1. ஸுத்தந்தபா⁴ஜனீயவண்ணனா

உத்³தே³ஸவண்ணனா

189. ஸச்சவினிமுத்தம் நத்தி² பவத்தினிவத்திதது³ப⁴யஹேதுஸந்த³ஸ்ஸனவஸேன பவத்தனதோ. ஸச்சேஸு கமதீதி ஸச்சேஸு விஸயபூ⁴தேஸு பவத்ததி. தே³ஸேதப்³ப³த்த²விஸயா ஹி தே³ஸனாதி. ஏதேஸு கமதீதி ஏதேஸு அரியஸச்சேஸு பரிஞ்ஞாதி³கிச்சஸாத⁴னவஸேன பவத்ததி. ‘‘ஸீலஸமாதி⁴பஞ்ஞாஸங்கா²த’’ந்தி வுத்தம் அத்த²ஸபா⁴வம் கமனகிரியாய கத்துபா⁴வேன க³ஹிதந்தி பாகடதரம் கத்வா த³ஸ்ஸேதும் ‘‘கிம் கமதீ’’தி புச்ச²தி. தப்³போ³ஹாரேனாதி தது³பசாரேன. ஏதேன நிப்பரியாயேன அத்த²ஸபா⁴வம் ஸாஸனம், பரியாயேன வசனஸபா⁴வந்தி த³ஸ்ஸேதி.

தம்ஸபா⁴வாதி து³க்கா²தி³ஸபா⁴வா. அமுஸாஸபா⁴வாதி பா³த⁴னாதி³பா⁴வேன பூ⁴தஸபா⁴வா. அஞ்ஞாகாரரஹிதாதி அபா³த⁴னாதி³ஆகாரவிவித்தா. த்³விதா⁴தி து³க்க²து³க்க²தாதன்னிமித்ததாஹி. ராகா³தி³கிலேஸபரிளாஹோ கிலேஸதா³ஹோ. ஸந்தானஸ்ஸ அவிப்பா²ரிகதாகரணம் புக்³க³லஹிம்ஸனம். அத்தனோ ஏவ திகி²ணபா⁴வோதி ஸங்க²தத⁴ம்மஸ்ஸ அத்தனோ ஸபா⁴வேனேவ ருஜாவஹதிக்க²பா⁴வோ. ஸரஸேனேவாதி ஸபா⁴வேனேவ. ஸம்பிண்ட³கஸ்ஸ ஸமுத³யஸ்ஸ, கிலேஸஸந்தாபரஹிதஸ்ஸ மக்³க³ஸ்ஸ, அவிபரிணாமஸ்ஸ நிரோத⁴ஸ்ஸ த³ஸ்ஸனேன யதா²ஸங்க்²யம் து³க்க²ஸ்ஸ ஸங்க²தஸந்தாபவிபரிணாமட்டா² ஆவி ப⁴வந்தீதி ஆஹ ‘‘இதரே யதா²க்கமம் ஸமுத³யமக்³க³னிரோத⁴த³ஸ்ஸனேஹி ஆவிப⁴வனாகாரா’’தி. ப்³யாபேத்வாதி ப⁴வாதீ³ஸு நானாரம்மணேஸு ச விஸடா ஹுத்வா. அனேகத்த²த்தா தா⁴தூனம் ‘‘ஊஹனம் ராஸிகரண’’ந்தி வத்வா புன தத³த்த²ம் விவரதி ‘‘து³க்க²னிப்³ப³த்தன’’ந்தி. ஏகவோகாரப⁴வேபி ஹி ராஸிபூ⁴தமேவ து³க்க²ம் நிப்³ப³த்ததி அனேகத⁴ம்மஸமூஹதோ, பகே³வ சதுபஞ்சவோகாரப⁴வேஸு. ஏத்த² ச ப்³யாபனத்த²ம் ஆகாரம், தஸ்ஸ ச ய-காராக³மம் கத்வா ஸம்பிண்ட³னத்த²ம் ஆயூஹனந்தி பத³ம் வேதி³தப்³ப³ம். நித³தா³தீதி து³க்க²ஸ்ஸ ஏகந்தகாரணத்தா தம் நித³ஸ்ஸேந்தம் விய ஜனேதீதி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘இத³ம் தம் து³க்க²’’ந்திஆதி³மாஹ. து³க்க²…பே… ஆவி ப⁴வதி ரோக³த³ஸ்ஸனேன விய ரோக³னிதா³னம். ஸம்யோக³…பே… த³ஸ்ஸனேஹீதி ஸம்யோக³ட்டோ² விஸம்யோக³ஸபா⁴வஸ்ஸ நிரோத⁴ஸ்ஸ, பலிபோ³த⁴ட்டோ² நிய்யானஸபா⁴வஸ்ஸ மக்³க³ஸ்ஸ த³ஸ்ஸனேன ஆவி ப⁴வதீதி அத்தோ². தேதி ஸம்யோக³பலிபோ³த⁴ட்டா².

ஏத்தா²தி ஏதஸ்மிம் ஆரம்மணபூ⁴தே ஸதி. ஸமுத³யதோ விவேகோ விவேகட்டோ². நிரோதோ⁴ ச தண்ஹாக்க²யபா⁴வதோ ஸமுத³யதோ விவித்தோ, தஸ்மா அவிவேகபூ⁴தஸ்ஸ ஸமுத³யஸ்ஸ த³ஸ்ஸனேன நிரோத⁴ஸ்ஸ விவேகட்டோ² ஆவி ப⁴வதி, நிப்³பா³னாதி⁴க³மஹேதுபூ⁴தஸ்ஸாபி மக்³க³ஸ்ஸ ஸப்பச்சயதாய ஸங்க²தபா⁴வம் பஸ்ஸதோ அப்பச்சயஸ்ஸ நிரோத⁴ஸ்ஸ அஸங்க²தட்டோ² ஆவி ப⁴வதி, ததா² மரணத⁴ம்மதாய து³க்க²ம் வினஸ்ஸந்தம் பஸ்ஸதோ அமரணத⁴ம்மஸ்ஸ நிரோத⁴ஸ்ஸ அமதட்டோ² ஆவி ப⁴வதீதி இமமத்த²ம் த³ஸ்ஸேதி ‘‘விவேகா’’திஆதி³னா. இதரே ஸமுத³யனிரோத⁴து³க்க²த³ஸ்ஸனேஹீதி ஏத்த² ஸமுத³யத³ஸ்ஸனேன ‘‘நாயம் ஹேது நிப்³பா³னாதி⁴க³மாய, அயம் பன ஹேதூ’’தி ஹேதுட்டோ² ஆவி ப⁴வதி. ததா² பரமக³ம்பீ⁴ரஸ்ஸ நிபுணதரஸ்ஸ து³த்³த³ஸஸ்ஸ நிரோத⁴ஸ்ஸ த³ஸ்ஸனேன த³ஸ்ஸனட்டோ² ஸுகு²மரூபத³ஸ்ஸனேன சக்கு²னோ விய, து³க்க²த³ஸ்ஸனேன பன அனேகரோகா³துரகபணஜனத³ஸ்ஸனேன இஸ்ஸரஜனஸ்ஸ உளாரபா⁴வோ விய மக்³க³ஸ்ஸ ஆதி⁴பதேய்யட்டோ² ஆவி ப⁴வதி.

தே பனேதே ஹேதுட்டா²தி³கே ஸரூபதோ த³ஸ்ஸேதும் ‘‘தத்த² பலிபோ³து⁴பச்சே²த³வஸேனா’’திஆதி³ வுத்தம். தத்த² பலிபோ³து⁴பச்சே²த³வஸேனாதி ஸமுத³யப்பஹானவஸேன. ‘‘மக்³கா³தி⁴பதினோ த⁴ம்மா’’தி வசனதோதி யஸ்மா ஸதிபி ஜா²னாதீ³னம் ஆரம்மணாதி⁴பதிபா⁴வே ‘‘ஜா²னாதி⁴பதினோ த⁴ம்மா’’தி ஏவமாதி³ ந வுத்தம், ‘‘மக்³கா³தி⁴பதினோ த⁴ம்மா’’ இச்சேவ பன வுத்தம். தஸ்மா ஸாதிஸயோ மக்³க³ங்க³த⁴ம்மானம் ஆரம்மணாதி⁴பதிபா⁴வோ. தேனாஹ ‘‘விஸேஸதோ வா ஆரம்மணாதி⁴பதிபூ⁴தா மக்³க³ங்க³த⁴ம்மா ஹோந்தீ’’தி. ஸோ தேஸம் ஆகாரோதி யோ மக்³க³ங்கா³னம் க³ரும் கத்வா பச்சவேக்க²ணவஸேன பவத்தத⁴ம்மானம் ஆரம்மணாதி⁴பதிபச்சயதாஸங்கா²தோ ஆகாரோ, ஸோ மக்³க³ஸ்ஸ ஆதி⁴பதேய்யட்டோ². புரிமோ பன ஆதி⁴பதேய்யட்டோ² ஸஹஜாதாதி⁴பதிவஸேன வுத்தோ. அபி⁴ஸமேதப்³ப³ட்டோ²தி யதா²வுத்தபீளனாதி³அத்த²மேவ படிவிஜ்ஜி²தப்³ப³தாய ஏகஜ்ஜ²ம் கத்வா வத³தி. தேன அபி⁴ஸமயஸத்³த³ம் கம்மத்த²ம் த³ஸ்ஸேதி. அபி⁴ஸமயஸ்ஸாதி ஞாணஸ்ஸ. பவத்திஆகாரோதி பரிஜானனாதி³விஸேஸாகாரோ. ஸோ ஹி மக்³க³க்க²ணே அஸம்மோஹதோ ஸித்³தோ⁴, பச்சா² பச்சவேக்க²ணாதி³னா பாகடோ ஹோதி. ஆகாரோபி ஞாணேன அரணீயதோ அத்தோ²தி வுச்சதீதி கத்வா ததியனயோ த³ஸ்ஸிதோ. பீளனாதி³னா த³ஸ்ஸிதோ விஸயவிபா⁴கே³னபி விஸயிவிபா⁴கோ³ ஹோதி யதா² ‘‘ரூபஸஞ்ஞா, ஸத்³த³ஸஞ்ஞா’’தி (ஸம். நி. 3.57).

குச்சி²தம் க²ந்தி க³ரஹிதம் ஹுத்வா அஸாரம். ‘‘ஸமாக³மோ’’திஆதி³னா அன்வயதோ ப்³யதிரேகதோ ச ஸம்-ஸத்³த³ஸ்ஸ ஸம்யோக³த்த²ஜோதகத்தமாஹ. ‘‘உப்பன்னம் உதி³த’’ந்திஆதீ³ஸு கேவலஸ்ஸ பன்ன-ஸத்³த³ஸ்ஸ, இத-ஸத்³த³ஸ்ஸ ச பயோகே³ உப்பத்திஅத்த²ஸ்ஸ அனுபலப்³ப⁴னதோ, உ-ஸத்³த³ஸ்ஸ ச பயோகே³ உபலப்³ப⁴னதோ ஸோ உப்பத்திஅத்த²ம் தீ³பேதீதி ஆஹ ‘‘ஏவம் உப்பன்னம் உதி³தந்தி ஏத்தா²பீ’’தி. விஸும் பயுஜ்ஜமானாதி ஆக³ம-இத-பதே³ஹி வினா பயுஜ்ஜமானா. ஸதா⁴துகந்தி அந்தோனீதேன தா⁴துனா ஸதா⁴துகம். தேனேவ தே ‘‘உபஸக்³கா³’’தி ச வுத்தா.

