1. து³க்க²ஸச்சனித்³தே³ஸோ

ஜாதினித்³தே³ஸவண்ணனா

190. ‘‘ஜாதிஆதி³னித்³தே³ஸே’’தி இமினா ‘‘தத்தா²’’தி பத³ஸ்ஸ அத்த²ம் வத³தி. து³க்க²மாதிகாதி து³க்க²து³க்கா²தீ³னம் து³க்க²விஸேஸானம் உத்³தே³ஸோ. பத³த்³வயேதி ‘‘பரியாயது³க்க²ம், நிப்பரியாயது³க்க²’’ந்தி ஏதஸ்மிம் பத³த்³வயே.

து³க்க²த்தாயேவாதி நிப்பரியாயது³க்க²தம் வத³தி. ஸபா⁴வேன நாமம் விஸேஸேதீதி அன்வத்த²ஸஞ்ஞதம் த³ஸ்ஸேதி. புரிமேன ஸபா⁴வது³க்க²வாசகேன து³க்க²ஸத்³தே³ன. ஸோ ஹி விஸேஸனம் அவச்சே²த³கபா⁴வதோ பச்சி²மம் ஸங்கா²ரது³க்க²ட்ட²ம் விஸேஸேதி. ஸோ ஹி நிவத்தேதப்³ப³க³ஹேதப்³ப³ஸாதா⁴ரணத்தா அவச்சி²ந்தி³தப்³போ³. தேனாதி விபரிணாமஅதி⁴ட்டா²னாதி³பகாரவிஸேஸேன.

தே³ஸேதப்³ப³ஸ்ஸ அத்த²ஸ்ஸ ஸங்கி²பனம் இத⁴ ஸங்கே²போ, ஸோ ச தப்³பி³பா⁴கா³னம் ஸாதா⁴ரணபா⁴வோதி ஆஹ ‘‘ஸங்கே²போ ஸாமஞ்ஞ’’ந்தி. அந்தோகரித்வாதி அந்தோக³தே⁴ கத்வா, ஸங்க³ஹேத்வா வா. உப⁴யதா²பீதி ஸங்கே²பதோபி வித்தா²ரதோபி. ஸாதா⁴ரணபா⁴கா³னம் விப⁴ஜனம் விபா⁴கோ³, வித்தா²ரோதி ஆஹ ‘‘வித்தா²ரோ பன விஸேஸோ’’தி. விஸேஸந்தரனிவத்தகோதி விபா⁴க³ந்தராஸங்கா³ஹகோ.

191. அபரத்தா²தி பு⁴ம்மவசனம் ஸாமிஅத்தே² யதா² ‘‘ஸப்³ப³த்த² பாத³க’’ந்தி ஆஹ ‘‘ஸாமிஅத்தே²பி ஹி அபரத்த²ஸத்³தோ³ ஸிஜ்ஜ²தீ’’தி. ஸித்³தி⁴ பன ‘‘இதராஹிபி தி³ஸ்ஸதீ’’தி இமினா வேதி³தப்³பா³. யஸ்மா ச ஏவம் ஸத்³தோ³ ஸம்ப⁴வதி, தஸ்மா பாளியம் ஸாமிவஸேன வுத்தம் அட்ட²கதா²யம் பு⁴ம்மவஸேன த³ஸ்ஸிதந்தி தீ³பேந்தோ ‘‘தேஸம் தேஸந்தி வா’’திஆதி³மாஹ. அபரஸ்ஸாதி அபரஸ்ஸ ஸத்தஸ்ஸ. மனுஸ்ஸாதி³பே⁴தோ³ உபபத்திப⁴வோ க³தி, தப்³பி³ஸேஸபூ⁴தா க²த்தியாதி³ஸாமஞ்ஞாதி⁴ட்டா²னா க²ந்தா⁴ ஜாதீதி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘பஞ்சக³திவஸேனா’’திஆதி³மாஹ.

