க²ஸச்சம்மோபி ஸக்காயதி³ட்டி²ஆத³யோ. அயஞ்ச அத்த²வண்ணனா ‘‘பரிஞ்ஞாபி⁴ஸமயேனா’’திஆதீ³ஸுபி விபா⁴வேதப்³பா³. ஏகாபி⁴ஸமயேன அபி⁴ஸமேதீதி ஏத்தா²ஹ விதண்ட³வாதீ³ ‘‘அரியமக்³க³ஞாணம் சதூஸு ஸச்சேஸு நானாபி⁴ஸமயவஸேன கிச்சகர’’ந்தி, ஸோ அபி⁴த⁴ம்மே (கதா². 274) ஓதி⁴ஸோகதா²ய ஸஞ்ஞாபேதப்³போ³. இதா³னி தமேவ ஏகாபி⁴ஸமயம் வித்தா²ரவஸேன விபா⁴வேதும் ‘‘ஏவமஸ்ஸா’’திஆதி³ வுத்தம். ‘‘புப்³ப³பா⁴கே³…பே… படிவேதோ⁴ ஹோதீ’’தி கஸ்மா வுத்தம், நனு படிவேதோ⁴ புப்³ப³பா⁴கி³யோ ந ஹோதீதி? ஸச்சமேதம் நிப்பரியாயதோ, இத⁴ பன உக்³க³ஹாதி³வஸேன பவத்தோ அவபோ³தோ⁴ பரியாயதோ ததா² வுத்தோ. படிவேத⁴னிமித்தத்தா வா உக்³க³ஹாதி³வஸேன பவத்தம் து³க்கா²தீ³ஸு புப்³ப³பா⁴கே³ ஞாணம் ‘‘படிவேதோ⁴’’தி வுத்தம், ந படிவிஜ்ஜ²னஸபா⁴வம். கிச்சதோதி புப்³ப³பா⁴கே³ஹி து³க்கா²தி³ஞாணேஹி காதப்³ப³கிச்சஸ்ஸ இத⁴ நிப்ப²த்திதோ, இமஸ்ஸேவ வா ஞாணஸ்ஸ து³க்கா²தி³ப்பகாஸனகிச்சதோ, பரிஞ்ஞாதி³தோதி அத்தோ². ஆரம்மணபடிவேதோ⁴தி ஸச்சி²கிரியாபடிவேத⁴மாஹ. ஸாதி பச்சவேக்க²ணா. இதா⁴தி இமஸ்மிம் டா²னே. உக்³க³ஹாதீ³ஸு வுச்சமானேஸு ந வுத்தா அனவஸரத்தா. அதி⁴க³மே ஹி ஸதி தஸ்ஸா ஸியா அவஸரோ.

