7. பஞ்ஹாவாரவிப⁴ங்க³வண்ணனா

401-403. யேஹி பச்சயேஹி குஸலோ குஸலஸ்ஸ பச்சயோ ஹோதி, தே பச்சயே படிபாடியா த³ஸ்ஸேதுந்தி யதா²க்கமேன ஆக³தாக³தபடிபாடியா த³ஸ்ஸேதுந்தி அத்தோ². குஸலோ குஸலஸ்ஸாதி நித³ஸ்ஸனமத்தமேதம், தேன குஸலோ குஸலாதீ³னம், அகுஸலோ அகுஸலாதீ³னம், அப்³யாகதோ அப்³யாகதாதீ³னம், குஸலாப்³யாகதா குஸலாதீ³னந்திஆதி³கோ ஸப்³போ³ பபே⁴தோ³ நித³ஸ்ஸிதோ ஹோதீதி யதா²னித³ஸ்ஸிதே ஸப்³பே³ க³ஹேத்வா ஆஹ ‘‘தே பச்சயே படிபாடியா த³ஸ்ஸேது’’ந்தி.

404. த³த்வாதி ஏத்த² தா³-ஸத்³தோ³ ஸோத⁴னத்தோ²பி ஹோதீதி மந்த்வா ஆஹ ‘‘விஸுத்³த⁴ம் கத்வா’’தி. தேஸஞ்ஹி தம் சித்தந்தி தேஸந்தி வத்தப்³ப³தாரஹம் ஸகதா³கா³மிமக்³கா³தி³புரேசாரிகம் தம் கோ³த்ரபு⁴சித்தந்தி அதி⁴ப்பாயோ. விபஸ்ஸனாகுஸலம் பன காமாவசரமேவாதி பச்சயுப்பன்னம் பூ⁴மிதோ வவத்த²பேதி. தேனேவாதி த⁴ம்மவஸேனேவ த³ஸ்ஸனதோ, தே³ஸனந்தரத்தாதி அதி⁴ப்பாயோ.

405. அஸ்ஸாத³னம் ஸராக³ஸ்ஸ ஸோமனஸ்ஸஸ்ஸ ஸஸோமனஸ்ஸஸ்ஸ ராக³ஸ்ஸ ச கிச்சந்தி ஆஹ ‘‘அனுப⁴வதி சேவ ரஜ்ஜதி சா’’தி. அபி⁴னந்த³னம் பீதிகிச்சஸஹிதாய தண்ஹாய கிச்சந்தி ஆஹ ‘‘ஸப்பீதிகதண்ஹாவஸேனா’’தி. தி³ட்டா²பி⁴னந்த³னா தி³ட்டி²யேவ. ஏத்த² பன பச்சி²மத்த²மேவ க³ஹேத்வா ‘‘அபி⁴னந்த³ந்தஸ்ஸ அத்தா அத்தனியந்திஆதி³வஸேன…பே… தி³ட்டி² உப்பஜ்ஜதீ’’தி வுத்தம். அபி⁴னந்த³னா பன தி³ட்டா²பி⁴னந்த³னாயேவாதி ந ஸக்கா வத்தும் ‘‘பா⁴வனாய பஹாதப்³போ³ த⁴ம்மோ பா⁴வனாய பஹாதப்³ப³ஸ்ஸ த⁴ம்மஸ்ஸ ஆரம்மண…பே… பா⁴வனாய பஹாதப்³ப³ம் ராக³ம் அஸ்ஸாதே³தி அபி⁴னந்த³தீ’’தி (பட்டா². 2.8.72) வசனதோ, தஸ்மா புரிமோபி அத்தோ² வுத்தோதி த³ட்ட²ப்³போ³. த்³வீஸு பன ஸோமனஸ்ஸஸஹக³தசித்தேஸு யதா²வுத்தேன ஸோமனஸ்ஸேன ராகே³ன ச அஸ்ஸாதே³ந்தஸ்ஸ தேஸுயேவ ஸப்பீதிகதண்ஹாய சதூஸுபி தி³ட்டா²பி⁴னந்த³னாய அபி⁴னந்த³ந்தஸ்ஸ ச தி³ட்டி² உப்பஜ்ஜதீதிபி ஸக்கா யோஜேதும். ஜாதிவஸேனாதி ஸுசிண்ணஸாமஞ்ஞவஸேனாதி அத்தோ².

406. ததா³ரம்மணதாதி ததா³ரம்மணபா⁴வேன. விப⁴த்திலோபோ ஹேத்த² கதோதி. பா⁴வவந்ததோ வா அஞ்ஞோ பா⁴வோ நத்தீ²தி பா⁴வேனேவ விபாகம் விஸேஸேதி, விபாகோ ததா³ரம்மணபா⁴வபூ⁴தோதி அத்தோ². விஞ்ஞாணஞ்சாயதனனேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனவிபாகானம் விய ந காமாவசரவிபாகானம் நியோக³தோ வவத்தி²தம் இத³ஞ்ச கம்மம் ஆரம்மணந்தி தம் லப்³ப⁴மானம்பி ந வுத்தம். ததா³ரம்மணேன பன குஸலாரம்மணபா⁴வேன ஸமானலக்க²ணதாய கம்மாரம்மணா படிஸந்தி⁴ஆத³யோபி த³ஸ்ஸிதாயேவாதி த³ட்ட²ப்³பா³. படிலோமதோ வா ஏகந்தரிகவஸேன வாதி வத³ந்தேன அனுலோமதோ ஸமாபஜ்ஜனே யேபு⁴ய்யேன ஆஸன்னஸமாபத்தியா ஆரம்மணபா⁴வோ த³ஸ்ஸிதோதி த³ட்ட²ப்³போ³. யதா² பன படிலோமதோ ஏகந்தரிகவஸேன ச ஸமாபஜ்ஜந்தஸ்ஸ அனாஸன்னாபி ஸமாபத்தி ஆரம்மணம் ஹோதி, ஏவம் அனுலோமதோ ஸமாபஜ்ஜந்தஸ்ஸபி ப⁴வேய்யாதி. ‘‘சேதோபரியஞாணஸ்ஸாதிஆதீ³னி பரதோ ஆவஜ்ஜனாய யோஜேதப்³பா³னீ’’தி வத்வா ‘‘யா ஏதேஸம் ஆவஜ்ஜனா, தஸ்ஸா’’தி அத்தோ² வுத்தோ, ஏவம் ஸதி ‘‘இத்³தி⁴வித⁴ஞாணஸ்ஸா’’திபி வத்தப்³ப³ம் ஸியா. யஸ்மா பன குஸலா க²ந்தா⁴ அப்³யாகதஸ்ஸ இத்³தி⁴வித⁴ஞாணஸ்ஸ ஆரம்மணம் ந ஹோந்தீதி தம் ந வுத்தம், சேதோபரியஞாணாதீ³னஞ்ச ஹோந்தீதி தானி வுத்தானி, தஸ்மா கிரியானம் சேதோபரியஞாணாதீ³னம் யாய காயசி ஆவஜ்ஜனாய ச குஸலாரம்மணாய குஸலா க²ந்தா⁴ ஆரம்மணபச்சயேன பச்சயோதி ஏவமத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³.

407-409. விப்படிஸாராதி³வஸேன வாதி ஆதி³-ஸத்³தே³ன ஆதீ³னவத³ஸ்ஸனேன ஸபா⁴வதோ ச அனிட்ட²தாமத்தம் ஸங்க³ண்ஹாதி, அக்க²ந்திபே⁴தா³ வா.

410. ரூபாயதனம் சக்கு²விஞ்ஞாணஸ்ஸாதிஆதி³னா விஞ்ஞாணகாயேஹி நியதாரம்மணேஹி அப்³யாகதஸ்ஸ அப்³யாகதானம் ஆரம்மணபச்சயபா⁴வம் நித³ஸ்ஸேதி. ஸப்³ப³ஸ்ஸ ஹி வத்தும் அஸக்குணேய்யத்தா ஏகஸ்மிம் ஸந்தானே த⁴ம்மானம் ஏகதே³ஸேன நித³ஸ்ஸனம் கரோதீதி.

413-416. சதுபூ⁴மகம் குஸலம் ஆரம்மணாதி⁴பதிபச்சயபா⁴வேன த³ஸ்ஸிதம், பச்சயுப்பன்னம் பன காமாவசரமேவ.

417. அபுப்³ப³தோ சித்தஸந்தானதோ வுட்டா²னம் ப⁴வங்க³மேவ, தம் பன மூலாக³ந்துகப⁴வங்க³ஸங்கா²தம் ததா³ரம்மணம் பகதிப⁴வங்க³ஞ்ச. அனுலோமம் ஸேக்கா²ய ப²லஸமாபத்தியாதி ஏத்த² காயசி ஸேக்க²ப²லஸமாபத்தியா அவஜ்ஜேதப்³ப³த்தா வத்தப்³ப³ம் நத்தீ²தி நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனகுஸலம் ப²லஸமாபத்தியாதி இமம் நிப்³பி³ஸேஸனம் ப²லஸமாபத்திம் உத்³த⁴ரித்வா த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ ‘‘ப²லஸமாபத்தியாதி அனாகா³மிப²லஸமாபத்தியா’’தி. காமாவசரகிரியா து³வித⁴ஸ்ஸபி வுட்டா²னஸ்ஸாதி ஏத்த² கிரியானந்தரம் ததா³ரம்மணவுட்டா²னே யம் வத்தப்³ப³ம், தம் சித்துப்பாத³கண்டே³ வுத்தமேவ.

தா உபோ⁴பி…பே… த்³வாத³ஸன்னந்தி இத³ம் ஸோமனஸ்ஸஸஹக³தமனோவிஞ்ஞாணதா⁴துவஸேன வுத்தம், உபேக்கா²ஸஹக³தா பன யதா²வுத்தானம் த³ஸன்னம் விஞ்ஞாணதா⁴தூனம் வோட்ட²ப்³ப³னகிரியஸ்ஸ மனோதா⁴துகிரியஸ்ஸ சாதி த்³வாத³ஸன்னம் ஹோதீதி த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

423. தா³னாதி³புஞ்ஞகிரியாயத்தா ஸப்³ப³ஸம்பத்தியோ படிவிஜ்ஜி²த்வாதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. ந பனேதம் ஏகந்தேன க³ஹேதப்³ப³ந்தி ‘‘ப³லவசேதனாவ லப்³ப⁴தி, ந து³ப்³ப³லா’’தி ஏதம் ஏகந்தம் ந க³ஹேதப்³ப³ம், த³ள்ஹம் வா ந க³ஹேதப்³ப³ந்தி அதி⁴ப்பாயோ. கிம் காரணந்தி? ப³லவதோ து³ப்³ப³லஸ்ஸ வா கதோகாஸஸ்ஸ அந்தராயம் படிபா³ஹித்வா விபச்சனதோ ‘‘யம்கஞ்சி யதி³ விபாகம் ஜனேதி, உபனிஸ்ஸயோ ந ஹோதீ’’தி நவத்தப்³ப³த்தா சாதி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘கதோகாஸஞ்ஹீ’’திஆதி³மாஹ. விபாகத்திகே பன பஞ்ஹாவாரபச்சனீயே ‘‘விபாகத⁴ம்மத⁴ம்மோ விபாகஸ்ஸ த⁴ம்மஸ்ஸ ஆரம்மணபச்சயேன பச்சயோ, உபனிஸ்ஸயபச்சயேன பச்சயோ, கம்மபச்சயேன பச்சயோ’’தி (பட்டா². 1.3.93) கம்மபச்சயஸ்ஸ விஸும் உத்³த⁴டத்தா, வேத³னாத்திகே ச பஞ்ஹாவாரபச்சனீயே ‘‘நஹேதுபச்சயா நஆரம்மணபச்சயா நஉபனிஸ்ஸயே அட்டா²’’தி (பட்டா². 1.2.87) வுத்தத்தா ‘‘விபாகஜனகம்பி கிஞ்சி கம்மம் உபனிஸ்ஸயபச்சயோ ந ஹோதீ’’தி ஸக்கா வத்துந்தி.