திணாகாரோதி திணவிகப்போ, திணவிஸேஸோதி அத்தோ². ஏவந்தி நித³ஸ்ஸனே. தேன வுத்தப்பகாரம் பட²மம் விஞ்ஞாணபாதுபா⁴வம் பச்சாமஸதி. தது³பாதா³யாதி ததோ பட்டா²ய. அரியபா⁴வகரணத்தாதி அரியபா⁴வகாரணத்தா. கரோதீதி ஹி கரணம். அரியஸதி³ஸத்தா வா அரியஸீலம். புது²ஜ்ஜனகல்யாணகானம்பி ஹி சதுபாரிஸுத்³தி⁴ஸீலம் அரியஸீலஸதி³ஸம். ஆகாரவிகாராதி உப்பஜ்ஜனாதி³ஆகாரவிகதியோ. ஸஹுப்பாத³காதி உப்பாத³ஸஹிதா உப்பாதா³வத்தா² க²ந்தா⁴. ஆயதனவஸேனாதி பரிபுண்ணாபரிபுண்ணாயதனவஸேன. யோனிவஸேனாதி அண்ட³ஜாதி³யோனிவஸேன. ஏகேகேனேவ பதே³னாதி யதா² து³தியனயே ஜாதிஆதி³பதே³ஸு த்³வீஹி த்³வீஹி பதே³ஹி பரிபுண்ணாபரிபுண்ணாயதனயோனிவிபா⁴கே³ன ஸப்³ப³ஸத்தே பரியாதி³யித்வா ஜாதி த³ஸ்ஸிதா, ந ஏவமித⁴. இத⁴ பனேதேஸு ஏகேகேனேவ பதே³ன அவிபா⁴க³தோ ஸப்³ப³ஸத்தே பரியாதி³யித்வா. உப⁴யத்தா²தி புரிமபச்சி²மனயேஸு பா⁴வனித்³தே³ஸோவ யுத்தோ. அனபி⁴ஹிதே விப⁴த்திவிதா⁴னம், நாபி⁴ஹிதேதி. பாகடா நிப்³ப³த்தீதி அபி⁴ப்³யத்தா நிப்³ப³த்தி.

த்³வின்னம் த்³வின்னந்தி ஏகவோகாரப⁴வே ரூபாயதனத⁴ம்மாயதனவஸேன த்³வின்னம், சதுவோகாரப⁴வே மனாயதனத⁴ம்மாயதனவஸேன த்³வின்னம். ஸேஸேதி பஞ்சவோகாரப⁴வே. பஞ்சன்னந்தி சக்கு²ஸோதமனோரூபத⁴ம்மாயதனவஸேன பஞ்சன்னம். தானி ஹி ரூபப⁴வே பஞ்சவோகாரே உபபத்திக்க²ணே உப்பஜ்ஜந்தி. காமதா⁴துயம் படிஸந்தி⁴க்க²ணே உப்பஜ்ஜமானானந்தி யோஜனா. விகலாவிகலிந்த்³ரியானந்தி அபரிபுண்ணபரிபுண்ணாயதனானம் ஸத்தானம். இந்த்³ரியவஸேனேவ ஹி ஆயதனானம் வேகல்லம் இச்சி²தப்³ப³ம். தத்த² விகலிந்த்³ரியஸ்ஸ ஸத்தன்னம் நவன்னம் த³ஸன்னம் புனபி த³ஸன்னம், இதரஸ்ஸ ஏகாத³ஸன்னம் ஆயதனானம் வஸேன ஸங்க³ஹோ வேதி³தப்³போ³. ஸத்தன்னந்தி காயமனோரூபக³ந்த⁴ரஸபோ²ட்ட²ப்³ப³த⁴ம்மாயதனவஸேன ஸத்தன்னம். க³ப்³ப⁴ஸேய்யகஞ்ஹி ஸந்தா⁴யேதம் வுத்தம். நவன்னந்தி சக்கு²ஸோதஸத்³தா³யதனவஜ்ஜானம் நவன்னம். அந்த⁴ப³தி⁴ரவஸேன ஹித³ம் வுத்தம். த³ஸன்னந்தி சக்கு²ஸத்³த³வஜ்ஜானம். புன த³ஸன்னந்தி ஸோதஸத்³த³வஜ்ஜானம். அந்த⁴வஸேன, ப³தி⁴ரவஸேன சேதம் த்³வயம் வுத்தம். ஏகாத³ஸன்னந்தி ஸத்³த³வஜ்ஜானம்.

தம்து³க்க²பா⁴வோதி பரியாயது³க்க²பா⁴வோ. தத்த² நிப்³ப³த்தினிவாரணேனாதி உப்பலபது³மாதீ³ஸு உப்பத்திபடிக்கே²பேன அபா⁴வகத²னேன. து³க்கு²ப்பத்திகாரணேதி து³க்கு²ப்பத்தியா ஹேதுபூ⁴தே து³க்கு²ப்பத்திட்டா²னே.