தம்யேவ ஹி அனவஸரம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘இமஸ்ஸ சா’’திஆதி³ வுத்தம். புப்³பே³ பரிக்³க³ஹதோதி கம்மட்டா²னபரிக்³க³ஹதோ புப்³பே³. உக்³க³ஹாதி³வஸேன ஸச்சானம் பரிக்³க³ண்ஹனஞ்ஹி பரிக்³க³ஹோ. ததா² தானி பரிக்³க³ண்ஹனதோ மனஸிகாரத³ள்ஹதாய புப்³ப³பா⁴கி³யா து³க்க²பரிஞ்ஞாத³யோ ஹோந்தி யேவாதி ஆஹ ‘‘பரிக்³க³ஹதோ பட்டா²ய ஹோதீ’’தி. அபரபா⁴கே³தி மக்³க³க்க²ணே. து³த்³த³ஸத்தாதி அத்தனோ பவத்திக்க²ணவஸேன பாகடானிபி பகதிஞாணேன ஸபா⁴வரஸதோ த³ட்டு²ம் அஸக்குணேய்யத்தா. க³ம்பீ⁴ரேனேவ ச பா⁴வனாஞாணேன, ததா²பி மத்த²கப்பத்தேன அரியமக்³க³ஞாணேனேவ யாதா²வதோ பஸ்ஸிதப்³ப³த்தா க³ம்பீ⁴ரானி. தேனாஹ ‘‘லக்க²ணபடிவேத⁴தோ பன உப⁴யம்பி க³ம்பீ⁴ர’’ந்தி. இதரானி அஸம்கிலிட்ட²அஸம்கிலேஸிகதாய அச்சந்தஸுக²ப்பத்தாய அனுப்பத்திப⁴வதாய, அனுப்பன்னபுப்³ப³தாய ச பவத்திவஸேன அபாகடத்தா ச பரமக³ம்பீ⁴ரத்தா, ததா² பரமக³ம்பீ⁴ரஞாணேனேவ பஸ்ஸிதப்³ப³தாய பகதிஞாணேன த³ட்டு²ம் ந ஸக்குணேய்யானீதி து³த்³த³ஸானி. தேனாஹ ‘‘இதரேஸம் பனா’’திஆதி³. பயோகோ³தி கிரியா, வாயாமோ வா. தஸ்ஸ மஹந்ததரஸ்ஸ இச்சி²தப்³ப³தம், து³க்கரதரதஞ்ச உபமாஹி த³ஸ்ஸேதி ‘‘ப⁴வக்³க³க்³க³ஹணத்த²’’ந்திஆதி³னா. படிவேத⁴க்க²ணேதி அரியஸ்ஸ மக்³க³ஸ்ஸ சதுஸச்சஸம்படிவேத⁴க்க²ணே. ஏகமேவ தம் ஞாணந்தி து³க்கா²தீ³ஸு பரிஞ்ஞாதி³கிச்சஸாத⁴னவஸேன ஏகமேவ தம் மக்³க³ஞாணம் ஹோதி.

இமேஸு தீஸு டா²னேஸூதி இமேஸு விரமிதப்³ப³தாவஸேன ஜோதிதேஸு தீஸு காமப்³யாபாத³விஹிம்ஸாவிதக்கவத்தூ²ஸு. விஸும் விஸும் உப்பன்னஸ்ஸ திவித⁴அகுஸலஸங்கப்பஸ்ஸ. பத³பச்சே²த³தோதி ஏத்த² க³தமக்³கோ³ ‘‘பத³’’ந்தி வுச்சதி, யேன ச உபாயேன காரணேன காமவிதக்கோ உப்பஜ்ஜதி, ஸோ தஸ்ஸ க³தமக்³கோ³தி தஸ்ஸ பச்சே²தோ³ கா⁴தோ பத³பச்சே²தோ³, ததோ பத³பச்சே²த³தோ. அனுப்பத்தித⁴ம்மதாபாத³னம் அனுப்பத்திஸாத⁴னம், தஸ்ஸ வஸேன. மக்³க³கிச்சஸாத⁴னேன மக்³க³ங்க³ம் பூரயமானோ ஏகோவ திவித⁴கிச்சஸாத⁴னோ குஸலஸங்கப்போ உப்பஜ்ஜதி. திவிதா⁴குஸலஸங்கப்பஸமுச்சே²த³னமேவ ஹேத்த² திவித⁴கிச்சஸாத⁴னம் த³ட்ட²ப்³ப³ம். இமினா நயேன ‘‘இமேஸு சதூஸு டா²னேஸூ’’திஆதீ³ஸுபி அத்தோ² வேதி³தப்³போ³.

