நமோ தஸ்ஸ ப⁴க³வதோ அரஹதோ ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ஸ்ஸ

அபி⁴த⁴ம்மபிடகே

பஞ்சபகரண-மூலடீகா

தா⁴துகதா²பகரண-மூலடீகா

க³ந்தா²ரம்ப⁴வண்ணனா

தா⁴துகதா²பகரணம் தே³ஸேந்தோ ப⁴க³வா யஸ்மிம் ஸமயே தே³ஸேஸி, தம் ஸமயம் த³ஸ்ஸேதும், விப⁴ங்கா³னந்தரம் தே³ஸிதஸ்ஸ பகரணஸ்ஸ தா⁴துகதா²பா⁴வம் த³ஸ்ஸேதும் வா ‘‘அட்டா²ரஸஹீ’’திஆதி³மாஹ. தத்த² ப³லவித⁴மனவிஸயாதிக்கமனவஸேன தே³வபுத்தமாரஸ்ஸ, அப்பவத்திகரணவஸேன கிலேஸாபி⁴ஸங்கா²ரமாரானம், ஸமுத³யப்பஹானபரிஞ்ஞாவஸேன க²ந்த⁴மாரஸ்ஸ, மச்சுமாரஸ்ஸ ச போ³தி⁴மூலே ஏவ ப⁴ஞ்ஜிதத்தா பரூபனிஸ்ஸயரஹிதம் நிரதிஸயம் தம் ப⁴ஞ்ஜனம் உபாதா³ய ப⁴க³வா ஏவ ‘‘மாரப⁴ஞ்ஜனோ’’தி தோ²மிதோ. தத்த² மாரே அப⁴ஞ்ஜேஸி, மாரப⁴ஞ்ஜனம் வா ஏதஸ்ஸ, ந பரராஜாதி³ப⁴ஞ்ஜனந்தி மாரப⁴ஞ்ஜனோ. மஹாவிக்கந்தோ மஹாவீரியோதி மஹாவீரோ.

க²ந்தா⁴த³யோ அரணந்தா த⁴ம்மா ஸபா⁴வட்டே²ன தா⁴துயோ, அபி⁴த⁴ம்மகதா²தி⁴ட்டா²னட்டே²ன வாதி கத்வா தேஸம் கத²னதோ இமஸ்ஸ பகரணஸ்ஸ தா⁴துகதா²தி அதி⁴வசனம். யதி³பி அஞ்ஞேஸு ச பகரணேஸு தே ஸபா⁴வா கதி²தா, ஏத்த² பன தேஸம் ஸப்³பே³ஸம் ஸங்க³ஹாஸங்க³ஹாதீ³ஸு சுத்³த³ஸஸு நயேஸு ஏகேகஸ்மிம் கதி²தத்தா ஸாதிஸயம் கத²னந்தி இத³மேவ ஏவம்னாமகம். ஏகதே³ஸகத²னமேவ ஹி அஞ்ஞத்த² கதந்தி. க²ந்தா⁴யதனதா⁴தூஹி வா க²ந்தா⁴தீ³னம் அரணந்தானம் ஸங்க³ஹாஸங்க³ஹாத³யோ நயா வுத்தாதி தத்த² மஹாவிஸயானம் தா⁴தூனம் வஸேன தா⁴தூஹி கதா² தா⁴துகதா²தி ஏவம் அஸ்ஸ நாமம் வுத்தந்தி வேதி³தப்³ப³ம். த்³விதா⁴ திதா⁴ ச²தா⁴ அட்டா²ரஸதா⁴தி அனேகதா⁴ தா⁴துபே⁴த³ம் பகாஸேஸீதி தா⁴துபே⁴த³ப்பகாஸனோதி. தஸ்ஸத்த²ந்தி தஸ்ஸா தா⁴துகதா²ய அத்த²ம். அ-காரே ஆ-காரஸ்ஸ லோபோ த³ட்ட²ப்³போ³. ‘‘யம் தா⁴துகத²’’ந்தி வா ஏத்த² பகரணந்தி வசனஸேஸோ ஸத்தன்னம் பகரணானம் கமேன வண்ணனாய பவத்தத்தாதி தேன யோஜனம் கத்வா தஸ்ஸ பகரணஸ்ஸ அத்த²ம் தஸ்ஸத்த²ந்தி அ-காரலோபோ வா. தந்தி தம் தீ³பனம் ஸுணாத², தம் வா அத்த²ம் தம்தீ³பனவசனஸவனேன உபதா⁴ரேதா²தி அத்தோ². ஸமாஹிதாதி நானாகிச்சேஹி அவிக்கி²த்தசித்தா, அத்தனோ சித்தே ஆஹிதாதி வா அத்தோ².

க³ந்தா²ரம்ப⁴வண்ணனா நிட்டி²தா.

1. மாதிகாவண்ணனா

1. நயமாதிகாவண்ணனா

1. கோ பனேதஸ்ஸ பகரணஸ்ஸ பரிச்சே²தோ³தி? ந ஸோ இத⁴ வத்தப்³போ³, அட்ட²ஸாலினியம் (த⁴. ஸ. அட்ட². நிதா³னகதா²) பகரணபரிச்சே²தோ³ வுத்தோ ஏவாதி த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ ‘‘சுத்³த³ஸவிதே⁴ன விப⁴த்தந்தி வுத்த’’ந்தி. க²ந்தா⁴தீ³னம் தே³ஸனா நீயதி பவத்தீயதி ஏதேஹி, க²ந்தா⁴த³யோ ஏவ வா நீயந்தி ஞாயந்தி ஏதேஹி பகாரேஹீதி நயா, நயானம் மாதிகா உத்³தே³ஸோ, நயா ஏவ வா மாதிகாதி நயமாதிகா. ஏதேஸம் பதா³னம் மூலபூ⁴தத்தாதி ‘‘மூலமாதிகா’’தி வத்தப்³பா³னம் ஸங்க³ஹாஸங்க³ஹாதீ³னம் சுத்³த³ஸன்னம் பதா³னம் க²ந்தா⁴தி³த⁴ம்மவிப⁴ஜனஸ்ஸ இமஸ்ஸ பகரணஸ்ஸ மூலபூ⁴தத்தா நிஸ்ஸயபூ⁴தத்தாதி அத்தோ².

2. அப்³ப⁴ந்தரமாதிகாவண்ணனா

2. ‘‘பஞ்சக்க²ந்தா⁴’’திஆதீ³ஹி ரூபக்க²ந்தா⁴தி³பதா³னி த³ஸ்ஸிதானி, படிச்சஸமுப்பாத³வசனேன ச யேஸு த்³வாத³ஸஸு அங்கே³ஸு பச்சேகம் படிச்சஸமுப்பாத³ஸத்³தோ³ வத்ததி, தத³த்தா²னி த்³வாத³ஸ பதா³னி த³ஸ்ஸிதானீதி தேஸம் ததா²த³ஸ்ஸிதானம் ஸரூபேனேவ த³ஸ்ஸிதானம் ப²ஸ்ஸாதீ³னஞ்ச பதா³னம் வஸேன ஆஹ ‘‘பஞ்சவீஸாதி⁴கேன பத³ஸதேனா’’தி. தத்த² கம்முபபத்திகாமப⁴வாதீ³னம் இத⁴ விப⁴த்தானம் பா⁴வனப⁴வனபா⁴வேன ப⁴வே விய ஸோகாதீ³னம் ஜராமரணஸ்ஸ விய அனிட்ட²த்தா தன்னிதா³னது³க்க²பா⁴வேன ச ஜராமரணே அந்தோக³த⁴தாய படிச்சஸமுப்பாத³ஸ்ஸ த்³வாத³ஸபத³தா த³ட்ட²ப்³பா³. ஏத்த² ச பாளியம் பி⁴ந்தி³த்வா அவிஸ்ஸஜ்ஜிதானம்பி ஸதிபட்டா²னாதீ³னம் பி⁴ந்தி³த்வா க³ஹணம் கரோந்தோ தேஸம் பி⁴ந்தி³த்வாபி விஸ்ஸஜ்ஜிதப்³ப³தம் த³ஸ்ஸேதீதி வேதி³தப்³ப³ம்.

நயமாதிகாதி³கா லக்க²ணமாதிகந்தா மாதிகா பகரணந்தராஸாதா⁴ரணதாய தா⁴துகதா²ய மாதிகா நாம, தஸ்ஸா அப்³ப⁴ந்தரே வுத்தோ விப⁴ஜிதப்³பா³னம் உத்³தே³ஸோ அப்³ப⁴ந்தரமாதிகா நாமாதி இமமத்த²ம் பகாஸேந்தோ ‘‘அயஞ்ஹீ’’திஆதி³மாஹ. தத்த² ஏவம் அவத்வாதி யதா² ‘‘ஸப்³பா³பி…பே… மாதிகா’’தி அயம் தா⁴துகதா²மாதிகதோ ப³ஹித்³தா⁴ வுத்தா, ஏவம் அவத்வாதி அத்தோ². தா⁴துகதா²ய அப்³ப⁴ந்தரேயேவாதி ச தா⁴துகதா²மாதிகாய அப்³ப⁴ந்தரேயேவாதி அத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³. ததா³வேணிகமாதிகாஅப்³ப⁴ந்தரே ஹி ட²பிதா தஸ்ஸாயேவ அப்³ப⁴ந்தரே ட²பிதாதி வுத்தா. அத² வா ஏவம் அவத்வாதி யதா² ‘‘ஸப்³பா³பி…பே… மாதிகா’’தி ஏதேன வசனேன தா⁴துகதா²தோ ப³ஹிபூ⁴தா குஸலாதி³அரணந்தா மாதிகா பகரணந்தரக³தா வுத்தா, ஏவம் அவத்வாதி அத்தோ². தா⁴துகதா²ய அப்³ப⁴ந்தரேயேவாதி ச இமஸ்ஸ பகரணஸ்ஸ அப்³ப⁴ந்தரே ஏவ ஸரூபதோ த³ஸ்ஸேத்வா ட²பிதத்தாதி அத்தோ². ஸப்³ப³ஸ்ஸ அபி⁴த⁴ம்மஸ்ஸ மாதிகாய அஸங்க³ஹிதத்தா விகிண்ணபா⁴வேன பகிண்ணகதா வேதி³தப்³பா³.

3. நயமுக²மாதிகாவண்ணனா

3. நயானம் பவத்தித்³வாரபூ⁴தா ஸங்க³ஹாஸங்க³ஹவியோகீ³ஸஹயோகீ³த⁴ம்மா நயமுகா²னீதி தேஸம் உத்³தே³ஸோ நயமுக²மாதிகா. சுத்³த³ஸபி ஹி ஸங்க³ஹாஸங்க³ஹஸம்பயோக³விப்பயோகா³னம் வோமிஸ்ஸகதாவஸேன பவத்தாதி யேஹி தே சத்தாரோபி ஹோந்தி, தே த⁴ம்மா சுத்³த³ஸன்னம்பி நயானம் முகா²னி ஹோந்தீதி. தத்த² ஸங்க³ஹிதேனஅஸங்க³ஹிதபதா³தீ³ஸு ஸச்சாதீ³ஹிபி யதா²ஸம்ப⁴வம் ஸங்க³ஹாஸங்க³ஹோ யதி³பி வுத்தோ, ஸோ பன ஸங்கா³ஹகபூ⁴தேஹி தேஹி வுத்தோ, ந ஸங்க³ஹபூ⁴தேஹி, ஸோபி ‘‘சக்கா²யதனேன யே த⁴ம்மா க²ந்த⁴ஸங்க³ஹேன ஸங்க³ஹிதா ஆயதனஸங்க³ஹேன அஸங்க³ஹிதா’’திஆதி³னா புச்சி²தப்³ப³விஸ்ஸஜ்ஜிதப்³ப³த⁴ம்முத்³தா⁴ரே தத்தா²பி க²ந்தா⁴தீ³ஹேவ ஸங்க³ஹேஹி நியமேத்வா வுத்தோ, தஸ்மா ‘‘தீஹி ஸங்க³ஹோ, தீஹி அஸங்க³ஹோ’’தி வுத்தம். புச்சி²தப்³ப³விஸ்ஸஜ்ஜிதப்³ப³த⁴ம்முத்³தா⁴ரேபி பன புச்சா²விஸ்ஸஜ்ஜனேஸு ச ரூபக்க²ந்தா⁴தீ³னம் அரணந்தானம் யதா²ஸம்ப⁴வம் ஸம்பயோக³விப்பயோகா³ சதூஹேவ க²ந்தே⁴ஹி ஹோந்தீதி ‘‘சதூஹி ஸம்பயோகோ³,சதூஹி விப்பயோகோ³’’தி வுத்தம்.

நனு ச விப்பயோகோ³ ரூபனிப்³பா³னேஹிபி ஹோதி, கஸ்மா ‘‘சதூஹி விப்பயோகோ³’’தி வுத்தந்தி? ரூபனிப்³பா³னேஹி ப⁴வந்தஸ்ஸபி சதூஹேவ பா⁴வதோ. ந ஹி ரூபம் ரூபேன நிப்³பா³னேன வா விப்பயுத்தம் ஹோதி, நிப்³பா³னம் வா ரூபேன, சதூஹேவ பன க²ந்தே⁴ஹி ஹோதீதி சதுன்னம் க²ந்தா⁴னம் ரூபனிப்³பா³னேஹி விப்பயோகோ³பி விப்பயுஜ்ஜமானேஹி சதூஹி க²ந்தே⁴ஹி நியமிதோ தேஹி வினா விப்பயோகா³பா⁴வதோ. ஸோ சாயம் விப்பயோகோ³ அனாரம்மணஸ்ஸ, அனாரம்மணஅனாரம்மணமிஸ்ஸகேஹி மிஸ்ஸகஸ்ஸ ச ந ஹோதி, அனாரம்மணஸ்ஸ பன மிஸ்ஸகஸ்ஸ ச ஸாரம்மணேன, ஸாரம்மணஸ்ஸ ஸாரம்மணேன அனாரம்மணேன மிஸ்ஸகேன ச ஹோதீதி வேதி³தப்³போ³.

4. லக்க²ணமாதிகாவண்ணனா

4. ஸங்க³ஹோயேவ ஸங்க³ஹனயோ. ஸபா⁴கோ³. விஸபா⁴கோ³தி ஏதஸ்ஸ ‘‘தீஹி ஸங்க³ஹோ, தீஹி அஸங்க³ஹோ’’தி ஏதேன, ‘‘சதூஹி ஸம்பயோகோ³, சதூஹி விப்பயோகோ³’’தி ஏதேனபி விஸும் யோஜனா காதப்³பா³. தேன ஸங்க³ஹோ அஸங்க³ஹோ ச ஸபா⁴கோ³ விஸபா⁴கோ³ ச பா⁴வோ, ததா² ஸம்பயோகோ³ விப்பயோகோ³ சாதி அயமத்தோ² விஞ்ஞாயதி. யஸ்ஸ வா ஸங்க³ஹோ ச அஸங்க³ஹோ ச, ஸோ த⁴ம்மோ ஸபா⁴கோ³ விஸபா⁴கோ³ ச, ததா² யஸ்ஸ ஸம்பயோகோ³ விப்பயோகோ³ ச, ஸோபி ஸபா⁴கோ³ விஸபா⁴கோ³ சாதி. தத்த² யேன ரூபக்க²ந்தோ⁴…பே… மனோவிஞ்ஞாணதா⁴தூதி த⁴ம்மா க³ணனம் க³ச்ச²ந்தி, ஸோ ருப்பனாதி³கோ ஸமானபா⁴வோ ஸங்க³ஹே ஸபா⁴க³தா, ஏகுப்பாதா³தி³கோ ஸம்பயோகே³ வேதி³தப்³போ³.

5. பா³ஹிரமாதிகாவண்ணனா

5. ஏவம் தா⁴துகதா²ய மாதிகதோ ப³ஹி ட²பிதத்தாதி ‘‘ஸப்³பா³பி…பே… மாதிகா’’தி ஏதேன ட²பனாகாரேன ப³ஹி பிட்டி²தோ ட²பிதத்தாதி அத்தோ². ஏதேன வா ட²பனாகாரேன குஸலாதீ³னம் அரணந்தானம் இத⁴ அட்ட²பேத்வா தா⁴துகதா²ய மாதிகதோ ப³ஹி பகரணந்தரமாதிகாய இமஸ்ஸ பகரணஸ்ஸ மாதிகாபா⁴வேன ட²பிதத்தா ததா² பகாஸிதத்தாதி அத்தோ².

ஸங்க³ஹோ அஸங்க³ஹோதிஆதீ³ஸு ஸங்க³ஹோ ஏகவிதோ⁴வ, ஸோ கஸ்மா ‘‘சதுப்³பி³தோ⁴’’தி வுத்தோதி? ஸங்க³ஹோதி அத்த²ம் அவத்வா அனித்³தா⁴ரிதத்த²ஸ்ஸ ஸத்³த³ஸ்ஸேவ வுத்தத்தா. ஸங்க³ஹோ அஸங்க³ஹோதிஆதீ³ஸு ஸத்³தே³ஸு ஸங்க³ஹஸத்³தோ³ தாவ அத்தனோ அத்த²வஸேன சதுப்³பி³தோ⁴தி அயஞ்ஹேத்த²த்தோ². அத்தோ²பி வா அனித்³தா⁴ரிதவிஸேஸோ ஸாமஞ்ஞேன க³ஹேதப்³ப³தம் பத்தோ ‘‘ஸங்க³ஹோ அஸங்க³ஹோ’’திஆதீ³ஸு ‘‘ஸங்க³ஹோ’’தி வுத்தோதி ந கோசி தோ³ஸோ. நித்³தா⁴ரிதே ஹி விஸேஸே தஸ்ஸ ஏகவித⁴தா ஸியா, ந ததோ புப்³பே³தி. ஜாதிஸத்³த³ஸ்ஸ ஸாபேக்க²ஸத்³த³த்தா ‘‘ஜாதியா ஸங்க³ஹோ’’தி வுத்தே ‘‘அத்தனோ ஜாதியா’’தி விஞ்ஞாயதி ஸம்ப³ந்தா⁴ரஹஸ்ஸ அஞ்ஞஸ்ஸ அவுத்தத்தாதி ஜாதிஸங்க³ஹோதி ரூபகண்டே³ வுத்தோ ஸஜாதிஸங்க³ஹோ வுத்தோ ஹோதி.

ஏத்த² நயமாதிகாய ‘‘ஸங்க³ஹோ அஸங்க³ஹோ, ஸம்பயோகோ³ விப்பயோகோ³’’தி இமே த்³வே புச்சி²தப்³ப³விஸ்ஸஜ்ஜிதப்³ப³த⁴ம்மவிஸேஸம் அனித்³தா⁴ரேத்வா ஸாமஞ்ஞேன த⁴ம்மானம் புச்ச²னவிஸ்ஸஜ்ஜனனயஉத்³தே³ஸா, அவஸேஸா நித்³தா⁴ரேத்வா. ‘‘ஸங்க³ஹிதேன அஸங்க³ஹித’’ந்தி ஹி ‘‘ஸங்க³ஹிதேன அஸங்க³ஹிதம் அஸங்க³ஹித’’ந்தி வத்தப்³பே³ ஏகஸ்ஸ அஸங்க³ஹிதஸத்³த³ஸ்ஸ லோபோ த³ட்ட²ப்³போ³. தேன ஸங்க³ஹிதவிஸேஸவிஸிட்டோ² யோ அஸங்க³ஹிதோ த⁴ம்மவிஸேஸோ, தன்னிஸ்ஸிதோ அஸங்க³ஹிததாஸங்கா²தோ புச்சா²விஸ்ஸஜ்ஜனனயோ உத்³தி³ட்டோ² ஹோதி, ‘‘ஸங்க³ஹிதேனா’’தி ச விஸேஸனே கரணவசனம் த³ட்ட²ப்³ப³ம். ஏஸ நயோ ததியாதீ³ஸு த³ஸமாவஸானேஸு நயுத்³தே³ஸேஸு ச²ட்ட²வஜ்ஜேஸு. தேஸுபி ஹி வுத்தனயேன த்³வீஹி த்³வீஹி பதே³ஹி புச்சி²தப்³ப³விஸ்ஸஜ்ஜிதப்³ப³த⁴ம்மவிஸேஸனித்³தா⁴ரணம் கத்வா தத்த² தத்த² அந்திமபத³ஸதி³ஸேன ததியபதே³ன புச்ச²னவிஸ்ஸஜ்ஜனனயா உத்³தி³ட்டா²தி. தத்த² சதுத்த²பஞ்சமேஸு கத்துஅத்தே² கரணனித்³தே³ஸோ, ஸத்தமாதீ³ஸு ச சதூஸு ஸஹயோகே³ த³ட்ட²ப்³போ³, ந து³தியததியேஸு விய ஸமானாதி⁴கரணே விஸேஸனே. தத்த² ஹி ஸபா⁴வந்தரேன ஸபா⁴வந்தரஸ்ஸ விஸேஸனம் கதம், ஏதேஸு த⁴ம்மந்தரேன த⁴ம்மந்தரஸ்ஸாதி. ஏகாத³ஸமாதீ³ஸு பன சதூஸு ஆதி³பதே³னேவ த⁴ம்மவிஸேஸனித்³தா⁴ரணம் கத்வா இதரேஹி புச்ச²னவிஸ்ஸஜ்ஜனனயா உத்³தி³ட்டா². விஸேஸனே ஏவ சேத்த² கரணவசனம் த³ட்ட²ப்³ப³ம். புச்சா²விஸ்ஸஜ்ஜனானஞ்ஹி நிஸ்ஸயபூ⁴தா த⁴ம்மா ஸங்க³ஹிததாதி³விஸேஸேன கரணபூ⁴தேன ஸம்பயுத்தவிப்பயுத்தாதி³பா⁴வம் அத்தனோ விஸேஸேந்தீதி.