து³க்க²விவேகபா⁴வந்தி து³க்க²விவித்ததம். நிவத்தியாதி நிப்³பா³னஸ்ஸ. நிவத்தேத்வாதி அனுப்பாத³ஸத்³தே³ன விஸேஸனவஸேன நிவத்தேத்வா. நிரோத⁴பச்சயதா நிரோத⁴ஸ்ஸ மக்³க³ஸ்ஸ ஆரம்மணபச்சயதா. புக்³க³லஸச்சி²கிரியாத⁴ம்மபா⁴வேஹீதி புக்³க³லத⁴ம்மபா⁴வேன ஸச்சி²கரணத⁴ம்மபா⁴வேன ச. ப²லந்தி அரியப²லம். தஸ்ஸாதி நிட்டா²னபூ⁴தாய ப²லஸங்கா²தாய து³க்க²னிரோத⁴ப்பத்தியா அபி⁴ஸமயபூ⁴தாய து³க்க²னிரோத⁴ப்பத்தியா படிபத³தா த³ட்ட²ப்³பா³.

படிவிஜ்ஜ²னகாலே நிப்பரியாயேன பு³த்³தா⁴தி³ஸமஞ்ஞாதி ஆஹ ‘‘படிவித்³த⁴காலே பவத்த’’ந்தி. ததோ ஏவாதி தேன பகாஸிதத்தா ஏவ.

தன்னிமித்தபா⁴வோதி ஜாதிஆதி³ விய அதி⁴ட்டா²னபா⁴வேன து³க்க²ஸ்ஸ காரணபா⁴வோ, ந ஸமுத³யஸச்சம் விய பப⁴வபா⁴வேன. உத³யப்³ப³யபீளிதபா⁴வோ ஸங்கா²ரது³க்க²தா. பவத்தனமேவாதி பவத்தி ஏவ. கிச்சம் ரஸோதி ரஸஸ்ஸ கிச்சத்த²தம் த³ஸ்ஸேதி. பவத்தினிவத்தீஸூதி நித்³தா⁴ரணே பு⁴ம்மம். அவிகாரதா விகாராபா⁴வோ நிச்சதா.

மரீசிமாயாஅத்தானந்தி மரீசியா மாயாய அத்தனோ ச அரியஞாணஸ்ஸாதி அரியானம் ஞாணஸ்ஸ. தேன அரியானம் மக்³க³ஞாணானுஸாரேன பவத்தனகஞாணம்பி ஸங்க³ஹிதம் ஹோதி. தேனாஹ ‘‘அவிதத²கா³ஹகஸ்ஸா’’திஆதி³. தேஸந்தி படிவேத⁴பச்சவேக்க²ணஞாணானம். தத்த² படிவேத⁴ஞாணஸ்ஸ படிவிஜ்ஜி²தப்³ப³தா கோ³சரபா⁴வோ, இதரஸ்ஸ ஆரம்மணபா⁴வோ. படிவிஜ்ஜி²தப்³ப³தா, ஆரம்மணபா⁴வோ வா படிவேத⁴ஞாணஸ்ஸ கோ³சரபா⁴வோ, இதரஸ்ஸ ஆரம்மணபா⁴வோவ.

பா³த⁴கப்பப⁴வபா⁴வேனாதி பா³த⁴கஸ்ஸ உப்பாத³கபா⁴வேன விஸும் க³ஹிதத்தா ந தண்ஹா பா³த⁴கபா⁴வேன க³ஹிதா பவத்திபவத்திஹேதூனம் அஸங்கரவஸேன போ³த⁴னதோ. ஏவஞ்ச கத்வா அபி⁴த⁴ம்மபா⁴ஜனீயேபி அயமத்த²வண்ணனா யுஜ்ஜதேவ. யதி³பி ஏவம் ‘‘து³க்க²மேவ பா³த⁴க’’ந்தி நியமானுபபத்தி, ஸமுத³யபா⁴வப்பஸங்கோ³ சாதி சோத³னம் ஸந்தா⁴யாஹ ‘‘ஜாதிஆதீ³னம் விய வா’’திஆதி³. பா³த⁴கத்தஸ்ஸ பா³த⁴கத்தே ச நியமோதி ஆஹ ‘‘த்³விதா⁴பி பா³த⁴கத்தா²வதா⁴ரணேனா’’தி. யதா² ஹி பா³த⁴கத்தஸ்ஸ து³க்கே² நியததா, ஏவம் து³க்க²ஸ்ஸ ச பா³த⁴கத்தே நியததாதி. ஸுத்தந்தபா⁴ஜனீயே தண்ஹாய ஏவ ஸமுத³யபா⁴வஸ்ஸ த³ஸ்ஸிதத்தா தண்ஹாவஸேன நியமம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘ந தண்ஹாய வினா’’திஆதி³மாஹ. ஸுத்தந்தபா⁴ஜனீயவண்ணனா ஹேஸாதி. ‘‘குஸலேஹி வினா’’திஆதி³னா து³க்க²ஹேதுதாய தண்ஹாய பதா⁴னபா⁴வமாஹ. ததா² ஹி ஸா கம்மவிசித்ததாய ஹேதுபா⁴வம் க³ச்ச²ந்தீ விஸேஸேன கம்மஸ்ஸ ஸஹகாரிகாரணம் ஹோதீதி. த்³விதா⁴பி நியமேனாதி மக்³கோ³வ நிய்யானம், நிய்யானமேவ ச மக்³கோ³தி த்³விப்பகாரேன நியமேன.

வசீஸச்சம் ஸச்சவாசா, தம்ஸமுட்டா²பிகா சேதனா சாதி ஆஹ ‘‘விரதிஸச்சேதி முஸாவாத³விரதிய’’ந்தி. கேசி பன ‘‘விரதிஸச்சம் ஸமாதா³னவிரதீ’’தி வத³ந்தி, தேஸம்பி ந ஸமாதா³னமத்தம் விரதிஸச்சம், அத² கோ² ஸமாதா³னாவிஸம்வாத³னம். தம் பன படிஞ்ஞாஸச்சத்தா முஸாவாத³விரதியேவ ஹோதி. தேனாஹ ‘‘ந ஹி அஞ்ஞவிரதீஸு ஸச்சஸத்³தோ³ நிருள்ஹோ’’தி. ஸதிபி து³க்க²ஸமுத³யாவபோ³தே⁴ யாவதே³வ நிரோத⁴மக்³கா³தி⁴க³மத்தா² பஞ்ஞாபா⁴வனாதி பச்சி²மத்³வயஸ்ஸேவ ஸச்சத்த²ம் ஸாதிஸயம், தத³தி⁴க³மஸ்ஸ ச அவிவாத³ஹேதுகம் ஸுத்தே விபா⁴விதம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘தஸ்ஸ பனா’’திஆதி³மாஹ.

டா²னம் நத்தீ²தி அத்தனோ வாத³பதிட்டா²பனகாரணம் நத்தீ²தி அத்தோ². அத்தபா⁴வபடிலாபே⁴னேவ ஸத்தானம் ஜாதிஆதீ³னம் பத்தி ஸம்முகீ²பா⁴வோ ச ஜாயதீதி ஆஹ ‘‘ஸம்பத்ததா, பச்சக்க²தா ச பட²மதா’’தி. ப⁴க³வதோ தே³ஸனாக்கமேனேவ வா பட²மாதி³தா த³ட்ட²ப்³பா³.

பரிஜனனாதீ³ஹீதி பரிஞ்ஞாப்பஹானஸச்சி²கிரியாபா⁴வனாஹி, நிஸ்ஸக்கவசனஞ்சேதம் அஞ்ஞஸத்³த³பேக்கா²ய. த⁴ம்மஞாணகிச்சந்தி ஸபா⁴வத⁴ம்மாவபோ³த⁴கிச்சம். பரிஞ்ஞேய்யாதீ³னி ஏதப்பரமானேவாதி இதோ பரம் நேய்யம் நத்தீ²தி த³ஸ்ஸேதி.

து³க்கா²தீ³னம் அரியஸச்சபா⁴வஸ்ஸ அனுரூபம் யுத்தம், ஆசரியபரம்பராக³தம் வா ஸவனம் அனுஸ்ஸவோ. ஸுதானுஸாரேன, அஞ்ஞதா² வா கக்க²ளபு²ஸனாதி³அனிச்சாதி³ஸபா⁴வஸாமஞ்ஞாகாரபரிக்³க³ண்ஹனம் ஆகாரபரிவிதக்கோ. யதா²விதக்கிதாகாரஸ்ஸ தி³ட்டி²ஸங்கா²தாய த³ஸ்ஸனபூ⁴தாய பஞ்ஞாய நிஜ்ஜா²னக்க²மனம் ரோசனம் தி³ட்டி²னிஜ்ஜா²னக்க²ந்தி. ஆதி³ச்சோ விய பபா⁴ய நிரோத⁴ம் பு²ஸதி ஸச்சி²கரோதி கிலேஸந்த⁴காரம் வித்³த⁴ம்ஸேதி. சத்தாரிபி ஸச்சானி பஸ்ஸதீதி வுத்தம் ‘‘யோ, பி⁴க்க²வே, து³க்க²ம் பஸ்ஸதீ’’திஆதி³னா.

காலந்தரத³ஸ்ஸனந்தி நானாபி⁴ஸமயம் வத³தி. ஏகத³ஸ்ஸினோதி ஏகஸச்சத³ஸ்ஸினோ. ந யோஜேதப்³பா³ ஸியாதி யோஜனாயஞ்ச ஸப்³ப³த³ஸ்ஸனம் த³ஸ்ஸனந்தரபரமந்தி த³ஸ்ஸனானுபரமோ ஆபஜ்ஜேய்ய, ஸச்சானஞ்ச நானாபி⁴ஸமயே து³க்க²த³ஸ்ஸனாதீ³ஹி பட²மமக்³கா³தி³ப்பஹேய்யானம் ஸம்யோஜனத்தயாதீ³னம் ஏகதே³ஸப்பஹானம் ஆபஜ்ஜதி. ததா² ச ஸதி ஏகதே³ஸஸோதாபத்திமக்³க³ட்ட²தா, தத³னந்தரஞ்ச பத்தப்³பே³ன ப²லேன ஏகதே³ஸஸோதாபன்னதா ச ஆபஜ்ஜதி, தஸ்மா ந ஸச்சானம் நானாபி⁴ஸமயோ யுத்தோ. யதா² ச நானாபி⁴ஸமயோ ந யுத்தோ, ஏவம் ஆரம்மணாபி⁴ஸமயோபி. யதி³ ஹி ஆரம்மணகரணேன சதுஸச்சாபி⁴ஸமயோ இச்சி²தோ, ந மக்³கோ³ ஸயமேவ அத்தானம் ஆரம்மணம் கரோதீதி அபரிபுண்ணோ ஸச்சாபி⁴ஸமயோ ஸியா. அஞ்ஞேன மக்³கே³ன மக்³கோ³ ஆலம்பீ³யதீதி பரிபுண்ணோவாதி சே? ஏவம் ஸதி யேன மக்³கே³ன மக்³கோ³ ஆலம்பி³தோ, ஸோபி அஞ்ஞேன, ஸோபி அஞ்ஞேனாதி அனவட்டா²னம் ஸியா, தஸ்மா ந ஆரம்மணபடிவேத⁴தோ சதுஸச்சாபி⁴ஸமயோ யுத்தோ, வுத்தனயேனேவ பன யுத்தோ. கிஞ்ச பரிச்சி²ந்தி³தப்³ப³ம் ஸமுச்சி²ந்தி³தப்³ப³ஞ்ச ஆலம்பி³த்வா பரிச்சே²த³ஸமுச்சே²த³பா⁴வனா மக்³க³ஞாணஸ்ஸ ந யுத்தா ததோ அனிஸ்ஸடபா⁴வதோ, ஸப்³ப³ஸங்க²தவினிஸ்ஸடம் நிப்³பா³னமேவ பன ஆரம்மணதா யுத்தா. அஹேதுகதி³ட்டி² அகிரியதி³ட்டி²க்³க³ஹணேன க³ஹிதா ஹேதுப்³யாபாரோவ பரமத்த²தோ கிரியாதி கத்வா.