முஸாவாதா³வேரமணிஆத³யோதி ஏத்த² யஸ்மா ஸிக்கா²பத³விப⁴ங்கே³ (விப⁴. 703) விரதிசேதனா, ஸப்³பே³ ஸம்பயுத்தத⁴ம்மா ச ஸிக்கா²பதா³னீதி ஆக³தானீதி தத்த² பதா⁴னானம் விரதிசேதனானம் வஸேன ‘‘விரதியோபி ஹோந்தி சேதனாயோபீ’’தி (விப⁴. அட்ட². 703) ஸம்மோஹவினோத³னியம் வுத்தம், தஸ்மா கேசி ‘‘ஆதி³-ஸத்³தே³ன ந கேவலம் பிஸுணவாசா வேரமணிஆதீ³னம்யேவ ஸங்க³ஹோ, அத² கோ² தாதி³ஸானம் சேதனானம்பி ஸங்க³ஹோ’’தி வத³ந்தி, தம் புப்³ப³பா⁴க³வஸேன வுச்சமானத்தா யுஜ்ஜேய்ய, முஸாவாதா³தீ³ஹி விரமணகாலே வா விரதியோ, ஸுபா⁴ஸிதாதி³வாசாபா⁴ஸனாதி³காலே ச சேதனாயோ யோஜேதப்³பா³, மக்³க³க்க²ணே பன விரதியோவ இச்சி²தப்³பா³ சேதனானம் அமக்³க³ங்க³த்தா. ஏகஸ்ஸ ஞாணஸ்ஸ து³க்கா²தி³ஞாணதா விய, ஏகாய விரதியா முஸாவாதா³தி³விரதிபா⁴வோ விய ச ஏகாய சேதனாய ஸம்மாவாசாதி³கிச்சத்தயஸாத⁴னஸபா⁴வாபா⁴வா ஸம்மாவாசாதி³பா⁴வாஸித்³தி⁴தோ, தம்ஸித்³தி⁴யம் அங்க³த்தயதாஸித்³தி⁴தோ ச.

பி⁴க்கு²ஸ்ஸ ஆஜீவஹேதுகம் காயவசீது³ச்சரிதம் நாம அயோனிஸோ ஆஹாரபரியேஸனஹேதுகமேவ ஸியாதி ஆஹ ‘‘கா²த³னீய…பே… து³ச்சரித’’ந்தி. காயவசீது³ச்சரிதக்³க³ஹணஞ்ச காயவசீத்³வாரேயேவ ஆஜீவபகோபோ, ந மனோத்³வாரேதி த³ஸ்ஸனத்த²ம். தேனாஹ ‘‘இமேஸுயேவ ஸத்தஸு டா²னேஸூ’’தி.

அனுப்பன்னானந்தி அஸமுதா³சாரவஸேன வா அனனுபூ⁴தாரம்மணவஸேன வா அனுப்பன்னானம். அஞ்ஞதா² ஹி அனமதக்³கே³ ஸம்ஸாரே அனுப்பன்னா பாபகா அகுஸலா த⁴ம்மா நாம ந ஸந்தி. தேனாஹ ‘‘ஏகஸ்மிம் ப⁴வே’’திஆதி³. யஸ்மிம் ப⁴வே அயம் இமம் வீரியம் ஆரப⁴தி, தஸ்மிம் ஏகஸ்மிம் ப⁴வே.ஜனேதீதி உப்பாதே³தி. தாதி³ஸம் ச²ந்த³ம் குருமானோ ஏவம் ச²ந்த³ம் ஜனேதி நாம. வாயாமம் கரோதீதி பயோக³ம் பரக்கமம் கரோதி. வீரியம் பவத்தேதீதி காயிகசேதஸிகவீரியம் பகாரதோ வத்தேதி. வீரியேன சித்தம் பக்³க³ஹிதம் கரோதீதி தேனேவ ஸஹஜாதவீரியேன சித்தம் உக்கி²பேந்தோ கோஸஜ்ஜபாததோ நிஸேத⁴னேன பக்³க³ஹிதம் கரோதி. பத³ஹனம் பவத்தேதீதி பதா⁴னம் வீரியம் கரோதி. படிபாடியா பனேதானி சத்தாரி பதா³னி ஆஸேவனாபா⁴வனாப³ஹுலீகம்மஸாதச்சகிரியாஹி யோஜேதப்³பா³னி.