தஸ்மிம் வா விருத்³தோ⁴தி தம்னிமித்தம் விருத்³தோ⁴, விருத்³த⁴ந்தி வா பாடோ². ஓமானந்தி பரஸ்ஸ பவத்தஓமானம். ராகோ³ ரஞ்ஜனவஸேன பவத்தா காமராக³தண்ஹா, ‘‘இதி மே சக்கு²ம் ஸியா அனாக³தமத்³தா⁴னம், இதி ரூபா’’தி அப்படிலத்³த⁴ஸ்ஸ படிலாபா⁴ய சித்தபணித³ஹனதண்ஹா பத்த²னாதி அயமேதேஸம் விஸேஸோ.

தேஸு அஞ்ஞம்பீதி தேஸு யம்கிஞ்சி புப்³பே³ ஹனிததோ அஞ்ஞம்பி பாணம் ஹனதீதி அத்தோ².

புனப்புனம் ஆணாபனவஸேன வாதி மாதுகா⁴தகம்மேன ஸதி³ஸதாய புப்³பே³ பவத்தாயபி ஆணத்தசேதனாய மாதுகா⁴தகம்மனாமம் ஆரோபேத்வா வத³ந்தி. ஏஸ நயோ த்³வீஹி பஹாரேஹீதி ஏத்தா²பி.

யதே²வ ஹி…பே… உப்பாதே³தி நாமாதி ராக³ம் உபனிஸ்ஸாய தா³னம் தே³தீதி ராக³ம் உபனிஸ்ஸாய தா³னவஸேன ஸத்³த⁴ம் உப்பாதே³தீதி அயமத்தோ² வுத்தோ ஹோதீதி இமினா அதி⁴ப்பாயேன வத³தி. யதா² ராக³ம் உபனிஸ்ஸாய தா³னம் தே³தீதிஏவமாதி³ ஹோதி, ஏவம் ராகா³த³யோ ஸத்³தா⁴தீ³னம் உபனிஸ்ஸயபச்சயோதி இத³ம்பி ஹோதீதி த³ஸ்ஸேதி. காயிகம் ஸுக²ந்திஆதீ³னம் ஏகதோ த³ஸ்ஸனேன விஸும்யேவ ந ஏதேஸம் பச்சயபா⁴வோ, அத² கோ² ஏகதோபீதி த³ஸ்ஸிதம் ஹோதீதி த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

425. உபத்த²ம்ப⁴கத்தேன பச்சயத்தாயேவாதி ஏதேன இத³ம் த³ஸ்ஸேதி – ந புரிமவாரேஸு விய இமஸ்மிம் பச்சயேன உப்பத்தி வுச்சதி, அத² கோ² தஸ்ஸ தஸ்ஸ பச்சயுப்பன்னஸ்ஸ தேஸம் தேஸம் த⁴ம்மானம் தம்தம்பச்சயபா⁴வோ, ந ச பச்சா²ஜாதக்க²ந்தா⁴ உபத்த²ம்ப⁴கத்தேன பச்சயா ந ஹோந்தி, தேனேஸ பச்சா²ஜாதபச்சயோ இத⁴ அனுலோமதோ ஆக³தோதி.

427. சேதனா வத்து²ஸ்ஸபி பச்சயோதி அத்தனோ பதிட்டா²பூ⁴தஸ்ஸபி கம்மபச்சயோதி அதி⁴ப்பாயோ.

கஸ்மா பனேத்த² பச்சயவாரே விய நிஸ்ஸயஅத்தி²அவிக³தேஸு து³மூலகது³காவஸானா பஞ்ஹா ந உத்³த⁴டாதி? அலப்³ப⁴மானத்தா. தத்த² ஹி பச்சயுப்பன்னப்பதா⁴னத்தா தே³ஸனாய குஸலோ ச அப்³யாகதோ ச த⁴ம்மா ஏகதோ உப்பஜ்ஜமானா குஸலாப்³யாகதபச்சயா லப்³ப⁴ந்தீதி ‘‘குஸலஞ்ச அப்³யாகதஞ்ச த⁴ம்மம் பச்சயா குஸலோ ச அப்³யாகதோ ச த⁴ம்மா உப்பஜ்ஜந்தீ’’தி (பட்டா². 1.1.246) வுத்தம். யதோ ததோ வா உப⁴யபச்சயதோ பச்சயுப்பன்னஸ்ஸ உப்பத்திமத்தம்யேவ ஹி தத்த² அதி⁴ப்பேதம், ந உப⁴யஸ்ஸ உபி⁴ன்னம் பச்சயபா⁴வோதி. இத⁴ பன பச்சயப்பதா⁴னத்தா தே³ஸனாய குஸலாப்³யாகதா குஸலாப்³யாகதானம் உபி⁴ன்னம் நிஸ்ஸயாதி³பூ⁴தா ந லப்³ப⁴ந்தீதி ‘‘குஸலோ ச அப்³யாகதோ ச த⁴ம்மா குஸலஸ்ஸ ச அப்³யாகதஸ்ஸ ச த⁴ம்மஸ்ஸ நிஸ்ஸயபச்சயேன பச்சயோ’’திஆதி³ ந வுத்தம்.

பஞ்ஹாவாரவிப⁴ங்க³வண்ணனா நிட்டி²தா.

பஞ்ஹாவாரஸ்ஸ க⁴டனே அனுலோமக³ணனா

439. ‘‘ஏத்த² பன புரேஜாதம்பி லப்³ப⁴தீ’’தி வுத்தம், யதி³ ஏவம் கஸ்மா ‘‘ததா²’’தி வுத்தந்தி? ‘‘தீணீ’’தி க³ணனமத்தஸாமஞ்ஞதோ.

440. ‘‘அதி⁴பதிபச்சயே ட²பேத்வா வீமம்ஸம் ஸேஸாதி⁴பதினோ விஸபா⁴கா³’’தி புரிமபாடோ² நித³ஸ்ஸனவஸேன த³ட்ட²ப்³போ³. யஸ்மா பன ஹேதுபச்சயஸ்ஸ விஸபா⁴கே³ன ஏகேன ஆரம்மணேன நித³ஸ்ஸனம் அகத்வா அனந்தராதீ³னி வத³ந்தோ ஸப்³பே³ விஸபா⁴கே³ த³ஸ்ஸேதி, தஸ்மா இந்த்³ரியமக்³க³பச்சயா ச விஸபா⁴கா³ த³ஸ்ஸேதப்³பா³தி ‘‘அதி⁴பதிந்த்³ரியமக்³க³பச்சயேஸு ட²பேத்வா பஞ்ஞம் ஸேஸா த⁴ம்மா விஸபா⁴கா³’’தி பட²ந்தி. ததா² பா⁴வாபா⁴வதோ ஹேதுபச்சயபா⁴வே ஸஹஜாதாதி³பச்சயபா⁴வதோ. நனு யதா² அமோஹவஜ்ஜானம் ஹேதூனம் ஹேதுபச்சயபா⁴வே அதி⁴பதிந்த்³ரியமக்³க³பச்சயபா⁴வோ நத்தீ²தி பஞ்ஞாவஜ்ஜானம் அதி⁴பதிபச்சயாதீ³னம் விஸபா⁴க³தா, ஏவம் குஸலாதி³ஹேதூனம் ஹேதுபச்சயபா⁴வே விபாகபச்சயபா⁴வாபா⁴வதோ ஹேதுவஜ்ஜானம் விபாகானம் விஸபா⁴க³தாய ப⁴விதப்³ப³ந்தி? ந ப⁴விதப்³ப³ம், உப⁴யபச்சயஸஹிதே சித்தசேதஸிகராஸிம்ஹி ஹேதுபச்சயபா⁴வே விபாகபச்சயத்தாபா⁴வாபா⁴வதோ. யதா² ஹி ஹேதுஸஹஜாதபச்சயஸஹிதராஸிம்ஹி ஸதிபி ஹேதுவஜ்ஜஸப்³பா⁴வே ஹேதூனம் ஹேதுபச்சயபா⁴வே ஸஹஜாதபச்சயத்தாபா⁴வோ நத்தீ²தி ந ஹேதுவஜ்ஜானம் ஸஹஜாதானம் ஹேதுஸ்ஸ விஸபா⁴க³தா வுத்தா, ஏவமிதா⁴பீதி. ஏஸ நயோ விப்பயுத்தபச்சயேபி. அபிச பச்சயுப்பன்னஸ்ஸேவ பச்சயா வுச்சந்தீதி பச்சயுப்பன்னக்க²ணே ததா² பா⁴வாபா⁴வவஸேன ஸபா⁴க³தாய வுச்சமானாய நானாக்க²ணவஸேன விஸபா⁴க³தா தஸ்ஸேவ ந வத்தப்³பா³தி.

குஸலா வீமம்ஸாதி இத³ம் ‘‘குஸலா வீமம்ஸாதி⁴பதீ’’தி ஏவம் வத்தப்³ப³ம். ந ஹி அனதி⁴பதிபூ⁴தா வீமம்ஸா அதி⁴பதிபச்சயோ ஹோதீதி.