விகப்பதோதி விவித⁴கப்பனதோ, விபா⁴க³தோதி அத்தோ². ஸன்னிட்டா²னவஸேனாதி அதி⁴மோக்க²ஸம்பயோக³வஸேன. ஸன்னிட்டா²னவஸேன வுத்தா ச ஸப்³பே³ ச சித்துப்பாதா³ ஸன்னிட்டா²னவஸேன வுத்தஸப்³ப³சித்துப்பாதா³, தேஸம் ஸாதா⁴ரணவஸேனாதி ஏவமேத்த² அத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³. அதி⁴மோக்கோ² ஹி ஸன்னிட்டா²னவஸேன வுத்தானம் சித்துப்பாதா³னம் ஸாதா⁴ரணவஸேன வுத்தோ, இதரே ஸப்³பே³ஸந்தி. தத்த² ஸாதா⁴ரணா பஸடா பாகடா சாதி ஆதி³தோ பரிக்³க³ஹேதப்³பா³, தஸ்மா தேஸம் ஸங்க³ஹாதி³பரிக்³க³ஹத்த²ம் உத்³தே³ஸோ கதோ, அஸாதா⁴ரணாபி பன பரிக்³க³ஹேதப்³பா³வாதி தேஸு மஹாவிஸயேன அஞ்ஞேஸம்பி ஸங்க³ஹாதி³பரிக்³க³ஹம் த³ஸ்ஸேதும் அதி⁴மோக்கோ² உத்³தி³ட்டோ². ‘‘ஸன்னிட்டா²னவஸேன வுத்தா’’தி ச த⁴ம்மஸங்க³ஹவண்ணனாயம் படிச்சஸமுப்பாத³விப⁴ங்கே³ ச வசனம் ஸந்தா⁴ய வுத்தந்தி வேதி³தப்³ப³ம். ஸன்னிட்டா²னவஸேன யே வுத்தா, தேஸம் ஸப்³பே³ஸம் ஸாதா⁴ரணதோதி பன அத்தே² ஸதி ஸாதா⁴ரணாஸாதா⁴ரணேஸு வத்தப்³பே³ஸு யோ அஸாதா⁴ரணேஸு மஹாவிஸயோ அதி⁴மோக்கோ², தஸ்ஸ வஸேன வுத்தஸப்³ப³சித்துப்பாத³ஸாதா⁴ரணதோ ப²ஸ்ஸாத³யோ ஸப்³ப³ஸாதா⁴ரணாதி அதி⁴மோக்கோ² ச அஸாதா⁴ரணேஸு மஹாவிஸயோதி கத்வா வுத்தோ அஞ்ஞஸ்ஸ தாதி³ஸஸ்ஸ அபா⁴வாதி அயமதி⁴ப்பாயோ த³ட்ட²ப்³போ³.

ஜீவிதிந்த்³ரியம் பனேத்த² ரூபமிஸ்ஸகத்தா ந வுத்தந்தி வேதி³தப்³ப³ம், சித்தேகக்³க³தா பன அஸமாதி⁴ஸபா⁴வா ஸாமஞ்ஞஸத்³தே³னேவ ஸாமஞ்ஞவிஸேஸஸத்³தே³ஹி ச ஸமாதி⁴ஸபா⁴வா விஸேஸஸத்³த³வசனீயம் அஞ்ஞம் ப்³யாபேதப்³ப³ம் நிவத்தேதப்³ப³ஞ்ச நத்தீ²தி அனஞ்ஞப்³யாபகனிவத்தகஸாமஞ்ஞவிஸேஸதீ³பனதோ தஸ்ஸேவ த⁴ம்மஸ்ஸ பே⁴த³தீ³பகேஹி வத்தப்³பா³, ந ஸுகா²தி³ஸபா⁴வா வேத³னா விய வுத்தலக்க²ணவிபரீதேஹி ஸாமஞ்ஞவிஸேஸஸத்³தே³ஹேவ, தஸ்மா ‘‘சித்தேகக்³க³தா’’தி அயம் ஸாமஞ்ஞஸத்³தோ³ ஸமாதி⁴ஸபா⁴வே விஸேஸஸத்³த³னிரபேக்கோ² பவத்தமானோ ஸயமேவ விஸேஸஸத்³த³மாபஜ்ஜித்வா அஸமாதி⁴ஸபா⁴வமேவ பகாஸேய்ய, இதரோ ச ஸமாதி⁴ஸபா⁴வமேவாதி த்³விதா⁴ பி⁴ன்னா சித்தேகக்³க³தா அஸாதா⁴ரணா சேவ அப்பவிஸயா சாதி இத⁴ உத்³தே³ஸம் ந அரஹதி. அபி⁴ன்னாபி வா ப²ஸ்ஸாதீ³னம் விய பாகடத்தாபா⁴வதோ அஞ்ஞத⁴ம்மனிஸ்ஸயேன வத்தப்³ப³தோ ச ஸா ஜீவிதஞ்ச ந அரஹதீதி ந உத்³தி³ட்டா²தி.

மாதிகாவண்ணனா நிட்டி²தா.

2. நித்³தே³ஸவண்ணனா

1. பட²மனயோ ஸங்க³ஹாஸங்க³ஹபத³வண்ணனா

1. க²ந்த⁴பத³வண்ணனா

6. க²ந்தா⁴யதனதா⁴துயோமஹந்தரே அபி⁴ஞ்ஞேய்யத⁴ம்மபா⁴வேன வுத்தா, தேஸம் பன ஸபா⁴வதோ அபி⁴ஞ்ஞாதானம் த⁴ம்மானம் பரிஞ்ஞேய்யதாதி³விஸேஸத³ஸ்ஸனத்த²ம் ஸச்சானி, அதி⁴பதியாதி³கிச்சவிஸேஸத³ஸ்ஸனத்த²ம் இந்த்³ரியாதீ³னி ச வுத்தானீதி ஸச்சாதி³விஸேஸோ விய ஸங்க³ஹாஸங்க³ஹவிஸேஸோ ச அபி⁴ஞ்ஞேய்யனிஸ்ஸிதோ வுச்சமானோ ஸுவிஞ்ஞேய்யோ ஹோதீதி ‘‘தீஹி ஸங்க³ஹோ. தீஹி அஸங்க³ஹோ’’தி நயமுக²மாதிகா ட²பிதாதி வேதி³தப்³பா³. ஏவஞ்ச கத்வா ‘‘சதூஹீ’’தி வுத்தா ஸம்பயோக³விப்பயோகா³ ச அபி⁴ஞ்ஞேய்யனிஸ்ஸயேன க²ந்தா⁴தீ³ஹேவ புச்சி²த்வா விஸ்ஸஜ்ஜிதாதி. ரூபக்க²ந்தோ⁴ ஏகேன க²ந்தே⁴னாதி யே த⁴ம்மா ‘‘ரூபக்க²ந்தோ⁴’’தி வுச்சந்தி, தேஸம் பஞ்சஸு க²ந்தே⁴ஸு ரூபக்க²ந்த⁴பா⁴வேன ஸபா⁴க³தா ஹோதீதி ரூபக்க²ந்த⁴பா⁴வஸங்கா²தேன, ரூபக்க²ந்த⁴வசனஸங்கா²தேன வா க³ணனேன ஸங்க³ஹம் க³ணனம் த³ஸ்ஸேதி. தேனாஹ ‘‘யஞ்ஹி கிஞ்சீ’’திஆதி³. ரூபக்க²ந்தோ⁴தி ஹி ஸங்க³ஹிதப்³ப³த⁴ம்மோ த³ஸ்ஸிதோ. யேன ஸங்க³ஹேன ஸங்க³ய்ஹதி, தஸ்ஸ ஸங்க³ஹஸ்ஸ த³ஸ்ஸனம் ‘‘ஏகேன க²ந்தே⁴னா’’தி வசனம். பஞ்சஸு க²ந்த⁴க³ணனேஸு ஏகேன க²ந்த⁴க³ணனேன க³ணிதோதி அயஞ்ஹேத்த² அத்தோ². யஸ்மா ச க²ந்தா⁴தி³வசனேஹி ஸங்க³ஹோ வுச்சதி, தஸ்மா உபரி ‘‘க²ந்த⁴ஸங்க³ஹேன ஸங்க³ஹிதா’’திஆதி³ம் வக்க²தீதி.

அஸங்க³ஹனயனித்³தே³ஸேதி இத³ம் ‘‘ஸங்க³ஹோ அஸங்க³ஹோ’’தி ஏதஸ்ஸேவ நயஸ்ஸ ஏகதே³ஸனயபா⁴வேன வுத்தம், ந நயந்தரதாயாதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். ரூபக்க²ந்த⁴மூலகாயேவ சேத்த² து³கதிகசதுக்கா த³ஸ்ஸிதாதி ஏதேன வேத³னாக்க²ந்த⁴மூலகா புரிமேன யோஜியமானே விஸேஸோ நத்தீ²தி பச்சி²மேஹேவ யோஜேத்வா தயோ து³கா த்³வே திகா ஏகோ சதுக்கோ, ஸஞ்ஞாக்க²ந்த⁴மூலகா த்³வே து³கா ஏகோ திகோ, ஸங்கா²ரக்க²ந்த⁴மூலகோ ஏகோ து³கோதி ஏதே லப்³ப⁴ந்தீதி த³ஸ்ஸேதி. தேஸம் பன பே⁴த³தோ பஞ்சகபுச்சா²விஸ்ஸஜ்ஜனானந்தரம் புச்சா²விஸ்ஸஜ்ஜனம் காதப்³ப³ம் ஸம்கி²த்தந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம், வுத்தனயேன வா ஸக்கா ஞாதுந்தி பாளிம் ந ஆரோபிதந்தி.

ஆயதனபதா³தி³வண்ணனா

40. யஸ்மா ச து³கதிகேஸூதி யதி³பி ஏககேபி ஸதி³ஸம் விஸ்ஸஜ்ஜனம், ஏககே பன ஸதி³ஸவிஸ்ஸஜ்ஜனானம் சக்கு²ந்த்³ரியஸோதிந்த்³ரியஸுகி²ந்த்³ரியாதீ³னம் து³காதீ³ஸு அஸதி³ஸவிஸ்ஸஜ்ஜனம் தி³ட்ட²ம். ந ஹேத்த² சக்கு²ஸோதசக்கு²ஸுகி²ந்த்³ரியது³கானம் அஞ்ஞமஞ்ஞஸதி³ஸவிஸ்ஸஜ்ஜனம், நாபி து³கேஹி திகஸ்ஸ, இத⁴ பன து³க்க²ஸமுத³யது³க்க²மக்³க³து³கானம் அஞ்ஞமஞ்ஞம் திகேன ச ஸதி³ஸம் விஸ்ஸஜ்ஜனந்தி து³கதிகேஸ்வேவ ஸதி³ஸவிஸ்ஸஜ்ஜனதம் ஸமுத³யானந்தரம் மக்³க³ஸச்சஸ்ஸ வசனே காரணம் வத³தி.

6. படிச்சஸமுப்பாத³வண்ணனா

61. ‘‘புச்ச²ம் அனாரபி⁴த்வா அவிஜ்ஜா ஏகேன க²ந்தே⁴ன, அவிஜ்ஜாபச்சயா ஸங்கா²ரா ஏகேன க²ந்தே⁴னா’’தி லிகி²தப்³பே³பி பமாத³வஸேன ‘‘அவிஜ்ஜா ஏகேன க²ந்தே⁴னா’’தி இத³ம் ந லிகி²தந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம். ஸரூபேகஸேஸம் வா கத்வா அவிஜ்ஜாவசனேன அவிஜ்ஜாவிஸ்ஸஜ்ஜனம் த³ஸ்ஸிதந்தி. ஸப்³ப³ம்பி விபாகவிஞ்ஞாணந்தி ஏத்த² விபாகக்³க³ஹணேன விஸேஸனம் ந காதப்³ப³ம். குஸலாதீ³னம்பி ஹி விஞ்ஞாணானம் தா⁴துகதா²யம் ஸங்கா²ரபச்சயாவிஞ்ஞாணாதி³பதே³ஹி ஸங்க³ஹிததா விப்பயுத்தேனஸங்க³ஹிதாஸங்க³ஹிதபத³னித்³தே³ஸே ‘‘விபாகா த⁴ம்மா’’தி இமஸ்ஸ விஸ்ஸஜ்ஜனாஸதி³ஸேன தேஸம் விஸ்ஸஜ்ஜனேன த³ஸ்ஸிதா, இத⁴ ச நாமரூபஸ்ஸ ஏகாத³ஸஹாயதனேஹி ஸங்க³ஹவசனேன அகம்மஜானம்பி ஸங்க³ஹிததா விஞ்ஞாயதீதி.

71. ஜாயமானபரிபச்சமானபி⁴ஜ்ஜமானானம் ஜாயமானாதி³பா⁴வமத்தத்தா ஜாதிஜராமரணானி பரமத்த²தோ வினிப்³பு⁴ஜ்ஜித்வா அனுபலப்³ப⁴மானானி பரமத்தா²னம் ஸபா⁴வமத்தபூ⁴தானி, தானி ரூபஸ்ஸ நிப்³ப³த்திபாகபே⁴த³பூ⁴தானி ருப்பனபா⁴வேன க³ய்ஹந்தீதி ரூபக்க²ந்த⁴த⁴ம்மஸபா⁴கா³னி, அரூபானம் பன நிப்³ப³த்திஆதி³பூ⁴தானி ரூபகலாபஜாதிஆதீ³னி விய ஸஹுப்பஜ்ஜமானசதுக்க²ந்த⁴கலாபனிப்³ப³த்திஆதி³பா⁴வதோ ஏகேகபூ⁴தானி வேதி³யனஸஞ்ஜானனவிஜானனேஹி ஏகந்தபரமத்த²கிச்சேஹி அக³ய்ஹமானானி ஸங்க²தாபி⁴ஸங்க²ரணேன அனேகந்தபரமத்த²கிச்சேன க³ய்ஹந்தீதி ஸங்கா²ரக்க²ந்த⁴த⁴ம்மஸபா⁴கா³னி, ததா² து³விதா⁴னிபி தானி சக்கா²யதனாதீ³ஹி ஏகந்தபரமத்த²கிச்சேஹி அக³ய்ஹமானானி நிஸ்ஸத்தட்டே²ன த⁴ம்மாயதனத⁴ம்மதா⁴துத⁴ம்மேஹி ஸபா⁴கா³னி, தேன தேஹி க²ந்தா⁴தீ³ஹி ஸங்க³ய்ஹந்தீதி ‘‘ஜாதி த்³வீஹி க²ந்தே⁴ஹீ’’திஆதி³மாஹ.

பட²மனயஸங்க³ஹாஸங்க³ஹபத³வண்ணனா நிட்டி²தா.

2. து³தியனயோ ஸங்க³ஹிதேனஅஸங்க³ஹிதபத³வண்ணனா

171. ஸங்க³ஹிதேனஅஸங்க³ஹிதபத³னித்³தே³ஸே யம் தம் உத்³தே³ஸே அஸங்க³ஹிததாய புச்சி²தப்³ப³ம் விஸ்ஸஜ்ஜிதப்³ப³ஞ்ச ஸங்க³ஹிததாவிஸிட்ட²ம் அஸங்க³ஹிதம் த⁴ம்மஜாதம் நித்³தா⁴ரிதம், ததே³வ தாவ த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘சக்கா²யதனேன யே த⁴ம்மா க²ந்த⁴ஸங்க³ஹேன ஸங்க³ஹிதா ஆயதனதா⁴துஸங்க³ஹேன அஸங்க³ஹிதா’’தி ஆஹ. ஸப்³ப³த்த² க²ந்தா⁴தி³ஸங்க³ஹஸாமஞ்ஞானம் நிச்சம் விஸேஸாபேக்க²த்தா பே⁴த³னிஸ்ஸிதத்தா ச புச்சா²விஸ்ஸஜ்ஜனானம் ஸவிஸேஸாவ க²ந்தா⁴தி³க³ணனா ஸுத்³தா⁴. தத்த² ஸங்க³ஹிதேனஅஸங்க³ஹிதவசனமத்தேன த⁴ம்மவிஸேஸஸ்ஸ நித்³தா⁴ரிதத்தா தீஸு ஸங்க³ஹேஸு ஏகேன த்³வீஹி வா யே ஸங்க³ஹிதா ஹுத்வா அஞ்ஞேஹி அஸங்க³ஹிதா, தேயேவ த⁴ம்மா ‘‘க²ந்த⁴ஸங்க³ஹேன ஸங்க³ஹிதா ஆயதனதா⁴துஸங்க³ஹேன அஸங்க³ஹிதா’’தி ஏத்தகேனேவ த³ஸ்ஸேதப்³பா³ ஸியும், தேஸம் பன ஏவம்விதா⁴னம் அஸம்ப⁴வா நயமாதிகாய ச அப்³ப⁴ந்தரபா³ஹிரமாதிகாபேக்க²த்தா உத்³தே³ஸேபி யம் யம் ரூபக்க²ந்தா⁴தீ³ஸு அரணந்தேஸு ஸங்கா³ஹகம், தம் தம் அபேக்கி²த்வா ஸங்க³ஹிதேனஅஸங்க³ஹிதம் நித்³தா⁴ரிதந்தி விஞ்ஞாயதீதி தேன தேன ஸங்கா³ஹகேன யதா²னித்³தா⁴ரிதம் த⁴ம்மம் நியமேத்வா த³ஸ்ஸேதும் ‘‘சக்கா²யதனேனா’’திஆதி³மாஹ. யத்த² ஹி புச்சி²தப்³ப³விஸ்ஸஜ்ஜிதப்³ப³த⁴ம்மவிஸேஸனித்³தா⁴ரணம் நத்தி², தஸ்மிம் பட²மனயே ச²ட்ட²னயே ச புச்சி²தப்³ப³விஸ்ஸஜ்ஜிதப்³ப³பா⁴வேன, இதரேஸு ச யம் யம் புச்சி²தப்³ப³விஸ்ஸஜ்ஜிதப்³ப³ம் நித்³தா⁴ரிதம், தஸ்ஸ தஸ்ஸ நியாமகபா⁴வேன ரூபக்க²ந்தா⁴த³யோ அரணந்தா உத்³தி³ட்டா²தி.