உப்பன்னபுப்³பா³னந்தி ஸதி³ஸவோஹாரேன வுத்தம். ப⁴வதி ஹி தம்ஸதி³ஸேஸு தப்³போ³ஹாரோ யதா² ‘‘ஸா ஏவ தித்திரி, தானி ஏவ ஓஸதா⁴னீ’’தி. தேனாஹ ‘‘இதா³னி தாதி³ஸே’’தி. உப்பன்னானந்தி ‘‘அனுப்பன்னா’’தி அவத்தப்³ப³தம் ஆபன்னானம். பஹானாயாதி பஜஹனத்தா²ய. அனுப்பன்னானம் குஸலானந்தி ஏத்த² குஸலாதி உத்தரிமனுஸ்ஸத⁴ம்மா அதி⁴ப்பேதா, தேஸஞ்ச உப்பாதோ³ நாம அதி⁴க³மோ படிலாபோ⁴, தப்படிக்கே²பேன அனுப்பாதோ³ அப்படிலாபோ⁴தி ஆஹ ‘‘அப்படிலத்³தா⁴னம் பட²மஜ்ஜா²னாதீ³ன’’ந்தி. ‘‘டி²தியா வீரியம் ஆரப⁴தீ’’தி வுத்தே ந க²ணடி²தி அதி⁴ப்பேதா தத³த்த²ம் வீரியாரப்³பே⁴ன பயோஜனாபா⁴வதோ, அத² கோ² பப³ந்த⁴டி²தி அதி⁴ப்பேதாதி ஆஹ ‘‘புனப்புனம் உப்பத்திபப³ந்த⁴வஸேன டி²தத்த²’’ந்தி. ஸம்முஸ்ஸனம் படிபக்க²த⁴ம்மவஸேன அத³ஸ்ஸனமுபக³மனந்தி தப்படிக்கே²பேன அஸம்முஸ்ஸனம் அஸம்மோஸோதி ஆஹ ‘‘அஸம்மோஸாயாதி அவினாஸனத்த²’’ந்தி. பி⁴ய்யோபா⁴வோ புனப்புனம் ப⁴வனம், ஸோ பன உபரூபரி உப்பத்தீதி ஆஹ ‘‘உபரிபா⁴வாயா’’தி. வேபுல்லம் அபி⁴ண்ஹப்பவத்தியா பகு³ணப³லவபா⁴வாபத்தீதி வுத்தம் ‘‘வேபுல்லாயாதி விபுலபா⁴வாயா’’தி, மஹந்தபா⁴வாயாதி அத்தோ². பா⁴வனாய பரிபூரணத்த²ந்தி ஜா²னாதி³பா⁴வனாபரிப்³ரூஹனத்த²ம்.

சதூஸு டா²னேஸூதி அனுப்பன்னாகுஸலானுப்பாத³னாதீ³ஸு சதூஸு டா²னேஸு. கிச்சஸாத⁴னவஸேனாதி சதுப்³பி³த⁴ஸ்ஸபி கிச்சஸ்ஸ ஏகஜ்ஜ²ம் நிப்பா²த³னவஸேன.

ஜா²னானி புப்³ப³பா⁴கே³பி மக்³க³க்க²ணேபி நானாதி யதி³பி ஸமாதி⁴உபகாரகேஹி அபி⁴னிரோபனானுமஜ்ஜனஸம்பியாயனப்³ரூஹனஸந்தஸுக²ஸபா⁴வேஹி விதக்காதீ³ஹி ஸம்பயோக³பே⁴த³தோ பா⁴வனாதிஸயப்பவத்தானம் சதுன்னம் ஜா²னானம் வஸேன ஸம்மாஸமாதி⁴ விப⁴த்தோ, ததா²பி வாயாமோ விய அனுப்பன்னாகுஸலானுப்பாத³னாதி³சதுவாயாமகிச்சம், ஸதி விய ச அஸுபா⁴ஸுகா²னிச்சானத்தேஸு காயாதீ³ஸு ஸுபா⁴தி³ஸஞ்ஞாப்பஹானசதுஸதிகிச்சம், ஏகோ ஸமாதி⁴ சதுஜா²னஸமாதி⁴கிச்சம் ந ஸாதே⁴தீதி புப்³ப³பா⁴கே³பி பட²மஜ்ஜா²னஸமாதி⁴ ஏவ மக்³க³க்க²ணேபி, ததா² புப்³ப³பா⁴கே³பி சதுத்த²ஜ்ஜா²னஸமாதி⁴ ஏவ மக்³க³க்க²ணே பீதி அத்தோ². நானாமக்³க³வஸேனாதி பட²மமக்³கா³தி³னானாமக்³க³வஸேன ஜா²னானி நானா. து³தியாத³யோபி மக்³கா³ து³தியாதீ³னம் ஜா²னானம். அயம் பனஸ்ஸாதி ஏத்த² மக்³க³பா⁴வேன சதுப்³பி³த⁴ம்பி ஏகத்தேன க³ஹேத்வா ‘‘அஸ்ஸா’’தி வுத்தம், அஸ்ஸ மக்³க³ஸ்ஸாதி அத்தோ². அயந்தி பன அயம் ஜா²னவஸேன ஸப்³ப³ஸதி³ஸஸப்³பா³ஸதி³ஸேகச்சஸதி³ஸதா விஸேஸோ.