பவத்தேதீதி ஸஜ்ஜதி, பவத்தியா வா ஹேது ஹோதி. நிவத்தேதீதி ஸம்ஹரதி பலயம் க³மேதி, பலோகதாதி³வஸேன வா மோக்க²ஹேது ஹோதி. பதா⁴னதோதி பகதிதோ, யம் ‘‘அப்³யத்த’’ந்திபி வுச்சதி.

‘‘காலோ கரோதி பூ⁴தானி, காலோ ஸம்ஹரதீ பஜா;

காலோ ஸுத்தே ஜாக³ரதி, காலோ ஹி து³ரதிக்கமோ’’தி. –

ஏவம்வாதா³ காலவாதி³னோ. ‘‘கண்டகஸ்ஸ திகி²ணதா, கபிட்ட²ப²லாதீ³னம் பரிமண்ட³லதா, மிக³பக்கி²ஸரீஸபாதீ³னம் விசித்தபா⁴வோதி ஏவமாத³யோ கேன காரிதா? ஸபா⁴வேனேவ ஸித்³தா⁴, ஏவம் ஸப்³ப³ம்பி, ந ஏத்த² கஸ்ஸசி காமகாரோ’’தி ஏவம்வாதா³ ஸபா⁴வவாதி³னோ. ‘‘லோகோ நியதோ அச்சே²ஜ்ஜஸுத்தாவுதாபே⁴ஜ்ஜமணிஸதி³ஸோ, ந ஏத்த² கஸ்ஸசி புரிஸகாரோ’’தி ஏவம்பவத்தவாதா³ நியதிவாதி³னோ, –

‘‘யதி³ச்சா²ய பவத்தந்தி, யதி³ச்சா²ய நிவத்தரே;

யதி³ச்சா²ய ஸுக²து³க்க²ம், தஸ்மா யதி³ச்ச²தீ பஜா’’தி. –

ஏவம்பவத்தவாதா³ யதி³ச்சா²வாதி³ஸங்கா²தா அதி⁴ச்சஸமுப்பத்திவாதி³னோ ச ஏத்த² ஸபா⁴வவாதே³ ஏவ அந்தோக³தா⁴தி த³ட்ட²ப்³பா³. அணூஹி லோகோ பவத்ததீதி ஆஜீவகவாத³ம் ஸந்தா⁴யாஹ. ஸோ ஹி அகாரணபரிக்³க³ஹோ. கணாத³வாதோ³ பன இஸ்ஸரிச்சா²வஸேன அணூனம் ஸம்யோக³வியோக³தோ லோகஸ்ஸ பவத்தினிவத்திம் வத³தி. பதா⁴னஸ்ஸ அப்பவத்தீதி மஹதாதி³பா⁴வேன அபரிணாமோ, அனபி⁴ப்³யத்தி வா. ‘‘அஹமஞ்ஞோ, பகதி அஞ்ஞா’’தி ஏவம் பவத்தபகதிபுரிஸந்தரஜானனேன அத்தஸுக²து³க்க²மோஹேஸு அவிபா⁴க³க்³க³ஹணே நிவத்திதே கிர வுத்தனயேன பதா⁴னம் நப்பவத்ததி, ஸோ விமோக்கோ²தி காபிலா. ஏவமாதீ³தி ஆதி³-ஸத்³தே³ன மஹாப்³ரஹ்முனோ ஸமீபதா, ஸம்யோகோ³தி ஏவமாதீ³னம்பி ஸங்க³ஹோ வேதி³தப்³போ³.

ஏகத்தாதி ஏகபா⁴வதோ ஏகோபி வுத்தோ. தயோதி கிச்சவிபா⁴கே³ன. தானீதி ஸம்மாவாசாதி³ஸீலானி. ச²ந்த³ஸ்ஸ ஸத்³த³ஹனானுகூலாபி ச²ந்த³னவஸேன பவத்தி ஹோதீதி ஸத்³தி⁴ந்த்³ரியஸத்³தா⁴ப³லேஹி ஸத்³தி⁴ம் ச²ந்தி³த்³தி⁴பாதோ³ வுத்தோ. தாதி³ஸே காலே உபேக்கா²னிமித்தானுப்³ரூஹனேன உபகாரா ஸமாதி⁴ஸ்ஸ ஸமவாஹிதாவஸேன தாதி³ஸகிச்சாவ உபேக்கா² வேதி³தப்³பா³.

விகா⁴தகத்தாதி ஸம்ஹரணீயவஸேன விஹந்தபா⁴வதோ.

அரியஸச்சத்³வயந்தி ஸமுத³யமக்³க³ஸச்சத்³வயம். தேனேவாதி யதா²வுத்தது³க்கா²தி³ஸத்³தா³னம் பரிஞ்ஞேய்யாதி³வாசகத்தா ஏவ. ஆதி³பத³ஸங்க³ஹோதி ‘‘து³க்க²ம், ந அரியஸச்ச’’ந்தி இமினா சதுக்கே ஆதி³பதே³ ஸங்க³ஹோ. தத³பேக்க²ந்தி அரியஸச்சஸத்³தா³பேக்க²ம் து³க்க²ஸத்³த³ம். சதுத்த²பத³ஸங்க³ஹோதி ‘‘நேவ து³க்க²ம், ந அரியஸச்ச’’ந்தி இமினா பதே³ன ஸங்க³ஹோ. அவஸேஸகிலேஸாத³யோதி தண்ஹாவஜ்ஜகிலேஸா அவஸேஸாகுஸலா, ஸாஸவானி குஸலமூலானி, ஸாஸவா ச குஸலத⁴ம்மா. தே ஹி அபி⁴த⁴ம்மபா⁴ஜனீயே ஸமுத³யபா⁴வேன வுத்தா, ந அரியஸச்சபா⁴வேனாதி ஆஹ ‘‘ஸமுத³யோ, ந அரியஸச்ச’’ந்தி. அஞ்ஞானி மக்³க³ங்கா³னீதி ப²லஸம்மாதி³ட்டி²ஆத³யோ. இமினா நயேனாதி ஏத்தா²யம் யோஜனா – அத்தி² ஸமுத³யோ, ந அரியஸச்சம், அத்தி² அரியஸச்சம், ந ஸமுத³யோ, அத்தி² ஸமுத³யோ சேவ அரியஸச்சஞ்ச, அத்தி² நேவ ஸமுத³யோ, ந அரியஸச்சம். தத்த² பட²மபத³ம் வுத்தத்த²ம். நிரோதோ⁴ அரியஸச்சம், ந ஸமுத³யோ, தண்ஹா ஸமுத³யோ சேவ அரியஸச்சஞ்ச, மக்³க³ஸம்பயுத்தா த⁴ம்மா ஸாமஞ்ஞப²லானி ச யஸ்ஸ பஹானாய ப⁴க³வதி ப்³ரஹ்மசரியம் வுஸ்ஸதி, தத³பா⁴வதோ நேவ ஸமுத³யோ, ந அரியஸச்சம். இதரஸச்சத்³வயம் அரியஸச்சம் தஸ்ஸ தஸ்ஸ பபா⁴வகட்டே²ன ஸியா ஸமுத³யோ, ந பன யஸ்ஸ பஹானாய ப⁴க³வதி ப்³ரஹ்மசரியம் வுஸ்ஸதி தத²த்தே²ன. இதரசதுக்கத்³வயேபி ஆதி³பத³ம் வுத்தத்த²மேவ. ஸேஸேஸு ஸமுத³யோ அரியஸச்சம், ந நிரோதோ⁴, அஸங்க²ததா⁴து நிரோதோ⁴ சேவ அரியஸச்சஞ்ச, மக்³க³ஸம்பயுத்தா த⁴ம்மா, ஸாமஞ்ஞப²லானி ச யஸ்ஸ ஸச்சி²கிரியாய ப⁴க³வதி ப்³ரஹ்மசரியம் வுஸ்ஸதி தத²த்தே²ன நேவ நிரோதோ⁴, ந அரியஸச்சம். இதரஸச்சத்³வயம் அரியஸச்சம், நிரோத⁴த⁴ம்மதாய ஸியா நிரோதோ⁴, ந பன யஸ்ஸ ஸச்சி²கிரியாய ப⁴க³வதி ப்³ரஹ்மசரியம் வுஸ்ஸதி தத²த்தே²ன. ததா² நிரோதோ⁴ அரியஸச்சம், ந மக்³கோ³, அரியமக்³கோ³ மக்³கோ³ சேவ அரியஸச்சஞ்ச, மக்³க³ஸம்பயுத்தா த⁴ம்மா, ஸாமஞ்ஞப²லானி ச யஸ்ஸ பா⁴வனாய ப⁴க³வதி ப்³ரஹ்மசரியம் வுஸ்ஸதி தத²த்தே²ன நேவ மக்³கோ³, ந அரியஸச்சம். இதரஸச்சத்³வயம் ஸியா மக்³கோ³ உபபத்திமக்³க³பா⁴வதோ, ந பன யஸ்ஸ பா⁴வனாய ப⁴க³வதி ப்³ரஹ்மசரியம் வுஸ்ஸதி தத²த்தே²ன.

ஸந்தந்தி ஸமானம். ஏவம் இதரேஸுபீதி காதப்³பா³பி கிரியா காரகரஹிதா கேவலம் அத்தனோ பச்சயேஹி தாய பவத்தமானாய பச்சயஸாமக்³கீ³ கிரியம் கரோதீதி வோஹாரமத்தம் ஹோதி. நிப்³பு³திக³மகேஸுபி ஏஸேவ நயோ.