441-443. ‘‘ஸசே பன விப்பயுத்தபச்சயோ பவிஸதி, இதரானி த்³வே லப⁴தீ’’தி புரிமபாடோ², ‘‘குஸலோ த⁴ம்மோ குஸலஸ்ஸ ச அப்³யாகதஸ்ஸ சா’’தி இத³ம் பன ந லப்³ப⁴தீதி ‘‘குஸலோ அப்³யாகதஸ்ஸ, அப்³யாகதோ அப்³யாகதஸ்ஸாதி த்³வே லப⁴தீ’’தி பட²ந்தி. ஊனதரக³ணனேஸூதி யேஸு பவிட்டே²ஸு ஊனதரா க³ணனா ஹோதி, தேஸூதி அத்தோ². தீணி த்³வே ஏகந்தி ஏவம் ஊனதரக³ணனேஸு வா அஞ்ஞமஞ்ஞாதீ³ஸு பவிஸந்தேஸு தேஸம் வஸேன திகதோ ஊனம் யதா²லத்³த⁴ஞ்ச ஏகந்தி க³ணனம் லப⁴தீதி அத்தோ².

அவிபாகானீதி அனாமட்ட²விபாகானீதி அத்தோ², ந விபாகஹேதுரஹிதானீதி.

தத்த² ஸப்³பே³பி ஸஹஜாதவிபாகா சேவாதி தத்த² யே ஸஹஜாதா பச்சயுப்பன்னா வுத்தா, தே ஸப்³பே³பி விபாகா சேவ விபாகஸஹஜாதரூபா சாதி அத்தோ². தம்ஸமுட்டா²னரூபா சாதி ஏத்த² படிஸந்தி⁴யம் கடத்தாரூபம்பி தம்ஸமுட்டா²னக்³க³ஹணேனேவ ஸங்க³ண்ஹாதீதி வேதி³தப்³ப³ம். ‘‘தம்ஸமுட்டா²னரூபகடத்தாரூபா ச லப்³ப⁴ந்தீ’’திபி பட²ந்தி. சதுத்தே² விபாகசித்தஸமுட்டா²னரூபமேவாதி ஏத்தா²பி ஏஸேவ நயோ. ‘‘கடத்தாரூபஞ்சா’’திபி பன பட²ந்தி.

ஏவம்பீதி ‘‘ஏதேஸு பன க⁴டனேஸு ஸப்³ப³பட²மானீ’’திஆதி³னா வுத்தனயேனபி. க⁴டனேஸு பன யோ யோ பச்சயோ மூலபா⁴வேன டி²தோ, தம்பச்சயத⁴ம்மானம் நிரவஸேஸஊனஊனதரஊனதமலாப⁴க்கமேன க⁴டனா வுச்சதி, நிரவஸேஸலாபே⁴ ச பச்சயுப்பன்னானம் நிரவஸேஸலாப⁴க்கமேன. ததா² ஊனலாபா⁴தீ³ஸூதி அயம் கமோ வேதி³தப்³போ³.

ஹேதுமூலகம் நிட்டி²தம்.

445. வத்து²வஸேன ஸனிஸ்ஸயம் வக்க²தீதி ந இத³ம் லப்³ப⁴மானஸ்ஸபி வத்து²ஸ்ஸ வஸேன க⁴டனந்தி அதி⁴ப்பாயேனாஹ ‘‘ஆரம்மணவஸேனேவ வா’’தி.

446. ஸஹஜாதேன பன ஸத்³தி⁴ம் ஆரம்மணாதி⁴பதி, ஆரம்மணாதி⁴பதினா ச ஸத்³தி⁴ம் ஸஹஜாதம் ந லப்³ப⁴தீதி இத³ம் யதா² ஸஹஜாதபுரேஜாதா ஏகோ நிஸ்ஸயபச்சயோ அத்தி²பச்சயோ ச ஹோந்தி, ஏவம் ஸஹஜாதாரம்மணாதி⁴பதீனம் ஏகஸ்ஸ அதி⁴பதிபச்சயபா⁴வஸ்ஸ அபா⁴வதோ வுத்தம். நிஸ்ஸயபா⁴வோ ஹி அத்தி²அவிக³தபா⁴வோ ச ஸஹஜாதபுரேஜாதனிஸ்ஸயாதீ³னம் ஸமானோ, ந பனேவம் ஸஹஜாதாரம்மணாதி⁴பதிபா⁴வோ ஸமானோ. ஸஹஜாதோ ஹி ஆரம்மணபா⁴வம் அனுபக³ந்த்வா அத்தனா ஸஹ பவத்தனவஸேன அதி⁴பதி ஹோதி, இதரோ ஆரம்மணம் ஹுத்வா அத்தனி நின்னதாகரணேன. ஸஹஜாதோ ச விஜ்ஜமானபா⁴வேனேவ உபகாரகோ, இதரோ அதீதானாக³தோபி ஆரம்மணபா⁴வேனேவ, தஸ்மா ஸஹஜாதாரம்மணபச்சயா விய பி⁴ன்னஸபா⁴வா ஸஹஜாதாரம்மணாதி⁴பதினோதி ந தே ஏகதோ ஏவ அதி⁴பதிபச்சயபா⁴வம் ப⁴ஜந்தி, தேனேவ பஞ்ஹாவாரவிப⁴ங்கே³ ச ‘‘குஸலோ ச அப்³யாகதோ ச த⁴ம்மா குஸலஸ்ஸ த⁴ம்மஸ்ஸ அதி⁴பதிபச்சயேன பச்சயோ’’திஆதி³ ந வுத்தந்தி.

447-452. ஸாஹாரகக⁴டனானம் புரதோ வீரியசித்தவீமம்ஸானம் ஸாதா⁴ரணவஸேன அனாஹாரகாமக்³க³கானி ஸஇந்த்³ரியக⁴டனானி வத்தப்³பா³னி ஸியும் ‘‘அதி⁴பதிஸஹஜாதனிஸ்ஸயஇந்த்³ரியஅத்தி²அவிக³தந்தி ஸத்த. அதி⁴பதிஸஹஜாதஅஞ்ஞமஞ்ஞனிஸ்ஸயஇந்த்³ரியஸம்பயுத்தஅத்தி²அவிக³தந்தி தீணி. அதி⁴பதிஸஹஜாதனிஸ்ஸயஇந்த்³ரியவிப்பயுத்தஅத்தி²அவிக³தந்தி தீணி. அதி⁴பதிஸஹஜாதனிஸ்ஸயவிபாகஇந்த்³ரியஅத்தி²அவிக³தந்தி ஏகம். அதி⁴பதிஸஹஜாதஅஞ்ஞமஞ்ஞனிஸ்ஸயவிபாகஇந்த்³ரியஸம்பயுத்தஅவிக³தந்தி ஏகம். அதி⁴பதிஸஹஜாதனிஸ்ஸயவிபாகஇந்த்³ரியவிப்பயுத்தஅத்தி²அவிக³தந்தி ஏக’’ந்தி. கஸ்மா தானி ந வுத்தானீதி? இந்த்³ரியபூ⁴தஸ்ஸ அதி⁴பதிஸ்ஸ ஆஹாரமக்³கே³ஹி அஞ்ஞஸ்ஸ அபா⁴வா. சித்தாதி⁴பதி ஹி ஆஹாரோ, வீரியவீமம்ஸா ச மக்³கோ³ ஹோதி, ந ச அஞ்ஞோ இந்த்³ரியபூ⁴தோ அதி⁴பதி அத்தி², யஸ்ஸ வஸேன அனாஹாரகாமக்³க³கானி ஸஇந்த்³ரியக⁴டனானி வத்தப்³பா³னி ஸியும், தஸ்மா தானி அவத்வா சித்தாதி⁴பதிஆதீ³னம் ஏகந்தேன ஆஹாரமக்³க³பா⁴வத³ஸ்ஸனத்த²ம் ஸாஹாரகஸமக்³க³கானேவ வுத்தானி. தேஸு ச ஸமக்³க³கேஸு த்³வே பச்சயத⁴ம்மா லப்³ப⁴ந்தி, ஸாஹாரகேஸு ஏகோயேவாதி ஸமக்³க³கானி புப்³பே³ வத்தப்³பா³னி ஸியும். ஸஇந்த்³ரியகானி பன யேஹி ஆஹாரமக்³கே³ஹி பி⁴ந்தி³தப்³பா³னி, தேஸம் கமவஸேன பச்சா² வுத்தானி. அட்ட²கதா²யம் பன ஸதி³ஸத்தாதி ஸமக்³க³கத்தேன ஸமானத்தா, அனந்தரரூபத்தாதி வா அத்தோ².

457-460. குஸலாப்³யாகதோ அப்³யாகதஸ்ஸாதி சத்தாரீதி அப்³யாகதஸஹிதஸ்ஸ குஸலஸ்ஸ பச்சயபா⁴வத³ஸ்ஸனவஸேன குஸலமூலகேஸ்வேவ து³மூலகம்பி ஆஹரித்வா வுத்தம். அப்³யாகதே வத்து²ரூபம்பீதி இத³ம் ‘‘கடத்தாரூபம்பீ’’தி ஏவம் வத்தப்³ப³ம். ‘‘து³தியக⁴டனே அப்³யாகதவிஸ்ஸஜ்ஜனே ரூபேஸு வத்து²மேவ லப்³ப⁴தீ’’தி புரிமபாடோ², பூ⁴தரூபம்பி பன லப்³ப⁴தீதி ‘‘வத்து²ஞ்ச பூ⁴தரூபஞ்ச லப்³ப⁴தீ’’தி பட²ந்தி. ‘‘சதுத்தே² சித்தஸமுட்டா²னரூபமேவா’’தி வுத்தம், ‘‘சித்தஸமுட்டா²னரூபம் படிஸந்தி⁴க்க²ணே கடத்தாரூபஞ்சா’’தி பன வத்தப்³ப³ம். ஸவிபாகேஸு பட²மே விபாகா சேவ விபாகசித்தஸமுட்டா²னரூபஞ்சாதி ஏத்த² சதுத்தே² விபாகசித்தஸமுட்டா²னமேவாதி இத⁴ ச கடத்தாரூபம்பி விபாகசித்தஸமுட்டா²னக்³க³ஹணேன க³ஹிதந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம். ‘‘கடத்தாரூபஞ்சா’’திபி பன பட²ந்தி. ஏத்த² பன ஸஹஜாதஅஞ்ஞமஞ்ஞனிஸ்ஸயவிபாகஸம்பயுத்தவிப்பயுத்தஅத்தி² அவிக³தமூலகேஸு க⁴டனேஸு ஹேதுகம்மஜா²னமக்³கே³ஹி க⁴டனானி ந யோஜிதானி, யதா²வுத்தேஸு அத்தி²அவிக³தமூலவஜ்ஜேஸு ஆஹாரேன, நிஸ்ஸயவிப்பயுத்தஅத்தி²அவிக³தவஜ்ஜேஸு அதி⁴பதிஇந்த்³ரியேஹி ச. கஸ்மாதி? தேஸு ஹி யோஜியமானேஸு தம்தம்சித்துப்பாதே³கதே³ஸபூ⁴தா ஹேதுஆத³யோ அரூபத⁴ம்மாவ பச்சயபா⁴வேன லப்³ப⁴ந்தி. தேன தேஹி க⁴டனானி ஹேதுமூலகாதீ³ஸு வுத்தஸதி³ஸானேவ ரூபமிஸ்ஸகத்தாபா⁴வேன ஸுவிஞ்ஞேய்யானீதி ந வுத்தானி. அத்தி²அவிக³தேஹி பன யோஜியமானோ ஆஹாரோ நிஸ்ஸயாதீ³ஹி அதி⁴பதிஇந்த்³ரியானி ச ரூபமிஸ்ஸகானி ஹோந்தீதி அதி⁴பதாஹாரிந்த்³ரியமூலகேஸு வுத்தஸதி³ஸானிபி க⁴டனானி அத்தி²அவிக³தமூலகேஸு நிஸ்ஸயாதி³மூலகேஸு ச ஆஹாரேன அதி⁴பதிந்த்³ரியேஹி ச ஸுபாகடபா⁴வத்த²ம் யோஜிதானீதி த³ட்ட²ப்³பா³னீதி.