பாத³கஜ்ஜா²னனியமேன ஹோதீதி இத⁴ பாத³கஜ்ஜா²னனியமம் து⁴ரம் கத்வா வுத்தம், யதா² சேத்த², ஏவம் ஸம்மோஹவினோத³னியம்பி (விப⁴. அட்ட². 205). அட்ட²ஸாலினியம் (த⁴. ஸ. அட்ட². 350) பன விபஸ்ஸனானியமோ வுத்தோ ஸப்³ப³வாதா³விரோத⁴தோ, இத⁴ பன ஸம்மஸிதஜ்ஜா²னபுக்³க³லஜ்ஜா²ஸயவாத³னிவத்தனதோ பாத³கஜ்ஜா²னனியமோ வுத்தோ. விபஸ்ஸனானியமோ பன ஸாதா⁴ரணத்தா இதா⁴பி ந படிக்கி²த்தோதி த³ட்ட²ப்³போ³. அஞ்ஞே ச ஆசரியவாதா³ பரதோ வக்க²மானா விப⁴ஜிதப்³பா³தி யதா²வுத்தமேவ தாவ பாத³கஜ்ஜா²னனியமம் விப⁴ஜந்தோ ஆஹ ‘‘பாத³கஜ்ஜா²னனியமேன தாவா’’தி. பட²மஜ்ஜா²னிகோ ஹோதி, யஸ்மா ஆஸன்னபதே³ஸே வுட்டி²தஸமாபத்தி மக்³க³ஸ்ஸ அத்தனோ ஸதி³ஸபா⁴வம் கரோதி பூ⁴மிவண்ணோ விய கோ³தா⁴வண்ணஸ்ஸ. பரிபுண்ணானேவ ஹோந்தீதி அட்ட² ஸத்த ச ஹோந்தீதி அத்தோ². ஸத்த ஹோந்தி ஸம்மாஸங்கப்பஸ்ஸ அபா⁴வதோ. ச² ஹோந்தி பீதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ஸ்ஸ அபா⁴வதோ. மக்³க³ங்க³போ³ஜ்ஜ²ங்கா³னம் ஸத்தச²பா⁴வம் அதிதி³ஸதி ‘‘ஏஸ நயோ’’தி. அரூபே சதுக்கபஞ்சகஜ்ஜா²னம்…பே… வுத்தம் அட்ட²ஸாலினியந்தி அதி⁴ப்பாயோ. நனு தத்த² ‘‘அரூபே திகசதுக்கஜ்ஜா²னம் உப்பஜ்ஜதீ’’தி (த⁴. ஸ. அட்ட². 350) வுத்தம், ந ‘‘சதுக்கபஞ்சகஜ்ஜா²ன’’ந்தி? ஸச்சமேதம், யேஸு பன ஸம்ஸயோ அத்தி², தேஸம் உப்பத்தித³ஸ்ஸனேன, தேன அத்த²தோ ‘‘சதுக்கபஞ்சகஜ்ஜா²னம் உப்பஜ்ஜதீ’’தி வுத்தமேவ ஹோதீதி ஏவமாஹாதி வேதி³தப்³ப³ம். ஸமுதா³யஞ்ச அபேக்கி²த்வா ‘‘தஞ்ச லோகுத்தரம், ந லோகிய’’ந்தி ஆஹ ‘‘அவயவேகத்தம் லிங்க³ஸமுதா³யஸ்ஸ விஸேஸகம் ஹோதீ’’தி. சதுத்த²ஜ்ஜா²னமேவ ஹி தத்த² லோகியம் உப்பஜ்ஜதி, ந சதுக்கம், பஞ்சகம் வாதி. ஏத்த² கத²ந்தி பாத³கஜ்ஜா²னஸ்ஸ அபா⁴வா கத²ம் த³ட்ட²ப்³ப³ந்தி அத்தோ². தம்ஜா²னிகாவஸ்ஸ தத்த² தயோ மக்³கா³ உப்பஜ்ஜந்தி, தஜ்ஜா²னிகம்பட²மப²லாதி³ம் பாத³கம் கத்வா உபரிமக்³க³பா⁴வனாயாதி அதி⁴ப்பாயோ. திகசதுக்கஜ்ஜா²னிகம் பன மக்³க³ம் பா⁴வேத்வா தத்த² உப்பன்னஸ்ஸ அரூபசதுத்த²ஜ்ஜா²னம், தஜ்ஜா²னிகம் ப²லஞ்ச பாத³கம் கத்வா உபரிமக்³க³பா⁴வனாய அஞ்ஞஜா²னிகாபி உப்பஜ்ஜந்தீதி, ஜா²னங்கா³தி³னியாமிகா புப்³பா³பி⁴ஸங்கா²ரஸமாபத்திபாத³கம், ந ஸம்மஸிதப்³பா³தி ப²லஸ்ஸாபி பாத³கதா த³ட்ட²ப்³பா³.