ஸாஸவதா அஸுப⁴தா கிலேஸாஸுசிபக்³க⁴ரணதோ. து³க்கா²தீ³னந்தி து³க்க²ஸமுத³யமக்³கா³னம். ஸமுத³யாதி³பா⁴வோதி து³க்க²ஸ்ஸ ஸமுத³யமக்³க³பா⁴வோ, ஸமுத³யஸ்ஸ மக்³க³து³க்க²பா⁴வோ, மக்³க³ஸ்ஸ து³க்க²ஸமுத³யபா⁴வோ ச, ந பன நிரோத⁴பா⁴வோ து³க்கா²தீ³னந்தி ஸம்ப³ந்தோ⁴. அஞ்ஞமஞ்ஞஸமங்கி³தாதி து³க்கா²தீ³னம் இதரீதரஸபா⁴வயோகோ³. தண்ஹாயாதி ஆதா⁴ரே பு⁴ம்மம். புனப்³ப⁴வஸ்ஸாதி புனப⁴வஸங்கா²தஸ்ஸ ஆயதிது³க்க²ஸ்ஸ. பகதிவாதீ³னந்தி காபிலானம். விகாராதி மஹதாத³யோ ப்³யத்தா. விபா⁴வதோதி அபி⁴ப்³யத்திதோ, பரிணாமதோ வா புப்³பே³. படிப்பலீனா சாதி பச்சா² பகதியம் பலயம் க³தா வேஸம்மம் முஞ்சித்வா ஸத்தாதி³ஸமபா⁴வேன அந்தோ ஸமோருத்³தா⁴. தேனாஹ ‘‘பகதிபா⁴வேனேவ திட்ட²ந்தீ’’தி. பகதிபா⁴வேனேவாதி அப்³யத்தபா⁴வேனேவ. ஸமுத³யபா⁴வேனாதி தண்ஹாஸங்கா²தபப⁴வபா⁴வேன. அஞ்ஞதா² தம்ஸம்பயுத்தஅவிஜ்ஜாதீ³னம்பி ஸமுத³யபா⁴வோ லப்³ப⁴தேவாதி. அவிப⁴த்தேஹீதி வேஸம்மவிரஹேன பகதிபா⁴வம் க³தேஹி. ‘‘விகாரேஹீ’’தி ஸாமஞ்ஞதோ வுத்தே ‘‘மஹந்தா’’திஆதி³னா ஸரூபதோ த³ஸ்ஸேதி. தத்த² மஹந்தோதி மஹாபு³த்³தி⁴. தஞ்ஹி காபிலா ‘‘மஹாஅஜ்ஜா²ஸயோ’’தி ச வோஹரந்தி. ரூபதம்மத்தாத³யோ பஞ்ச தம்மத்தா, அஹம்காரோ சாதி ச² அவிஸேஸா. சக்கு² ஸோதம் கா⁴னம் ஜிவ்ஹா காயோ வாசா பாணி பாதோ³ பாயு உபத்த²ம் மனோதி ஏகாத³ஸிந்த்³ரியானி. பத²வீ ஆபோ தேஜோ வாயோ ஆகாஸந்தி பஞ்ச பூ⁴தவிஸேஸா, தேஹி. ‘‘பகதிபா⁴வேனேவ டி²தேஹீ’’தி இமினா ‘‘அவிப⁴த்தேஹீ’’தி பத³ஸ்ஸ அத்த²ம் வத³தி. ஸக³ப்³பா⁴தி ஸபீ³ஜா அஸுஞ்ஞதா. தந்தூஸூதி ஸுத்தேஸு ஸமவாயிகாரணபூ⁴தேஸு. ததா² கபாலேஸு. திவித⁴ஞ்ஹி தே காரணம் வத³ந்தி உபாதா³னகாரணம் நிமித்தகாரணம் ஸமவாயிகாரணந்தி. தத்த² துரிவேமஸலாகாத³யோ உபாதா³னகாரணம். தந்தவாயோ நிமித்தகாரணம். தந்தவோ ஸமவாயிகாரணந்தி. த்³வீஸு அணூஸூதி பத²வீபூ⁴தேஸு வா ஆபோதேஜோவாயோபூ⁴தேஸு வா த்³வீஸு பரமாணூஸு. இத⁴பு³த்³தி⁴வோஹாரஜனகோதி ‘‘இத⁴ தந்தூஸு படோ, இத⁴ கபாலேஸு க⁴டோ, இத⁴ பீ³ரணேஸு க⁴டோ’’திஆதி³னா நயேன ஹேதுப²லானம் ஸம்ப³ந்த⁴பூ⁴தேன ஸத்தானம் இத⁴பு³த்³தி⁴வோஹாரா ஜாயந்தி. ஸோ கோ³விஸாணானம் விய அவிஸும் ஸஹஸித்³தா⁴னம் ஸம்ப³ந்தோ⁴ ஸமவாயோ. கா²ணுஸேனானம் விய பன விஸும்ஸித்³தா⁴னம் ஸம்ப³ந்தோ⁴ ஸம்யோகோ³. தீஸு அணூஸு திஅணுகம் ப²லம் ஸமவேதம் ஏகீபூ⁴தமிவ ஸம்ப³ந்த⁴ந்தி யோஜனா. ‘‘ஸமவேத’’ந்தி ஏதஸ்ஸ ‘‘ஏகீபூ⁴தமிவ ஸம்ப³ந்த⁴’’ந்தி இத³ம் அத்த²விவரணம். மஹாபரிமாணந்தி மஹந்தபரிமாணம் மஹாபத²வீஆதி³கம் ஏகம் ப²லம், யம் தே ‘‘காரியம் த்³ரப்³ய’’ந்தி வத³ந்தி. யேஹி காரணேஹி ஆரத்³த⁴ம் காரியத்³ரப்³யம், தத³ந்தோக³தா⁴னி ஏவ தானி காரணானி மஞ்ஞந்தீதி ஆஹ ‘‘அத்தனோ அந்தோக³தே⁴ஹி காரணேஹீ’’தி. ஸதி ஸமவாயே ஹேதும்ஹி ப²லம் ஸமவேதந்தி ப²லே ஹேது ஸியா, தம் நத்தீ²தி த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ ‘‘ஸமவாயாபா⁴வா ப²லே ஹேது நத்தீ²தி ஹேதுஸுஞ்ஞம் ப²ல’’ந்தி.

ஆஹாரபே⁴தே³தி கப³ளீகாராதி³ஆஹாரவிஸேஸே. தப்பச்சயத⁴ம்மபே⁴தே³தி அஜ்ஜோ²ஹரணீயவத்து²ஸளாயதனஅவிஜ்ஜாஅபி⁴ஸங்கா²ரஸங்கா²தே தேஸம் பச்சயபூ⁴தத⁴ம்மவிஸேஸே, ஓஜட்ட²மகரூபவேத³னாபடிஸந்தி⁴விஞ்ஞாணனாமரூபஸங்கா²தே வா தன்னிப்³ப³த்தத⁴ம்மவிஸேஸே, தே பச்சயா ஏதேஸம் த⁴ம்மவிஸேஸானந்தி தப்பச்சயத⁴ம்மபே⁴தா³. ரூபாதி³ஆரம்மணவஸேன வாதி யோஜனா. யானத்³வயவஸேனாதி ஸமத²விபஸ்ஸனாயானத்³வயவஸேன. கிஞ்சாபி மக்³க³க்க²ணே ஸமத²விபஸ்ஸனா யுக³னத்³தா⁴வ, யதா² பன ஸுஞ்ஞதாதி³ஸமஞ்ஞா, ஏவம் ஸமத²விபஸ்ஸனாஸமஞ்ஞாபி ஆக³மனதோ மக்³க³ஸ்ஸ ஸியுந்தி ஆஹ ‘‘ஆக³மனவஸேன வுத்தோ’’தி. யஸ்ஸ வா பஞ்ஞிந்த்³ரியம் அதி⁴கம், தஸ்ஸ மக்³கோ³ விபஸ்ஸனா, இதரஸ்ஸ ஸமதோ²தி ஏவமேத்த² அத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³.

ஸமாதி⁴ஜாதி ஸமாதா⁴னட்டோ²வ. ததோ ஏவாதி ஸமாதி⁴அனுகு³ணகிரியத்தாவ.

ஆதா³ய ஊஹித்வாதி க³ஹேத்வா விய தக்கேத்வா விதக்கேத்வா. த்³வின்னந்தி ஸம்மாதி³ட்டி²ஸம்மாஸங்கப்பானம். புரிமகாலஸ்ஸ விய நித்³தே³ஸோ யதா² ‘‘ஏகம் க²ந்த⁴ம் படிச்ச தயோ க²ந்தா⁴’’தி, ‘‘ஏகம் மஹாபூ⁴தம் படிச்ச தயோ மஹாபூ⁴தா’’தி ச.

ஓகா³ஹிதுந்தி ஞாணேன படிவிஜ்ஜி²தும். க³ஹேதும் அஸக்குணேய்யதாய ஸண்ஹத்தம். ஸுகு²மாய பஞ்ஞாய க³ஹேதப்³ப³தாய ஸுகு²மத்தம். இதீதி இமினா கமேனாதி அயமத்தோ²தி அதி⁴ப்பாயேனாஹ ‘‘இதிஸத்³தே³ன விஜானனக்கமம் த³ஸ்ஸேதீ’’தி. ஏவம் பகாரேஹீதி ஏவம்-ஸத்³தே³ன ஜோதியமானோ ஏவ அத்தோ² பகார-ஸத்³தே³ன வுச்சதீதி ‘‘ஏவம்-ஸத்³தே³ன விஜானனகாரணபூ⁴தே நயே த³ஸ்ஸேதீ’’தி வுத்தம். இதீதி வா நித³ஸ்ஸனத்தோ². தேன வுத்தப்பபே⁴தே³ பச்சாமஸனவஸேன நித³ஸ்ஸேதி. ஏவம்-ஸத்³தோ³ இத³மத்தோ². தேன ஏவம் பகாரேஹீதி இத³ம்பகாரேஹி, ஈதி³ஸேஹீதி அத்தோ².

உத்³தே³ஸவண்ணனா நிட்டி²தா.

1. து³க்க²ஸச்சனித்³தே³ஸோ

ஜாதினித்³தே³ஸவண்ணனா

190. ‘‘ஜாதிஆதி³னித்³தே³ஸே’’தி இமினா ‘‘தத்தா²’’தி பத³ஸ்ஸ அத்த²ம் வத³தி. து³க்க²மாதிகாதி து³க்க²து³க்கா²தீ³னம் து³க்க²விஸேஸானம் உத்³தே³ஸோ. பத³த்³வயேதி ‘‘பரியாயது³க்க²ம், நிப்பரியாயது³க்க²’’ந்தி ஏதஸ்மிம் பத³த்³வயே.

து³க்க²த்தாயேவாதி நிப்பரியாயது³க்க²தம் வத³தி. ஸபா⁴வேன நாமம் விஸேஸேதீதி அன்வத்த²ஸஞ்ஞதம் த³ஸ்ஸேதி. புரிமேன ஸபா⁴வது³க்க²வாசகேன து³க்க²ஸத்³தே³ன. ஸோ ஹி விஸேஸனம் அவச்சே²த³கபா⁴வதோ பச்சி²மம் ஸங்கா²ரது³க்க²ட்ட²ம் விஸேஸேதி. ஸோ ஹி நிவத்தேதப்³ப³க³ஹேதப்³ப³ஸாதா⁴ரணத்தா அவச்சி²ந்தி³தப்³போ³. தேனாதி விபரிணாமஅதி⁴ட்டா²னாதி³பகாரவிஸேஸேன.

தே³ஸேதப்³ப³ஸ்ஸ அத்த²ஸ்ஸ ஸங்கி²பனம் இத⁴ ஸங்கே²போ, ஸோ ச தப்³பி³பா⁴கா³னம் ஸாதா⁴ரணபா⁴வோதி ஆஹ ‘‘ஸங்கே²போ ஸாமஞ்ஞ’’ந்தி. அந்தோகரித்வாதி அந்தோக³தே⁴ கத்வா, ஸங்க³ஹேத்வா வா. உப⁴யதா²பீதி ஸங்கே²பதோபி வித்தா²ரதோபி. ஸாதா⁴ரணபா⁴கா³னம் விப⁴ஜனம் விபா⁴கோ³, வித்தா²ரோதி ஆஹ ‘‘வித்தா²ரோ பன விஸேஸோ’’தி. விஸேஸந்தரனிவத்தகோதி விபா⁴க³ந்தராஸங்கா³ஹகோ.