மரணனித்³தே³ஸவண்ணனா

193. க²ந்த⁴பே⁴த³ஸ்ஸாதி க²ந்த⁴வினாஸஸ்ஸ. ஸோதி க²ந்த⁴பே⁴தோ³. பப³ந்த⁴ஸமுச்சே²தோ³தி பப³ந்த⁴ஸ்ஸ அச்சந்தஸமுச்சே²தோ³. தப்³பா⁴வதோதி ஸம்முதிமரணபா⁴வதோ. ததே³கதே³ஸபா⁴வதோதி தத³வயவபா⁴வதோ. தஸ்ஸேவ நாமந்தி அஸம்மோஹத்த²ம் வுத்தம் ஸப்³ப³ஸ்ஸாபி ஏககம்மனிப்³ப³த்தஜீவிதிந்த்³ரியப்பப³ந்த⁴விச்சே²த³பா⁴வதோ. ஸம்முதிமரணமேவ ஹி ஜாதிக்க²யமரணம், தம் பன ஜாதிக்க²யமரணம் உபக்கமமரணம், ஸரஸமரணந்தி து³வித⁴ம். தத்த² ஸரஸமரணம்பி ஆயுக்க²யமரணம், புஞ்ஞக்க²யமரணந்தி து³வித⁴ம். ஏவமேதேஸம் ததே³கதே³ஸதா வேதி³தப்³பா³. யஞ்சேத்த² உபக்கமமரணம், தம் அகாலமரணம். ஸரஸமரணம் காலமரணம். மரணேன ஸத்தா யதா²லத்³த⁴அத்தபா⁴வேன வியுஜ்ஜந்தீதி ஆஹ ‘‘ஸம்பத்திப⁴வக்க²ந்தே⁴ஹி வியோஜேதீ’’தி.

காரணத்தோ²தி மூலத்தோ². மூலஞ்ஹி ‘‘ஆதீ³’’தி வுச்சதி ‘‘கோ சாதி³ குஸலானம் த⁴ம்மானம்? ஸீலஞ்ச ஸுவிஸுத்³த⁴ம், தி³ட்டி² ச உஜுகா’’திஆதீ³ஸு (ஸம். நி. 5.369). தேனாஹ ‘‘ஸந்தி⁴ப³ந்த⁴னச்சே²த³மூலகந்தி அத்தோ²’’தி.

ப²லகிரியாக³ப்³பா⁴ ஈதி³ஸீ ஹேதுகிரியாதி கத்வா வுத்தம் ‘‘அந்தோக³தா⁴’’தி. ப்³யஸனஸ்ஸ ஹி ஆபாத³கேஹி ஆபாத³னம் ஆபாதே³தப்³ப³ஆபத்தியா ஸஹேவ ஸிஜ்ஜ²தீதி.

ஸோகனித்³தே³ஸவண்ணனா

194. ஸுக²ம் ஹினோதி பவத்ததி ஏதேனாதி ஸுக²காரணம் ஹிதம். போ⁴க³ப்³யஸனாதி³பத³த்த²விஸேஸந்தி போ⁴க³ப்³யஸனம், ஸீலப்³யஸனந்தி ஏவம் போ⁴க³ஸீலபதா³னம் வஸேன அத்த²விஸேஸம். ஸமாஸவிஸேஸந்தி ‘‘ரோகோ³யேவ ப்³யஸனம், தி³ட்டி² ஏவ ப்³யஸன’’ந்தி ஸமானாதி⁴கரணவஸேன ஸமாஸவிஸேஸம். அன்னபானவத்த²யானாதி³ பரிபு⁴ஞ்ஜிதப்³ப³தோ போ⁴கோ³தி அதி⁴ப்பேதோ, ஸோ ச த⁴ம்மஸமூஹபா⁴வேன. தப்³பி³னாஸாதி ஞாதிபோ⁴க³ப்³யஸனானி வுத்தானீதி தே விகாரபா⁴வேன பஞ்ஞாபேதப்³ப³த்தா பண்ணத்திமத்தா. பரினிப்ப²ன்னம் நாம க²ந்த⁴பஞ்சகம். அதம்ஸபா⁴வத்தா பண்ணத்தி அபரினிப்ப²ன்னா, அனிப்ப²ன்னா ச ஹோதீதி வுத்தம் ‘‘அபரினிப்ப²ன்னதம் ஸந்தா⁴ய அனிப்ப²ன்னானீதி ஆஹா’’தி. ந ஹி பண்ணத்தி கேனசி நிப்பா²தீ³யதி. அஞ்ஞத்தா²பி அபரினிப்ப²ன்னே அனிப்ப²ன்னவோஹாரோ ஆக³தோதி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘அபரினிப்ப²ன்னதம்யேவா’’திஆதி³மாஹ. காமஞ்சேத்த² அபரினிப்ப²ன்னம் ‘‘அனிப்ப²ன்ன’’ந்தி வுத்தம், ‘‘நிப்ப²ன்ன’’ந்தி பன ந பரினிப்ப²ன்னமேவ வுச்சதி, நாபி ஸப்³போ³ ஸபா⁴வத⁴ம்மோதி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘க²ந்த⁴விப⁴ங்கே³ சா’’திஆதி³மாஹ. நிப்ப²ன்னதா வுத்தாதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. அனிப்ப²ன்னதா ஸபா⁴வத⁴ம்மத்தேபி கேனசி ந நிப்பா²தீ³யதீதி கத்வா.