தத்த² ‘‘சக்கா²யதனேன…பே… போ²ட்ட²ப்³ப³தா⁴துயா’’தி கத்துஅத்தே² கரணனித்³தே³ஸோ த³ட்ட²ப்³போ³, ‘‘க²ந்த⁴ஸங்க³ஹேன ஆயதனஸங்க³ஹேன தா⁴துஸங்க³ஹேனா’’தி கரணத்தே². ஏத்த² ச யேன யேன ஸங்கா³ஹகேன க²ந்தா⁴தி³ஸங்க³ஹேஸு தேன தேன ஸங்க³ஹேதப்³பா³ஸங்க³ஹேதப்³ப³ம் அஞ்ஞம் அத்தி², தம் ததே³வ ஸங்கா³ஹகாஸங்கா³ஹகபா⁴வேன உத்³த⁴டம். ரூபக்க²ந்தே⁴ன பன க²ந்த⁴ஸங்க³ஹேன ஸங்க³ஹேதப்³போ³ அஞ்ஞோ த⁴ம்மோ நத்தி², ததா² வேத³னாக்க²ந்தா⁴தீ³ஹி, ந ச ஸோ ஏவ தஸ்ஸ ஸங்கா³ஹகோ அஸங்கா³ஹகோ வா ஹோதி. யஞ்ச ‘‘ரூபக்க²ந்தோ⁴ ஏகேன க²ந்தே⁴ன ஸங்க³ஹிதோ’’தி வுத்தம், தஞ்ச ந தஸ்ஸேவ தேன ஸங்க³ஹிததம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம், ரூபக்க²ந்த⁴பா⁴வேன பன ரூபக்க²ந்த⁴வசனேன வா க³ஹிததம் ஸந்தா⁴ய வுத்தந்தி பகாஸிதோயமத்தோ².

யதி³ ச ஸோ ஏவ தேன ஸங்க³ய்ஹேய்ய, ஸங்க³ஹிதேனஸம்பயுத்தவிப்பயுத்தபத³னித்³தே³ஸே – ‘‘வேத³னாக்க²ந்தே⁴ன யே த⁴ம்மா க²ந்த⁴ஸங்க³ஹேன ஸங்க³ஹிதா ஆயதனஸங்க³ஹேன ஸங்க³ஹிதா தா⁴துஸங்க³ஹேன ஸங்க³ஹிதா, தே த⁴ம்மா தீஹி க²ந்தே⁴ஹி ஏகேனாயதனேன ஸத்தஹி தா⁴தூஹி ஸம்பயுத்தா’’திஆதி³ வத்தப்³ப³ம் ஸியா, ந ச வுத்தம், தஸ்மா யதா² சித்தம் சித்தேன ஸம்பயுத்தம் விப்பயுத்தஞ்ச ந ஹோதி, ஏவம் ரூபக்க²ந்தோ⁴ ரூபக்க²ந்தே⁴ன ஸங்க³ஹிதோ அஸங்க³ஹிதோ ச ந ஹோதி, ததா² வேத³னாக்க²ந்தா⁴த³யோ வேத³னாக்க²ந்தா⁴தீ³ஹி. ந ஹி ஸோ ஏவ தஸ்ஸ ஸபா⁴கோ³ விஸபா⁴கோ³ சாதி. தேனேவ ந ஏகதே³ஸா விய ஸமுதா³யஸ்ஸ, ஸமுதா³யோ ஏகதே³ஸானம் ஸங்கா³ஹகோ அஸங்கா³ஹகோ ச. யதா² ரூபக்க²ந்தோ⁴ சக்கா²யதனாதீ³னம், த⁴ம்மாயதனம் வேத³னாக்க²ந்தா⁴தீ³னம், ஸரணா த⁴ம்மா சதுன்னம் க²ந்தா⁴னம். ஸமுதா³யந்தோக³தா⁴னஞ்ஹி ஏகதே³ஸானம் ந விபா⁴கோ³ அத்தி², யேன தே ஸமுதா³யஸ்ஸ ஸமுதா³யோ ச தேஸம் ஸபா⁴கோ³ விஸபா⁴கோ³ ச ஸியாதி, ததா² ந ஸமுதா³யோ ஏகதே³ஸஸபா⁴க³விஸபா⁴கா³னம் ஸங்கா³ஹகோ அஸங்கா³ஹகோ ச. யதா² த⁴ம்மாயதனம் ஸுகு²மரூபஸபா⁴க³ஸ்ஸ வேத³னாதி³விஸபா⁴க³ஸ்ஸ ச ரூபக்க²ந்தே⁴கதே³ஸஸ்ஸ க²ந்த⁴ஸங்க³ஹேன, ஜீவிதிந்த்³ரியம் ரூபாரூபஜீவிதஸபா⁴க³விஸபா⁴க³ஸ்ஸ ரூபக்க²ந்தே⁴கதே³ஸஸ்ஸ ஸங்கா²ரக்க²ந்தே⁴கதே³ஸஸ்ஸ ச ஜீவிதவஜ்ஜஸ்ஸ க²ந்த⁴ஸங்க³ஹேனேவ. ந ஹி ஏகதே³ஸஸபா⁴க³ம் ஸமுதா³யஸபா⁴க³ம், நாபி ஏகதே³ஸவிஸபா⁴க³ம் ஸமுதா³யவிஸபா⁴க³ந்தி, தஸ்மா ஸதிபி அத்ததோ அத்தனி அந்தோக³த⁴தோ அத்தேகதே³ஸஸபா⁴க³தோ ச அஞ்ஞஸ்ஸ அஸங்கா³ஹகத்தே ஸங்கா³ஹகத்தமேவ ஏதேஸம் நத்தி², யேன ஸங்க³ஹிதஸ்ஸ அஸங்கா³ஹகா ஸியுந்தி ஸங்கா³ஹகத்தாபா⁴வதோ ஏவ ஏவரூபானம் அக்³க³ஹணம் வேதி³தப்³ப³ம்.

யம் பன ‘‘த⁴ம்மாயதனம் அஸங்க²தம் க²ந்த⁴தோ ட²பேத்வா சதூஹி க²ந்தே⁴ஹி ஸங்க³ஹித’’ந்தி (தா⁴து. 25), ‘‘சக்கா²யதனஞ்ச ஸோதாயதனஞ்ச ஏகேன க²ந்தே⁴ன ஸங்க³ஹித’’ந்தி (தா⁴து. 26) ச வுத்தம், ந தேன ஏகதே³ஸானம் ஸமுதா³யஸங்கா³ஹகத்தம், ஸமுதா³யஸ்ஸ ச ஏகதே³ஸஸங்கா³ஹகத்தம் த³ஸ்ஸேதி, சதுக்க²ந்த⁴க³ணனபே⁴தே³ஹி பன த⁴ம்மாயதனஸ்ஸ க³ணேதப்³பா³க³ணேதப்³ப³பா⁴வேன பஞ்சதா⁴ பி⁴ன்னதம், சக்கா²யதனாதீ³னம் ஏகக்க²ந்த⁴க³ணனேன க³ணேதப்³ப³தாய ஏகவித⁴தஞ்ச த³ஸ்ஸேதி. ஸங்கா³ஹகாஸங்கா³ஹகனிரபேக்கா²னம் க³ணேதப்³பா³க³ணேதப்³பா³னம் தம்தம்க³ணனேஹி க³ணனத³ஸ்ஸனமத்தமேவ ஹி பட²மனயோ கம்மகரணமத்தஸப்³பா⁴வா, து³தியாத³யோ பன ஸங்கா³ஹகாஸங்கா³ஹகேஹி ஸங்க³ஹிதாஸங்க³ஹிதானம் அக³ணனாதி³த³ஸ்ஸனானி கத்துகரணகம்மத்தயஸப்³பா⁴வா. ததா² பட²மனயே ததா² ததா² க³ணேதப்³பா³க³ணேதப்³ப³பா⁴வஸங்கா²தோ தம்தம்க²ந்தா⁴தி³பா⁴வாபா⁴வோ ஸபா⁴க³விஸபா⁴க³தா, து³தியாதீ³ஸு யதா²னித்³தா⁴ரிதத⁴ம்மத³ஸ்ஸனே ஸங்கா³ஹகஸங்க³ஹேதப்³பா³னம் ஸமானக்க²ந்தா⁴தி³பா⁴வோ ஸபா⁴க³தா, தத³பா⁴வோ ச விஸபா⁴க³தா. புச்சா²விஸ்ஸஜ்ஜனேஸு தம்தம்க²ந்தா⁴தி³பா⁴வாபா⁴வோ ஏவாதி அயமேதேஸம் விஸேஸோதி.

ஸமுத³யஸச்சஸுகி²ந்த்³ரியஸதி³ஸானி பன தேஹி ஸங்க³ஹேதப்³ப³மேவ அத்தி², ந ஸங்க³ஹிதம் அஸங்க³ஹேதப்³ப³ந்தி அஸங்கா³ஹகத்தாபா⁴வதோ ந உத்³த⁴டானி. து³க்க²ஸச்சஸதி³ஸானி தேஹி விஸபா⁴க³ஸமுதா³யபூ⁴தேஹி அனேகக்க²ந்தே⁴ஹி க²ந்த⁴ஸங்க³ஹேன ஸங்க³ஹேதப்³ப³ம், இதரேஹி அஸங்க³ஹேதப்³ப³ஞ்ச நத்தீ²தி ஸங்கா³ஹகத்தாஸங்கா³ஹகத்தாபா⁴வதோ. ஏவம் ஸங்கா³ஹகத்தாபா⁴வதோ அஸங்கா³ஹகத்தாபா⁴வதோ உப⁴யாபா⁴வதோ ச யதா²வுத்தஸதி³ஸானி அனுத்³த⁴ரித்வா ஸங்கா³ஹகத்தாஸங்கா³ஹகத்தபா⁴வதோ சக்கா²யதனாதீ³னேவ உத்³த⁴டானீதி வேதி³தப்³பா³னி. தத்த² ‘‘சக்கா²யதனேன யே த⁴ம்மா க²ந்த⁴ஸங்க³ஹேன ஸங்க³ஹிதா’’தி சக்கா²யதனவஜ்ஜா ரூபத⁴ம்மா க²ந்த⁴ஸங்க³ஹேன ஸங்க³ஹிதாதி வேதி³தப்³பா³, ந ரூபக்க²ந்தோ⁴தி. ந ஹி ஏகதே³ஸோ ஸமுதா³யஸங்கா³ஹகோதி த³ஸ்ஸிதமேதந்தி.

அட்ட²கதா²யம் பன க²ந்த⁴பதே³னாதி க²ந்த⁴பத³ஸங்க³ஹேனாதி அத்தோ², ந ஸங்கா³ஹகேனாதி. ‘‘கேனசி ஸங்கா³ஹகேனா’’தி இத³ம் பன ஆனேத்வா வத்தப்³ப³ம். தம் பன ரூபக்க²ந்தா⁴தீ³ஸு ந யுஜ்ஜதீதி தம் விஸ்ஸஜ்ஜனம் ரூபக்க²ந்தா⁴தீ³ஸு ஸங்கா³ஹகேஸு ந யுஜ்ஜதீதி அத்தோ². ரூபக்க²ந்தே⁴ன ஹி…பே… ஸங்க³ஹிதோதி ஏதேன நயேன சக்கா²யதனேன ரூபக்க²ந்தோ⁴வ ஸங்க³ஹிதோ, ஸோ ச அட்³டே⁴காத³ஸஹி ஆயதனதா⁴தூஹி அஸங்க³ஹிதோ நாம நத்தீ²தி ஏவம் சக்கா²யதனாதீ³னிபி ந க³ஹேதப்³பா³னீதி ஆபஜ்ஜதீதி சே? நாபஜ்ஜதி. ந ஹி அஞ்ஞமத்தனிவாரணம் ஏவஸத்³த³ஸ்ஸ அத்தோ², அத² கோ² ஸங்கா³ஹகதோ அஞ்ஞனிவாரணம். ஸோ சாதிஆதி³ ச ந நிரபேக்க²வசனம், அத² கோ² ஸங்கா³ஹகாபேக்க²ந்தி. கத²ம்? ரூபக்க²ந்தே⁴ன ஹி ரூபக்க²ந்தோ⁴வ ஸங்க³ஹிதோதி யதா² சக்கா²யதனேன சக்கா²யதனதோ அஞ்ஞம்பி க²ந்த⁴ஸங்க³ஹேன ஸங்க³ஹிதம் அத்தி², யம் ஆயதனதா⁴துஸங்க³ஹேஹி அஸங்க³ஹிதம் ஹோதி, ந ஏவம் ரூபக்க²ந்தே⁴ன ரூபக்க²ந்த⁴தோ அஞ்ஞம் க²ந்த⁴ஸங்க³ஹேன ஸங்க³ஹிதம் அத்தி², யம் ஆயதனதா⁴துஸங்க³ஹேஹி அஸங்க³ஹிதம் ஸியா, ரூபக்க²ந்தே⁴ன பன ரூபக்க²ந்தோ⁴வ க²ந்த⁴ஸங்க³ஹேன ஸங்க³ஹிதோதி அயஞ்ஹேத்த² அதி⁴ப்பாயோ யுத்தோ. ஸியா பனேதம் ‘‘ஸோ ஏவ ரூபக்க²ந்தோ⁴ ரூபக்க²ந்தே⁴ன ஆயதனதா⁴துஸங்க³ஹேஹி அஸங்க³ஹிதோ ஹோதூ’’தி, தம் நிவாரேந்தோ ஆஹ ‘‘ஸோ ச அட்³டே⁴காத³ஸஹி ஆயதனதா⁴தூஹி அஸங்க³ஹிதோ நாம நத்தீ²’’தி. ஏத்த² ச ‘‘ரூபக்க²ந்தே⁴னா’’தி ஆனேத்வா வத்தப்³ப³ம். தத்த² ரூபக்க²ந்தோ⁴ ரூபக்க²ந்த⁴ஸ்ஸ வா ததே³கதே³ஸானம் வா சக்கா²தீ³னம் ஆயதனதா⁴துஸங்க³ஹேஹி ஸங்கா³ஹகோ அஸங்கா³ஹகோ ச ந ஹோதீதி இமினா பரியாயேன அஸங்க³ஹிததாய அபா⁴வோ வுத்தோதி யுஜ்ஜதி, ந ரூபக்க²ந்தே⁴ன ரூபக்க²ந்த⁴ஸ்ஸ ததே³கதே³ஸானம் வா அட்³டே⁴காத³ஸஹி ஆயதனதா⁴துஸங்க³ஹேஹி ஸங்க³ஹிததாய. ந ஹி ஸா ஸங்க³ஹிததா அத்தி². யதி³ ஸியா, ஸங்க³ஹிதேனஸம்பயுத்தவிப்பயுத்தபத³னித்³தே³ஸே ரூபக்க²ந்தோ⁴பி உத்³த⁴ரிதப்³போ³ ஸியா. தேன ஹி தீஹிபி ஸங்க³ஹேஹி ரூபக்க²ந்தோ⁴ ததே³கதே³ஸோ வா ஸங்க³ஹிதா ஸியும், அத்தி² ச தேஸம் விப்பயுத்ததாதி.

ஏவம் அஸங்க³ஹிததாய அபா⁴வதோ ஏதானி, அஞ்ஞானி சாதி ஏத்தா²பி சக்கா²யதனாதீ³ஹி விய ஏதேஹி அஞ்ஞேஹி ச ஸங்க³ஹிதானம் அஸங்க³ஹிததாய அபா⁴வதோ ஏதானி அஞ்ஞானி ச யதா² வா ததா² வா ஏதானி விய அயுஜ்ஜமானவிஸ்ஸஜ்ஜனத்தா ஏவரூபானி பதா³னி ஸங்கா³ஹகபா⁴வேன ந க³ஹிதானீதி அதி⁴ப்பாயோ.

தத்த² யம் வுத்தம் ‘‘ரூபக்க²ந்தே⁴ன ஹி ரூபக்க²ந்தோ⁴வ ஸங்க³ஹிதோ’’தி, தம் தேனேவ தஸ்ஸ ஸங்க³ஹிதத்தாஸங்க³ஹிதத்தாபா⁴வத³ஸ்ஸனேன நிவாரிதம். யஞ்ஹேத்த² அக்³க³ஹணே காரணம் வுத்தம், தஞ்ச ஸதிபி ஸங்க³ஹிதத்தே அஸங்க³ஹிததாய அபா⁴வதோதி விஞ்ஞாயமானம் ஸமுத³யஸச்சாதீ³ஸு யுஜ்ஜேய்ய ஸதி தேஹி ஸங்க³ஹிதே தத³ஸங்க³ஹிதத்தாபா⁴வதோ. ரூபக்க²ந்தா⁴தீ³ஹி பன ஸங்க³ஹிதமேவ நத்தி², குதோ தஸ்ஸ அஸங்க³ஹிததா ப⁴விஸ்ஸதி, தஸ்மா ஸங்கா³ஹகத்தாபா⁴வோ ஏவேத்த² அக்³க³ஹணே காரணந்தி யுத்தம். ஸங்க³ஹிதத்தாபா⁴வேன அஸங்க³ஹிதத்தம் யதி³பி ரூபக்க²ந்தா⁴தி³னா அத்தனோ அத்தனி அந்தோக³த⁴ஸ்ஸ அத்தேகதே³ஸஸபா⁴க³ஸ்ஸ ச நத்தி², அஞ்ஞஸ்ஸ பன அத்தீ²தி ந து³க்க²ஸச்சாதீ³ஸு விய உப⁴யாபா⁴வோ சேத்த² அக்³க³ஹணே காரணம் ப⁴விதும் யுத்தோதி. த⁴ம்மாயதனஜீவிதிந்த்³ரியாதீ³னஞ்ச க²ந்த⁴சதுக்கது³காதி³ஸங்கா³ஹகத்தே ஸதி ந தேஸம் ஸங்க³ஹிதானம் தேஹி த⁴ம்மாயதனஜீவிதிந்த்³ரியாதீ³ஹி ஆயதனதா⁴துஸங்க³ஹேஹி அஸங்க³ஹிததா நத்தீ²தி அஸங்க³ஹிததாய அபா⁴வோ அனேகந்திகோ, தஸ்மா புப்³பே³ வுத்தனயேனேவ அக்³க³ஹிதானம் அக்³க³ஹணே, க³ஹிதானஞ்ச க³ஹணே காரணம் வேதி³தப்³ப³ந்தி.

அனித³ஸ்ஸனம் புனதே³வ ஸப்படிக⁴ந்தி ஏத்த² அனித³ஸ்ஸனந்தி ஏதேன ‘‘ஸனித³ஸ்ஸனஸப்படிக⁴’’ந்தி ஏத்த² வுத்தேன ஸப்படிக⁴ஸத்³தே³ன ஸத்³தி⁴ம் யோஜேத்வா அனித³ஸ்ஸனஸப்படிகா⁴ த³ஸ்ஸிதா. புனதே³வாதி ஏதேன தத்தே²வ அவிஸிட்ட²ம் ஸனித³ஸ்ஸனபத³ம் நிவத்தேத்வா க³ண்ஹந்தோ ஸனித³ஸ்ஸனது³கபத³ம் த³ஸ்ஸேதி. ‘‘சக்கா²யதனேன சக்கா²யதனமேவேகம் ஸங்க³ஹித’’ந்தி இத³ம் ந ஸக்கா வத்தும். ந ஹி ‘‘சக்கா²யதனேன சக்கா²யதனம் ஆயதனஸங்க³ஹேன ஸங்க³ஹித’’ந்தி ச ‘‘அஸங்க³ஹித’’ந்தி ச வத்தப்³ப³ந்தி த³ஸ்ஸிதோயம் நயோதி. ஏவம் ஸப்³ப³த்த² தஸ்ஸேவ ஸமுதா³யேகதே³ஸானஞ்ச ஸங்கா³ஹகஸங்க³ஹிதந்தி வசனேஸு அஸங்கா³ஹகஅஸங்க³ஹிதந்தி வசனேஸு ச தத³வத்தப்³ப³தா யோஜேதப்³பா³. அஸங்கா³ஹகத்தாபா⁴வதோ ஏவ ஹி சக்கா²யதனாதீ³னி சக்கா²யதனாதீ³ஹி அஸங்க³ஹிதானீதி ந வுச்சந்தி, ந ஸங்கா³ஹகத்தாபா⁴வதோதி.

து³தியனயஸங்க³ஹிதேனஅஸங்க³ஹிதபத³வண்ணனா நிட்டி²தா.