462-464. நிஸ்ஸயமூலகே ‘‘ச²ட்டே² தீணீதி குஸலாதீ³னி சித்தஸமுட்டா²னஸ்ஸா’’தி புரிமபாடோ², சக்கா²தீ³னி பன சக்கு²விஞ்ஞாணாதீ³னம் லப்³ப⁴ந்தீதி ‘‘அப்³யாகதஸ்ஸ சக்கா²யதனாதீ³னி சா’’தி பட²ந்தி.

466. உபனிஸ்ஸயமூலகே பகதூபனிஸ்ஸயவஸேன வுத்தேஸு த்³வீஸு பட²மே ‘‘லோகியகுஸலாகுஸலசேதனா பச்சயபா⁴வதோ க³ஹேதப்³பா³’’தி வுத்தம், லோகுத்தராபி பன க³ஹேதப்³பா³வ.

473-477. கம்மமூலகே படிஸந்தி⁴யம் வத்து²பீதி ஏத்த² ந பவத்தே விய க²ந்தா⁴யேவ பச்சயுப்பன்னபா⁴வேன க³ஹேதப்³பா³தி அதி⁴ப்பாயோ. விபாகாவிபாகஸாதா⁴ரணவஸேன வுத்தேஸு சதூஸு பட²மே ‘‘அரூபேன ஸத்³தி⁴ம் சித்தஸமுட்டா²னரூபம் லப்³ப⁴தீ’’தி வுத்தம், கடத்தாரூபம்பி பன லப்³ப⁴தேவ. இமஸ்மிம் பன கம்மமூலகே ‘‘கம்மபச்சயா ஆரம்மணே த்³வே’’தி, ஆரம்மணமூலகே ச ‘‘ஆரம்மணபச்சயா கம்மே த்³வே’’தி கஸ்மா ந வுத்தம், நனு குஸலாகுஸலசேதனா கம்மாரம்மணானம் படிஸந்தி⁴யாதீ³னம் கம்மபச்சயோ ஆரம்மணபச்சயோ ச ஹோதி. யதா² ச ஆரம்மணபூ⁴தம் வத்து²ம் ஆரம்மணனிஸ்ஸயபச்சயபா⁴வேன வுச்சதி, ஏவம் கம்மம்பி ஆரம்மணபச்சயபா⁴வேன வத்தப்³ப³ந்தி? ந, த்³வின்னம் பச்சயபா⁴வானம் அஞ்ஞமஞ்ஞபடிக்கே²பதோ. பச்சுப்பன்னஞ்ஹி வத்து² நிஸ்ஸயபா⁴வம் அபரிச்சஜித்வா தேனேவாகாரேன தன்னிஸ்ஸிதேன ஆலம்பி³யமானம் நிஸ்ஸயபா⁴வேன ச நிஸ்ஸயபச்சயோதி யுத்தம் வத்தும். கம்மம் பன தஸ்மிம் கதே பவத்தமானானம் கதூபசிதபா⁴வேன கம்மபச்சயோ ஹோதி, நாரம்மணாகாரேன, விஸயமத்ததாவஸேன ச ஆரம்மணபச்சயோ ஹோதி, ந ஸந்தானவிஸேஸம் கத்வா ப²லுப்பாத³னஸங்கா²தேன கம்மபச்சயாகாரேன, தஸ்மா கம்மபச்சயபா⁴வோ ஆரம்மணபச்சயபா⁴வம் படிக்கி²பதி, ஆரம்மணபச்சயபா⁴வோ ச கம்மபச்சயபா⁴வந்தி ‘‘கம்மபச்சயோ ஹுத்வா ஆரம்மணபச்சயோ ஹோதீ’’தி, ‘‘ஆரம்மணபச்சயோ ஹுத்வா கம்மபச்சயோ ஹோதீ’’தி ச ந ஸக்கா வத்துந்தி ந வுத்தம். ஏஸ ச ஸபா⁴வோ வத்தமானானஞ்ச ஆரம்மணபுரேஜாதானம் வத்து²சக்கா²தீ³னம், யம் ஆரம்மணபச்சயபா⁴வேன ஸஹ நிஸ்ஸயாதி³பச்சயா ஹோந்தீதி வத்தப்³ப³தா, அதீதஸ்ஸ ச கம்மஸ்ஸ அயம் ஸபா⁴வோ, யம் ஆரம்மணபச்சயபா⁴வேன ஸஹ கம்மபச்சயோ ஹோதீதி நவத்தப்³ப³தா. யதா² ஸஹஜாதபுரேஜாதனிஸ்ஸயானம் ஸஹ நிஸ்ஸயபச்சயபா⁴வேன வத்தப்³ப³தா ஸபா⁴வோ, ஸஹஜாதாரம்மணாதி⁴பதீனஞ்ச ஸஹ அதி⁴பதிபச்சயபா⁴வேன நவத்தப்³ப³தா, ஏவமிதா⁴பீதி.

478-483. நிராதி⁴பதிவிஞ்ஞாணாஹாரவஸேனாதி அனாமட்டா²தி⁴பதிபா⁴வஸ்ஸ விஞ்ஞாணாஹாரஸ்ஸ வஸேனாதி அதி⁴ப்பாயோ. வத்து² பரிஹாயதீதி அஞ்ஞமஞ்ஞம்பி லப⁴ந்தஸ்ஸ வத்து²ஸ்ஸ வஸேன ஸப்³ப³ஸ்ஸ கடத்தாரூபஸ்ஸ பரிஹானம் த³ஸ்ஸேதி.

484-495. ‘‘ததியே அரூபிந்த்³ரியானி ரூபான’’ந்தி வுத்தம், சக்கா²தீ³னி ச பன சக்கு²விஞ்ஞாணாதீ³னம் லப்³ப⁴ந்தி. ததோ வீரியவஸேன மக்³க³ஸம்பயுத்தானி சா²தி ஏத்த² யதி³பி வீமம்ஸா லப்³ப⁴தி, வீரியஸ்ஸ பன வஸேன தம்ஸமானக³திகா வீமம்ஸாபி க³ஹிதாதி ‘‘வீரியவஸேனா’’தி வுத்தம்.

511-514. விப்பயுத்தமூலகே ‘‘த³ஸமே குஸலாத³யோ சித்தஸமுட்டா²னான’’ந்தி வுத்தம், படிஸந்தி⁴யம் பன ‘‘க²ந்தா⁴ கடத்தாரூபானம் வத்து² ச க²ந்தா⁴ன’’ந்தி இத³ம்பி லப்³ப⁴தி. ‘‘ஏகாத³ஸமே படிஸந்தி⁴யம் வத்து² க²ந்தா⁴ன’’ந்தி வுத்தம், தம் விபாகபச்சயஸ்ஸ அக்³க³ஹிதத்தா யஸ்ஸ வத்து²ஸ்ஸ வஸேன க⁴டனம் கதம், தஸ்ஸ த³ஸ்ஸனவஸேன வுத்தம். ‘‘க²ந்தா⁴ ச வத்து²ஸ்ஸா’’தி இத³ம்பி பன லப்³ப⁴தேவ. ‘‘த்³வாத³ஸமே படிஸந்தி⁴யம் க²ந்தா⁴ கடத்தாரூபான’’ந்தி புப்³ப³பாடோ², சித்தஸமுட்டா²னானி பன ந வஜ்ஜேதப்³பா³னீதி ‘‘த்³வாத³ஸமே க²ந்தா⁴ பவத்தே சித்தஸமுட்டா²னரூபானம் படிஸந்தி⁴யம் கடத்தாரூபானஞ்சா’’தி பட²ந்தி.

515-518. அத்தி²பச்சயமூலகே பட²மக⁴டனே ‘‘அரூபவத்தா²ரம்மணமஹாபூ⁴தஇந்த்³ரியாஹாரானம் வஸேன ஸஹஜாதபுரேஜாதபச்சா²ஜாதபச்சயா லப்³ப⁴ந்தீ’’தி வுத்தம், ‘‘ஆஹாரிந்த்³ரியபச்சயா சா’’திபி பன வத்தப்³ப³ம். ந ஹி இந்த்³ரியாஹாரானம் வஸேன ஸஹஜாதாத³யோ லப்³ப⁴ந்தீதி. ‘‘து³தியே பச்சா²ஜாதகப³ளீகாராஹாரா ந லப்³ப⁴ந்தீ’’தி வுத்தம், ஸப்³பா³னிபி பன அலப்³ப⁴மானானி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘பச்சா²ஜாதகப³ளீகாராஹாரரூபஜீவிதிந்த்³ரியரூபாதி³ஆரம்மணானி ச ந லப்³ப⁴ந்தீ’’தி பட²ந்தி, ச²ட்ட²ம் ஸப்³பே³ஸம் இந்த்³ரியானம் வஸேன வுத்தம். ஸத்தமே ததோ ரூபஜீவிதிந்த்³ரியமத்தம் பரிஹாயதீதி ஏவமேதேஸம் விஸேஸோ வத்தப்³போ³. ததோ ஏகாத³ஸமேதி ஏத்த² ததோதி நவமதோதி அத்தோ². தேரஸமே வத்தா²ரம்மணாதி ஏத்த² வத்து²க்³க³ஹணேன சக்கா²தி³வத்தூ²னிபி க³ஹிதானி, ததா² சுத்³த³ஸமே வத்து²மேவாதி ஏத்தா²பி. ‘‘ஸத்தரஸமே பன ததே³வ ஆரம்மணாதி⁴பதிபா⁴வேன, அட்டா²ரஸமேபி ததே³வ ஆரம்மணூபனிஸ்ஸயவஸேனா’’தி புரிமபாடோ², ‘‘ஆரம்மணூபனிஸ்ஸயவஸேனா’’தி அயம் பன ஸத்தரஸமதோ விஸேஸோ ந ஹோதி, வத்தா²ரம்மணானம் பன ஸத்தரஸமே அட்டா²ரஸமே ச வத்து²ஸ்ஸேவ பச்சயபா⁴வோ விஸேஸோதி ‘‘ஸத்தரஸமே பன ஆரம்மணாதி⁴பதிபா⁴வேன சக்கா²தீ³னி ச, அட்டா²ரஸமே வத்து²ஸ்ஸேவ ஆரம்மணூபனிஸ்ஸயவஸேனா’’தி பட²ந்தி.