ஸங்குசிதம் சிந்தனந்தி பீதிஸோமனஸ்ஸபடிபக்க²தோ, தோ³ஸஸம்பயோக³தோ ச ஆரம்மணே அனபி⁴ரதிப்பவத்திமாஹ. அந்தோ அத்தனோ நிஸ்ஸயஸ்ஸ நித்³த³ஹனவஸேன வா ஜா²னம் சிந்தனம் அந்தோனிஜ்ஜா²னம். ஸதிபி அனுஸோசனபா⁴வே அத்தனோ கதாகதகுஸலாகுஸலவிஸயோ மனோவிலேக²பூ⁴தோ விப்படிஸாரோ குக்குச்சம், யதா²வுத்தஅந்தோனிஜ்ஜா²னம் ஸோகோதி உபி⁴ன்னம் விஸேஸோ வேதி³தப்³போ³.

‘‘மனோத்³வாரஜவனக்க²ணே’’தி பரிப்³யத்தமந்தோனிஜ்ஜா²னம் ஸந்தா⁴யாஹ, இதரம் பன பஞ்சத்³வாரஜவனேஸுபி லப்³ப⁴தேவ. தேனாஹ ‘‘காயவிஞ்ஞாணாதீ³’’திஆதி³. தோ³மனஸ்ஸஸ்ஸாதி அஸோசனாகாரஸ்ஸ தோ³மனஸ்ஸஸ்ஸ, ஸோசனாகாரஸ்ஸாபி வா நானாவீதி²கஸ்ஸ. தம்பி ஹி து³க்க²மேவாதி. அஞ்ஞதா²தி மனோத்³வாரஜவனே ஏவ க³ஹிதே. தத்தா²தி காயவத்து²கமனோத்³வாரிகேஸு.

பரிதே³வனித்³தே³ஸவண்ணனா

195. ஆதே³வனஸத்³த³ம் கத்வாதி ஆதே³வித்வா, விலபித்வாதி அத்தோ². புக்³க³லஸ்ஸ ஸம்ப⁴மபா⁴வோதி யஸ்ஸ ஸத்தஸ்ஸ உப்பஜ்ஜதி, தஸ்ஸ அனவட்டா²னபா⁴வோ. ஸம்ப⁴மம் வா அப்³ப⁴ந்தரக³தம் தஸ்ஸ பச்சுபட்டா²பேதி பாகடபா⁴வகரணேனாதி ஸம்ப⁴மபச்சுபட்டா²னோ.

முட்டீ²ஹி போத²னாதீ³னி முட்டி²போத²னாதீ³னி.

யேன தோ³மனஸ்ஸேன. புப்³பே³ வுத்தது³க்க²தோதி ‘‘அத்தனோ க²ந்த⁴ம் முட்டீ²ஹி போதே²தீ’’திஆதி³னா வுத்தது³க்க²தோ. தம்னிதா³னந்தி பரிதே³வனிதா³னம்.