3. ததியனயோ அஸங்க³ஹிதேனஸங்க³ஹிதபத³வண்ணனா

179. அஸங்க³ஹிதேனஸங்க³ஹிதபத³னித்³தே³ஸே ரூபக்க²ந்தே⁴ன க²ந்த⁴ஸங்க³ஹேன அஸங்க³ஹிதேஸு வேத³னாதீ³னம் திண்ணம் க²ந்தா⁴னம் நிப்³பா³னஸ்ஸ ச ஸுகு²மரூபேன ஸஹ ஆயதனதா⁴துஸபா⁴க³த்தே ஸதிபி ந ஸுகு²மரூபமேவ ரூபக்க²ந்தோ⁴தி ரூபக்க²ந்தே⁴ன ஆயதனதா⁴துஸபா⁴க³த்தம் நத்தி², தஸ்மா ந தேன தானி ஆயதனதா⁴துஸங்க³ஹேஹி ஸங்க³ஹிதானி. ந கேவலம் ஸங்க³ஹிதானேவ, அஸங்க³ஹிதானிபி தேன தானி தேஹி ஸங்க³ஹேஹி ந ஹோந்தேவ ததே³கதே³ஸேன ஸுகு²மரூபேன ஆயதனதா⁴துஸபா⁴க³த்தா, ஸங்க³ஹிதாபா⁴வோ ஏவ பன இதா⁴தி⁴ப்பேதோ, விஞ்ஞாணக்க²ந்த⁴சக்கா²யதனாதீ³ஹி பன அஸங்க³ஹிதா ந தே தேஹி கத²ஞ்சி ஸம்மிஸ்ஸாதி ஸப்³ப³தா² தே தேஹி ந ஸங்க³ஹிதா. து³க்க²ஸச்சாதீ³ஹி ச பஞ்சக்க²ந்த⁴ஸமுதா³யபூ⁴தேஹி க²ந்த⁴ஸங்க³ஹேன அஸங்க³ஹிதம் நிப்³பா³னம் ரூபக்க²ந்தே⁴ன விய ஆயதனதா⁴துஸங்க³ஹேஹி ஸங்க³ஹிதம் தேஹி ந ஹோதி, தஸ்மா ஸங்கா³ஹகத்தாபா⁴வதோ ஏவ ஏவரூபானம் அஸங்கா³ஹகபா⁴வேன அக்³க³ஹணம் வேதி³தப்³ப³ம், ஸனிப்³பா³னபஞ்சக்க²ந்த⁴ஸமுதா³யபூ⁴தானம் பன அப்³யாகதத⁴ம்மாதீ³னம் அஸங்கா³ஹகத்தாபா⁴வதோவ. ந ஹி தம் கஞ்சி அத்தி², யஸ்ஸ தே க²ந்த⁴ஸங்க³ஹேன அஸங்கா³ஹகா ஸியும், ந ச அத்தனோ ஏகதே³ஸோ அத்தேகதே³ஸஸபா⁴கோ³ ச அத்தனா அஸங்க³ஹிதோ ஹோதீதி அத்தனா அஸங்க³ஹிதஸங்கா³ஹகத்தா பன வேத³னாக்க²ந்தா⁴தீ³னம் க³ஹணம் கதந்தி.

யம் பன அட்ட²கதா²யம் வுத்தம் ‘‘யே த⁴ம்மாயதனேன ஸங்க³ஹிதா’’தி, தம் ந ஸக்கா வத்தும். த⁴ம்மாயதனேன ஹி ந கோசி த⁴ம்மோ கேனசி ஸங்க³ஹேன ஸங்க³ஹிதோ அத்தி² விஸபா⁴க³க்க²ந்த⁴னிப்³பா³னஸமுதா³யத்தா, க²ந்த⁴ஸங்க³ஹேன ஸயமேவ அத்தனோ ஸங்கா³ஹகம் ந ஹோதீதி ஆயதனதா⁴துஸங்க³ஹேஹி ச ஸங்கா³ஹகத்தாபா⁴வதோதி த³ஸ்ஸிதோயம் நயோதி ஏதஸ்ஸ த⁴ம்மாயதனக³ணனேன க³ணிதாதி அத்தோ². யானி…பே… க³ஹிதானீதி ஏதேன விஞ்ஞாணஸம்மிஸ்ஸம் த⁴ம்மாயதனேகதே³ஸம் தீ³பேந்தானி இத்³தி⁴பாதா³தி³பதா³னி, ஓளாரிகரூபஸம்மிஸ்ஸம் தீ³பேந்தானி ரூபக்க²ந்தா⁴தி³பதா³னி, ஸப்³பே³ன ஸப்³ப³ம் த⁴ம்மாயதனம் அதீ³பேந்தானி விஞ்ஞாணக்க²ந்த⁴சக்கா²யதனாதி³பதா³னி, ஸகலத⁴ம்மாயதனதீ³பகானி த⁴ம்மாயதனாதி³பதா³னி ச வஜ்ஜேத்வா த⁴ம்மாயதனேகதே³ஸம் அஞ்ஞாயதனேன அஸம்மிஸ்ஸம் தீ³பேந்தானி க³ஹிதானீதி த³ஸ்ஸேதி.

ததியனயஅஸங்க³ஹிதேனஸங்க³ஹிதபத³வண்ணனா நிட்டி²தா.

4. சதுத்த²னயோ ஸங்க³ஹிதேனஸங்க³ஹிதபத³வண்ணனா

191. ஸங்க³ஹிதேனஸங்க³ஹிதபத³னித்³தே³ஸே யஸ்மா யதா² து³தியததியனயா திண்ணம் ஸங்க³ஹானம் ஸங்க³ஹணாஸங்க³ஹணப்பவத்திவிஸேஸேன ‘‘ஸங்க³ஹிதேன அஸங்க³ஹிதம், அஸங்க³ஹிதேன ஸங்க³ஹித’’ந்தி ச உத்³தி³ட்டா², நேவம் சதுத்த²பஞ்சமா. ஸங்க³ஹணப்பவத்தியா ஏவ ஹி ஸங்க³ஹிதேன ஸங்க³ஹிதம் உத்³தி³ட்ட²ம், அஸங்க³ஹணப்பவத்தியா ஏவ ச அஸங்க³ஹிதேன அஸங்க³ஹிதந்தி, தஸ்மா ஸங்க³ஹணப்பவத்திவிஸேஸவிரஹே ஸங்க³ஹிதத⁴ம்மாஸங்க³ஹிதத⁴ம்மவிஸேஸே நிஸ்ஸிதா ஏதே த்³வே நயாதி ஏத்த² கேனசி ஸங்க³ஹிதேன த⁴ம்மவிஸேஸேன புன ஸங்க³ஹிதோ த⁴ம்மவிஸேஸோ ஸங்க³ஹிதேன ஸங்க³ஹிதோ ஸங்க³ஹிததாய புச்சி²தப்³போ³ விஸ்ஸஜ்ஜிதப்³போ³ ச, தமேவ தாவ யதா²னித்³தா⁴ரிதம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘ஸமுத³யஸச்சேன யே த⁴ம்மா க²ந்த⁴…பே… ஸங்க³ஹிதா, தேஹி த⁴ம்மேஹி யே த⁴ம்மா க²ந்த⁴…பே… ஸங்க³ஹிதா’’தி ஆஹ. ஏத்த² ச யே தீஹிபி ஸங்க³ஹேஹி ந ஸங்கா³ஹகா ரூபக்க²ந்த⁴விஞ்ஞாணக்க²ந்த⁴த⁴ம்மாயதனது³க்க²ஸச்சாதீ³னி விய, யே ச த்³வீஹாயதனதா⁴துஸங்க³ஹேஹி அஸங்கா³ஹகா சக்கா²யதனாதீ³னி விய, யே ச ஏகேன க²ந்த⁴ஸங்க³ஹேனேவ தா⁴துஸங்க³ஹேனேவ ச ந ஸங்கா³ஹகா வேத³னாதி³க்க²ந்த⁴னிரோத⁴ஸச்சஜீவிதிந்த்³ரியாதீ³னி விய சக்கு²விஞ்ஞாணதா⁴தாத³யோ விய ச, தே த⁴ம்மா ஸங்கா³ஹகத்தாபா⁴வஸப்³பா⁴வா ஸங்கா³ஹகபா⁴வேன ந உத்³த⁴டா, தீஹிபி பன ஸங்க³ஹேஹி யே ஸங்கா³ஹகா, தே ஸங்கா³ஹகத்தாபா⁴வாபா⁴வதோ இத⁴ உத்³த⁴டா. தேஹி ஸங்க³ஹிதாபி ஹி ஏகந்தேன அத்தனோ ஸங்கா³ஹகஸ்ஸ ஸங்கா³ஹகா ஹோந்தி, யஸ்ஸ புன ஸங்க³ஹோ புச்சி²தப்³போ³ விஸ்ஸஜ்ஜிதப்³போ³ சாதி.

அட்ட²கதா²யம் பன ஸகலேன ஹி க²ந்தா⁴தி³பதே³னாதி ஸகலவாசகேன ரூபக்க²ந்தா⁴தி³பதே³னாதி அத்தோ². யம் பனேதம் வுத்தம் ‘‘யம் அத்தனோ ஸங்கா³ஹகம் ஸங்க³ண்ஹித்வா புன தேனேவ ஸங்க³ஹம் க³ச்சே²ய்யா’’தி, தம் தேன க²ந்தா⁴தி³பதே³னாதி ஏவம் அயோஜேத்வா தம் அஞ்ஞம் ஸங்க³ஹிதம் நாம நத்தீ²தி ஏவம் ந ஸக்கா வத்தும். ந ஹி யேன யம் ஸங்க³ஹிதம், தேனேவ தஸ்ஸ ஸங்க³ஹோ புச்சி²தோ விஸ்ஸஜ்ஜிதோ, ந ச தஸ்ஸேவ, அத² கோ² தேன ஸங்க³ஹிதஸ்ஸாதி. யதா² வேத³னா ஸத்³தோ³ ச க²ந்தோ⁴ ஆயதனஞ்ச, ந ஏவம் ஸுகு²மரூபம், தம் பன க²ந்தா⁴யதனானம் ஏகதே³ஸோவ, தஸ்மா ‘‘ஸுகு²மரூபேகதே³ஸம் வா’’தி அவத்வா ‘‘ஸுகு²மரூபம் வா’’தி வுத்தம். ஸப்³ப³த்த² ச அஞ்ஞேன அஸம்மிஸ்ஸந்தி யோஜேதப்³ப³ம். யம்பி சேதம் வுத்தம் ‘‘ததே³வ யேஹி த⁴ம்மேஹி க²ந்தா⁴தி³வஸேன ஸங்க³ஹிதம், தே த⁴ம்மே ஸந்தா⁴யா’’தி, தம்பி ததா² ந ஸக்கா வத்தும். ந ஹி ஸங்க³ஹிதேன ஸங்க³ஹிதஸ்ஸ ஸங்க³ஹிதேன ஸங்க³ஹோ ஏத்த² புச்சி²தோ விஸ்ஸஜ்ஜிதோ ச, அத² கோ² ஸங்க³ஹோவ, தஸ்மா ஏகேன க²ந்தே⁴னாதி ஏகேன க²ந்த⁴க³ணனேனாதி அயமேவேத்த² அத்தோ², ந ஸங்கா³ஹகேனாதி. ந ஹி ஏகோ க²ந்தோ⁴ அத்தனோ ஏகதே³ஸஸ்ஸ ஸங்கா³ஹகோதி.

சதுத்த²னயஸங்க³ஹிதேனஸங்க³ஹிதபத³வண்ணனா நிட்டி²தா.

5. பஞ்சமனயோ அஸங்க³ஹிதேனஅஸங்க³ஹிதபத³வண்ணனா

193. அஸங்க³ஹிதேனஅஸங்க³ஹிதபத³னித்³தே³ஸேபி வுத்தனயேனேவ யதா²னித்³தா⁴ரிதத⁴ம்மத³ஸ்ஸனம் வேதி³தப்³ப³ம். ஏத்த² ச ஸஸுகு²மரூபவிஞ்ஞாணஸஹிதத⁴ம்மஸமுதா³யா யே தே து³க்க²ஸச்சஅனித³ஸ்ஸனஅப்படிக⁴அசேதஸிகானுபாதா³ஸதி³ஸா ஸதிபி ஏகேன த்³வீஹி வா ஸங்க³ஹேஹி கேஸஞ்சி அஸங்கா³ஹகத்தே தீஹிபி அஸங்க³ஹேதப்³ப³ஸ்ஸ அபா⁴வதோ பரிபுண்ணஸங்க³ஹாஸங்கா³ஹகா ந ஹோந்தி, அப்³யாகதத⁴ம்மஸதி³ஸா கேனசி ஸங்க³ஹேன அஸங்க³ஹேதப்³ப³பா⁴வதோ அஸங்கா³ஹகா ஏவ ந ஹோந்தி, தேன தே அஸங்கா³ஹகபா⁴வேன ந உத்³த⁴டா, இதரே பன தப்³பி³பரியாயேன உத்³த⁴டாதி.

யம் பன அட்ட²கதா²யம் ‘‘தாதி³ஸேன ஹி பதே³ன நிப்³பா³னம் க²ந்த⁴ஸங்க³ஹமத்தம் ந க³ச்சே²ய்யா’’தி வுத்தம், தம் து³க்க²ஸச்சம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம். அனித³ஸ்ஸனஅப்படிகே⁴ஸு பன அஸங்கா³ஹகேஸு நிப்³பா³னம் அந்தோக³த⁴ம், ந ச ததே³வ தஸ்ஸ அஸங்கா³ஹகந்தி. ஸதி³ஸவிஸ்ஸஜ்ஜனானம் வஸேன ஸமோதா⁴னேத்வா கதேஹி ஸத்³தி⁴ந்தி ஏவம் கதேஹி து³தியபஞ்ஹாதீ³ஹி ஸத்³தி⁴ம் பட²மபஞ்ஹனாமரூபபஞ்ஹாத³யோ ஸப்³பே³பி சதுத்திம்ஸ ஹோந்தீதி அத்தோ². யம் புச்சா²ய உத்³த⁴டம் பத³ம், ததே³வாதி ரூபக்க²ந்தா⁴தி³விஸேஸகபத³ம் வத³தி, ந நித்³தா⁴ரிதே புச்சி²தப்³ப³த⁴ம்மே. தே ஹி லக்க²ணதோ த³ஸ்ஸிதா, ந பதே³ன ஸரூபதோதி. தத்த² ததே³வாதி ஏவ-ஸத்³தே³ன ந தம் கதா³சி ஸங்க³ஹிதேன அஸங்க³ஹிதம் ந ஹோதீதி உத்³த⁴டஸ்ஸேவ அஸங்க³ஹிதேனஅஸங்க³ஹிதபா⁴வே நியததம் அஞ்ஞஸ்ஸ ச அனியததம் த³ஸ்ஸேதீதி வேதி³தப்³ப³ம். ‘‘ததே³வ யேஹி அஸங்க³ஹித’’ந்தி ஏத்த² ஹி ‘‘நியமதோ’’தி ஸக்கா வசனஸேஸோ யோஜேதுந்தி. அத² வா ததே³வாதி புச்சா²ய உத்³த⁴டமேவ ஏவம்பகாரமேவ ஹுத்வா யேஹி அஸங்க³ஹிதந்தி தஸ்ஸ புச்சா²ய உத்³த⁴டபா⁴வேன ஏவம் அஸங்க³ஹிதேனஅஸங்க³ஹிதபா⁴வனியமனத்தோ² ஏவ-ஸத்³தோ³, ந அஞ்ஞஸ்ஸ அஸங்க³ஹிதேனஅஸங்க³ஹிததானிவாரணத்தோ²தி த³ட்ட²ப்³போ³. புச்சா²ய உத்³த⁴டஞ்ஹி அஞ்ஞஸஹிதம் அஸஹிதஞ்ச அஸங்க³ஹிதேன அஸங்க³ஹிதம் ஹோதி. ரூபக்க²ந்தா⁴தீ³னி ஹி அஞ்ஞஸஹிதானி விஞ்ஞாணக்க²ந்தா⁴தீ³னி அஸஹிதானீதி.

அவஸேஸா ஸங்க³ஹிதாதி இத³ம் அவஸேஸா அஸங்க³ஹிதா ந ஹோந்தீதி ஏவம் த³ட்ட²ப்³ப³ம். தேஹிபி விஞ்ஞாணத⁴ம்மேஹி தே ரூபத⁴ம்மாவ தீஹி ஸங்க³ஹேஹி அஸங்க³ஹிதாதி புச்சா²ய உத்³த⁴டா தீஹிபி ஸங்க³ஹேஹி அஸங்கா³ஹகா ஹுத்வா அஸங்க³ஹிதாதி அதி⁴ப்பாயோ. அனுத்³த⁴டா வேத³னாத³யோபி ஹி அஸங்க³ஹிதா ஏவாதி. ஏத்த² ச பட²மே நயே வேத³னாத³யோபி விஞ்ஞாணேன அஸங்க³ஹிதாதி வுத்தா, து³தியே ரூபத⁴ம்மாவாதி அயம் விஸேஸோ. வேத³னாத³யோ ஹி ரூபவிஞ்ஞாணேஹேவ க²ந்தா⁴தி³ஸங்க³ஹேன அஸங்க³ஹிதாதி ஓளாரிகரூபேஹி விஞ்ஞாணேன ச தீஹிபி ஸங்க³ஹேஹி அஸங்க³ஹிதாதி அத்தோ². ரூபேகதே³ஸோ ஹி ஏத்த² ரூபக்³க³ஹணேன க³ஹிதோதி.

196. சதுத்த²பஞ்ஹே சக்கா²யதனம் வேத³னாதீ³ஹி சதூஹீதி ஏத்த² சக்கா²யதனந்தி ஏதேன புச்சா²ய உத்³த⁴டம் அஸங்கா³ஹகம் த³ஸ்ஸேதீதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். சக்கா²யதனேன பன அஸங்க³ஹிதேன அஸங்க³ஹிதானி த³ஸ ஓளாரிகாயதனானி ந சக்கா²யதனமேவாதி. ‘‘ரூபஞ்ச த⁴ம்மாயதன’’ந்திஆதி³னா யேஹி த⁴ம்மேஹி தீஹிபி ஸங்க³ஹேஹி அஸங்க³ஹிதம் தம் விஞ்ஞாணமேவ ஹோதி, அஸங்க³ஹிதேன தேன அஸங்க³ஹிதஞ்ச விஞ்ஞாணவஜ்ஜம் ஸப்³ப³ம் தேவ த⁴ம்மே உதா³னேதி. ஸதி³ஸவிஸ்ஸஜ்ஜனா ஹி ஏகதோ உதா³னேத்வா த³ஸ்ஸேதப்³பா³. தத்த² பட²மேன ரூபக்க²ந்தே⁴ன ஸதி³ஸவிஸ்ஸஜ்ஜனேஸு ஏகதோ உதா³னேத்வா த³ஸ்ஸிதேஸு அஞ்ஞே விஸதி³ஸவிஸ்ஸஜ்ஜனா நயதா³னேன த³ஸ்ஸிதா ஹோந்தி. தேனாஹ ‘‘ரூபஞ்ச த⁴ம்மாயதனந்தி…பே… அஞ்ஞேனாகாரேன ஸங்கி²பித்வா த³ஸ்ஸிதா’’தி. தத்த² த்³வே ப⁴வாதி அஸஞ்ஞேகவோகாரப⁴வா. த்³வேதி பா³ஹிருபாதா³த⁴ம்மே ஏவ ஸந்தா⁴ய வுத்தம். யேன அஸங்கா³ஹகேன அஸங்க³ஹிதேன அஸங்க³ஹிதம் புச்சி²தப்³ப³ம் விஸ்ஸஜ்ஜிதப்³ப³ஞ்ச பரிச்சி²ஜ்ஜதி, ஸோ ரூபக்க²ந்தா⁴தி³கோ தஸ்ஸ புச்சா²விஸ்ஸஜ்ஜனானஞ்ச நிஸ்ஸயபா⁴வதோ ‘‘விஸயோ’’தி வுத்தோ, யதா²த³ஸ்ஸிதஸ்ஸ பன உத்³தா³னஸ்ஸ நயதா³னமத்தத்தா ‘‘நயோ’’தி வுத்தம். ‘‘த்³வேவீஸனயோ சா’’திபி பாடோ², த்³வேவீஸபதி³கோ ஏஸ நயோ சாதி அத்தோ².

பஞ்சமனயஅஸங்க³ஹிதேனஅஸங்க³ஹிதபத³வண்ணனா நிட்டி²தா.