191. அபரத்தா²தி பு⁴ம்மவசனம் ஸாமிஅத்தே² யதா² ‘‘ஸப்³ப³த்த² பாத³க’’ந்தி ஆஹ ‘‘ஸாமிஅத்தே²பி ஹி அபரத்த²ஸத்³தோ³ ஸிஜ்ஜ²தீ’’தி. ஸித்³தி⁴ பன ‘‘இதராஹிபி தி³ஸ்ஸதீ’’தி இமினா வேதி³தப்³பா³. யஸ்மா ச ஏவம் ஸத்³தோ³ ஸம்ப⁴வதி, தஸ்மா பாளியம் ஸாமிவஸேன வுத்தம் அட்ட²கதா²யம் பு⁴ம்மவஸேன த³ஸ்ஸிதந்தி தீ³பேந்தோ ‘‘தேஸம் தேஸந்தி வா’’திஆதி³மாஹ. அபரஸ்ஸாதி அபரஸ்ஸ ஸத்தஸ்ஸ. மனுஸ்ஸாதி³பே⁴தோ³ உபபத்திப⁴வோ க³தி, தப்³பி³ஸேஸபூ⁴தா க²த்தியாதி³ஸாமஞ்ஞாதி⁴ட்டா²னா க²ந்தா⁴ ஜாதீதி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘பஞ்சக³திவஸேனா’’திஆதி³மாஹ.

திணாகாரோதி திணவிகப்போ, திணவிஸேஸோதி அத்தோ². ஏவந்தி நித³ஸ்ஸனே. தேன வுத்தப்பகாரம் பட²மம் விஞ்ஞாணபாதுபா⁴வம் பச்சாமஸதி. தது³பாதா³யாதி ததோ பட்டா²ய. அரியபா⁴வகரணத்தாதி அரியபா⁴வகாரணத்தா. கரோதீதி ஹி கரணம். அரியஸதி³ஸத்தா வா அரியஸீலம். புது²ஜ்ஜனகல்யாணகானம்பி ஹி சதுபாரிஸுத்³தி⁴ஸீலம் அரியஸீலஸதி³ஸம். ஆகாரவிகாராதி உப்பஜ்ஜனாதி³ஆகாரவிகதியோ. ஸஹுப்பாத³காதி உப்பாத³ஸஹிதா உப்பாதா³வத்தா² க²ந்தா⁴. ஆயதனவஸேனாதி பரிபுண்ணாபரிபுண்ணாயதனவஸேன. யோனிவஸேனாதி அண்ட³ஜாதி³யோனிவஸேன. ஏகேகேனேவ பதே³னாதி யதா² து³தியனயே ஜாதிஆதி³பதே³ஸு த்³வீஹி த்³வீஹி பதே³ஹி பரிபுண்ணாபரிபுண்ணாயதனயோனிவிபா⁴கே³ன ஸப்³ப³ஸத்தே பரியாதி³யித்வா ஜாதி த³ஸ்ஸிதா, ந ஏவமித⁴. இத⁴ பனேதேஸு ஏகேகேனேவ பதே³ன அவிபா⁴க³தோ ஸப்³ப³ஸத்தே பரியாதி³யித்வா. உப⁴யத்தா²தி புரிமபச்சி²மனயேஸு பா⁴வனித்³தே³ஸோவ யுத்தோ. அனபி⁴ஹிதே விப⁴த்திவிதா⁴னம், நாபி⁴ஹிதேதி. பாகடா நிப்³ப³த்தீதி அபி⁴ப்³யத்தா நிப்³ப³த்தி.

த்³வின்னம் த்³வின்னந்தி ஏகவோகாரப⁴வே ரூபாயதனத⁴ம்மாயதனவஸேன த்³வின்னம், சதுவோகாரப⁴வே மனாயதனத⁴ம்மாயதனவஸேன த்³வின்னம். ஸேஸேதி பஞ்சவோகாரப⁴வே. பஞ்சன்னந்தி சக்கு²ஸோதமனோரூபத⁴ம்மாயதனவஸேன பஞ்சன்னம். தானி ஹி ரூபப⁴வே பஞ்சவோகாரே உபபத்திக்க²ணே உப்பஜ்ஜந்தி. காமதா⁴துயம் படிஸந்தி⁴க்க²ணே உப்பஜ்ஜமானானந்தி யோஜனா. விகலாவிகலிந்த்³ரியானந்தி அபரிபுண்ணபரிபுண்ணாயதனானம் ஸத்தானம். இந்த்³ரியவஸேனேவ ஹி ஆயதனானம் வேகல்லம் இச்சி²தப்³ப³ம். தத்த² விகலிந்த்³ரியஸ்ஸ ஸத்தன்னம் நவன்னம் த³ஸன்னம் புனபி த³ஸன்னம், இதரஸ்ஸ ஏகாத³ஸன்னம் ஆயதனானம் வஸேன ஸங்க³ஹோ வேதி³தப்³போ³. ஸத்தன்னந்தி காயமனோரூபக³ந்த⁴ரஸபோ²ட்ட²ப்³ப³த⁴ம்மாயதனவஸேன ஸத்தன்னம். க³ப்³ப⁴ஸேய்யகஞ்ஹி ஸந்தா⁴யேதம் வுத்தம். நவன்னந்தி சக்கு²ஸோதஸத்³தா³யதனவஜ்ஜானம் நவன்னம். அந்த⁴ப³தி⁴ரவஸேன ஹித³ம் வுத்தம். த³ஸன்னந்தி சக்கு²ஸத்³த³வஜ்ஜானம். புன த³ஸன்னந்தி ஸோதஸத்³த³வஜ்ஜானம். அந்த⁴வஸேன, ப³தி⁴ரவஸேன சேதம் த்³வயம் வுத்தம். ஏகாத³ஸன்னந்தி ஸத்³த³வஜ்ஜானம்.

தம்து³க்க²பா⁴வோதி பரியாயது³க்க²பா⁴வோ. தத்த² நிப்³ப³த்தினிவாரணேனாதி உப்பலபது³மாதீ³ஸு உப்பத்திபடிக்கே²பேன அபா⁴வகத²னேன. து³க்கு²ப்பத்திகாரணேதி து³க்கு²ப்பத்தியா ஹேதுபூ⁴தே து³க்கு²ப்பத்திட்டா²னே.

மரணனித்³தே³ஸவண்ணனா

193. க²ந்த⁴பே⁴த³ஸ்ஸாதி க²ந்த⁴வினாஸஸ்ஸ. ஸோதி க²ந்த⁴பே⁴தோ³. பப³ந்த⁴ஸமுச்சே²தோ³தி பப³ந்த⁴ஸ்ஸ அச்சந்தஸமுச்சே²தோ³. தப்³பா⁴வதோதி ஸம்முதிமரணபா⁴வதோ. ததே³கதே³ஸபா⁴வதோதி தத³வயவபா⁴வதோ. தஸ்ஸேவ நாமந்தி அஸம்மோஹத்த²ம் வுத்தம் ஸப்³ப³ஸ்ஸாபி ஏககம்மனிப்³ப³த்தஜீவிதிந்த்³ரியப்பப³ந்த⁴விச்சே²த³பா⁴வதோ. ஸம்முதிமரணமேவ ஹி ஜாதிக்க²யமரணம், தம் பன ஜாதிக்க²யமரணம் உபக்கமமரணம், ஸரஸமரணந்தி து³வித⁴ம். தத்த² ஸரஸமரணம்பி ஆயுக்க²யமரணம், புஞ்ஞக்க²யமரணந்தி து³வித⁴ம். ஏவமேதேஸம் ததே³கதே³ஸதா வேதி³தப்³பா³. யஞ்சேத்த² உபக்கமமரணம், தம் அகாலமரணம். ஸரஸமரணம் காலமரணம். மரணேன ஸத்தா யதா²லத்³த⁴அத்தபா⁴வேன வியுஜ்ஜந்தீதி ஆஹ ‘‘ஸம்பத்திப⁴வக்க²ந்தே⁴ஹி வியோஜேதீ’’தி.

காரணத்தோ²தி மூலத்தோ². மூலஞ்ஹி ‘‘ஆதீ³’’தி வுச்சதி ‘‘கோ சாதி³ குஸலானம் த⁴ம்மானம்? ஸீலஞ்ச ஸுவிஸுத்³த⁴ம், தி³ட்டி² ச உஜுகா’’திஆதீ³ஸு (ஸம். நி. 5.369). தேனாஹ ‘‘ஸந்தி⁴ப³ந்த⁴னச்சே²த³மூலகந்தி அத்தோ²’’தி.

ப²லகிரியாக³ப்³பா⁴ ஈதி³ஸீ ஹேதுகிரியாதி கத்வா வுத்தம் ‘‘அந்தோக³தா⁴’’தி. ப்³யஸனஸ்ஸ ஹி ஆபாத³கேஹி ஆபாத³னம் ஆபாதே³தப்³ப³ஆபத்தியா ஸஹேவ ஸிஜ்ஜ²தீதி.

ஸோகனித்³தே³ஸவண்ணனா

194. ஸுக²ம் ஹினோதி பவத்ததி ஏதேனாதி ஸுக²காரணம் ஹிதம். போ⁴க³ப்³யஸனாதி³பத³த்த²விஸேஸந்தி போ⁴க³ப்³யஸனம், ஸீலப்³யஸனந்தி ஏவம் போ⁴க³ஸீலபதா³னம் வஸேன அத்த²விஸேஸம். ஸமாஸவிஸேஸந்தி ‘‘ரோகோ³யேவ ப்³யஸனம், தி³ட்டி² ஏவ ப்³யஸன’’ந்தி ஸமானாதி⁴கரணவஸேன ஸமாஸவிஸேஸம். அன்னபானவத்த²யானாதி³ பரிபு⁴ஞ்ஜிதப்³ப³தோ போ⁴கோ³தி அதி⁴ப்பேதோ, ஸோ ச த⁴ம்மஸமூஹபா⁴வேன. தப்³பி³னாஸாதி ஞாதிபோ⁴க³ப்³யஸனானி வுத்தானீதி தே விகாரபா⁴வேன பஞ்ஞாபேதப்³ப³த்தா பண்ணத்திமத்தா. பரினிப்ப²ன்னம் நாம க²ந்த⁴பஞ்சகம். அதம்ஸபா⁴வத்தா பண்ணத்தி அபரினிப்ப²ன்னா, அனிப்ப²ன்னா ச ஹோதீதி வுத்தம் ‘‘அபரினிப்ப²ன்னதம் ஸந்தா⁴ய அனிப்ப²ன்னானீதி ஆஹா’’தி. ந ஹி பண்ணத்தி கேனசி நிப்பா²தீ³யதி. அஞ்ஞத்தா²பி அபரினிப்ப²ன்னே அனிப்ப²ன்னவோஹாரோ ஆக³தோதி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘அபரினிப்ப²ன்னதம்யேவா’’திஆதி³மாஹ. காமஞ்சேத்த² அபரினிப்ப²ன்னம் ‘‘அனிப்ப²ன்ன’’ந்தி வுத்தம், ‘‘நிப்ப²ன்ன’’ந்தி பன ந பரினிப்ப²ன்னமேவ வுச்சதி, நாபி ஸப்³போ³ ஸபா⁴வத⁴ம்மோதி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘க²ந்த⁴விப⁴ங்கே³ சா’’திஆதி³மாஹ. நிப்ப²ன்னதா வுத்தாதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. அனிப்ப²ன்னதா ஸபா⁴வத⁴ம்மத்தேபி கேனசி ந நிப்பா²தீ³யதீதி கத்வா.

ஸங்குசிதம் சிந்தனந்தி பீதிஸோமனஸ்ஸபடிபக்க²தோ, தோ³ஸஸம்பயோக³தோ ச ஆரம்மணே அனபி⁴ரதிப்பவத்திமாஹ. அந்தோ அத்தனோ நிஸ்ஸயஸ்ஸ நித்³த³ஹனவஸேன வா ஜா²னம் சிந்தனம் அந்தோனிஜ்ஜா²னம். ஸதிபி அனுஸோசனபா⁴வே அத்தனோ கதாகதகுஸலாகுஸலவிஸயோ மனோவிலேக²பூ⁴தோ விப்படிஸாரோ குக்குச்சம், யதா²வுத்தஅந்தோனிஜ்ஜா²னம் ஸோகோதி உபி⁴ன்னம் விஸேஸோ வேதி³தப்³போ³.