து³க்க²தோ³மனஸ்ஸனித்³தே³ஸவண்ணனா

196-7. காயது³க்கா²பி⁴பூ⁴தஸ்ஸ பதிகாராபி⁴லாஸாய தாதி³ஸது³க்கா²வஹபயோக³காலாதீ³ஸு காயிகது³க்க²ஸ்ஸ தது³பனிஸ்ஸயதா வேதி³தப்³பா³. ஏதேன து³க்கே²னாதி அனாத²தாஹத்த²பாத³ச்சே²த³னாதி³து³க்கே²ன.

உபாயாஸனித்³தே³ஸவண்ணனா

198. து³க்க²ட்டா²னனிஸஜ்ஜாதீ³னி து³க்க²ட்டா²னாதீ³னி. தோ³மனஸ்ஸஸ்ஸ வத்து² ஹோதி உபாயாஸோதி ஸம்ப³ந்தோ⁴.

அப்பியஸம்பயோக³னித்³தே³ஸவண்ணனா

199. அஞ்ஞஸாபேக்க²ஸத்³தோ³ அஸமத்த²ஸமாஸோதி தம் த³ஸ்ஸேதி ‘‘யேன ஸமாஸோ, ந தஸ்ஸாயம் படிஸேத⁴கோ அ-காரோ’’தி.

பச்சி²மத்³வயந்தி ‘‘ஸமோதா⁴னம் மிஸ்ஸீபா⁴வோ’’தி இத³ம் பத³த்³வயம். தத³த்த²வஸேனாதி ஸமோதா⁴னத்த²ஸ்ஸ, மிஸ்ஸீபா⁴வத்த²ஸ்ஸ ச வஸேன ஸங்கா²ரேஸு லப்³ப⁴தி. ஆக³தேஹி ச தேஹி ஸங்கா²ரேஹி புக்³க³லஸ்ஸ ஸம்யோகோ³ ஹோதீதி யோஜனா.

தம்க³ஹணமத்தந்தி ஆபாத²க³தாரம்மணக்³க³ஹணமத்தம்.

இச்சா²னித்³தே³ஸவண்ணனா

201. தம் காலந்தி சுதிசித்தனிரோத⁴தோ உத்³த⁴ம் காலம். ‘‘யம்பீ’’தி யம்-ஸத்³தோ³ கரணத்தே² பச்சத்தந்தி யேனபீதி அத்தோ² வுத்தோ. ‘‘யம் இச்ச²’’ந்தி யம்-ஸத்³தோ³ யதா³ இச்சா²பேக்கோ², ததா³ ‘‘ந லப⁴தீ’’தி ஏத்த² அலாப⁴பதா⁴னாபா⁴வதோ இச்சா² விஸேஸீயதீதி ஆஹ ‘‘அலாப⁴விஸிட்டா² இச்சா² வுத்தா ஹோதீ’’தி. ‘‘இச்ச²ம் ந லப⁴தி ய’’ந்தி ஏவம் கிரியாபராமஸனபூ⁴தோ யம்-ஸத்³தோ³ யதா³ ‘‘ந லப⁴தீ’’தி ஏதம் அபேக்க²தி, தத்த² கு³ணபூ⁴தா இச்சா², பதா⁴னபூ⁴தோ அலாபோ⁴தி ஆஹ ‘‘ததா³ இச்சா²விஸிட்டோ² அலாபோ⁴ வுத்தோ ஹோதீ’’தி.

ஹிரோத்தப்பரஹிதா சி²ன்னிகா, து⁴த்திகாதி வுச்சந்தீதி ஆஹ ‘‘சி²ன்னபி⁴ன்னக³ணேனாதி நில்லஜ்ஜேன து⁴த்தக³ணேனா’’தி. கப்படிகா ஸிப்³பி³தபிலோதிகதா⁴ரினோ.

அலப்³ப⁴னேய்யஇச்ச²ந்தி அலப்³ப⁴னேய்யவத்து²ஸ்மிம் இச்ச²ம்.

உபாதா³னக்க²ந்த⁴னித்³தே³ஸவண்ணனா

202. தாதி³ஸஸ்ஸ வத்து²னோ ஸப்³பா⁴வாதி ஸாமஞ்ஞதோ அனவஸேஸக்³க³ஹணம் ஸந்தா⁴யாஹ.

அதிபாகடேன அதி விய பகாஸேன து³க்கே²னாதி அத்தோ².

து³க்க²ஸச்சனித்³தே³ஸவண்ணனா நிட்டி²தா.