6. ச²ட்ட²னயோ ஸம்பயோக³விப்பயோக³பத³வண்ணனா

228. ஸம்பயோக³விப்பயோக³பதே³ யம் லப்³ப⁴தி, யஞ்ச ந லப்³ப⁴தி, தம் ஸப்³ப³ம் புச்சா²ய க³ஹிதந்தி இத³ம் ந ரூபக்க²ந்தா⁴தீ³னி பதா³னி ஸந்தா⁴ய வுத்தம், அத² கோ² ஸம்பயோக³பத³ம் விப்பயோக³பத³ஞ்சாதி வேதி³தப்³ப³ம். ரூபக்க²ந்தா⁴தீ³ஸு ஹி யம் த⁴ம்மாயதனாதி³பத³ம் ந லப்³ப⁴தி, தம் புச்சா²யபி ந க³ஹிதம். ஸம்பயோக³பத³ம் பன ரூபக்க²ந்தா⁴தீ³ஸு அலப்³ப⁴மானம்பி ‘‘ரூபக்க²ந்தோ⁴ கதிஹி…பே… ஸம்பயுத்தோ’’தி ஏவம் புச்சா²ய க³ஹிதம், வேத³னாக்க²ந்தா⁴தீ³ஸு லப்³ப⁴மானம், விப்பயோக³பத³ம் பன ஸப்³ப³த்த² லப்³ப⁴மானமேவாதி. ரூபத⁴ம்மானம் பன ரூபேன நிப்³பா³னேன வா, நிப்³பா³னஸ்ஸ ச ரூபேன ஸத்³தி⁴ம் ஸம்பயோகோ³ நாம நத்தீ²தி ஏகுப்பாதா³தி³ஸபா⁴க³தாய அபா⁴வதோ ஸம்பயோக³ம் நிவாரேந்தேன ஸா ஏவ ஏகுப்பாதா³தி³தா ஏதேஸம் விஸபா⁴க³தாதி தத³பா⁴வதோ விப்பயோகோ³பி நிவாரிதோ ஏவ ஹோதீதி த³ட்ட²ப்³போ³. சதூஸு ஹி க²ந்தே⁴ஸு விஜ்ஜமானா ஏகுப்பாதா³தி³தா தேஸம் அஞ்ஞமஞ்ஞம் ஸபா⁴க³தா ஹோதி ரூபனிப்³பா³னேஹி தேஸம் தேஹி ச ரூபனிப்³பா³னானம் விஸபா⁴க³தா ச, ந ச ரூபேகதே³ஸஸ்ஸ நிப்³பா³னஸ்ஸ வா ஸா ஏகுப்பாதா³தி³தா அத்தி², யா ரூபேகதே³ஸேன ரூபேகதே³ஸனிப்³பா³னானம் நிப்³பா³னேன ச ரூபஸ்ஸ விஸபா⁴க³தா ஸியா. தேனேவ ‘‘சதூஹி விப்பயோகோ³’’தி வுத்தந்தி.

ஸத்தஸு விஞ்ஞாணதா⁴தூஸு ஏகாயபி அவிப்பயுத்தேதி யதா² ரூபப⁴வோ தீஹி விஞ்ஞாணதா⁴தூஹி, நேவவிபாகனவிபாகத⁴ம்மத⁴ம்மா பஞ்சஹி, அவிதக்கஅவிசாரா ஏகாய விப்பயுத்தே அனாரம்மணமிஸ்ஸகே த⁴ம்மே தீ³பேந்தி, ஏவம் அதீ³பேத்வா ஏகாயபி விப்பயுத்தே அஹோந்தே ஸத்தஹிபி ஸம்பயுத்தே ஸத்தபி வா தா தீ³பேந்தீதி அதி⁴ப்பாயோ. அவிப்பயுத்தேதி ஹி யே விப்பயுத்தா ந ஹோந்தி, தே த⁴ம்மேதி வுத்தம் ஹோதி, ந ஸம்பயுத்தேதி. தேன யானி தாஹி ஸம்பயுத்தே தீ³பேந்தி த⁴ம்மாயதனாதி³பதா³னி, யானி ச ஸம்பயுத்தவிப்பயுத்தபா⁴வேஹி நவத்தப்³ப³ம் தீ³பேந்தி அசேதஸிகாதி³பதா³னி, யானி ச ஸம்பயுத்தனவத்தப்³பா³னி தீ³பேந்தி து³க்க²ஸச்சாதி³பதா³னி, தேஸம் ஸப்³பே³ஸம் அனாரம்மணமிஸ்ஸகத⁴ம்மதீ³பகானம் அக்³க³ஹணம் வுத்தம் ஹோதி. ந ஹி அனாரம்மணமிஸ்ஸகஸப்³ப³விஞ்ஞாணதா⁴துதம்ஸம்பயுத்ததது³ப⁴யஸமுதா³யானம் க²ந்தா⁴யதனதா⁴தூஸு கேனசி ஸம்பயோகோ³ விப்பயோகோ³ வா அத்தீ²தி.

யதி³ ஏவம் விப்பயுத்தேனவிப்பயுத்தபத³னித்³தே³ஸே ‘‘குஸலேஹி த⁴ம்மேஹி யே த⁴ம்மா விப்பயுத்தா, தேஹி த⁴ம்மேஹி யே த⁴ம்மா விப்பயுத்தா’’தி ந வத்தப்³ப³ம். அகுஸலாப்³யாகதா ஹி அனாரம்மணமிஸ்ஸோப⁴யத⁴ம்மாதி? ந, யதா²வுத்தஸமுதா³யானம் க²ந்தா⁴தீ³ஹேவ ஸம்பயோக³விப்பயோகா³பா⁴வவசனதோ. க²ந்தா⁴த³யோ ஹி ததே³கதே³ஸா ததே³கதே³ஸஞ்ஞஸமுதா³யா ச, ஸமுதா³யேகதே³ஸானஞ்ச விபா⁴கா³பா⁴வதோ ந ஸபா⁴க³விஸபா⁴க³தா அத்தி², தேன தேஸம் க²ந்தா⁴தீ³ஹி ஸம்பயோக³விப்பயோகா³பா⁴வோ ஹோதி. குஸலா பன த⁴ம்மா அகுஸலாப்³யாகதேஹி விப⁴த்தா, தே ச குஸலேஹி, ந தேஸம் ஸமுதா³யேகதே³ஸபா⁴வோ ததே³கதே³ஸஞ்ஞஸமுதா³யபா⁴வோ வா, தஸ்மா க²ந்தா⁴தீ³னி அனாமஸித்வா விப்பயுத்ததாமத்தேன யதா²னித்³தா⁴ரிதத⁴ம்மத³ஸ்ஸனே குஸலேஹி இதரேஸம், இதரேஹி ச குஸலானம் விப்பயோகோ³ ந ந ஹோதி விஸபா⁴க³தாஸப்³பா⁴வதோதி தேஸம் அஞ்ஞமஞ்ஞவிப்பயுத்ததா வுத்தா. ஏஸ நயோ ஸப்³பே³ஸு ஏவரூபேஸு.

உத்³தா³னே பன அட்டா²ரஸ ததோ பரேதி இத³ம் ‘‘ஸோளஸா’’தி வத்தப்³ப³ம், தேவீஸந்தி இத³ஞ்ச ‘‘ஏகவீஸ’’ந்தி. ஸப்³ப³த்த² ச காலஸந்தானபே⁴த³ரஹிதாரஹிதப³ஹுத⁴ம்மஸமோதா⁴னானம் ஸங்கா²ரக்க²ந்த⁴த⁴ம்மாயதனத⁴ம்மதா⁴தூனம் ஏகதே³ஸா ஸமுத³யஸச்சவேத³னாக்க²ந்தா⁴த³யோ ஏகதே³ஸஸம்மிஸ்ஸா ச இத்³தி⁴பாதா³த³யோ அனாரம்மணேஹி அஸம்மிஸ்ஸா ரூபக்க²ந்தா⁴த³யோ ச ஸாரம்மணேஹி அஸம்மிஸ்ஸா ஸம்பயோகீ³விப்பயோகீ³பா⁴வேன ஸமானகாலஸந்தானேஹி ச ஏகதே³ஸந்தரேஹி விப⁴த்தா ஏவ க³ஹிதாதி தேஹி தே கேஹிசி ஏகதே³ஸந்தரேஹி விப⁴த்தேஹி யதா²யோக³ம் ஸம்பயோக³ம் விப்பயோக³ஞ்ச லப⁴ந்தி. அத்தி² ஹி தேஸம் ஏகுப்பாதா³தி³தா ஸபா⁴க³தா விஸபா⁴க³தா சாதி. தேன தத்த² தத்த² ‘‘ஏகேன க²ந்தே⁴ன ஏகேனாயதனேன ஏகாய தா⁴துயா கேஹிசி ஸம்பயுத்த’’ந்தி ச, ‘‘ஏகேனாயதனேன ஏகாய தா⁴துயா கேஹிசி விப்பயுத்த’’ந்தி ச வுத்தம். பி⁴ன்னகாலஸமுதா³யா ஏவ பன வேத³னாஸஞ்ஞாவிஞ்ஞாணக்க²ந்தா⁴ வத்தமானா ச ஏகேகத⁴ம்மா ஏவ, தஸ்மா தேஸம் ஸமானகாலஸ்ஸ விப⁴ஜிதப்³ப³ஸ்ஸ அபா⁴வதோ ந ஸுகி²ந்த்³ரியாதீ³னி வேத³னாக்க²ந்த⁴ஸ்ஸ விபா⁴க³ம் கரோந்தி, சக்கு²விஞ்ஞாணதா⁴தாத³யோ ச விஞ்ஞாணக்க²ந்த⁴ஸ்ஸ மனாயதனஸ்ஸ ச. தேன ‘‘ஸுகி²ந்த்³ரியம் ஏகேன க²ந்தே⁴ன கேஹிசி விப்பயுத்த’’ந்தி, ‘‘சக்கு²விஞ்ஞாணதா⁴து ஏகேன க²ந்தே⁴ன ஏகேனாயதனேன கேஹிசி விப்பயுத்தா’’தி ச ஏவமாதி³ ந வுத்தம், க²ந்தா⁴யதனவிபா⁴க³விரஹிதம்பி பன விஞ்ஞாணம் தா⁴துவிபா⁴கே³ன விப⁴த்தமேவ வுத்தந்தி ‘‘சக்கு²விஞ்ஞாணதா⁴து…பே… மனோவிஞ்ஞாணதா⁴து ஸோளஸஹி தா⁴தூஹி விப்பயுத்தா’’தி வுத்தம், ஏவமேவம் இந்த்³ரியவிபா⁴கே³ன விப⁴த்தானம் ஸுகி²ந்த்³ரியாதீ³னம் ‘‘ஸுகி²ந்த்³ரியேன யே த⁴ம்மா விப்பயுத்தா’’திஆதீ³ஸு யதா²யோக³ம் விப்பயோகோ³ த³ட்ட²ப்³போ³, நாவிப⁴த்தஸ்ஸ வேத³னாக்க²ந்த⁴ஸ்ஸாதி.

235. யதா² தம்ஸம்பயோகீ³பா⁴வம் ஸந்தா⁴ய ‘‘ஸமுத³யஸச்சம் தீஹி க²ந்தே⁴ஹி ஸம்பயுத்த’’ந்தி வுத்தம், ஏவம் தம்விப்பயோகீ³பா⁴வம் ஸந்தா⁴ய ‘‘தீஹி க²ந்தே⁴ஹி விப்பயுத்த’’ந்தி கஸ்மா ந வுத்தந்தி சே? அவிபா⁴கே³ஹி தேஹி விப்பயோக³வசனஸ்ஸ அயுத்தத்தா. விபா⁴கே³ ஹி ஸதி ஸமுத³யஸச்சம் ஸுக²து³க்க²தோ³மனஸ்ஸிந்த்³ரியேஹி மனோவிஞ்ஞாணதா⁴துதோ அஞ்ஞவிஞ்ஞாணதா⁴தூஹி விப்பயுத்தந்தி யுத்தம் வத்தும் விபா⁴கே³னேவ விஸபா⁴க³தாய ஸங்க³ஹிதத்தா, விபா⁴க³ரஹிதேஹி பன வேத³னாக்க²ந்தா⁴தீ³ஹி ந யுத்தம், தேஹி விஜ்ஜமானேஹி விஜ்ஜமானஸ்ஸ ஸமுத³யஸ்ஸ விஸபா⁴க³பா⁴வாபா⁴வதோ. யஞ்ஹி அனுப்பன்னா த⁴ம்மா விய ஆமட்ட²காலபே⁴த³ம் ந ஹோதி ஸங்க²தம் உத்³த⁴ரிதப்³ப³ம், தம் பச்சுப்பன்னபா⁴வம் நிஸ்ஸாய ஸம்பயோகீ³விப்பயோகீ³பா⁴வேன உத்³த⁴ரீயதி, தஞ்ச விபா⁴க³ரஹிதேஹி க²ந்தா⁴தீ³ஹி ஸங்க²தேஹி பச்சுப்பன்னபா⁴வமேவ நிஸ்ஸாய அனாமட்ட²காலபே⁴தே³ அத்தி²தாய ஏவ நிஸ்ஸிதப்³ப³த்தா. அவிஜ்ஜமானஸ்ஸ ஹி அவிஜ்ஜமானேன, அவிஜ்ஜமானஸ்ஸ ச விஜ்ஜமானேன, விஜ்ஜமானஸ்ஸ ச அவிஜ்ஜமானேன ஸம்பயோகோ³ நத்தி², விப்பயோகோ³ பன அவிஜ்ஜமானதாதீ³பகே பே⁴தே³ க³ஹிதே தேனேவ விஸபா⁴க³தாபி க³ஹிதா ஏவாதி ஹோதி. பே⁴தே³ பன அக்³க³ஹிதே தேன தேன க³ஹணேன விஸபா⁴க³தாய அக்³க³ஹிதத்தா ஸதி ஸபா⁴க³த்தே விஜ்ஜமானதாய ஏவ த⁴ம்மானம் ஸபா⁴க³ஸ்ஸ பரிச்சி²ந்த³னதோ விஜ்ஜமானதா த³ஸ்ஸிதாதி ஏகுப்பாதா³தி³பா⁴வஸங்கா²தா ஸபா⁴க³தாபி க³ஹிதா ஏவ ஹோதி. தஸ்ஸா ச க³ஹிதத்தா ஸம்பயோகோ³வ லப்³ப⁴தி, ந விப்பயோகோ³, தஸ்மா ஸமுத³யஸச்சம் வேத³னாக்க²ந்தா⁴தீ³ஹி ஸம்பயுத்தத்தேன வுத்தம், ந விப்பயுத்தத்தேனாதி. ஏஸ நயோ மக்³க³ஸச்சாதீ³ஸுபீதி.

262. ‘‘து³தியஜ்ஜா²னவிசாரஞ்ஹி ட²பேத்வா ஸேஸா அவிதக்கவிசாரமத்தா’’தி அட்ட²கதா²வசனம் யே பதா⁴னா விதக்கோ விய கோட்டா²ஸந்தரசித்துப்பாதே³ஸு அலீனா, தே ஏவ இத⁴ அவிதக்கவிசாரமத்தாதி அதி⁴ப்பேதாதி த³ஸ்ஸேதி. தேனேவ ஹி அனந்தரனயே ஸமுத³யஸச்சேன ஸமானக³திகா ந ஸவிதக்கஸவிசாரேஹீதி தே ந க³ஹிதா. த³ஸமோஸானனயேஸு ச தேஹி விப்பயுத்தேஹி விப்பயுத்தானம் தேஹி விப்பயுத்தானஞ்ச ஸோளஸஹி தா⁴தூஹி விப்பயோகோ³ அட்டா²ரஸஸங்க³ஹிதோ ச வுத்தோ. விதக்கஸஹிதேஸுபி பன தேஸு க³ஹிதேஸு ஸப்³பே³பி தே விசாரேன ஸம்பயுத்தாதி ‘‘ஏகேன க²ந்தே⁴ன கேஹிசி ஸம்பயுத்தா’’தி ஸக்கா வத்தும். ஸோ ஹி ஸமுதா³யோ விசாரம் வஜ்ஜேத்வா அஞ்ஞேன கேனசி ஸம்பயுத்தோ ந ஹோதி. ந ஹி ததே³கதே³ஸஸ்ஸ விதக்கஸ்ஸ விசாரதோ அஞ்ஞேன ஸம்பயோகோ³ ஸமுதா³யஸ்ஸ ஹோதி. யதா² நானாசித்துப்பாதே³ஸு உப்பஜ்ஜமானானம் இத்³தி⁴பாதா³னம் ஸமுதா³யஸ்ஸ இத்³தி⁴பாத³ஸ்ஸ ஏகதே³ஸானம் தீஹி க²ந்தே⁴ஹி ஸம்பயோகோ³ ஸமுதா³யஸ்ஸ ந ஹோதி, ஏவமிதா⁴பி த³ட்ட²ப்³ப³ம். யதா² பன தேஸு ஏகோபி வேத³னாஸஞ்ஞாக்க²ந்தே⁴ஹி ஸங்கா²ரக்க²ந்தே⁴கதே³ஸேன ச அஸம்பயுத்தோ நாம நத்தீ²தி ஸமுதா³யஸ்ஸ தேஹி ஸம்பயுத்ததா வுத்தா, ஏவமிதா⁴பி விசாரேன அஸம்பயுத்தஸ்ஸ அவிதக்கவிசாரமத்தஸ்ஸ கஸ்ஸசி அபா⁴வதோ ஸமுதா³யஸ்ஸ தேன ஸம்பயுத்ததா ந ந ஸக்கா வத்தும். ந ஹி அவிதக்கவிசாரமத்தானம் த³ஸ்ஸனேனபஹாதப்³ப³ஹேதுகாதீ³னம் விய ஸம்பயுத்ததா ந வத்தப்³பா³. யதா² ஹி த³ஸ்ஸனேனபஹாதப்³ப³ஹேதுகேஸு கேசி ஸங்கா²ரக்க²ந்தே⁴கதே³ஸேன மோஹேன ஸம்பயுத்தா, கேசி அஸம்பயுத்தாதி ந ஸமுதா³யோ தேன ஸம்பயுத்தோ, நாபி அஞ்ஞோ கோசி த⁴ம்மோ அத்தி², யேன ஸோ ஸமுதா³யோ ஸம்பயுத்தோ ஸியாதி ‘‘த³ஸ்ஸனேனபஹாதப்³ப³ஹேதுகா த⁴ம்மா ஸம்பயுத்தாதி நத்தீ²’’தி வுத்தம், ஏவம் பா⁴வனாயபஹாதப்³ப³ஹேதுகஸஹேதுகாத³யோபி. ந பனேவம் யேன அவிதக்கவிசாரமத்தஸமுதா³யோ ஸம்பயுத்தோ ஸியா, தம் நத்தி² அவிதக்கவிசாரமத்தேஸு கஸ்ஸசி விசாரேன அஸம்பயுத்தஸ்ஸ அபா⁴வா, தஸ்மா தே ‘‘ஸம்பயுத்தா’’தி ந ந வத்தப்³பா³தி. ஸப்³ப³த்த² ச ஏகத⁴ம்மேபி கேஹிசீதி ப³ஹுவசனனித்³தே³ஸோ ஸங்கா²ய அனியமிதத்தா கதோதி வேதி³தப்³போ³.

ச²ட்ட²னயஸம்பயோக³விப்பயோக³பத³வண்ணனா நிட்டி²தா.