519. ஸஹஜாதானி விய ஸஹஜாதேன கேனசி ஏகேன பச்சயேன அனியமிதத்தா தானி பகிண்ணகானீதி வுத்தானீதி ஏத்த² புரேஜாதபச்சா²ஜாதாஹாரிந்த்³ரியானி ஸஹஜாதேன அஞ்ஞமஞ்ஞஞ்ச அஸாமஞ்ஞவஸேன விப்பகிண்ணானி வுத்தானி. ஆரம்மணமூலகே அனந்தரஸமனந்தரபுரேஜாதாதி ஏத்த² உபனிஸ்ஸயோபி படி²தப்³போ³.

யேஸு பாகடா ஹுத்வா பஞ்ஞாயந்தி, தானி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஹேதுமூலகாதீ³ன’’ந்திஆதி³மாஹ. அலோபா⁴தி³தம்தம்னாமவஸேன பன ஹேதுஆரம்மணாதி⁴பதிஆஹாரிந்த்³ரியஜா²னமக்³க³பச்சயத⁴ம்மா ஏவம் பாகடா ஹுத்வா ந பஞ்ஞாயேய்யுந்தி தே பரிச்சே²த³வஸேன த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘த்³வாத³ஸேவ ஹி ஹேதூ’’திஆதி³மாஹ. தேன ‘‘ஏத்தகாயேவ பச்சயத⁴ம்மா’’தி நிச்ச²யம் கத்வா பாகடோ ஹுத்வா அபஞ்ஞாயமானோபி தேஸ்வேவ மக்³கி³தப்³போ³தி த³ஸ்ஸேதி. தத்த² ச² ஆரம்மணாதி ஏதேன ஆரம்மணாதி⁴பதி ரூபாதி³ஆரம்மணபா⁴வதோ ஸங்க³ஹிதோதி தம் அக்³க³ஹேத்வா ‘‘சத்தாரோ அதி⁴பதயோ’’தி வுத்தம். ஏகந்தேன குஸலவிபாகாதி இத³ம் இந்த்³ரியேஸு அஞ்ஞிந்த்³ரியவஸேன லப்³ப⁴தி. ஏகந்தேன அகுஸலவிபாகாதி இத³ம் பன ந ஸக்கா லத்³து⁴ம். ஜா²னங்கே³ஸ்வபி ஹி து³க்க²ம் அகுஸலமேவ விபாகஸ்ஸ அஜா²னங்க³த்தா. சித்தட்டி²திபி அகுஸலவிபாககிரியா ஹோதீதி. அகுஸலஸ்ஸ விபாகா அகுஸலவிபாகாதி ஏவம் பன அத்தே² க³ய்ஹமானே இந்த்³ரியேஸு து³க்கி²ந்த்³ரியவஸேன லப்³பே⁴ய்ய, குஸலவிபாகாகுஸலவிபாகவிஸேஸேன பன பச்சயயோஜனா நத்தீ²தி அயமத்தோ² அதி⁴ப்பேதோதி ஸக்கா வத்துந்தி.

பஞ்ஹாவாரஸ்ஸ க⁴டனே அனுலோமக³ணனா நிட்டி²தா.

பச்சனீயுத்³தா⁴ரவண்ணனா

527. ஏகேன லக்க²ணேனாதி ‘‘குஸலோ த⁴ம்மோ குஸலஸ்ஸ த⁴ம்மஸ்ஸ நஹேதுபச்சயேன பச்சயோ’’தி ஹேதுபச்சயதோ அஞ்ஞேன பச்சயேன பச்சயோதி அத்தோ². ஹேதுபச்சயதோ ச அஞ்ஞே பச்சயா அக்³க³ஹிதக்³க³ஹணேன அட்ட² ஹோந்தி, தேஸு குஸலோ குஸலஸ்ஸ தீஹி பச்சயேஹி பச்சயோ, அகுஸலஸ்ஸ த்³வீஹி, ஏவம் தஸ்மிம் தஸ்மிம் பச்சயே பச்சனீயதோ டி²தே ததோ அஞ்ஞே பச்சயா இமேஸ்வேவ ஆரம்மணாதீ³ஸு அட்ட²ஸு பச்சயேஸு யதா²யோக³ம் யோஜேதப்³பா³தி இத³மேத்த² லக்க²ணம் வேதி³தப்³ப³ம். ஏதேஸு ச அட்ட²ஸு பச்சயேஸு புரிமபுரிமேஹி அஸங்க³ஹிதே ஸங்க³ஹேத்வா பச்சி²மபச்சி²மா வுத்தாதி ஆரம்மணதோ அஞ்ஞேஸம் த்³வின்னம் வஸேன உபனிஸ்ஸயோ, வத்து²புரேஜாதஸ்ஸ வஸேன புரேஜாதம், ஸஹஜாததோ உபனிஸ்ஸயதோ ச, அஞ்ஞிஸ்ஸா சேதனாய வஸேன கம்மம், ஸஹஜாததோ அஞ்ஞஸ்ஸ கப³ளீகாராஹாரஸ்ஸ வஸேன ஆஹாரோ, ஸஹஜாததோ புரேஜாததோ ச அஞ்ஞஸ்ஸ ரூபஜீவிதிந்த்³ரியஸ்ஸ வஸேன இந்த்³ரியம் வுத்தந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம். ஏவஞ்ச கத்வா ‘‘குஸலோ த⁴ம்மோ குஸலஸ்ஸ த⁴ம்மஸ்ஸ ஆரம்மணபச்சயேன பச்சயோ, ஸஹஜாதஉபனிஸ்ஸயபச்சயேன பச்சயோ’’திச்சேவ (பட்டா². 1.1.404, 419, 423) வுத்தம், தத³ஞ்ஞாபா⁴வா ந வுத்தம் ‘‘கம்மாஹாரிந்த்³ரியபச்சயேன பச்சயோ’’தி, தஸ்மா ‘‘ஆரம்மணாதி⁴பதி ஆரம்மணபச்சயே ஸங்க³ஹம் க³ச்ச²தீ’’தி ஏவம் வத்தப்³ப³ம். யம் பன பரித்தத்திகே பஞ்ஹாவாரபச்சனீயே ‘‘அப்பமாணோ த⁴ம்மோ அப்பமாணஸ்ஸ த⁴ம்மஸ்ஸ ஸஹஜாதஉபனிஸ்ஸயபச்சயேன பச்சயோ’’தி (பட்டா². 2.12.66, 74) ஏத்த² ஆரம்மணஸ்ஸ அவசனம், தம் புரிமேஹி அஸங்க³ஹிதவஸேன வுத்தானம் ஸங்க³ஹிதவிவஜ்ஜனாபா⁴வதோ உபனிஸ்ஸயதோ அஞ்ஞாரம்மணாபா⁴வதோ ச, ந பன ஆரம்மணூபனிஸ்ஸயஸ்ஸ ஆரம்மணே அஸங்க³ஹிதத்தா.

அத்தி²அவிக³தபச்சயா யதி³பி ஸஹஜாதபுரேஜாதபச்சா²ஜாதாஹாரிந்த்³ரியானம் வஸேன பஞ்சவிதா⁴வ, ஸஹஜாதபுரேஜாதானம் பன பச்சா²ஜாதாஹாரானம் பச்சா²ஜாதிந்த்³ரியானஞ்ச ஸஹாபி அத்தி²அவிக³தபச்சயபா⁴வோ ஹோதி, ந திண்ணம் விப்பயுத்ததா விய விஸும்யேவாதி ‘‘அத்தி²அவிக³தேஸு ச ஏகேகஸ்ஸ வஸேன ச²ஹி பே⁴தே³ஹி டி²தா’’தி அத்தி²அவிக³தபச்சயலக்க²ணேஸு ஏகேகம் ஸங்க³ஹேத்வா வுத்தம்.

‘‘ரூபிந்த்³ரியபச்சயோ பன அஜ்ஜ²த்தப³ஹித்³தா⁴பே⁴த³தோ து³விதோ⁴’’தி வுத்தம், தம் ‘‘அஜ்ஜ²த்திகபா³ஹிரபே⁴த³தோ’’தி ஏவம் வத்தப்³ப³ம்.

சதுவீஸதியாபீதி ந ஸோளஸன்னம்யேவ, நாபி அட்ட²ன்னம்யேவ, அத² கோ² சதுவீஸதியாபீதி அத்தோ². ஆரம்மணபூ⁴தானம் அதி⁴பதிஉபனிஸ்ஸயபச்சயானம் உபனிஸ்ஸயே நிஸ்ஸயபுரேஜாதவிப்பயுத்தஅத்தி²அவிக³தானஞ்ச புரேஜாதே ஸங்க³ஹோ அத்தீ²தி ஆரம்மணபச்சயம் ஆரம்மணபச்சயபா⁴வேயேவ ட²பேத்வா ததே³கதே³ஸஸ்ஸ தேஸஞ்ச உபனிஸ்ஸயாதீ³ஸு ஸங்க³ஹம் வத்துகாமோ ‘‘ஆரம்மணபச்சயே ஆரம்மணபச்சயோவ ஸங்க³ஹம் க³ச்ச²தி, ந ஸேஸா தேவீஸதீ’’தி ஆஹ. சதுத்தே² புரேஜாதபச்சயேதி ஏத்த² யதா² ‘‘உபனிஸ்ஸயபச்சயே அதி⁴பதிபூ⁴தோ ஆரம்மணபச்சயோ’’தி வுத்தம், ஏவம் ‘‘புரேஜாதபூ⁴தோ ஆரம்மணபச்சயோ’’திபி வத்தப்³ப³ம், தம் பன தத்த² வுத்தனயேன க³ஹேதும் ஸக்காதி கத்வா ந வுத்தம் ஸியா. அத² பன ‘‘ஆரம்மணதோ அஞ்ஞம் புரேஜாதக்³க³ஹணேன க³ஹித’’ந்தி ந வுத்தம், ஏவம் ஸதி உபனிஸ்ஸயக்³க³ஹணேனபி ஆரம்மணதோ அஞ்ஞஸ்ஸ க³ஹிததாய ப⁴விதப்³ப³ந்தி ‘‘அதி⁴பதிபூ⁴தோ ஆரம்மணபச்சயோ உபனிஸ்ஸயே ஸங்க³ஹம் க³ச்ச²தீ’’தி ந வத்தப்³ப³ம் ஸியாதி.