‘‘மனோத்³வாரஜவனக்க²ணே’’தி பரிப்³யத்தமந்தோனிஜ்ஜா²னம் ஸந்தா⁴யாஹ, இதரம் பன பஞ்சத்³வாரஜவனேஸுபி லப்³ப⁴தேவ. தேனாஹ ‘‘காயவிஞ்ஞாணாதீ³’’திஆதி³. தோ³மனஸ்ஸஸ்ஸாதி அஸோசனாகாரஸ்ஸ தோ³மனஸ்ஸஸ்ஸ, ஸோசனாகாரஸ்ஸாபி வா நானாவீதி²கஸ்ஸ. தம்பி ஹி து³க்க²மேவாதி. அஞ்ஞதா²தி மனோத்³வாரஜவனே ஏவ க³ஹிதே. தத்தா²தி காயவத்து²கமனோத்³வாரிகேஸு.

பரிதே³வனித்³தே³ஸவண்ணனா

195. ஆதே³வனஸத்³த³ம் கத்வாதி ஆதே³வித்வா, விலபித்வாதி அத்தோ². புக்³க³லஸ்ஸ ஸம்ப⁴மபா⁴வோதி யஸ்ஸ ஸத்தஸ்ஸ உப்பஜ்ஜதி, தஸ்ஸ அனவட்டா²னபா⁴வோ. ஸம்ப⁴மம் வா அப்³ப⁴ந்தரக³தம் தஸ்ஸ பச்சுபட்டா²பேதி பாகடபா⁴வகரணேனாதி ஸம்ப⁴மபச்சுபட்டா²னோ.

முட்டீ²ஹி போத²னாதீ³னி முட்டி²போத²னாதீ³னி.

யேன தோ³மனஸ்ஸேன. புப்³பே³ வுத்தது³க்க²தோதி ‘‘அத்தனோ க²ந்த⁴ம் முட்டீ²ஹி போதே²தீ’’திஆதி³னா வுத்தது³க்க²தோ. தம்னிதா³னந்தி பரிதே³வனிதா³னம்.

து³க்க²தோ³மனஸ்ஸனித்³தே³ஸவண்ணனா

196-7. காயது³க்கா²பி⁴பூ⁴தஸ்ஸ பதிகாராபி⁴லாஸாய தாதி³ஸது³க்கா²வஹபயோக³காலாதீ³ஸு காயிகது³க்க²ஸ்ஸ தது³பனிஸ்ஸயதா வேதி³தப்³பா³. ஏதேன து³க்கே²னாதி அனாத²தாஹத்த²பாத³ச்சே²த³னாதி³து³க்கே²ன.

உபாயாஸனித்³தே³ஸவண்ணனா

198. து³க்க²ட்டா²னனிஸஜ்ஜாதீ³னி து³க்க²ட்டா²னாதீ³னி. தோ³மனஸ்ஸஸ்ஸ வத்து² ஹோதி உபாயாஸோதி ஸம்ப³ந்தோ⁴.

அப்பியஸம்பயோக³னித்³தே³ஸவண்ணனா

199. அஞ்ஞஸாபேக்க²ஸத்³தோ³ அஸமத்த²ஸமாஸோதி தம் த³ஸ்ஸேதி ‘‘யேன ஸமாஸோ, ந தஸ்ஸாயம் படிஸேத⁴கோ அ-காரோ’’தி.

பச்சி²மத்³வயந்தி ‘‘ஸமோதா⁴னம் மிஸ்ஸீபா⁴வோ’’தி இத³ம் பத³த்³வயம். தத³த்த²வஸேனாதி ஸமோதா⁴னத்த²ஸ்ஸ, மிஸ்ஸீபா⁴வத்த²ஸ்ஸ ச வஸேன ஸங்கா²ரேஸு லப்³ப⁴தி. ஆக³தேஹி ச தேஹி ஸங்கா²ரேஹி புக்³க³லஸ்ஸ ஸம்யோகோ³ ஹோதீதி யோஜனா.

தம்க³ஹணமத்தந்தி ஆபாத²க³தாரம்மணக்³க³ஹணமத்தம்.

இச்சா²னித்³தே³ஸவண்ணனா

201. தம் காலந்தி சுதிசித்தனிரோத⁴தோ உத்³த⁴ம் காலம். ‘‘யம்பீ’’தி யம்-ஸத்³தோ³ கரணத்தே² பச்சத்தந்தி யேனபீதி அத்தோ² வுத்தோ. ‘‘யம் இச்ச²’’ந்தி யம்-ஸத்³தோ³ யதா³ இச்சா²பேக்கோ², ததா³ ‘‘ந லப⁴தீ’’தி ஏத்த² அலாப⁴பதா⁴னாபா⁴வதோ இச்சா² விஸேஸீயதீதி ஆஹ ‘‘அலாப⁴விஸிட்டா² இச்சா² வுத்தா ஹோதீ’’தி. ‘‘இச்ச²ம் ந லப⁴தி ய’’ந்தி ஏவம் கிரியாபராமஸனபூ⁴தோ யம்-ஸத்³தோ³ யதா³ ‘‘ந லப⁴தீ’’தி ஏதம் அபேக்க²தி, தத்த² கு³ணபூ⁴தா இச்சா², பதா⁴னபூ⁴தோ அலாபோ⁴தி ஆஹ ‘‘ததா³ இச்சா²விஸிட்டோ² அலாபோ⁴ வுத்தோ ஹோதீ’’தி.

ஹிரோத்தப்பரஹிதா சி²ன்னிகா, து⁴த்திகாதி வுச்சந்தீதி ஆஹ ‘‘சி²ன்னபி⁴ன்னக³ணேனாதி நில்லஜ்ஜேன து⁴த்தக³ணேனா’’தி. கப்படிகா ஸிப்³பி³தபிலோதிகதா⁴ரினோ.

அலப்³ப⁴னேய்யஇச்ச²ந்தி அலப்³ப⁴னேய்யவத்து²ஸ்மிம் இச்ச²ம்.

உபாதா³னக்க²ந்த⁴னித்³தே³ஸவண்ணனா

202. தாதி³ஸஸ்ஸ வத்து²னோ ஸப்³பா⁴வாதி ஸாமஞ்ஞதோ அனவஸேஸக்³க³ஹணம் ஸந்தா⁴யாஹ.

அதிபாகடேன அதி விய பகாஸேன து³க்கே²னாதி அத்தோ².

து³க்க²ஸச்சனித்³தே³ஸவண்ணனா நிட்டி²தா.

2. ஸமுத³யஸச்சனித்³தே³ஸவண்ணனா

203. மனோ வியாதி மனோ-ஸத்³த³ஸ்ஸ விய. இக-ஸத்³தே³னாதி ‘‘போனோப⁴விகா’’தி ஏத்த² இக-ஸத்³தே³ன. க³மியத்த²த்தாதி ஞாபிதத்த²த்தா. கரணஸீலதா ஹி இத⁴ ஸீலத்தோ², ஸோ ச இக-ஸத்³தே³ன வுச்சதீதி கிரியாவாசகஸ்ஸ கரணஸத்³த³ஸ்ஸ அத³ஸ்ஸனம் அப்பயோகோ³. வுத்தத்தா²னஞ்ஹி அப்பயோகோ³. ஸதி பச்சயந்தரஸமவாயே புனப்³ப⁴வஸ்ஸ தா³யிகா, தத³பா⁴வே அதா³யிகாதி வுத்தாதி ஆஹ ‘‘அதா³யிகாபி புனப்³ப⁴வம் தே³திச்சேவா’’தி தம்ஸபா⁴வானதிவத்தனதோ. தேனேவாஹ ‘‘ஸமானஸபா⁴வத்தா, ததா³னுபா⁴வத்தா சா’’தி. தத்த² ஸபா⁴வோ தண்ஹாயனம். ஆனுபா⁴வோ பச்சயஸமவாயே ப²லனிப்பா²த³னஸமத்த²தா. இதரேஸூதி அவஸிட்ட²கிலேஸாதீ³ஸு. பவத்திவிபாகதா³யினோ கம்மஸ்ஸ ஸஹாயபூ⁴தா தண்ஹா ‘‘உபதி⁴வேபக்கா’’தி அதி⁴ப்பேதாதி ஆஹ ‘‘உபதி⁴ம்ஹி யதா²னிப்³ப³த்தே’’திஆதி³. யதா²னிப்³ப³த்தேதி அத்தனோ பச்சயேஹி நிப்³ப³த்தப்பகாரே. நந்த³னம் ஸம்உப்பிலாவனம் அபி⁴தஸ்ஸனம். ரஞ்ஜனம் வத்த²ஸ்ஸ விய ரங்க³ஜாதேன சித்தஸ்ஸ விபரிணாமனம், ரமாபனம் வா. ராக³ஸம்ப³ந்தே⁴னாதி ராக³பத³ஸம்ப³ந்தே⁴ன ‘‘உப்பன்னஸ்ஸா’’தி புல்லிங்க³வஸேன வுத்தம். ரூபாரூபப⁴வராகோ³ விஸும் வக்க²தீதி ஏத்த² வக்க²தி-கிரியாபத³ம் கம்மத்தே² வேதி³தப்³ப³ம்.

‘‘ஸவத்து²கம் சக்கு²’’ந்தி இமினா ஸகலம் சக்கு²த³ஸகமாஹ, து³தியேன ஸஸம்பா⁴ரசக்கு²ம். சி²த்³த³ந்தி கண்ணஸ்ஸ சி²த்³த³பதே³ஸம். கண்ணப³த்³த⁴ந்தி கண்ணபாளி. வண்ணஸண்டா²னதோ ரத்தகம்ப³லபடலம் விய, கிச்சதோ முது³ஸினித்³த⁴மது⁴ரரஸத³ம் மஞ்ஞந்தி. ஸாமஞ்ஞேன க³ஹிதாதி விஸயேன அவிஸேஸேத்வா க³ஹிதா. விஸயவிஸிட்டா²தி சக்கா²தி³விஸயவிஸிட்டா². ஏத்த² உப்பஜ்ஜதீதி ஸமுதா³யாவயவேஹி விய ஸாமஞ்ஞவிஸேஸேஹி ந நானத்தவோஹாரோ ந ஹோதி யதா² ‘‘ருக்கோ² ஸிம்ஸபா’’தி. ந ஹி ஸப்³போ³ ருக்கோ² ஸிம்ஸபா. தஸ்மா கிரியாபே⁴த³ஸப்³பா⁴வதோ ‘‘ஸயானா பு⁴ஞ்ஜந்தி ஸத⁴னா’’திஆதீ³ஸு விய ‘‘உப்பஜ்ஜமானா’’தி ஏத்த² கிரியாய லக்க²ணதா, இதரத்த² லக்கி²தப்³ப³தா ச வுத்தா. யதி³ உப்பஜ்ஜமானா ஹோதீதி அனிச்சி²தத்தா ஸாஸங்கம் உப்பாத³கிரியாய அத்தி²பா⁴வமாஹ. தேன உப்பாதே³ ஸதீதி அயமேதஸ்ஸ அத்தோ²தி ‘‘உப்பஜ்ஜமானா’’தி ஏத்த² உப்பாதோ³ ஹேதுபா⁴வேன வுத்தோ, இதரோ ச தஸ்ஸ ப²லபா⁴வேனாதி ஆஹ ‘‘ஸோ ஹி தேன உபயோஜிதோ விய ஹோதீ’’தி. உப்பஜ்ஜமானாதி வா தண்ஹாய தத்த² உப்பஜ்ஜனஸீலதா உப்பஜ்ஜனஸபா⁴வோ, உப்பஜ்ஜனஸமத்த²தா வா வுத்தா. தத்தே²வ சஸ்ஸா உப்பஜ்ஜனஸீலதா ஸக்காயதோ அஞ்ஞஸ்மிம் விஸயே பவத்தியா அபா⁴வதோ, ஸமத்த²தா பச்சயஸமவாயேன, அஞ்ஞதா² அஸமத்த²தா, யதோ கதா³சி ந உப்பஜ்ஜதி. நிவிஸமானா நிவிஸதீதி ஏத்தா²பி இமினா நயேன அத்தோ² வேதி³தப்³போ³தி.