7. ஸத்தமனயோ ஸம்பயுத்தேனவிப்பயுத்தபத³வண்ணனா

306. ஸம்பயுத்தேனவிப்பயுத்தபத³னித்³தே³ஸே ரூபக்க²ந்தா⁴த³யோ தேஹி ஸம்பயுத்தாபா⁴வதோ ந க³ஹிதா. ஸமுத³யஸச்சாதீ³னி ஸதிபி தேஹி ஸம்பயுத்தே, ஸம்பயுத்தேஹி ச விப்பயுத்தே ஸம்பயுத்தேனவிப்பயுத்தானம் க²ந்தா⁴தீ³ஹி விப்பயோகா³பா⁴வதோ. ந ஹி ஸமுத³யஸச்சேன ஸம்பயுத்தேஹி லோப⁴ஸஹக³தசித்துப்பாதே³ஹி விப்பயுத்தானம் ததோ அஞ்ஞத⁴ம்மானம் க²ந்தா⁴தீ³ஸு கேனசி விப்பயோகோ³ அத்தி². நனு ச தே ஏவ சித்துப்பாதா³ சத்தாரோ க²ந்தா⁴ அட்³ட⁴து³தியானி ஆயதனானி அட்³ட⁴து³தியா தா⁴துயோ ச ஹோந்தீதி தேஹி விப்பயோகோ³ வத்தப்³போ³தி? ந, தத³ஞ்ஞத⁴ம்மானம் க²ந்தா⁴தி³பா⁴வதோ. ந ஹி தே ஏவ த⁴ம்மா சத்தாரோ க²ந்தா⁴, அத² கோ² தே ச ததோ அஞ்ஞே ச, ததா² அட்³ட⁴து³தியாயதனதா⁴துயோபி. ந ச தத³ஞ்ஞஸமுதா³யேஹி அஞ்ஞே விப்பயுத்தா ஹோந்தி ஸமுதா³யேகதே³ஸானம் ஏகதே³ஸஞ்ஞஸமுதா³யானஞ்ச விப்பயோகா³பா⁴வதோ. ஏஸ நயோ மக்³க³ஸச்சஸுகி²ந்த்³ரியாதீ³ஸு. அவிதக்கவிசாரமத்தேஸுபி நிரவஸேஸேஸு அதி⁴ப்பேதேஸு தேஸம் ஸவிதக்கஸவிசாரஸமானக³திகத்தா அக்³க³ஹணே காரணம் ந தி³ஸ்ஸதி.

அட்ட²கதா²யம் பன ஏவரூபானீதி யதா² ரூபக்க²ந்தே⁴ விஸ்ஸஜ்ஜனம் ந யுஜ்ஜதி, ஏவம் யேஸு அஞ்ஞேஸுபி ந யுஜ்ஜதி, தானி விஸ்ஸஜ்ஜனஸ்ஸ அயோகே³ன ‘‘ஏவரூபானீ’’தி வுத்தானி, ந ஸம்பயுத்தாபா⁴வேனாதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். யானி பன பதா³னி த⁴ம்மதா⁴துயா ஸம்பயுத்தே த⁴ம்மே தீ³பேந்தீதி ஏதேன வேத³னாக்க²ந்தா⁴தி³பதா³னி த³ஸ்ஸேதி, விஞ்ஞாணஞ்ச அஞ்ஞேன அஸம்மிஸ்ஸந்தி விஞ்ஞாணக்க²ந்த⁴மனாயதனாதி³பதா³னி. தத்த² அஞ்ஞேன அஸம்மிஸ்ஸந்தி அஸம்பயுத்தேன அஸம்மிஸ்ஸந்தி அத்தோ². அது³க்க²மஸுகா²யவேத³னாயஸம்பயுத்தபதா³னிபி ஹி ஸம்பயுத்தேஹி ஸம்மிஸ்ஸவிஞ்ஞாணதீ³பகானி இத⁴ க³ஹிதானீதி. ஏதேன ச லக்க²ணேன ஏவரூபானேவ க³ஹிதானீதி த³ஸ்ஸேதி, ந ஏவரூபானி க³ஹிதானேவாதி ஸமுத³யஸச்சாதி³இத்³தி⁴பாதா³தி³பதா³னம் அஸங்க³ஹிதத்தா. ‘‘அத² ப²ஸ்ஸஸத்தகம் சித்தம் ஸஹ யுத்தபதே³ஹி ஸத்தா’’தி புராணபாடோ², அயம் பன ஊனோதி கத்வா ‘‘அத² ப²ஸ்ஸஸத்தகம், திகே தயோ ஸத்த மஹந்தரே சா’’தி பாடோ² கதோ.

309. புச்சா²ய உத்³த⁴டபதே³னேவ ஸத்³தி⁴ம் விப்பயுத்தானம் வஸேனாதி இத³ம் புச்சா²ய உத்³த⁴டபதே³ன ஸம்பயுத்தேஹி விப்பயுத்தா தேன ஸத்³தி⁴ம் விப்பயுத்தா ஹோந்தீதி கத்வா வுத்தம். பாளிஉத்³தா³னகா³தா²யம் த்³வே ச மனேன யுத்தா, விதக்கவிசாரணாதி மனோதா⁴துயா ஏகந்தஸம்பயுத்தா த்³வே விதக்கவிசாராதி ஸவிதக்கபத³ம் ஸவிசாரபத³ஞ்ச த³ஸ்ஸேதி.

ஸத்தமனயஸம்பயுத்தேனவிப்பயுத்தபத³வண்ணனா நிட்டி²தா.

8. அட்ட²மனயோ விப்பயுத்தேனஸம்பயுத்தபத³வண்ணனா

317. விப்பயுத்தேனஸம்பயுத்தபத³னித்³தே³ஸே ரூபக்க²ந்தா⁴தீ³ஹி விப்பயுத்தேனஸம்பயுத்தமேவ யதா²னித்³தா⁴ரிதம் நத்தீ²தி ‘‘ரூபக்க²ந்தே⁴ன யே த⁴ம்மா விப்பயுத்தா, தேஹி த⁴ம்மேஹி யே த⁴ம்மா ஸம்பயுத்தா’’தி அவத்வா ‘‘ரூபக்க²ந்தே⁴ன யே த⁴ம்மா விப்பயுத்தா, தே த⁴ம்மா கதிஹி க²ந்தே⁴ஹி…பே… ஸம்பயுத்தாதி நத்தீ²’’தி வுத்தம். தேன ரூபக்க²ந்தே⁴ன விப்பயுத்தானம் கேனசி க²ந்தா⁴தி³னா ஸம்பயோகா³பா⁴வதோ யதா²னித்³தா⁴ரிதம் விப்பயுத்தேனஸம்பயுத்தமேவ நத்தி², குதோ தஸ்ஸ புன க²ந்தா⁴தீ³ஹி ஸம்பயுத்ததாதி த³ஸ்ஸேதி.

அட்ட²மனயவிப்பயுத்தேனஸம்பயுத்தபத³வண்ணனா நிட்டி²தா.

9. நவமனயோ ஸம்பயுத்தேனஸம்பயுத்தபத³வண்ணனா

319. ஸம்பயுத்தேனஸம்பயுத்தபத³வண்ணனாயம் யம்க²ந்தா⁴தி³வஸேனாதி ஸமாஸபத³ம் இத³ம் த³ட்ட²ப்³ப³ம், யஸ்ஸ க²ந்தா⁴தி³னோ வஸேனாதி அத்தோ². தஸ்ஸேவாதி ச தஸ்ஸேவ க²ந்தா⁴தி³னோதி அத்தோ². இத³ம் வுத்தம் ஹோதி – யம் இத⁴ ஸம்பயுத்தம் வுத்தம், தம் ரூபக்க²ந்தா⁴தீ³ஸு அரணந்தேஸு யேன வேத³னாக்க²ந்தா⁴தி³னா ஸம்பயுத்தம், புன தஸ்ஸேவ வேத³னாக்க²ந்தா⁴தி³னோ க²ந்தா⁴தீ³ஹி ஸம்பயோக³ம் புச்சி²த்வா விஸ்ஸஜ்ஜனம் கதம். தஞ்ஹி அத்தனா ஸம்பயுத்தேன ஸம்பயுத்தத்தா ‘‘ஸம்பயுத்தேன ஸம்பயுத்த’’ந்தி நித்³தா⁴ரிதந்தி. ரூபேன வாதி ஏதேன நிரோத⁴ஸச்சஅப்பச்சயஅஸங்க²தேஹிபி அயோகோ³ வுத்தோ ஹோதீதி த³ட்ட²ப்³போ³, ததா² ரூபமிஸ்ஸகேஹி வாதி ஏதேன அனுபாதி³ன்னஅனுபாதா³னியாதீ³ஹி நிப்³பா³னமிஸ்ஸகேஹிபி. வக்க²தி ஹி ‘‘நிப்³பா³னம் பன ஸுகு²மரூபக³திகமேவா’’தி. ஸப்³பா³ரூபக்க²ந்த⁴ஸங்கா³ஹகேஹீதி வத்தமானானமேவ ஸம்பயோகோ³ லப்³ப⁴தீதி வத்தமானேஸு ஏகம்பி த⁴ம்மம் அனபனேத்வா அவிகலசதுக்க²ந்த⁴ஸங்கா³ஹகேஹி அரூபப⁴வாதீ³ஹீதி அத்தோ². அயம் பனேத்த² ஸங்கே²போ – யே ஸம்பயோக³ம் ந லப⁴ந்தி ரூபக்க²ந்தா⁴த³யோ, தே ஸப்³பே³ ந க³ஹிதா, இதரே ச வேத³னாக்க²ந்தா⁴த³யோ ஸப்³பே³ க³ஹிதாதி.

நவமனயஸம்பயுத்தேனஸம்பயுத்தபத³வண்ணனா நிட்டி²தா.

10. த³ஸமனயோ விப்பயுத்தேனவிப்பயுத்தபத³வண்ணனா

353. விப்பயுத்தேனவிப்பயுத்தபத³னித்³தே³ஸே அக்³க³ஹிதேஸு த⁴ம்மாயதனாதி³த⁴ம்மா அனாரம்மணமிஸ்ஸகஸப்³ப³சித்துப்பாத³க³தத⁴ம்மபா⁴வதோ தேஹி விப்பயுத்தஸ்ஸ அபா⁴வா ந க³ஹிதா, து³க்க²ஸச்சசதுமஹாப⁴வஅப்³யாகதாதி³த⁴ம்மா தேஹி விப்பயுத்தேஹி விப்பயுத்தானம் க²ந்தா⁴தீ³ஹி விப்பயோகா³பா⁴வதோதி அயம் விஸேஸோ வேதி³தப்³போ³தி.

த³ஸமனயவிப்பயுத்தேனவிப்பயுத்தபத³வண்ணனா நிட்டி²தா.

11. ஏகாத³ஸமனயோ ஸங்க³ஹிதேனஸம்பயுத்தவிப்பயுத்தபத³வண்ணனா

409. ஏகாத³ஸமனயவண்ணனாயம் ‘‘தே ச ஸேஸேஹி தீஹி க²ந்தே⁴ஹி ஏகேன மனாயதனேன ஸத்தஹி விஞ்ஞாணதா⁴தூஹீ’’தி ஏதேஸம் பதா³னம் ‘‘ஸம்பயுத்தா நாமா’’தி ஏதேன ஸஹ ஸம்ப³ந்தோ⁴. ‘‘கேஹிசீ’’தி ஏதஸ்ஸ பனத்த²ம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஸங்கா²ரக்க²ந்தே⁴ த⁴ம்மாயதனத⁴ம்மதா⁴தூஸு ச ட²பேத்வா தண்ஹ’’ந்தி ஏதேன ‘‘தே சா’’தி வுத்தே ஸமுத³யஸச்சேன க²ந்தா⁴தி³ஸங்க³ஹேன ஸங்க³ஹிதத⁴ம்மே விஸேஸேத்வா தேஸம் ஏவ விஸேஸிதானம் அத்தவஜ்ஜேஹி ஸேஸேஹி ஸங்கா²ரக்க²ந்தே⁴ தண்ஹாய த⁴ம்மாயதனத⁴ம்மதா⁴தூஸு ச தண்ஹாய வேத³னாஸஞ்ஞாக்க²ந்தே⁴ஹி ஸம்பயோகா³ரஹேஹி ஸம்பயுத்ததம் ஸந்தா⁴யாஹ ‘‘ஸேஸேஹி ஸம்பயுத்தத்தா கேஹிசி ஸம்பயுத்தா நாமா’’தி.

ஏகாத³ஸமனயஸங்க³ஹிதேனஸம்பயுத்தவிப்பயுத்தபத³வண்ணனா நிட்டி²தா.

12. த்³வாத³ஸமனயோ ஸம்பயுத்தேனஸங்க³ஹிதாஸங்க³ஹிதபத³வண்ணனா

417. த்³வாத³ஸமனயே ச நவமனயே விய ஸம்பயோகா³ரஹாவ லப்³ப⁴ந்தீதி ஆஹ ‘‘தேயேவ உத்³த⁴டா’’தி.

த்³வாத³ஸமனயஸம்பயுத்தேனஸங்க³ஹிதாஸங்க³ஹிதபத³வண்ணனா நிட்டி²தா.

13. தேரஸமனயோ அஸங்க³ஹிதேனஸம்பயுத்தவிப்பயுத்தபத³வண்ணனா

448. தேரஸமனயவண்ணனாயம் யேஹி தீஹிபி ஸங்க³ஹேஹி அஸங்க³ஹிதம் விஞ்ஞாணமேவ ஹோதி, தே பாளியம் ‘‘ரூபஞ்ச த⁴ம்மாயதன’’ந்திஆதி³உத்³தா³னகா³தா²ய த³ஸ்ஸிதா பா³வீஸ த⁴ம்மா ‘‘ரூபக்க²ந்தே⁴ன ஸதி³ஸபஞ்ஹா த⁴ம்மா’’தி வுத்தா. யேஹி பன தீஹிபி ஸங்க³ஹேஹி அஸங்க³ஹிதானி அரூபப⁴வேன விய ஓளாரிகாயதனானேவ ஹோந்தி, தே வுத்தாவஸேஸா ஸப்³பே³ இத⁴ உத்³த⁴டா ‘‘அரூபப⁴வேன ஸதி³ஸா’’தி வுத்தா. ஸேஸாதி ஸேஸா பஞ்சமனயே ஆக³தா வேத³னாக்க²ந்தா⁴த³யோ ஸதிபி அஸங்கா³ஹகத்தே இத⁴ விஸ்ஸஜ்ஜனம் ந ருஹந்தீதி ந உத்³த⁴டா. யே பன அஸங்கா³ஹகா ஏவ ந ஹோந்தி து³க்க²ஸச்சாதி³த⁴ம்மா, தேஸு வத்தப்³ப³மேவ நத்தி². யதா² பன வேத³னாக்க²ந்தா⁴த³யோ ந ருஹந்தி, தம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘வேத³னாக்க²ந்தே⁴ன ஹீ’’திஆதி³மாஹ. தத்த² தேஸஞ்ச ஸம்பயோகோ³ நாம நத்தீ²தி ரூபாரூபத⁴ம்மானம் அஸம்பயோகே³ஹி வோமிஸ்ஸதாய ஸம்பயோகோ³ நத்தீ²தி அத்தோ².

யதி³ பன தே கதா³சி அஸப்³ப³விஞ்ஞாணதா⁴துஸம்பயுத்தா அரூபத⁴ம்மா ரூபத⁴ம்மா ச ஸியும், ந தேஸம் விப்பயோகோ³ நத்தீ²தி ‘‘விப்பயோகோ³ ச நத்தீ²’’தி ந வுத்தம், ந வேத³னாக்க²ந்தே⁴ன அஸங்க³ஹிதானம் விப்பயோக³ஸ்ஸ அத்தி²தாயாதி வேதி³தப்³ப³ம். உப⁴யாபா⁴வதோ ஹி வேத³னாக்க²ந்தா⁴த³யோ இத⁴ ந ருஹந்தீதி. ஏவம் பனேத்த² ஸியா ‘‘வேத³னாக்க²ந்தே⁴ன ஹி க²ந்தா⁴தி³வஸேன அனாரம்மணமிஸ்ஸகா ஸத்தவிஞ்ஞாணதா⁴துத⁴ம்மா அஸங்க³ஹிதா ஹோந்தி, தேஸஞ்ச ஸம்பயோகோ³ விப்பயோகோ³ ச நத்தீ²’’தி. அனாரம்மணஸஹிதானஞ்ஹி ஸப்³ப³விஞ்ஞாணதா⁴தூனம் ஸப்³ப³விஞ்ஞாணதா⁴துஸம்பயுத்தானம் தது³ப⁴யத⁴ம்மானஞ்ச வேத³னாக்க²ந்தா⁴தி³விஞ்ஞாணக்க²ந்தா⁴தி³சக்கா²யதனாதீ³ஹி தீஹிபி ஸங்க³ஹேஹி அஸங்க³ஹிதானம் ஸம்பயோக³விப்பயோகா³பா⁴வோ அருஹணே காரணம். ஜாதிவிப்பயோக³பூ⁴மிகாலஸந்தானவிப்பயோக³தோ சதுப்³பி³தோ⁴ விப்பயோகோ³. தத்த² ஜாதிவிப்பயோகோ³ ‘‘குஸலா த⁴ம்மா, அகுஸலா த⁴ம்மா’’திஆதி³, பூ⁴மிவிப்பயோகோ³ ‘‘காமாவசரா, ரூபாவசரா’’திஆதி³, காலவிப்பயோகோ³ ‘‘அதீதா த⁴ம்மா, அனாக³தா த⁴ம்மா’’திஆதி³, ஸந்தானவிப்பயோகோ³ ‘‘அஜ்ஜ²த்தா த⁴ம்மா, ப³ஹித்³தா⁴ த⁴ம்மா’’திஆதி³. ஏவம் விப்பயோகோ³ சதுதா⁴ வேதி³தப்³போ³.

தேரஸமனயஅஸங்க³ஹிதேனஸம்பயுத்தவிப்பயுத்தபத³வண்ணனா நிட்டி²தா.

14. சுத்³த³ஸமனயோ விப்பயுத்தேனஸங்க³ஹிதாஸங்க³ஹிதபத³வண்ணனா

456. சுத்³த³ஸமனயே த⁴ம்மாயதனாதீ³னம் அனாரம்மணமிஸ்ஸகஸப்³ப³சித்துப்பாத³க³தத⁴ம்மபா⁴வதோ விப்பயோக³ஸ்ஸ அருஹணம் த³ட்ட²ப்³ப³ம். ஜாதிஆதி³த்தயஸ்ஸ சேத்த² த⁴ம்மஸபா⁴வமத்தத்தா ந கத²ஞ்சி ஸம்பயோகோ³ விப்பயோகோ³ ச ருஹதி அஜ்ஜ²த்தப³ஹித்³த⁴த⁴ம்மானம் ஸப்³ப³த⁴ம்மஸமோதா⁴னத்தா, அனித³ஸ்ஸனஅப்படிகா⁴தீ³னம் அனாரம்மணமிஸ்ஸகஸப்³ப³சித்துப்பாத³த்தா. து³க்க²ஸச்சாதி³த⁴ம்மாவ இத⁴ தேஹி விப்பயுத்தானம் ஸங்க³ஹாஸங்க³ஹஸப்³பா⁴வா க³ஹிதாதி.

பாளிஉத்³தா³னகா³தா²யம் ஸமுச்சே²தே³ ந லப்³ப⁴ந்தீதி பரியோஸானே நயே ந லப்³ப⁴ந்தீதி அத்தோ². மோக⁴புச்ச²கேன சாதி அலப்³ப⁴மானா ச தே மோக⁴புச்ச²கேன ஹேதுனா ந லப்³ப⁴ந்தி தேஸம் புச்சா²ய மோக⁴த்தாதி வுத்தம் ஹோதி. அத² வா மோக⁴புச்ச²கோ அட்ட²மோ நயோ, தேன ச ஸஹ ஓஸானனயே ஏதே த⁴ம்மா விப்பயோக³ஸ்ஸபி அபா⁴வா ஸப்³ப³தா²பி ந லப்³ப⁴ந்தீதி அத்தோ².

சுத்³த³ஸமனயவிப்பயுத்தேனஸங்க³ஹிதாஸங்க³ஹிதபத³வண்ணனா நிட்டி²தா.

தா⁴துகதா²பகரண-மூலடீகா ஸமத்தா.