யேஸு பஞ்ஹேஸு…பே… ஏகோவ பச்சயோ ஆக³தோதி ஏத்த² ஆக³தோவாதி ஏவம் ஏவஸத்³தோ³ ஆனேத்வா யோஜேதப்³போ³. தேன த்³வாத³ஸமசுத்³த³ஸமேஸு பஞ்ஹேஸு ஸஹஜாதபுரேஜாதேஸு ஏகேகோ பச்சயோ ந அனாக³தோ ஹோதி, அத² கோ² ஆக³தோவாதி தேஸு அஞ்ஞதரபடிக்கே²பே தேபி பஞ்ஹா பரிஹாயந்தீதி த³ஸ்ஸிதம் ஹோதீதி. யஸ்மிம் பன பஞ்ஹேதி து³தியச²ட்ட²பஞ்ஹேஸு ஏகேகவஸேன க³ஹேத்வா ஏகவசனேன நித்³தி³ஸீயதி. ஏவந்தி ஆரம்மணஉபனிஸ்ஸயவஸேனாதி அத்தோ². தேன த்³வாத³ஸமசுத்³த³ஸமே நிவத்தேதி. தேஸுபி ஹி த்³வே பச்சயா ஆக³தா, ந பன ஆரம்மணஉபனிஸ்ஸயவஸேனாதி. அவஸேஸானம் வஸேனாதி அவஸேஸானம் லப்³ப⁴மானானம் வஸேனாதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். ந ஹி தேரஸமபன்னரஸமேஸு பச்சா²ஜாதேபி படிக்கி²த்தே ஆஹாரிந்த்³ரியானம் வஸேன தே பஞ்ஹா லப்³ப⁴ந்தி, அத² கோ² ஸஹஜாதஸ்ஸேவ வஸேனாதி. இத³மேவ சேத்த² லக்க²ணந்தி அட்ட²ன்னம் பச்சயானம் ஸப்³ப³பச்சயஸங்கா³ஹகத்தம், உக்கட்ட²வஸேன பஞ்ஹாபரிச்சே²தோ³, தே தே பச்சயே ஸங்க³ஹேத்வா த³ஸ்ஸிதபச்சயபரிச்சே²தோ³, தஸ்மிம் தஸ்மிம் பச்சயே படிக்கி²த்தே தஸ்ஸ தஸ்ஸ பஞ்ஹஸ்ஸ பரிஹானாபரிஹானீதி ஏதம் ஸப்³ப³ம் ஸந்தா⁴ய வுத்தந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம். தேனேவ ‘‘இமினா லக்க²ணேனா’’தி வுத்தம்.

தத்ராதி பபே⁴த³பரிஹானீஸு. தீஹி பச்சயேஹி ஏகூனவீஸதி பச்சயா த³ஸ்ஸிதாதி ‘‘நஹேதுபச்சயா’’தி ஏத்த² லப்³ப⁴மானபச்சயே ஸந்தா⁴ய வுத்தம். அயம் பன பச்சயுத்³தா⁴ரோ ஸப்³ப³பச்சனீயஸ்ஸ ஸாதா⁴ரணலக்க²ணவஸேன வுத்தோ, ந ‘‘நஹேதுபச்சயா’’தி ஏத்தே²வ லப்³ப⁴மானபச்சயத³ஸ்ஸனவஸேன. ஏவஞ்ச கத்வா ஹேதுது³கபஞ்ஹாவாரபச்சனீயே ‘‘ஹேதுத⁴ம்மோ ஹேதுஸ்ஸ த⁴ம்மஸ்ஸ ஆரம்மணபச்சயேன பச்சயோ, ஸஹஜாதபச்சயேன பச்சயோ, உபனிஸ்ஸயபச்சயேன பச்சயோ’’தி (பட்டா². 3.1.43) வுத்தம், அஞ்ஞதா² ‘‘நஹேதுபச்சயா’’தி ஏத்த² லப்³ப⁴மானபச்சயத³ஸ்ஸனே ‘‘ஸஹஜாதபச்சயேன பச்சயோ’’தி ந வத்தப்³ப³ம் ஸியா, தஸ்மா இதா⁴பி ஸப்³ப³லப்³ப⁴மானபச்சயஸங்க³ஹவஸேன பச்சயுத்³தா⁴ரஸ்ஸ வுத்தத்தா தீஹி பச்சயேஹி வீஸதி பச்சயா த³ஸ்ஸிதாதி த³ட்ட²ப்³பா³. யம் வுத்தம் ‘‘தத்ராயம் வித்தா²ரகதா²’’தி, தத்ர பபே⁴தே³ வித்தா²ரகத²ம் வத்வா பரிஹானீயம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘தஸ்மிம் பன பச்சயே…பே… தே பரதோ வக்கா²மா’’தி ஆஹ.

528. ததா² அகுஸலாதி³கேஸுபி சதூஸு பஞ்ஹேஸு தேஹி தேஹி பச்சயேஹி தே தேயேவ பச்சயா த³ஸ்ஸிதாதி குஸலாதி³கேஸு த³ஸ்ஸிதேஹி அஞ்ஞேஸம் அபா⁴வம் ஸந்தா⁴ய வுத்தந்தி வேதி³தப்³ப³ம். ந ஹி ‘‘அகுஸலோ த⁴ம்மோ குஸலஸ்ஸ த⁴ம்மஸ்ஸா’’தி ஏத்த² த்³வீஹி பச்சயேஹி தயோ பச்சயா த³ஸ்ஸிதா, அத² கோ² த்³வேயேவ, அப்³யாகதஸ்ஸபி அகுஸலோ ஆரம்மணாதி⁴பதிபச்சயோ ந ஹோதீதி.

530. ஸஹஜாதபச்சயா பன ந ஹோந்தி வத்து²மிஸ்ஸகத்தாதி அஸஹஜாதபச்சயேன வத்து²னா ஸஹஜாதபச்சயபா⁴வேன க³ஹிதத்தா தேன ஸத்³தி⁴ம் ஸஹஜாதபச்சயா ந ஹோந்தீதி த³ஸ்ஸேதி, ந பன ஸுத்³தா⁴னம் ஸஹஜாதபச்சயபா⁴வம் நிவாரேதி. வத்து²னா பன ஸத்³தி⁴ம் யேன நிஸ்ஸயாதி³னா பச்சயா ஹோந்தி, தமேவ நிஸ்ஸயாதி³ம் விஸேஸேதும் ஸஹஜாதந்தி வுத்தந்தி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘தஸ்மா தேஸ’’ந்திஆதி³மாஹ.

இமஸ்மிம் பன பச்சயுத்³தா⁴ரே ஆரம்மணஉபனிஸ்ஸயகம்மஅத்தி²பச்சயேஸு சதூஸு ஸப்³ப³பச்சயே ஸங்க³ண்ஹித்வா கஸ்மா தேஸம் வஸேன பச்சயுத்³தா⁴ரோ ந கதோதி? மிஸ்ஸகாமிஸ்ஸகஸ்ஸ அத்தி²பச்சயவிபா⁴க³ஸ்ஸ து³விஞ்ஞேய்யத்தா. ந ஹி ‘‘அவிபா⁴கே³ன அத்தி²பச்சயேன பச்சயோ’’தி வுத்தே ஸக்கா விஞ்ஞாதும் ‘‘கிம் ஸுத்³தே⁴ன ஸஹஜாதஅத்தி²பச்சயேன புரேஜாதபச்சா²ஜாதாஹாரிந்த்³ரியஅத்தி²பச்சயேன வா, அத² ஸஹஜாதபுரேஜாதமிஸ்ஸகேன பச்சா²ஜாதாஹாரமிஸ்ஸகேன பச்சா²ஜாதிந்த்³ரியமிஸ்ஸகேன வா’’தி. அத்தி²பச்சயவிஸேஸேஸு பன ஸஹஜாதாதீ³ஸு ஸரூபதோ வுச்சமானேஸு யத்த² ஸுத்³தா⁴னம் ஸஹஜாதாதீ³னம் பச்சயபா⁴வோ, தத்த² ‘‘ஸஹஜாதபச்சயேன பச்சயோ’’திஆதி³னா ஸுத்³தா⁴னம், யத்த² ச மிஸ்ஸகானம் பச்சயபா⁴வோ, தத்த² ‘‘ஸஹஜாதம் புரேஜாத’’ந்திஆதி³னா மிஸ்ஸகானம் க³ஹணதோ ஸுவிஞ்ஞேய்யதா ஹோதி, தஸ்மா அத்தி²பச்சயவிஸேஸத³ஸ்ஸனத்த²ம் ஸஹஜாதாத³யோ க³ஹிதா, தேன ச ஸப்³ப³பச்சயானம் சதூஸு பச்சயேஸு ஸங்க³ஹோ த³ஸ்ஸிதோ ஹோதி.

கஸ்மா பன ஸஹஜாதபுரேஜாதே அக்³க³ஹேத்வா நிஸ்ஸயோ, புரேஜாதபச்சா²ஜாதே அக்³க³ஹேத்வா விப்பயுத்தோ வா அத்தி²பச்சயவிஸேஸபா⁴வேன ந வுத்தோதி? அவத்தப்³ப³த்தா, நிஸ்ஸயோ தாவ ந வத்தப்³போ³ ஸஹஜாதபுரேஜாதானம் ஸுத்³தா⁴னம் மிஸ்ஸகானஞ்ச நிஸ்ஸயபச்சயபா⁴வதோ விப⁴ஜிதப்³ப³தாய அத்தி²பச்சயேன அவிஸிட்ட²த்தா, விப்பயுத்தபச்சயோ ச ஸஹஜாதபுரேஜாதபச்சா²ஜாதபா⁴வதோ அத்தி²பச்சயோ விய விஸேஸிதப்³போ³தி ஸோ விய ந வத்தப்³போ³. ஸஹஜாதபுரேஜாதானஞ்ச மிஸ்ஸகானம் அத்தி²பச்சயபா⁴வோ ஹோதி, ந விப்பயுத்தபா⁴வோ. ததா² ஸஹஜாதபச்சா²ஜாதானஞ்ச மிஸ்ஸகானம் அத்தி²பச்சயபா⁴வோ ஹோதி. வக்க²தி ஹி ‘‘அனுபாதி³ன்னஅனுபாதா³னியோ த⁴ம்மோ உபாதி³ன்னுபாதா³னியஸ்ஸ ச அனுபாதி³ன்னஅனுபாதா³னியஸ்ஸ ச த⁴ம்மஸ்ஸ அத்தி²பச்சயேன பச்சயோ ஸஹஜாதம் பச்சா²ஜாத’’ந்தி (பட்டா². 1.4.84), ந பன விப்பயுத்தபச்சயபா⁴வோ, தஸ்மா விப்பயுத்தக்³க³ஹணேன மிஸ்ஸகானம் அத்தி²பச்சயபா⁴வஸ்ஸ அக்³க³ஹணதோ ந ஸோ அத்தி²பச்சயவிஸேஸோ ப⁴விதும் யுத்தோதி பி⁴ய்யோபி ந வத்தப்³போ³.