ஸமுத³யஸச்சனித்³தே³ஸவண்ணனா நிட்டி²தா.

3. நிரோத⁴ஸச்சனித்³தே³ஸவண்ணனா

204. தண்ஹாய விரஜ்ஜனம் ஹலித்³தி³ராக³ஸ்ஸ விய பலுஜ்ஜனந்தி கத்வா ஆஹ ‘‘க²யக³மனவஸேனா’’தி. விச்சி²ன்னம் நிருஜ்ஜ²னந்தி வுத்தம் ‘‘அப்பவத்திக³மனவஸேனா’’தி. சஜனம் ச²ட்³ட³னம், ஹாபனம் வாதி ஆஹ ‘‘அனபேக்க²தாய சஜனவஸேன, ஹானிவஸேன சா’’தி.

தத³ப்பவத்தி வியாதி தஸ்ஸா தித்தஅலாபு³வல்லியா அப்பவத்தி விய. அப்பவத்திஹேதுபூ⁴தம்பி நிப்³பா³னம் தண்ஹாய அப்பவத்தி விய க³ய்ஹதீதி ஆஹ ‘‘தத³ப்பவத்தி வியா’’தி யதா² ‘‘ராக³க்க²யோ’’தி (ஸம். நி. 4.315, 330). அப்பவத்திபூ⁴தந்தி தண்ஹாய அப்பவத்தியா பத்தம், பத்தப்³ப³ந்தி அத்தோ². நிப்³பா³னம் ஆக³ம்ம நிருத்³தா⁴யபி தண்ஹாய பியரூபஸாதரூபேஸு நிருத்³தா⁴தி வத்தப்³ப³தாத³ஸ்ஸனத்த²ம் வுத்தாதி யோஜனா. ஏத்த² ச யஸ்மா மக்³கோ³, நிப்³பா³னஞ்ச தண்ஹாய ஸமுச்சே²த³ஸாத⁴னம், தஸ்மா ‘‘புரிமா வா உபமா’’திஆதி³னா உபமாத்³வயம் உப⁴யத்த² யதா²க்கமம் யோஜிதம், உப⁴யட்டா²னியம் பன உப⁴யத்தா²பி லப்³ப⁴தேவ.

நிரோத⁴ஸச்சனித்³தே³ஸவண்ணனா நிட்டி²தா.

4. மக்³க³ஸச்சனித்³தே³ஸவண்ணனா

205. தித்தி²யேஹி கப்பிதஸ்ஸ மக்³க³ஸ்ஸ பகதிபுரிஸந்தரஞாணாதி³கஸ்ஸ. அரியம் லபா⁴பேதீதி அரியம் ஸாமஞ்ஞப²லம் லபா⁴பேதி.

தப்³பி³பக்க²விரதிஸபா⁴வாதி தஸ்ஸா ஸம்மாவாசாய விபக்க²தோ மிச்சா²வாசாய விரதிஸபா⁴வா. பே⁴த³கரமிச்சா²வாசா பிஸுணவாசா, ஸப்³பா³பி வா மிச்சா²வாசா விஸம்வாத³னாதி³வஸேன பே⁴த³கரீதி ஆஹ ‘‘பே⁴த³கரமிச்சா²வாசாபஹானேனா’’தி. விஸம்வாத³னாதி³கிச்சதாய ஹி லூகா²னம் அபரிக்³கா³ஹகானம் முஸாவாதா³தீ³னம் படிபக்க²பூ⁴தா ஸினித்³த⁴பா⁴வேன பரிக்³கா³ஹகஸபா⁴வா ஸம்மாவாசா தப்பச்சயஸுபா⁴ஸிதஸம்படிக்³கா³ஹகே ஜனே, ஸம்பயுத்தத⁴ம்மே ச பரிக்³க³ண்ஹந்தீ பவத்ததீதி பரிக்³க³ஹலக்க²ணா. தேனாஹ ‘‘ஜனே, ஸம்பயுத்தே ச பரிக்³க³ண்ஹனகிச்சவதீ’’தி. சீவரகம்மாதி³கோ தாதி³ஸோ பயோகோ³. காதப்³ப³ம் சீவரரஜனாதி³கம். நிரவஜ்ஜஸமுட்டா²பனகிச்சவாதி நிரவஜ்ஜஸ்ஸ கத்தப்³ப³ஸ்ஸ, நிரவஜ்ஜாகாரேன வா ஸமுட்டா²பனகிச்சவா. ஸம்பயுத்தத⁴ம்மே ச ஸமுட்டா²பேந்தோதி ஏத்த² ஸமுட்டா²பனம் மிச்சா²கம்மந்தபடிபக்க²பூ⁴தஸ்ஸ அத்தனோ கிச்சஸ்ஸ அனுகு³ணபா⁴வேன ஸம்பயுத்தானம் பவத்தனமேவ, உக்கி²பனம் வா நேஸம் காயிககிரியாய பா⁴ருக்கி²பனம் விய. ஸம்பயுத்தத⁴ம்மானம், ஆஜீவஸ்ஸேவ வா விஸோத⁴னம் வோதா³பனம்.

தி³ட்டே²கட்டா²தி தி³ட்டி²யா ஸஹஜபஹானேகட்டா², பட²மமக்³க³ஸம்மாதி³ட்டி²வஸேனேவ தம் வேதி³தப்³ப³ம். ‘‘தி³ட்டே²கட்ட²அவிஜ்ஜாத³யோ’’திபி பாடோ². ஏதஸ்மிம் பக்கே² சதுமக்³க³ஸம்மாதி³ட்டி²யா ஸங்க³ஹோ கதோ ஹோதி. உபரிமக்³க³ஸம்மாதி³ட்டி²யா பன தி³ட்டி²ட்டா²னே தம்தம்மக்³க³வஜ்ஜோ² மானோ க³ஹேதப்³போ³. ஸோ ஹி ‘‘அஹ’’ந்தி பவத்திஆகாரதோ தி³ட்டி²ட்டா²னியோ. பகாஸேதீதி கிச்சபடிவேதே⁴ன படிவிஜ்ஜ²தி. தேனேவ ஹி அங்கே³னாதி தேனேவ ஸம்மாதி³ட்டி²ஸங்கா²தேன மக்³க³ங்கே³ன. ததா²பவத்திதேன கரணபூ⁴தேன, தேன வா காரணேன. அங்க³-ஸத்³தோ³ ஹி காரணத்தோ²பி ஹோதீதி. தத்தா²தி மக்³கே³, மக்³க³சித்துப்பாதே³ வா.

இமஸ்ஸேவாதி அரியமக்³க³பரியாபன்னஸ்ஸேவ. யதி³பி விரமிதப்³ப³தோ விரமந்தஸ்ஸ சேதனாபி லப்³ப⁴தேவ, விரதியா ஏவ பன ததா³ பதா⁴னபா⁴வோதி ஆஹ ‘‘விரமணகாலே வா விரதியோ’’தி. ஸுபா⁴ஸிதாதீ³தி அஸம்ப²ப்பலாபாதி³. ஆதி³-ஸத்³தே³ன அபிஸுணாதி³ ஸங்க³ஹிதா. பா⁴ஸனாதீ³தி ஏத்த² பன காயஸுசரிதாதி³. அமக்³க³ங்க³த்தாதி அமக்³க³ஸபா⁴வத்தா. தமேவ சேதனாய அமக்³க³ஸபா⁴வதம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஏகஸ்ஸ ஞாணஸ்ஸா’’திஆதி³ வுத்தம். தத்த² ஸம்மாவாசாதி³கிச்சத்தயம் நாம மிச்சா²வாசாதீ³னம் திண்ணம் பாபத⁴ம்மானம் ஸமுச்சி²ந்த³னம், மக்³க³சேதனா ச தம்ஸபா⁴வா ந ஹோதீதி ந தஸ்ஸா மக்³க³க்க²ணே ஸம்மாவாசாதி³பா⁴வஸித்³தி⁴. தம்ஸித்³தி⁴யந்தி கிச்சத்தயஸித்³தி⁴யம். யதா² பனஸ்ஸா புப்³ப³பா⁴கே³ ஸுபா⁴ஸிதவாசாதி³பா⁴வோ, ஏவம் மக்³க³க்க²ணேபி ஸியா. ஏவம் ஸந்தே யதா² தத்த² ஏகஸ்ஸ ஸம்மாஸங்கப்பஸ்ஸ திகிச்சதா, ஸம்மாதி³ட்டி²ஆதீ³னஞ்ச ஏகேகானம் சதுகிச்சதா, ஏவம் ஏகா மக்³க³சேதனா ஸம்மாவாசாதி³கிச்சத்தயஸ்ஸ ஸாதி⁴கா ப⁴வேய்ய, ததா² ச ஸதி மக்³கே³ ஸம்மாவாசாதீ³னி தீணி அங்கா³னி ந ப⁴வேய்யும், ச²ளங்கி³கோ ச அரியமக்³கோ³ ஸியாதி தயித³மாஹ ‘‘ஏகாய சேதனாயா’’திஆதி³னா. யஸ்மா பனேதம் நத்தி², தஸ்மா மக்³க³பச்சயதாவசனதோ ச ந சேதனாய மக்³க³பா⁴வோதி மக்³க³க்க²ணே விரதியோவ ஸம்மாவாசாத³யோ.

ப்³ரூஹனம் ஸுக²ம். ஸந்தஸுக²ம் உபேக்கா². ஸா ஹி ‘‘உபேக்கா² பன ஸந்தத்தா, ஸுக²மிச்சேவ பா⁴ஸிதா’’தி (விஸுத்³தி⁴. 2.644; விப⁴. அட்ட². 232) வுத்தா. விதக்காதீ³னந்தி தேயேவ அபி⁴னிரோபனாத³யோ பாகடபரியாயேன வுத்தா.

வசீஸங்கா²ரபா⁴வதோ வசீபே⁴த³ஸ்ஸ உபகாரகோ விதக்கோ. ‘‘ஸாவஜ்ஜா…பே… உபகாரகோ ஏவா’’தி இமினா வசீபே⁴த³தம் ஸமுட்டா²பகசேதனானம் விய விரதியாபி விஸேஸபச்சயோ விதக்கோதி த³ஸ்ஸேதி. வசீபே⁴த³னியாமிகா வாசாதி வசீது³ச்சரிதவிரதிமாஹ. ஸா ஹி ஸம்மாவாசாபூ⁴தா மிச்சா²வாசாஸு ஸம்யமினீ. தத்த² யதா² விஸம்வாத³னாதி³மிச்சா²வாசதோ அவிரதோ மிச்சா²கம்மந்ததோபி ந விரமதேவ. யதா²ஹ – ‘‘ஏகம் த⁴ம்மம்…பே… அகாரிய’’ந்தி (த⁴. ப. 176). ததா² அவிஸம்வாத³னாதி³னா ஸம்மாவாசாய டி²தோ ஸம்மாகம்மந்தம்பி பூரேதியேவாதி ஆஹ ‘‘வசீபே⁴த³…பே… உபகாரிகா’’தி. த⁴ம்மானம் பவத்தினிட்டா²பா⁴வதோ யதா² க³தீதி நிப்³ப³த்தி வுச்சதி, ஏவம் பவத்திபா⁴வதோ ரஸலக்க²ணானிபீதி ஆஹ ‘‘கிச்சாதி³ஸபா⁴வே வா’’தி.