புக்³க³லபஞ்ஞத்திபகரண-மூலடீகா

1. மாதிகாவண்ணனா

1. த⁴ம்மஸங்க³ஹே திகது³கவஸேன ஸங்க³ஹிதானம் த⁴ம்மானம் விப⁴ங்கே³ க²ந்தா⁴தி³விபா⁴க³ம் த³ஸ்ஸேத்வா ததா²ஸங்க³ஹிதவிப⁴த்தானம் தா⁴துகதா²ய ஸங்க³ஹாஸங்க³ஹாதி³ப்பபே⁴த³ம் வத்வா யாய பஞ்ஞத்தியா தேஸம் ஸபா⁴வதோ உபாதா³ய ச பஞ்ஞாபனம் ஹோதி, தம் பபே⁴த³தோ த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ச² பஞ்ஞத்தியோ’’திஆதி³னா புக்³க³லபஞ்ஞத்தி ஆரத்³தா⁴. தத்த² யே த⁴ம்மே புப்³பா³பரியபா⁴வேன பவத்தமானே அஸபா⁴வஸமூஹவஸேன உபாதா³ய ‘‘புக்³க³லோ, இத்தீ², புரிஸோ, தே³வோ, மனுஸ்ஸோ’’திஆதி³கா புக்³க³லபஞ்ஞத்தி ஹோதி, தேஸம் அஞ்ஞேஸஞ்ச பா³ஹிரரூபனிப்³பா³னானம் ஸஸபா⁴வஸமூஹஸஸபா⁴வபே⁴த³வஸேன பஞ்ஞாபனா ஸபா⁴வபஞ்ஞத்தீதி க²ந்த⁴பஞ்ஞத்திஆதி³கா பஞ்சவிதா⁴ வேதி³தப்³பா³. தாய த⁴ம்மஸங்க³ஹாதீ³ஸு விப⁴த்தா ஸபா⁴வபஞ்ஞத்தி ஸப்³பா³பி ஸங்க³ஹிதா ஹோதி. புக்³க³லபஞ்ஞத்தி பன அஸபா⁴வபஞ்ஞத்தி. தாய ச ஸமயவிமுத்தாதி³ப்பபே⁴தா³ய ஸத்தஸந்தானக³தே பரிஞ்ஞேய்யாதி³ஸபா⁴வத⁴ம்மே உபாதா³ய பவத்திதோ பதா⁴னாய ‘‘விஹாரோ மஞ்சோ’’திஆதி³கா ச ஸப்³பா³ அஸபா⁴வபஞ்ஞத்தி ஸங்க³ஹிதா ஹோதி.

ஏத்தாவதா ச பஞ்ஞத்தி நாம விஜ்ஜமானபஞ்ஞத்தி அவிஜ்ஜமானபஞ்ஞத்தி ச. தா ஏவ ஹி வோமிஸ்ஸா இதரா சதஸ்ஸோதி. தஸ்மா தாஸம் த³ஸ்ஸனேன இமஸ்மிம் பகரணே ஸப்³பா³ பஞ்ஞத்தியோ த³ஸ்ஸிதாதி வேதி³தப்³பா³. க²ந்தா⁴தி³பஞ்ஞத்தீஸு பன ச²ஸு அஞ்ஞத்த² அத³ஸ்ஸிதப்பபே⁴த³ம் இதே⁴வ ச த³ஸ்ஸிதப்பபே⁴த³ம் புக்³க³லபஞ்ஞத்திம் உபாதா³ய இமஸ்ஸ பகரணஸ்ஸ புக்³க³லபஞ்ஞத்தீதி நாமம் வுத்தந்தி வேதி³தப்³ப³ம். யே த⁴ம்மே இத⁴ பஞ்ஞபேதுகாமோதி பஞ்ஞத்தியா வத்து²பா⁴வேன த³ஸ்ஸேதுகாமோதி அதி⁴ப்பாயோ. ந ஹி ஏதஸ்மிம் பகரணே பஞ்ஞாபனம் கரோதி, வத்தூ²ஹி பன பஞ்ஞத்தியோ த³ஸ்ஸேதீதி.

க²ந்தா⁴தி பஞ்ஞாபனாதி இத³ம் க²ந்தா⁴தி ரூபம் பத²வீதிஆதி³கா ஸப்³பா³பி ஸாமஞ்ஞப்பபே⁴த³பஞ்ஞாபனா நாம ஹோதி, தம் ஸந்தா⁴ய வுத்தந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம். பஞ்ஞாபனாதி ஏதஸ்ஸ பன த³ஸ்ஸனா ட²பனாதி ஏதே த்³வே அத்தா², தேஸம் பகாஸனா நிக்கி²பனாதி. தத்த² ‘‘ரூபக்க²ந்தோ⁴…பே… அஞ்ஞாதாவிந்த்³ரியம் ஸமயவிமுத்தோ’’திஆதி³னா இத³மேவம்னாமகம் இத³மேவம்னாமகந்தி தம்தம்கோட்டா²ஸிககரணம் போ³த⁴னமேவ நிக்கி²பனா, ந பஞ்ஞபேதப்³பா³னம் மஞ்சாதீ³னம் விய டா²னஸம்ப³ந்த⁴கரணம். யோ பனாயம் ‘‘நாமபஞ்ஞத்தி ஹி த³ஸ்ஸேதி ச ட²பேதி சா’’தி கத்துனித்³தே³ஸோ கதோ, ஸோ பா⁴வபூ⁴தாய கரணபூ⁴தாய வா நாமபஞ்ஞத்தியா தேஸம் தேஸம் த⁴ம்மானம் தி³ட்ட²தாய ட²பிததாய ச தம்னிமித்ததம் ஸந்தா⁴ய கதோதி வேதி³தப்³போ³.

விஜ்ஜமானபஞ்ஞத்தீதிஆதி³னா வசனேன பாளியம் அனாக³ததம் ஸந்தா⁴ய ‘‘பாளிமுத்தகேனா’’திஆதி³மாஹ. குஸலாகுஸலஸ்ஸேவாதி குஸலாகுஸலஸ்ஸ விய. விஜ்ஜமானஸ்ஸாதி ஏதஸ்ஸ அத்தோ² ஸதோதி, தஸ்ஸ அத்தோ² ஸம்பூ⁴தஸ்ஸாதி. விஜ்ஜமானஸ்ஸ ஸதோதி வா விஜ்ஜமானபூ⁴தஸ்ஸாதி அத்தோ². தமேவத்த²ம் த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ ‘‘ஸம்பூ⁴தஸ்ஸா’’தி. தேன அவிஜ்ஜமானபா⁴வம் படிக்கி²பதி. ததா² அவிஜ்ஜமானஸ்ஸாதி யதா² குஸலாதீ³னி அகுஸலாதி³ஸபா⁴வதோ, ப²ஸ்ஸாத³யோ ச வேத³னாதி³ஸபா⁴வதோ வினிவத்தஸபா⁴வானி விஜ்ஜந்தி, ததா² அவிஜ்ஜமானஸ்ஸ யே த⁴ம்மே உபாதா³ய ‘‘இத்தீ², புரிஸோ’’தி உபலத்³தி⁴ ஹோதி, தே அபனேத்வா தேஹி வினிவத்தஸ்ஸ இத்தி²ஆதி³ஸபா⁴வஸ்ஸ அபா⁴வதோ அஸம்பூ⁴தஸ்ஸாதி அத்தோ². யம் பனேதஸ்ஸ ‘‘தேனாகாரேன அவிஜ்ஜமானஸ்ஸ அஞ்ஞேனாகாரேன விஜ்ஜமானஸ்ஸா’’தி அத்த²ம் கேசி வத³ந்தி, தத்த² யம் வத்தப்³ப³ம், தம் பஞ்ஞத்திது³கே வுத்தமேவ. அவிஜ்ஜமானேபி ஸபா⁴வே லோகனிருத்திம் அனுக³ந்த்வா அனபி⁴னிவேஸேன சித்தேன ‘‘இத்தீ², புரிஸோ’’தி க³ஹணஸப்³பா⁴வா ‘‘லோகனிருத்திமத்தஸித்³த⁴ஸ்ஸா’’தி ஆஹ. ஸாபி⁴னிவேஸேன பன சித்தேன க³ய்ஹமானம் பஞ்சமஸச்சாதி³கம் ந ஸபா⁴வதோ, நாபி ஸங்கேதேன ஸித்³த⁴ந்தி ‘‘ஸப்³பா³காரேனபி அனுபலப்³ப⁴னேய்ய’’ந்தி வுத்தம். தாஸு இமஸ்மிம்…பே… லப்³ப⁴ந்தீதி இமஸ்மிம் பகரணே ஸரூபதோ திஸ்ஸன்னம் ஆக³ததம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம்.

யதா²வுத்தஸ்ஸ பன அட்ட²கதா²னயஸ்ஸ அவிரோதே⁴ன ஆசரியவாதா³ யோஜேதப்³பா³, தஸ்மா பஞ்ஞபேதப்³ப³ட்டே²ன சேஸா பஞ்ஞத்தீதி ஏதஸ்ஸ ஸபா⁴வதோ அவிஜ்ஜமானத்தா பஞ்ஞபேதப்³ப³மத்தட்டே²ன பஞ்ஞத்தீதி அத்தோ². பஞ்ஞபேதப்³ப³ம்பி ஹி ஸஸபா⁴வம் தஜ்ஜபரமத்த²னாமலாப⁴தோ ந பரதோ லபி⁴தப்³ப³ம் பஞ்ஞத்தினாமம் லப⁴தி, நிஸபா⁴வம் பன ஸபா⁴வாபா⁴வதோ ந அத்தனோ ஸபா⁴வேன நாமம் லப⁴தீதி. ஸத்தோதிஆதி³கேன நாமேன பஞ்ஞபிதப்³ப³மத்தட்டே²ன பஞ்ஞத்தீதி நாமம் லப⁴தி, நிஸபா⁴வா ச ஸத்தாத³யோ. ந ஹி ஸஸபா⁴வஸ்ஸ ரூபாதீ³ஹி ஏகத்தேன அஞ்ஞத்தேன வா அனுபலப்³ப⁴ஸபா⁴வதா அத்தீ²தி.

கிரீடம் மகுடம், தம் அஸ்ஸ அத்தீ²தி கிரீடீ. ஏதஸ்மிஞ்ச ஆசரியவாதே³ அனூனேன லக்க²ணேன ப⁴விதப்³ப³ந்தி ஸப்³ப³ஸமோரோதோ⁴ காதப்³போ³. து³தியம் ததியந்தி ஏவம்பகாரா ஹி உபனிதா⁴பஞ்ஞத்தி உபனிக்கி²த்தகபஞ்ஞத்தி ச ஸங்கா²தப்³ப³ப்பதா⁴னத்தா ச²பி பஞ்ஞத்தியோ ப⁴ஜதீதி யுத்தம் வத்தும், இதரா ச யதா²யோக³ம் தம் தம் பஞ்ஞத்திந்தி. து³தியம் ததியம் த்³வே தீணீதிஆதி³ பன ஸங்கா² நாம காசி நத்தீ²தி தாஸம் உபாதா³ஸந்ததிபஞ்ஞத்தீனம் அவிஜ்ஜமானபஞ்ஞத்திபா⁴வம், இதராஸஞ்ச உபனிதா⁴பஞ்ஞத்தீனம் யதா²னித³ஸ்ஸிதானம் அவிஜ்ஜமானேனஅவிஜ்ஜமானபஞ்ஞத்திபா⁴வம் மஞ்ஞமானோ ஆஹ ‘‘ஸேஸா அவிஜ்ஜமானபக்க²ஞ்சேவ அவிஜ்ஜமானேனஅவிஜ்ஜமானபக்க²ஞ்ச ப⁴ஜந்தீ’’தி. து³தியம் ததியம் த்³வே தீணீதிஆதீ³னம் உபனிதா⁴உபனிக்கி²த்தகபஞ்ஞத்தீனம் அவிஜ்ஜமானேனஅவிஜ்ஜமானபஞ்ஞத்திபா⁴வமேவ மஞ்ஞதி. யஞ்ஹி பட²மாதி³கம் அபேக்கி²த்வா யஸ்ஸ சேகாதி³கஸ்ஸ உபனிக்கி²பித்வா பஞ்ஞாபீயதி, தஞ்ச ஸங்கா²னம் கிஞ்சி நத்தீ²தி. ததா² ஸந்ததிபஞ்ஞத்தியா ச. ந ஹி அஸீதி ஆஸீதிகோ ச விஜ்ஜமானோதி.

ஏகச்சா பூ⁴மிபஞ்ஞத்தீதி காமாவசராதி³பஞ்ஞத்திம் ஸந்தா⁴யாஹ. காமாவசராதீ³ ஹி ஸபா⁴வத⁴ம்மாதி அதி⁴ப்பாயோ. காமோதி பன ஓகாஸே க³ஹிதே அவிஜ்ஜமானேனவிஜ்ஜமானபஞ்ஞத்தி ஏஸா ப⁴விதும் அரஹதி, கம்மனிப்³ப³த்தக்க²ந்தே⁴ஸு க³ஹிதேஸு விஜ்ஜமானேனவிஜ்ஜமானபஞ்ஞத்தி. யதா² பன வசனஸங்கா²தாய வசனஸமுட்டா²பகசேதனாஸங்கா²தாய வா கிரியாய பா⁴ணகோதி புக்³க³லஸ்ஸ பஞ்ஞத்தி விஜ்ஜமானேனஅவிஜ்ஜமானபஞ்ஞத்திபக்க²ம் ப⁴ஜதி, ஏவம் கிஸோ தூ²லோதி ரூபாயதனஸங்கா²தேன ஸண்டா²னேன புக்³க³லாதீ³னம் பஞ்ஞாபனா விஜ்ஜமானேனஅவிஜ்ஜமானபஞ்ஞத்தி ப⁴விதும் அரஹதி. ஸண்டா²னந்தி வா ரூபாயதனே அக்³க³ஹிதே அவிஜ்ஜமானேனஅவிஜ்ஜமானபஞ்ஞத்தி. ரூபம் ப²ஸ்ஸோதிஆதி³கா பன விஜ்ஜமானபஞ்ஞத்தி ருப்பனாதி³கிச்சவஸேன கிச்சபஞ்ஞத்தியம், பச்சத்தத⁴ம்மனாமவஸேன பச்சத்தபஞ்ஞத்தியம் வா அவரோதே⁴தப்³பா³. விஜ்ஜமானாவிஜ்ஜமானபஞ்ஞத்தீஸு ச வுத்தாஸு தாஸம் வோமிஸ்ஸதாவஸேன பவத்தா இதராபி வுத்தாயேவ ஹோந்தீதி அயம்பி ஆசரியவாதோ³ ஸப்³ப³ஸங்கா³ஹகோதி த³ட்ட²ப்³போ³.

2. ‘‘யாவதா பஞ்சக்க²ந்தா⁴’’திஆதி³கஸ்ஸ அத்த²ம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘யத்தகேன பஞ்ஞாபனேனா’’திஆதி³மாஹ. தத்த² யாவதா பஞ்சக்க²ந்தா⁴தி யாவதா ரூபக்க²ந்தோ⁴…பே… விஞ்ஞாணக்க²ந்தோ⁴தி க²ந்தா⁴னம் க²ந்த⁴பஞ்ஞத்தி, ஏத்தாவதா க²ந்தா⁴னம் க²ந்த⁴பஞ்ஞத்தி, ஏவம் பாளியோஜனம் கத்வா ஸங்கே²பப்பபே⁴த³வஸேன அயம் அத்தோ² வுத்தோதி வேதி³தப்³போ³. ‘‘யாவதா பஞ்சக்க²ந்தா⁴’’தி, ‘‘க²ந்தா⁴னம் க²ந்த⁴பஞ்ஞத்தீ’’தி ஹி இமஸ்ஸ அத்தோ² ‘‘யத்தகேன பஞ்ஞாபனேன ஸங்கே²பதோ பஞ்சக்க²ந்தா⁴தி வா’’தி ஏதேன த³ஸ்ஸிதோ, ‘‘யாவதா ரூபக்க²ந்தோ⁴’’திஆதி³கஸ்ஸ பன ‘‘பபே⁴த³தோ ரூபக்க²ந்தோ⁴’’திஆதி³கேனாதி. தத்த² ரூபக்க²ந்தோ⁴…பே… விஞ்ஞாணக்க²ந்தோ⁴தி பபே⁴த³னித³ஸ்ஸனமத்தமேதம். தேன அவுத்தோபி ஸப்³போ³ ஸங்க³ஹிதோ ஹோதீதி ‘‘தத்ராபி ரூபக்க²ந்தோ⁴ காமாவசரோ’’திஆதி³ வுத்தம். அயம் வா ஏத்த² பாளியா அத்த²யோஜனா – ‘‘யாவதா’’தி இத³ம் ஸப்³பே³ஹி பதே³ஹி யோஜேத்வா யத்தகா பஞ்சக்க²ந்தா⁴, தத்தகா க²ந்தா⁴னம் க²ந்த⁴பஞ்ஞத்தி. யத்தகோ பஞ்சன்னம் க²ந்தா⁴னம் தப்பபே⁴தா³னஞ்ச ரூபக்க²ந்தா⁴தீ³னம் பபே⁴தோ³, தத்தகோ க²ந்தா⁴னம் க²ந்த⁴பஞ்ஞத்தியா பபே⁴தோ³தி பகரணந்தரே வுத்தேன வத்து²பே⁴தே³ன க²ந்த⁴பஞ்ஞத்தியா பபே⁴த³ம் த³ஸ்ஸேதி. ஏஸ நயோ ‘‘யாவதா ஆயதனான’’ந்திஆதீ³ஸுபி.

7. ஏகதே³ஸேனேவாதி உத்³தே³ஸமத்தேனேவாதி அத்தோ².

மாதிகாவண்ணனா நிட்டி²தா.

2. நித்³தே³ஸவண்ணனா

1. ஏககனித்³தே³ஸவண்ணனா

1. ஜா²னங்கா³னேவ விமோக்கோ²தி இமினா அதி⁴ப்பாயேனாஹ ‘‘விமோக்க²ஸஹஜாதேன நாமகாயேனா’’தி. யேன ஹி ஸத்³தி⁴ந்திஆதி³னா பட²மம் ஸமங்கி³பா⁴வத்த²ம் விவரதி. ப²ஸ்ஸேனபி பு²ட்டா²யேவ நாமாதி ஏதேன ‘‘அபிசேஸா’’திஆதி³னா வுத்தம் து³தியம் ஸம்ப²ஸ்ஸேன பு²ஸனத்த²ம், இதரேஹி இதரே காரணத்தே². ஸமங்கி³பா⁴வபு²ஸனகாரணபா⁴வா ஹி பு²ஸனாதி வுத்தாதி. புனபி பட²மத்த²மேவ து³ப்³பி³ஞ்ஞேய்யத்தா விவரந்தோ ‘‘தத்ராஸ்ஸா’’திஆதி³மாஹ. ட²பேத்வா தானி அங்கா³னி ஸேஸா அதிரேகபண்ணாஸத⁴ம்மாதி ஏத்த² வேத³னாஸோமனஸ்ஸிந்த்³ரியானி ஸங்க³ஹிதானீதி ஆஹ ‘‘சத்தாரோ க²ந்தா⁴ ஹோந்தீ’’தி. ஏவம் ஸதி வேத³னாஸோமனஸ்ஸிந்த்³ரியேஹி ஸுக²ஸ்ஸ பு²ஸிதப்³ப³த்தா திண்ணஞ்ச தேஸம் அனஞ்ஞத்தா தேனேவ தஸ்ஸ பு²ஸனா ஆபஜ்ஜதீதி? நாபஜ்ஜதி, வேத³யிதாதி⁴பதியட்டே²ஹி உபனிஜ்ஜா²யனபா⁴வபடிலாப⁴ஸ்ஸ வுத்தத்தா. அத² வா ட²பேத்வா தானி அங்கா³னீதி அங்கா³னம் ப³ஹுத்தா ப³ஹுவசனம். தேஸு பன பச்சேகம்பி யோஜனா காதப்³பா³ ‘‘விதக்கம் ட²பேத்வா’’திஆதி³னா. தத்த² ‘‘ஸுக²ம் ட²பேத்வா’’தி இமிஸ்ஸா யோஜனாய ஸேஸா தயோ க²ந்தா⁴ ஹோந்தி, இதராஸு சத்தாரோதி. ஸப்³ப³யோஜனாஸு ச தயோ அந்தோ கத்வா ‘‘சத்தாரோ க²ந்தா⁴ ஹோந்தீ’’தி வுத்தம்.