நனு ச ஸஹஜாதபச்சயோ ச ஹேதுஆதீ³ஹி விஸேஸிதப்³போ³தி ஸோபி நிஸ்ஸயவிப்பயுத்தா விய அத்தி²பச்சயவிஸேஸபா⁴வேன ந வத்தப்³போ³தி? ந, விருத்³த⁴பச்சயேஹி அவிஸேஸிதப்³ப³த்தா. நிஸ்ஸயவிப்பயுத்தா ஹி அத்தி²பச்சயோ விய உப்பத்திகாலவிருத்³தே⁴ஹி பச்சயேஹி விஸேஸிதப்³பா³, ந பன ஸஹஜாதோ. ஹேதுஆத³யோ ஹி ஸஹஜாதா ஏவ, ந உப்பத்திகாலவிருத்³தா⁴தி.

பச்சனீயுத்³தா⁴ரவண்ணனா நிட்டி²தா.

பச்சனீயக³ணனவண்ணனா

நஹேதுமூலகவண்ணனா

532. ஸுத்³தோ⁴ ஆரம்மணபச்சயோ பரிஹாயதீதி ஏத்த² ஸுத்³த⁴க்³க³ஹணேன ந கிஞ்சி பயோஜனம். ஆரம்மணே ஹி பச்சனீயதோ டி²தே அதி⁴பதிபச்சயாதி³பூ⁴தோ ஆரம்மணபச்சயோ பரிஹாயதியேவாதி. ஸுத்³தோ⁴தி வா அட்ட²ஸு பச்சயேஸு கேவலம் ஆரம்மணபச்சயோ பரிஹாயதி, ந ஸேஸாதி த³ஸ்ஸேதி. ஏகாத³ஸன்னந்தி ஸஹஜாதே ஸங்க³ஹம் க³ச்ச²ந்தேஸு பன்னரஸஸு அஞ்ஞமஞ்ஞவிபாகஸம்பயுத்தவிப்பயுத்தே வஜ்ஜேத்வா ஏகாத³ஸன்னம் வஸேன. தேதி தே ஸஹஜாதே அந்தோக³தா⁴யேவ தஸ்மிம் படிக்கி²த்தே அஞ்ஞேனாகாரேன விஸ்ஸஜ்ஜனம் ந லப⁴ந்தீதி த³ஸ்ஸேதி, அனந்தோக³தா⁴ பன ஆரம்மணாதி⁴பதிபுரேஜாதனிஸ்ஸயாத³யோ ஆரம்மணாதி³ஆகாரேன லப⁴ந்தீதி.

கிஞ்சாபி ஸஹஜாதபச்சயோயேவ நத்தீ²தி தஸ்மிம் படிக்கி²த்தே இமே வாரா ந லப்³பே⁴ய்யும், அத² கோ² நிஸ்ஸயஅத்தி²அவிக³தானம் வஸேன ஏதே லபி⁴தப்³பா³ ஸியுந்தி அதி⁴ப்பாயோ. யஸ்மா பனாதிஆதி³னா யதி³பி ஸஹஜாதபச்சயோ நத்தி², யஸ்மா பன ஸஹஜாதபச்சயத⁴ம்மே டி²தா ஏதே ந நிஸ்ஸயாத³யோ ந ஹோந்தி, யஸ்மா ச ஸஹஜாதே படிக்கி²த்தே யே படிக்கி²த்தா ஹோந்தி, தே இத⁴ ஸஹஜாதபடிக்கே²பேன படிக்கி²த்தா, தஸ்மா தேபி வாரா ந லப்³ப⁴ந்தீதி த³ஸ்ஸேதி.

ட²பேத்வா ஸஹஜாதபச்சயந்தி ஏதேன நிஸ்ஸயாதி³பூ⁴தஞ்ச ஸஹஜாதபச்சயம் ட²பேத்வாதி வுத்தந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம். குஸலதோ பவத்தமானேஸு குஸலாப்³யாகதேஸு குஸலஸ்ஸ குஸலோ அஞ்ஞமஞ்ஞபச்சயோ ஹோதீதி இமமத்த²ம் ஸந்தா⁴யாஹ ‘‘அஞ்ஞமஞ்ஞபச்சயத⁴ம்மவஸேன பவத்திஸப்³பா⁴வதோ’’தி. யே த⁴ம்மா அஞ்ஞமஞ்ஞபச்சயஸங்க³ஹம் க³தாதி தேஸம் தேஸம் பச்சயுப்பன்னானம் பச்சயபா⁴வேன வுச்சமானா யே த⁴ம்மா அத்தனோ பச்சயுப்பன்னபா⁴வேன வுச்சமானானம் அஞ்ஞமஞ்ஞபச்சயோதி ஸங்க³ஹம் க³தாதி அத்தோ². குஸலோ ச குஸலஸ்ஸ அஞ்ஞமஞ்ஞபச்சயோதி கத்வா குஸலாப்³யாகதானம் அஞ்ஞமஞ்ஞபச்சயஸங்க³ஹம் க³தேஹேவ த⁴ம்மேஹி பச்சயோ ஹோதி, ஸமுதா³யபூ⁴தோ ஏகதே³ஸபூ⁴தேஹீதி அயமேத்த² அதி⁴ப்பாயோ. குஸலோ பன குஸலஸ்ஸ அஞ்ஞமஞ்ஞபச்சயபூ⁴தேஹேவ குஸலாப்³யாகதானம் ஸஹஜாதாதீ³ஹி, ந அஞ்ஞதா²தி அஞ்ஞமஞ்ஞே படிக்கி²த்தே ஸோ வாரோ பரிஹாயதீதி வத்தப்³ப³ம்.

சதுன்னம் க²ந்தா⁴னம் ஏகதே³ஸோவாதி ஸஹஜாதே ஸந்தா⁴ய வுத்தம். அஸஹஜாதா ஹி ஆஹாரிந்த்³ரியா ரூபக்க²ந்தே⁴கதே³ஸோவ ஹோந்தி. தேதி தே விப்பயுத்தபச்சயத⁴ம்மா.

533. ‘‘து³மூலகாதி³வஸேன பச்சயக³ணனம் த³ஸ்ஸேது’’ந்தி லிகி²தம், ‘‘பச்சனீயக³ணனம் த³ஸ்ஸேது’’ந்தி பன வத்தப்³ப³ம். பச்சனீயவாரக³ணனா ஹி த³ஸ்ஸிதாதி.

‘‘விபாகம் பனேத்த² நஉபனிஸ்ஸயபச்சயேன ஸத்³தி⁴ம் க⁴டிதத்தா ந லப்³ப⁴தீ’’தி வுத்தம், விபாகஸ்ஸபி பன கம்மம் உபனிஸ்ஸயோ அஹுத்வாபி கம்மபச்சயோ ஹோதீதி விபாகத்திகே த³ஸ்ஸிதமேதந்தி.

நஹேதுமூலகவண்ணனா நிட்டி²தா.

534. ஸத்த பஞ்ச தீணி த்³வே ஏகந்தி பரிச்சி²ன்னக³ணனானீதி ஸத்தாதி³பரிச்சே²தே³ஹி பரிச்சி²ன்னக³ணனானி விஸ்ஸஜ்ஜனானி ஹேதுமூலகே த³ஸ்ஸிதானீதி ஆஹ.

538. நனிஸ்ஸயபச்சயா நஉபனிஸ்ஸயபச்சயா நபச்சா²ஜாதே தீணீதி மூலகம் ஸங்கி²பித்வா த³ஸமூலகே ‘‘நபச்சா²ஜாதே தீணீ’’தி வுத்தம் க³ணனம் உத்³த⁴ரதி. ‘‘தேஸு கடத்தாரூபஞ்ச ஆஹாரஸமுட்டா²னஞ்ச பச்சயுப்பன்ன’’ந்தி வுத்தம், த்³வீஸு பன விபாகோ ததியே தேஸமுட்டா²னிககாயோ ச பச்சயுப்பன்னோ ஹோதியேவ.

545. அப்³யாகதோ ச ஸஹஜாதஅப்³யாகதஸ்ஸாதி ‘‘அரூபாப்³யாகதோ அரூபாப்³யாகதஸ்ஸ, ரூபாப்³யாகதோ ச ரூபாப்³யாகதஸ்ஸா’’தி ஏதம் த்³வயம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம். ரூபாப்³யாகதோ பன அரூபாப்³யாகதஸ்ஸ, அரூபாப்³யாகதோ ச ரூபாப்³யாகதஸ்ஸ ஸஹஜாதபச்சயோ ஹோந்தோ விப்பயுத்தபச்சயோ ஹோதியேவ. ‘‘அப்³யாகதோ ஸஹஜாதாஹாரிந்த்³ரியவஸேன அப்³யாகதஸ்ஸாதி ஏவம் பஞ்சா’’தி பன வத்தப்³ப³ம்.

546. நோஅத்தி²பச்சயா நஹேதுயா நவாதி ஏத்த² ‘‘ஏகமூலகேகாவஸானா அனந்தரபகதூபனிஸ்ஸயவஸேன லப்³ப⁴ந்தீ’’தி வுத்தம், அத்தி²பச்சயே பன படிக்கி²த்தே அட்ட²ஸு பச்சயேஸு ஸஹஜாதபுரேஜாதபச்சா²ஜாதாஹாரிந்த்³ரியானி படிக்கி²த்தானி, ஆரம்மணஉபனிஸ்ஸயகம்மானி டி²தானீதி தேஸம் திண்ணம் டி²தானம் வஸேன லப்³ப⁴ந்தீதி வத்தப்³ப³ம். ஸப்³ப³த்த² ஹி அட்ட²ஸு பச்சயேஸு யே யே படிக்கி²த்தா, தே தே அபனேத்வா யே யே டி²தா, தேஸம் வஸேன தே தே வாரா லப்³ப⁴ந்தீதி இத³மேத்த² லக்க²ணந்தி. யாவ நிஸ்ஸயம்பீதி ந கேவலம் நாரம்மணேயேவ ட²த்வா, அத² கோ² யாவ நிஸ்ஸயம், தாவ ட²த்வாபி நஉபனிஸ்ஸயே த்³வே காதப்³பா³தி அத்தோ². நஉபனிஸ்ஸயதோ ஹி புரிமேஸு ச நவபி லப்³ப⁴ந்தி, நஉபனிஸ்ஸயே பன பவத்தே அத்தி²ஆரம்மணஉபனிஸ்ஸயபடிக்கே²பேன ஸத்த பச்சயா படிக்கி²த்தாதி அவஸிட்ட²ஸ்ஸ கம்மஸ்ஸ வஸேன த்³வேயேவாதி.