கேசி பனாதி மோரவாபீமஹாத³த்தத்தே²ரம் ஸந்தா⁴யாஹ. புன கேசீதி திபிடகசூளாப⁴யத்தே²ரம். ததியவாரே கேசீதி ‘‘பாத³கஜ்ஜா²னமேவ நியமேதீ’’தி ஏவம் வாதி³னம் திபிடகசூளனாக³த்தே²ரஞ்சேவ அனந்தரம் வுத்தே த்³வே ச தே²ரே ட²பேத்வா இதரே தே²ரே ஸந்தா⁴ய வத³தி.

403. ஸஸந்ததிபரியாபன்னானம் து³க்க²ஸமுத³யானம் அப்பவத்திபா⁴வேன பரிக்³க³ய்ஹமானோ நிரோதோ⁴பி ஸஸந்ததிபரியாபன்னோ விய ஹோதீதி கத்வா வுத்தம் ‘‘அத்தனோ வா சத்தாரி ஸச்சானீ’’தி. பரஸ்ஸ வாதி ஏத்தா²பி ஏஸேவ நயோ. தேனாஹ ப⁴க³வா ‘‘இமஸ்மிம்யேவ ப்³யாமமத்தே களேவரே ஸஸஞ்ஞிம்ஹி ஸமனகே லோகஞ்ச பஞ்ஞாபேமி, லோகஸமுத³யஞ்ச பஞ்ஞாபேமி, லோகனிரோத⁴ஞ்ச பஞ்ஞாபேமி, லோகனிரோத⁴கா³மினிபடிபத³ஞ்ச பஞ்ஞாபேமீ’’தி (ஸம். நி. 1.107; அ. நி. 4.45) கத²ம் பன ஆதி³கம்மிகோ நிரோத⁴மக்³க³ஸச்சானி பரிக்³க³ண்ஹாதீதி? அனுஸ்ஸவாதி³ஸித்³த⁴மாகாரம் பரிக்³க³ண்ஹாதி. ஏவஞ்ச கத்வா லோகுத்தரபோ³ஜ்ஜ²ங்கே³ உத்³தி³ஸ்ஸாபி பரிக்³க³ஹோ ந விருஜ்ஜ²தி. யதா²ஸம்ப⁴வதோதி ஸம்ப⁴வானுரூபம், ட²பேத்வா நிரோத⁴ஸச்சம் ஸேஸஸச்சவஸேன ஸமுத³யவயாதி வேதி³தப்³பா³தி அத்தோ².