அபி⁴னந்த³னந்தி தண்ஹாதி³வஸேன அபி⁴னந்த³னம்.

வாசுக்³க³தகரணம் உக்³க³ஹோ, அத்த²பரிபுச்ச²னம் பரிபுச்சா²தி தது³ப⁴யம் ஸவனாதீ⁴னந்தி ஆஹ ‘‘ஸவனஞாணே ஏவ அவரோத⁴ம் க³ச்ச²ந்தீ’’தி. ஞாணேன பரிச்சி²ந்தி³த்வா க³ஹணம் பரிக்³க³ண்ஹனம்.

தஸ்ஸாதி பயோக³ஸ்ஸ.

ஸோதி காமவிதக்கப்பவத்தியா காரணபூ⁴தோ ஸுப⁴னிமித்தே அயோனிஸோமனஸிகாரோ. தஸ்ஸாதி காமவிதக்கஸ்ஸ. க³தம் க³மனம் பவத்தி, தஸ்ஸ உபாயோதி க³தமக்³கோ³.

பஹாதப்³ப³ஏகத்தந்தி பஹாதப்³ப³தாஸாமஞ்ஞம்.

மக்³க³பா⁴வேன சதுப்³பி³த⁴ம்பி ஏகத்தேனாதி ஸோதாபத்திமக்³கா³தி³வஸேன சதுப்³பி³த⁴ம்பி மக்³க³பா⁴வேன ஏகத்தேன ஸாமஞ்ஞதோ க³ஹேத்வா ‘‘அஸ்ஸா’’தி ஏகவசனேன வுத்தந்தி அத்தோ². ஸப்³ப³ஸ்ஸ மக்³க³ஸ்ஸ அஞ்ஞமஞ்ஞம் ஸதி³ஸதா, ததா² அஸதி³ஸதா ச ஏகச்சஸதி³ஸதா ச ஜா²னங்க³வஸேன ஸப்³ப³ஸதி³ஸஸப்³பா³ஸதி³ஸஏகச்சஸதி³ஸதா, ஸோ ஏவ விஸேஸோதி யோஜேதப்³ப³ம். விபஸ்ஸனானியாமம் து⁴ரம் கத்வா ஆஹாதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. இத⁴ பனாதி இமிஸ்ஸா ஸம்மோஹவினோத³னியம். ஸம்மஸி…பே… நிவத்தனதோதி பட²மத்தே²ரவாத³ம் வத³ந்தோ தத³ஜ்ஜா²ஸயம் புரக்க²த்வா வத³தீதி அதி⁴ப்பாயேன வுத்தம். இதரதா² இதரவாதா³பேத்த² த³ஸ்ஸிதா ஏவாதி. பாத³கஜ்ஜா²னனியாமந்தி பாத³கஜ்ஜா²னனியாமம் து⁴ரம் கத்வா ஆஹாதி யோஜனா. ‘‘விபஸ்ஸனா …பே… த³ட்ட²ப்³போ³’’தி கஸ்மா வுத்தம். ந ஹி தஸ்ஸா இத⁴ படிக்கே²பதா அத்தி². ததா² ஹி வுத்தம் ‘‘கேசி வுட்டா²னகா³மினிவிபஸ்ஸனா நியாமேதீதி வத³ந்தீ’’தி? நயித³மேவம். இதா⁴பீதி இத⁴ பாத³கஜ்ஜா²னனியாமேபி விபஸ்ஸனானியாமோ ந படிக்கி²த்தோதி அயஞ்ஹேத்த² அத்தோ². தேனேவாஹ ‘‘ஸாதா⁴ரணத்தா’’தி. ‘‘இத⁴ பனா’’தி இமினாபி பட²மத்தே²ரவாதோ³ ஸங்க³ஹிதோதி வேதி³தப்³போ³. யதி³ ஏவம் கஸ்மா விபஸ்ஸனானியாமோ விஸும் க³ஹிதோதி? வாத³த்தயாவிது⁴ரதாத³ஸ்ஸனத்த²ம். அஞ்ஞே சாசரியவாதா³தி ஸம்மஸிதஜ்ஜா²னபுக்³க³லஜ்ஜா²ஸயவாதா³.

‘‘ஆருப்பே திகசதுக்கஜ்ஜா²னம்…பே… ந லோகிய’’ந்தி இத³ம் தே²ரவாதே³ ஆக³தம் போராணட்ட²கதா²யம் தந்திம் கத்வா ட²பிதந்தி அட்ட²ஸாலினியம் ஸங்க³ஹேத்வா வுத்தந்தி ஆஹ ‘‘வுத்தம் அட்ட²ஸாலினியந்தி அதி⁴ப்பாயோ’’தி. யேஸூதி பச்சி²மஜ்ஜா²னவஜ்ஜானி ஸந்தா⁴ய வத³தி. தத்த² ஹி அரூபுப்பத்தியம் ஸம்ஸயோ, ந இதரஸ்மிம். ‘‘சதுக்கபஞ்சகஜ்ஜா²ன’’ந்தி வுத்தே அவிஸேஸதோ ஸாஸவானாஸவம் அபேக்கீ²யதி, நிவத்தேதப்³ப³க³ஹேதப்³ப³ஸாதா⁴ரணவசனேனேத்த² ஸாஸவதோ அவச்சி²ந்த³னத்த²ம் ‘‘தஞ்ச லோகுத்தர’’ந்தி வத்வா நிவத்திதத⁴ம்மத³ஸ்ஸனத்த²ம் ‘‘ந லோகிய’’ந்தி வுத்தந்தி த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ ‘‘ஸமுதா³யஞ்ச…பே… ஆஹா’’தி. இதரதா² ப்³யபி⁴சாராபா⁴வதோ ‘‘லோகுத்தர’’ந்தி விஸேஸனம் நிரத்த²கம் ஸியா. தயோ மக்³கா³தி து³தியமக்³கா³த³யோ. தஜ்ஜா²னிகந்தி திகசதுக்கஜ்ஜா²னிகம் ஸோதாபத்திப²லாதி³ம். அஞ்ஞஜா²னிகாபீதி திகசதுக்கஜ்ஜா²னதோ அஞ்ஞஜா²னிகாபி சதுக்கஜ்ஜா²னிகாபி மக்³கா³ உப்பஜ்ஜந்தி. பி-ஸத்³தே³ன தஜ்ஜா²னிகாபி திகசதுக்கஜ்ஜா²னிகாதி அத்தோ². யதி³ ஏவம் சதுவோகாரப⁴வேபி பஞ்சவோகாரப⁴வே விய மக்³க³ஸ்ஸ திகசதுக்கஜ்ஜா²னிகபா⁴வே கேனஸ்ஸ ஜா²னங்கா³தி³னியாமோதி ஆஹ ‘‘ஜா²னங்கா³தி³னியாமிகா புப்³பா³பி⁴ஸங்கா²ரஸமாபத்தீ’’தி. புப்³பா³பி⁴ஸங்கா²ரஸமாபத்தீதி ச பாத³கபூ⁴தா அத்தனா அதிக்கந்தத⁴ம்மவிராக³பா⁴வேன விபஸ்ஸனாய புப்³பா³பி⁴ஸங்கா²ரகாரீ அரூபஸமாபத்தி, ப²லஸமாபத்தி வா. தேனாஹ ‘‘பாத³க’’ந்தி. ந ஸம்மஸிதப்³பா³தி ந ஸம்மஸிதப்³பா³ ஸமாபத்தி ஜா²னங்கா³தி³னியாமிகா ஸம்மஸிதப்³பா³னம் திகசதுக்கஜ்ஜா²னானம் தத்த² அனுப்பஜ்ஜனதோ, இதரத்த² ச விஸேஸாபா⁴வதோ. ப²லஸ்ஸபீதி சதுத்த²பஞ்சமஜ்ஜா²னிகப²லஸ்ஸபி.

து³க்க²ஞாணாதீ³னந்தி து³க்க²ஸமுத³யஞாணானம். தம்தம்குஸலாரம்மணாரம்மணத்தாதி காமாவசராதீ³ஸு யேன யேன குஸலேன ஸத்³தி⁴ம் நேக்க²ம்மஸங்கப்பாத³யோ உப்பஜ்ஜந்தி, தஸ்ஸ தஸ்ஸ குஸலஸ்ஸ ஆரம்மணம் ஆரம்மணம் ஏதேஸந்தி தம்தம்குஸலாரம்மணாரம்மணா, தப்³பா⁴வதோ. தம்தம்விரமிதப்³பா³தி³ஆரம்மணத்தாதி விஸம்வாத³னவத்து²ஆதி³ஆரம்மணத்தா. வீதிக்கமிதப்³ப³தோ ஏவ ஹி விரதீதி. ‘‘அங்கா³ன’’ந்தி இத³ம் ‘‘நேக்க²ம்மஸங்கப்பாதீ³ன’’ந்தி ஏத்தா²பி யோஜேதப்³ப³ம் அவயவேன வினா ஸமுதா³யாபா⁴வதோ. விஸேஸபச்சயோதி பி⁴ன்னஸீலஸ்ஸ, அபரிஸுத்³த⁴ஸீலஸ்ஸ வா ஸம்மப்பதா⁴னாஸம்ப⁴வதோ ஸமாதா⁴னஸ்ஸ விய வாயாமஸ்ஸ ஸீலம் விஸேஸபச்சயோ. அயஞ்ச அத்தோ² யதி³பி புரிமஸித்³த⁴ஸீலவஸேன யுத்தோ, ஸஹஜாதவஸேனாபி பன லப்³ப⁴தேவாதி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘ஸம்பயுத்தஸ்ஸாபீ’’தி ஆஹ. ஸஹஜமேவ சேத்த² அதி⁴ப்பேதந்தி ஆஹ ‘‘ஸம்பயுத்தஸ்ஸேவ சா’’திஆதி³. ஸம்மோஸோ பமாதோ³, தப்படிபக்கோ² அஸம்மோஸோ அப்பமாதோ³, ஸோ சித்தஸ்ஸ ஆரக்கா²தி ஆஹ ‘‘சேதஸோ ரக்கி²ததா’’தி.

ஸீலக்க²ந்தோ⁴ சாதி ச-ஸத்³தே³ன ஸமாதி⁴க்க²ந்தோ⁴ ச. க²ந்திப்பதா⁴னத்தா ஸீலஸ்ஸ அதோ³ஸஸாத⁴னதா, நீவரணஜேட்ட²கஸ்ஸ காமச்ச²ந்த³ஸ்ஸ உஜுவிபச்சனீகபா⁴வதோ ஸமாதி⁴ஸ்ஸ அலோப⁴ஸாத⁴னதா த³ட்ட²ப்³பா³. ஸாஸனந்தி படிவேத⁴ஸாஸனம், ‘‘ஸாஸனப்³ரஹ்மசரிய’’ந்தி ச வத³ந்தி.

மக்³க³ஸச்சனித்³தே³ஸவண்ணனா நிட்டி²தா.

ஸுத்தந்தபா⁴ஜனீயவண்ணனா நிட்டி²தா.