பச்சனீயக³ணனவண்ணனா நிட்டி²தா.

அனுலோமபச்சனீயவண்ணனா

550. ஸதி³ஸவாராதி அனுரூபவாராதி அத்தோ². நஅஞ்ஞமஞ்ஞே லத்³தே⁴ஸு ஹி ஏகாத³ஸஸு ‘‘குஸலோ குஸலஸ்ஸ அகுஸலோ அகுஸலஸ்ஸா’’தி இமே ஹேதுயா லத்³தே⁴ஸு ஸத்தஸு இமேஹேவ த்³வீஹி ஸமானா ஹோந்தி, அத்தா²பா⁴வதோ பன ந அனுரூபாதி. அத² வா வசனதோ அத்த²தோ ச உத்³தே³ஸதோ யதா²யோக³ம் நித்³தே³ஸதோ சாதி ஸப்³ப³தா² ஸமானதம் ஸந்தா⁴ய ‘‘ஸதி³ஸவாரா’’தி ஆஹ.

551. படிஸந்தி⁴னாமரூபம் ஸந்தா⁴யாதி படிஸந்தி⁴யம் ஹேதுனாமபச்சயம் வத்து²ரூபஞ்ச பச்சயுப்பன்னம் ஸந்தா⁴ய. தீணி குஸலாதீ³னி சித்தஸமுட்டா²னரூபஸ்ஸாதி ஏத்த² ‘‘அப்³யாகதோ கடத்தாரூபஸ்ஸ சா’’தி இத³ம்பி வத்தப்³ப³ம்.

556. அதி⁴பதிமூலகே நஹேதுயா த³ஸாதி த்³வின்னம்பி அதி⁴பதீனம் வஸேன வுத்தம், நாரம்மணே ஸத்தாதி ஸஹஜாதாதி⁴பதிஸ்ஸ, நஸஹஜாதே ஸத்தாதி ஆரம்மணாதி⁴பதிஸ்ஸாதி ஏவம் ஸப்³ப³த்த² தஸ்மிம் தஸ்மிம் பச்சயே படிக்கி²த்தே க⁴டனேஸு ச தஸ்மிம் தஸ்மிம் பச்சயே க⁴டிதே மூலபா⁴வேன டி²தே பச்சயே யே த⁴ம்மா பரிஹாயந்தி, யே ச திட்ட²ந்தி, தே ஸாது⁴கம் ஸல்லக்கே²த்வா யே த⁴ம்மா டி²தா யேஸம் பச்சயா ஹோந்தி, தேஸம் வஸேன க³ணனா உத்³த⁴ரிதப்³பா³. அனுலோமே வுத்தக⁴டிதே ஹி மூலபா⁴வேன ட²பேத்வா க⁴டிதாவஸேஸா பச்சயா பச்சனீயதோ யோஜிதாதி தத்த² லத்³தா⁴யேவ பச்சனீயதோ டி²தபச்சயானம் வஸேன ஸமானா ஊனா ச ஸக்கா விஞ்ஞாதுந்தி.

அனுலோமபச்சனீயவண்ணனா நிட்டி²தா.

பச்சனீயானுலோமவண்ணனா

631. ஊனதரக³ணனேன ஸத்³தி⁴ம் அதிரேகக³ணனஸ்ஸபி க³ணனம் பரிஹாபேத்வாதி ஏத்த² அனுலோமதோ யோஜியமானேன பச்சயேன ஸத்³தி⁴ம் பச்சனீயதோ டி²தஸ்ஸ அதிரேகக³ணனஸ்ஸபி க³ணனம் பரிஹாபேத்வாதி அதி⁴ப்பாயோ. பரிஹாபனக³ணனாய ஊனதரக³ணனேன ஸத்³தி⁴ம் ஸமானத்தஞ்ச ந ஏகந்திகம். நஹேதுனாரம்மணது³கஸ்ஸ ஹி க³ணனா அதி⁴பதிபச்சயேன யோஜியமானேன ஊனதரக³ணனேன ஸத்³தி⁴ம் பரிஹீனாபி அதி⁴பதிபச்சயே லத்³த⁴க³ணனாய ந ஸமானா, அத² கோ² ததோபி ஊனதரா ஹோதீதி ஆஹ ‘‘ந பனேதம் ஸப்³ப³ஸம்ஸந்த³னேஸு க³ச்ச²தீ’’தி.

நிஸ்ஸயே பச்சனீயதோ டி²தே ஸஹஜாதே ச அனுலோமதோ அதிட்ட²மானானம் ஹேதுஆதீ³னம் ஸஹஜாதஸ்ஸ ச அட்டா²னம் பாகடந்தி அபாகடமேவ த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘வத்து²புரேஜாதோ அனுலோமதோ ந திட்ட²தீ’’தி ஆஹ. ஆஹாரே வாதிஆதி³னா இத³ம் த³ஸ்ஸேதி – ஸஹஜாதே பச்சனீயதோ டி²தே அனுலோமதோ அதிட்ட²மானா ஜா²னமக்³க³ஸம்பயுத்தா ஆஹாரே வா இந்த்³ரியே வா பச்சனீயதோ டி²தே திட்ட²ந்தீதி ஹேதுஆத³யோபி திட்ட²ந்தி. ஸப்³ப³ஜா²னமக்³கே³ஹி பன சதுக்க²ந்தே⁴கதே³ஸபூ⁴தானம் ஸம்பயுத்தேன ச சதுக்க²ந்த⁴பூ⁴தானம் ஸப்³பே³ஸம் தேஸம் அனுலோமதோ டா²னம் த³ஸ்ஸேதீதி த³ட்ட²ப்³ப³ம், இதரேஸு வத்தப்³ப³மேவ நத்தி². அதி⁴பதிஉபனிஸ்ஸயாதி ஆரம்மணமிஸ்ஸானம்பி அனுலோமதோ டா²னம் த³ஸ்ஸேதி.

‘‘இந்த்³ரியே ஏகந்தி ரூபஜீவிதிந்த்³ரியவஸேனா’’தி வுத்தம், ‘‘சக்கு²ந்த்³ரியாதீ³னம் ரூபஜீவிதிந்த்³ரியஸ்ஸ ச வஸேனா’’தி பன வத்தப்³ப³ம். கமேன க³ந்த்வா விப்பயுத்தே தீணீதி இத³ம் பாகடபா⁴வத்த²ம் ‘‘நவமூலகாதீ³ஸு விப்பயுத்தே தீணீ’’தி ஏவம் கேஸுசி போத்த²கேஸு உத்³த⁴டம். இமானி ச த்³வே பச்சா²ஜாதிந்த்³ரியவஸேனாதி இத³ம் ‘‘இமானி ச த்³வே பச்சா²ஜாதாஹாரிந்த்³ரியவஸேனா’’தி ச வத்தப்³ப³ம்.

நஹேதுமூலகவண்ணனா நிட்டி²தா.

636. நஅஞ்ஞமஞ்ஞபச்சயா ஹேதுயா தீணீதி குஸலாதீ³னி சித்தஸமுட்டா²னானந்தி ஏத்த² ‘‘படிஸந்தி⁴யம் கடத்தாரூபானஞ்சா’’திபி வத்தப்³ப³ம். ஹேதுயா வுத்தேஹி தீஹீதி வாரஸாமஞ்ஞமேவ ஸந்தா⁴ய வத³தி, ததா² கம்மே தீணீதி ஹேதுயா வுத்தானேவாதி ச. பச்சயேஸு பன ஸப்³ப³த்த² விஸேஸோ ஸல்லக்கே²தப்³போ³. அதி⁴பதியா தீணீதி நஅஞ்ஞமஞ்ஞனஹேதுனஆரம்மணபச்சயா அதி⁴பதியா தீணீதி ஏதானி ஹேட்டா² ஹேதுயா வுத்தானேவாதி.

644. யதா² ச ஹேட்டா²தி யதா² நஹேதுமூலகே யாவ நவிபாகா, தாவ க³ந்த்வா நாஹாரிந்த்³ரியேஸு ஏகேகமேவ க³ஹிதம், ததா² இதா⁴பி நாரம்மணமூலகாதீ³ஸு ஏகேகமேவ க³ஹிதந்தி அதி⁴ப்பாயோ.

648. நானாக்க²ணிகா குஸலாகுஸலசேதனா கம்மஸமுட்டா²னரூபஸ்ஸாதி ஏத்த² ‘‘விபாகான’’ந்திபி வத்தப்³ப³ம். ஆஹாரிந்த்³ரியேஸு தீணி ஸஹஜாதஸதி³ஸானி ரூபஸ்ஸபி பச்சயபா⁴வதோ, ஜா²னமக்³கா³தீ³ஸு தீணி ஹேதுஸதி³ஸானி அரூபானம்யேவ பச்சயபா⁴வதோதி அதி⁴ப்பாயோ த³ட்ட²ப்³போ³. ஆதி³-ஸத்³தே³ன ச ‘‘நவிப்பயுத்தனஹேதுனாரம்மணபச்சயா அதி⁴பதியா தீணீ’’திஆதீ³னி (பட்டா². 1.1.649) ஸங்க³ண்ஹாதி.

650. யம் பனாதி யம் பச்சயம் ஸகட்டா²னே அனுலோமதோ லப⁴ந்தம்பி அக்³க³ஹேத்வா ததோ பரேதரா பச்சனீயதோ க³ய்ஹந்தி, ஸோ பச்சயோ பச்சா² அனுலோமதோவ யோஜனம் லப⁴தீதி அத்தோ². யதா² பன நஹேதுமூலகாதீ³ஸு நாஹாரே க⁴டிதே இந்த்³ரியவஸேன, நிந்த்³ரியே ச க⁴டிதே ஆஹாரவஸேன பஞ்ஹலாபோ⁴ ஹோதீதி தேஸு அஞ்ஞதரம் பச்சனீயதோ அயோஜேத்வா அனுலோமதோ யோஜிதம், ஏவம் நோஅத்தி²னோஅவிக³தமூலகேஸு உபனிஸ்ஸயே க⁴டிதே கம்மவஸேன, கம்மே ச க⁴டிதே உபனிஸ்ஸயவஸேன பஞ்ஹலாபோ⁴ ஹோதீதி தேஸு அஞ்ஞதரம் பச்சனீயதோ அயோஜேத்வா அனுலோமதோ யோஜிதந்தி வேதி³தப்³ப³ம். ஏவமேதஸ்மிம் பச்சனீயானுலோமே ஸப்³பா³னி மூலானி த்³வேதா⁴ பி⁴ன்னானி நாஹாரனிந்த்³ரியானி நஉபனிஸ்ஸயனகம்மானி ச பத்வாதி.

பச்சனீயானுலோமவண்ணனா நிட்டி²தா.

குஸலத்திகவண்ணனா நிட்டி²தா.