சதுஸச்சபப்³ப³வண்ணனா நிட்டி²தா.

த⁴ம்மானுபஸ்ஸனாவண்ணனா நிட்டி²தா.

404. ‘‘அட்டி²கஸங்க²லிகம் ஸமம்ஸ’’ந்திஆதி³கா ஸத்த ஸிவதி²கா அட்டி²ககம்மட்டா²னதாய இதராஸம் உத்³து⁴மாதகாதீ³னம் ஸபா⁴வேனேவாதி நவன்னம் ஸிவதி²கானம் அப்பனாகம்மட்டா²னதா வுத்தா. த்³வேயேவாதி ஆனாபானம், த்³வத்திம்ஸாகாரோதி இமானி த்³வேயேவ. அபி⁴னிவேஸோதி விபஸ்ஸனாபி⁴னிவேஸோ, ஸோ பன ஸம்மஸனியத⁴ம்மபரிக்³க³ஹோ. இரியாபதா², ஆலோகிதாத³யோ ச ரூபத⁴ம்மானம் அவத்தா²விஸேஸமத்ததாய ந ஸம்மஸனுபகா³ விஞ்ஞத்திஆத³யோ விய. நீவரணபோ³ஜ்ஜ²ங்கா³ ஆதி³தோ ந பரிக்³க³ஹேதப்³பா³தி வுத்தம் ‘‘இரியாபத²…பே… ந ஜாயதீ’’தி. கேஸாதி³அபதே³ஸேன தது³பாதா³னத⁴ம்மா விய இரியாபதா²தி³அபதே³ஸேன தத³வத்தா² ரூபத⁴ம்மா பரிக்³க³ய்ஹந்தி, நீவரணாதி³முகே²ன ச தம்ஸம்பயுத்தா, தம்னிஸ்ஸயத⁴ம்மாதி அதி⁴ப்பாயேன மஹாஸிவத்தே²ரோ ச இரியாபதா²தீ³ஸுபி ‘‘அபி⁴னிவேஸோ ஜாயதீ’’தி அவோச. ‘‘அத்தி² நு கோ² மே’’திஆதி³ பன ஸபா⁴வதோ இரியாபதா²தீ³னம் ஆதி³கம்மிகஸ்ஸ அனிச்சி²தபா⁴வத³ஸ்ஸனம். அபரிஞ்ஞாபுப்³பி³கா ஹி பரிஞ்ஞாதி.

காமம் ‘‘இத⁴ பி⁴க்க²வே பி⁴க்கூ²’’திஆதி³னா உத்³தே³ஸனித்³தே³ஸேஸு தத்த² தத்த² பி⁴க்கு²க்³க³ஹணம் கதம் தம்படிபத்தியா பி⁴க்கு²பா⁴வத³ஸ்ஸனத்த²ம், தே³ஸனா பன ஸப்³ப³ஸாதா⁴ரணாதி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘யோ ஹி கோசி பி⁴க்க²வே’’ இச்சேவ வுத்தம், ந பி⁴க்கு² யேவாதி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘யோ ஹி கோசி பி⁴க்கு² வா’’திஆதி³மாஹ. த³ஸ்ஸனமக்³கே³ன ஞாதமரியாத³ம் அனதிக்கமித்வா ஜானந்தீ ஸிகா²ப்பத்தா அக்³க³மக்³க³பஞ்ஞா அஞ்ஞா நாம, தஸ்ஸ ப²லபா⁴வதோ அக்³க³ப²லம் பீதி ஆஹ ‘‘அஞ்ஞாதி அரஹத்த’’ந்தி.

அப்பதரேபி காலே ஸாஸனஸ்ஸ நிய்யானிகபா⁴வம் த³ஸ்ஸேந்தோதி யோஜனா. நிய்யாதேந்தோதி நிக³மேந்தோ.

மஹாஸதிபட்டா²னஸுத்தவண்ணனாய லீனத்த²ப்பகாஸனா.