2. யோ அஸமயவிமோக்கே²ன ஏகச்சேஹி ஆஸவேஹி விமுத்தோ அஸமயவிமோக்கூ²பனிஸ்ஸயலாபே⁴ன ச ஸாதிஸயேன ஸமயவிமோக்கே²ன, ஸோ ஏவ ஸமயவிமுத்தோ. ஸோ ஹி தேன விமுத்தோ ஜா²னலாபீ⁴ ஸேக்கோ² ரூபாரூபப⁴வதோ அபுனராவட்டகோ காமராகா³தீ³ஹி ததா²விமுத்தோவ ஹோதீதி ஸமயவிமுத்தபஞ்ஞத்திம் லத்³து⁴ம் அரஹதி. புது²ஜ்ஜனோ பன ஜா²னலாபீ⁴ புனராவட்டகத⁴ம்மோ புன காமராகா³தி³ஸமுதா³சாரபா⁴வதோ விமுத்தோ நாம ந ஹோதீதி ஸமயவிமுத்தபஞ்ஞத்திம் நாரஹதி, தேன ஸோ ‘‘ஸமயவிமுத்தோ’’தி ந வுத்தோ. அரஹதோ பன அபரிக்கீ²ணா ஆஸவா நத்தி², யதோ விமுச்சேய்ய. தி³ட்ட²த⁴ம்மஸுக²விஹாரமத்தா ஹி தஸ்ஸ அட்ட² விமோக்கா²தி. தஸ்மா தஸ்ஸ ந அட்ட² விமோக்கா² ஸமயவிமுத்தபஞ்ஞத்திபா⁴வஸ்ஸ அஸமயவிமுத்தபஞ்ஞத்திபா⁴வஸ்ஸ வா காரணம். தத³காரணபா⁴வமேவ த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ந ஹேவ கோ²…பே… விஹரதீ’’தி வுத்தம், ந ஸுக்க²விபஸ்ஸகஸ்ஸேவ அஸமயவிமுத்தபா⁴வம் த³ஸ்ஸேதுந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம். ஸப்³போ³பி ஹி அரஹா அஸமயவிமுத்தோதி. பா³ஹிரானந்தி லோகுத்தரதோ ப³ஹிபூ⁴தானம், லோகியானந்தி அத்தோ².

3. அரூபக்க²ந்த⁴னிப்³பா³னமத்தவாசகோ அரூபஸத்³தோ³ ந ஹோதீதி த³ஸ்ஸனத்த²ம் ‘‘ரூபதோ அஞ்ஞ’’ந்திஆதி³ வுத்தம். சித்தமஞ்ஜூஸந்தி ஸமாதி⁴ம். அபி⁴ஞ்ஞாதீ³னஞ்ஹி த⁴ம்மானம் பாத³கபா⁴வேன ஸமாதி⁴ மஞ்ஜூஸாஸதி³ஸோ ஹோதி. அத்³தா⁴னம் ப²ரிதுந்தி தீ³க⁴காலம் ப்³யாபேதும், பவத்தேதுந்தி அத்தோ². ‘‘ஸம்மஜ்ஜிதப்³ப³’’ந்தி சிந்தேத்வா தத்த² ஆத³ரஸ்ஸ அகதத்தா வத்தபே⁴தோ³தி வேதி³தப்³போ³. ஏவம் வத்தபே⁴த³மத்தேன நட்டா² பன ஸமாபத்தி காமச்ச²ந்தா³தீ³ஹி நட்டா² விய ந கிஞ்சேன பச்சாஹரிதப்³பா³ ஹோதி மந்த³பாரிபந்த²கத்தா, தஸ்மா வத்தஸமிதகரணமத்தேனேவ பச்சாஹரிதப்³ப³த்தா ‘‘அப்பேந்தோவ நிஸீதீ³’’தி ஆஹ.

4. அத்தனோ அனுரூபேன பமாதே³ன வீதினாமேந்தானம்பி ஸமாபத்தி ந குப்பதீதி பரிஹீனோ நாம ந ஹோதி, தஸ்மிம் தஸ்மிம் ப்³யாஸங்கே³ படிஸம்ஹடமத்தே ஸமாபஜ்ஜிதும் ஸமத்த²தாயாதி அதி⁴ப்பாயோ. ‘‘கிஸ்ஸ பன, ப⁴ந்தே, கீ²ணாஸவஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ லாப⁴ஸக்காரஸிலோகோ அந்தராயாயாதி? யா ஹிஸ்ஸ ஸா, ஆனந்த³, அகுப்பா சேதோவிமுத்தி, நாஹம் தஸ்ஸா லாப⁴ஸக்காரஸிலோகம் அந்தராயாய வதா³மி. யே ச க்²வஸ்ஸ, ஆனந்த³, அப்பமத்தஸ்ஸ ஆதாபினோ பஹிதத்தஸ்ஸ விஹரதோ தி³ட்ட²த⁴ம்மஸுக²விஹாரா அதி⁴க³தா, தேஸாஹமஸ்ஸ லாப⁴ஸக்காரஸிலோகம் அந்தராயாய வதா³மீ’’தி ஸுத்தே (ஸம். நி. 2.179) பன ஸமயேன ஸமயம் ஆபஜ்ஜனேன பரிஹரிதப்³பா³னம் ஸமாபத்திஸுக²விஹாரானம் தஸ்மிம் தஸ்மிம் ப்³யாஸங்க³காலே அனிப்ப²த்திதோ லாப⁴ஸக்காரஸிலோகோ அந்தராயோதி வுத்தோதி அதி⁴ப்பாயேனஸ்ஸ தேன அவிரோதோ⁴ வேதி³தப்³போ³.

5. த⁴ம்மானம்…பே… பீதி ஏத்த² ‘‘த⁴ம்மேஹீ’’தி வத்தப்³ப³ம். இத⁴ ஹி தாஹி ஸமாபத்தீஹி பரிஹாயேய்யாதி த⁴ம்மேஹி புக்³க³லஸ்ஸ பரிஹானம்பி அபரிஹானம்பி வுத்தம். தத்த² ச புக்³க³லஸ்ஸ பமாத³மாக³ம்ம தா ஸமாபத்தியோ குப்பேய்யுந்தி த⁴ம்மானம் குப்பனம் அகுப்பனஞ்ச வுத்தம், புக்³க³லஸ்ஸ பன பரிஹானத⁴ம்மானமேவ வினாஸோதி வசனனானத்தமத்தேன வசனத்த²னானத்தமத்தேன வா பரியாயந்தரதா வுத்தாதி த³ட்ட²ப்³பா³.

7-8. சேதனா ஸமாபத்திசேதனா ததா³யூஹனா ச. அனுரக்க²ணா ஸமாபத்திஉபகாரானுபகாரபரிக்³கா³ஹிகா பஞ்ஞாஸஹிதா ஸதி. தாஹி சேதியமானஅனுரக்கி²யமானஸமாபத்தீனம் ப⁴ப்³பா³ சேதனாப⁴ப்³பா³ அனுரக்க²ணாப⁴ப்³பா³.

10. புது²ஜ்ஜனகோ³த்தந்தி புது²ஜ்ஜனஸிக்க²ம், புது²ஜ்ஜனக³தா திஸ்ஸோ ஸிக்கா² அதிக்கந்தாதி அத்தோ². தா ஹி ஸம்யோஜனத்தயானுபச்சே²தே³ன ‘‘புது²ஜ்ஜனஸிக்கா²’’தி வுச்சந்தீதி.

11. அரஹத்தமக்³க³ட்டோ² ச வட்டப⁴யதோ பஞ்ஞுப்³பே³கே³ன உப்³பி³ஜ்ஜந்தோ உத்³த⁴ம்பா⁴கி³யஸம்யோஜனேஹி உபரதோதி ப⁴யூபரதோ நாமாதி ஆஹ ‘‘ஸத்த ஸேக்கா² ப⁴யூபரதா’’தி.

12. ப⁴வங்க³பஞ்ஞாவிரஹிதா ‘‘விபாகாவரணேன ஸமன்னாக³தா’’தி இமினா க³ஹிதாதி திஹேதுகபடிஸந்தி⁴கா கேசி ‘‘து³ப்பஞ்ஞா’’தி இமினா க³ய்ஹந்தீதி த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ ‘‘அப்படிலத்³த⁴மக்³க³ப²லூபனிஸ்ஸயா’’தி. பஞ்ஞாய ஹி வினா ந தது³பனிஸ்ஸயோ அத்தீ²தி.

14. யத்த² நியதானியதவோமிஸ்ஸா பவத்தி அத்தி², தத்தே²வ நியதத⁴ம்மா ஹோந்தீதி உத்தரகுரூஸு தத³பா⁴வா நியதோ நாம நத்தீ²தி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘யா பன உத்தரகுருகான’’ந்திஆதி³மாஹ.

16. தேரஸஸு ஸீஸேஸு பலிபோ³த⁴ஸீஸாதீ³னி பவத்தஸீஸஞ்ச பரியாதி³யிதப்³பா³னி, அதி⁴மோக்க²ஸீஸாதீ³னி பரியாத³கானி, பரியாத³கப²லம் கோ³சரஸீஸம். தஞ்ஹி விஸயஜ்ஜ²த்தப²லவிமோக்கோ²தி. பரியாத³கஸ்ஸ மக்³க³ஸ்ஸ ப²லஸ்ஸ ச ஆரம்மணம் ஸங்கா²ரஸீஸம் ஸங்கா²ரவிவேகபூ⁴தோ நிரோதோ⁴தி பரியாதி³யிதப்³பா³னம் பரியாத³கப²லாரம்மணானம் ஸஹ விய ஸம்ஸித்³தி⁴த³ஸ்ஸனேன ஸமஸீஸிபா⁴வம் த³ஸ்ஸேதும் படிஸம்பி⁴தா³யம் (படி. ம. 1.87) தேரஸ ஸீஸானி வுத்தானி. இத⁴ பன ‘‘அபுப்³ப³ம் அசரிமம் ஆஸவபரியாதா³னஞ்ச ஹோதி ஜீவிதபரியாதா³னஞ்சா’’தி வசனதோ தேஸு கிலேஸபவத்தஸீஸானமேவ வஸேன யோஜனம் கரோந்தோ ‘‘தத்த² கிலேஸஸீஸ’’ந்திஆதி³மாஹ. தத்த² பவத்தஸீஸம்பி வட்டதோ வுட்ட²ஹந்தோ மக்³கோ³ சுதிதோ உத்³த⁴ம் அப்பவத்திகரணவஸேன யதி³பி பரியாதி³யதி, யாவ பன சுதி, தாவ பவத்திஸப்³பா⁴வதோ ‘‘பவத்தஸீஸம் ஜீவிதிந்த்³ரியம் சுதிசித்தம் பரியாதி³யதீ’’தி ஆஹ. கிலேஸபரியாதா³னேன பன அத்தனோ அனந்தரம் விய நிப்பா²தே³தப்³பா³ பச்சவேக்க²ணவாரா ச கிலேஸபரியாதா³னஸ்ஸேவ வாராதி வத்தப்³ப³தம் அரஹந்தி. ‘‘விமுத்தஸ்மிம் விமுத்தமிதி ஞாணம் ஹோதீ’’தி (ம. நி. 1.78; ஸம். நி. 3.12, 14) வசனதோ ஹி பச்சவேக்க²ணபரிஸமாபனேன கிலேஸபரியாதா³னம் ஸமாபிதம் நாம ஹோதி. தம் பன பரிஸமாபனம் யதி³ சுதிசித்தேன ஹோதி, தேனேவ ஜீவிதபரிஸமாபனஞ்ச ஹோதீதி இமாய வாரசுதிஸமதாய கிலேஸபரியாதா³னஜீவிதபரியாதா³னானம் அபுப்³பா³சரிமதா ஹோதீதி ஆஹ ‘‘வாரஸமதாயா’’தி. ப⁴வங்க³ம் ஓதரித்வா பரினிப்³பா³யதீதி ஏத்த² பரினிப்³பா³னசித்தமேவ ப⁴வங்கோ³தரணபா⁴வேன வுத்தந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

17. மஹாபயோகோ³தி மஹாகிரியோ விபத்திகரணமஹாமேகு⁴ட்டா²னாகாரவினாஸோ. திட்டே²ய்யாதி வினாஸோ நப்பவத்தேய்யாதி அத்தோ².

18. அரணீயத்தாதி பயிருபாஸிதப்³ப³த்தா.

20. யாய கதகிச்சதா ஹோதி, தாய அக்³க³விஜ்ஜாய அதி⁴க³தாய தேவிஜ்ஜதாபா⁴வோ நிப்பரியாயதா, ஸா ச ஆக³மனவஸேன ஸித்³தா⁴ ஸாதிஸயா தேவிஜ்ஜதாதி ஆஹ ‘‘ஆக³மனீயமேவ து⁴ர’’ந்தி.

22. தத்த² சாதி நிமித்தத்தே² பு⁴ம்மம், ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணப்பத்தியா ஆதா⁴ரபா⁴வே வா. தத்தே²வ ஹி ஸப்³ப³ஞ்ஞுதம் பத்தோ நாம ஹோதீதி.

23. அனனுஸ்ஸுதேஸு த⁴ம்மேஸூதி ச அனனுஸ்ஸுதேஸு ஸச்சேஸூதி அத்தோ².

24. ‘‘ரூபீ ரூபானி பஸ்ஸதீ’’திஆதி³கே (ம. நி. 2.248; 3.312; படி. ம. 1.209; த⁴. ஸ. 248) நிரோத⁴ஸமாபத்திஅந்தே அட்ட² விமோக்கே² வத்வா ‘‘யதோ கோ², ஆனந்த³, பி⁴க்கு² இமே அட்ட² விமோக்கே² காயேன பு²ஸித்வா விஹரதி, பஞ்ஞாய சஸ்ஸ தி³ஸ்வா ஆஸவா பரிக்கீ²ணா ஹோந்தி. அயம் வுச்சதி, ஆனந்த³, பி⁴க்கு² உப⁴தோபா⁴க³விமுத்தோ’’தி யதி³பி மஹானிதா³னஸுத்தே வுத்தம், தம் பன உப⁴தோபா⁴க³விமுத்தஸேட்ட²வஸேன வுத்தந்தி இத⁴ கீடாகி³ரிஸுத்தவஸேன ஸப்³ப³உப⁴தோபா⁴க³விமுத்தஸங்க³ஹத்த²ம் ‘‘அட்ட² ஸமாபத்தியோ ஸஹஜாதனாமகாயேன படிலபி⁴த்வா விஹரதீ’’தி ஆஹ. கீடாகி³ரிஸுத்தே ஹி ‘‘இத⁴, பி⁴க்க²வே, ஏகச்சோ புக்³க³லோ யே தே ஸந்தா விமோக்கா² அதிக்கம்ம ரூபே ஆருப்பா, தே காயேன பு²ஸித்வா விஹரதி, பஞ்ஞாய சஸ்ஸ தி³ஸ்வா ஆஸவா பரிக்கீ²ணா ஹோந்தி. அயம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, புக்³க³லோ உப⁴தோபா⁴க³விமுத்தோ’’தி (ம. நி. 2.182) அரூபஸமாபத்திவஸேன சத்தாரோ உப⁴தோபா⁴க³விமுத்தா வுத்தா, உப⁴தோபா⁴க³விமுத்தஸேட்டோ² ச வுத்தலக்க²ணோபபத்திதோதி. காயஸக்கி²ம்ஹிபி ஏஸேவ நயோ.

பஞ்ஞாய சஸ்ஸ தி³ஸ்வா ஆஸவா பரிக்கீ²ணா ஹோந்தீதி ந ஆஸவா பஞ்ஞாய பஸ்ஸந்தி, த³ஸ்ஸனகாரணா பன பரிக்கீ²ணா தி³ஸ்வா பரிக்கீ²ணாதி வுத்தா. த³ஸ்ஸனாயத்தபரிக்க²யத்தா ஏவ ஹி த³ஸ்ஸனம் புரிமகிரியா ஹோதீதி. நாமனிஸ்ஸிதகோ ஏஸோதி ஏஸோ உப⁴தோபா⁴க³விமுத்தோ ரூபதோ முச்சித்வா நாமம் நிஸ்ஸாய டி²தோ புன ததோ முச்சனதோ ‘‘நாமனிஸ்ஸிதகோ’’தி வத்வா தஸ்ஸ ச ஸாத⁴கம் ஸுத்தம் வத்வா ‘‘காயத்³வயதோ ஸுவிமுத்தத்தா உப⁴தோபா⁴க³விமுத்தோ’’தி ஆஹாதி அத்தோ². ஸுத்தே ஹி ஆகிஞ்சஞ்ஞாயதனலாபி⁴னோ உபஸீவப்³ராஹ்மணஸ்ஸ ப⁴க³வதா நாமகாயா விமுத்தோதி உப⁴தோபா⁴க³விமுத்தோதி முனி அக்கா²தோதி.

பட²மத்தே²ரவாதே³ த்³வீஹி பா⁴கே³ஹி விமுத்தோ உப⁴தோபா⁴க³விமுத்தோ, து³தியத்தே²ரவாதே³ உப⁴தோ பா⁴க³தோ விமுத்தோதி உப⁴தோபா⁴க³விமுத்தோதி, ததியத்தே²ரவாதே³ த்³வீஹி பா⁴கே³ஹி த்³வே வாரே விமுத்தோதி அயமேதேஸம் விஸேஸோ. தத்த² விமுத்தோதி கிலேஸேஹி விமுத்தோ, கிலேஸவிக்க²ம்ப⁴னஸமுச்சே²த³னேஹி வா காயத்³வயதோ விமுத்தோதி அத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³. அரூபாவசரம் பன நாமகாயதோ ச விமுத்தந்தி நீவரணஸங்கா²தனாமகாயதோ விமுத்தந்தி வுத்தம் ஹோதி. தஞ்ஹி நீவரணதூ³ரீபா⁴வேன நாமகாயதோ ரூபதண்ஹாவிக்க²ம்ப⁴னேன ரூபகாயதோ ச விமுத்தத்தா ஏகதே³ஸேன உப⁴தோபா⁴க³விமுத்தம் நாம ஹோதீதி அரஹத்தமக்³க³ஸ்ஸ பாத³கபூ⁴தம் உப⁴தோபா⁴க³விமுத்தனாமலாப⁴ஸ்ஸ காரணம் ப⁴விதும் யுத்தந்தி அதி⁴ப்பாயோ.

25. ஏதேஸு ஹி ஏகோபி அட்ட²விமோக்க²லாபீ⁴ ந ஹோதீதி உப⁴தோபா⁴க³விமுத்தபா⁴வஸ்ஸ காரணபூ⁴தம் ரூபகாயதோ விமுத்தம் ஏகம்பி விமோக்க²ம் அனதி⁴க³தோதி அதி⁴ப்பாயோ. அரூபாவசரேஸு ஹி ஏகம்பி அதி⁴க³தோ உப⁴தோபா⁴க³விமுத்தபா⁴வகாரணபடிலாப⁴தோ அட்ட²விமோக்கே²கதே³ஸேன தேன தம்னாமதா³னே ஸமத்தே²ன ‘‘அட்ட²விமோக்க²லாபீ⁴’’த்வேவ வுச்சதி. தேனாஹ ‘‘அரூபாவசரஜ்ஜா²னேஸு பனா’’திஆதி³.

26. பு²ட்ட²ந்தம் ஸச்சி²கரோதீதி பு²ட்டா²னம் அந்தோ பு²ட்ட²ந்தோ, பு²ட்டா²னம் அரூபாவசரஜ்ஜா²னானம் அனந்தரோ காலோதி அதி⁴ப்பாயோ. அச்சந்தஸம்யோகே³ சேத்த² உபயோக³வசனம் த³ட்ட²ப்³ப³ம். பு²ட்டா²னந்தரகாலமேவ ஸச்சி²கரோதி ஸச்சி²காதப்³போ³பாயேனாதி வுத்தம் ஹோதி. ‘‘ஏகமந்தம் நிஸீதீ³’’திஆதீ³ஸு (தீ³. நி. 1.165) விய பா⁴வனபும்ஸகம் வா ஏதம். யோ ஹி அரூபஜ்ஜா²னேன ரூபகாயதோ நாமகாயேகதே³ஸதோ ச விக்க²ம்ப⁴னவிமோக்கே²ன விமுத்தோ, தேன நிரோத⁴ஸங்கா²தோ விமோக்கோ² ஆலோசிதோ பகாஸிதோ விய ஹோதி, ந பன காயேன ஸச்சி²கதோ. நிரோத⁴ம் பன ஆரம்மணம் கத்வா ஏகச்சேஸு ஆஸவேஸு கே²பிதேஸு தேன ஸோ ஸச்சி²கதோ ஹோதி, தஸ்மா ஸோ ஸச்சி²காதப்³ப³ம் நிரோத⁴ம் யதா²ஆலோசிதம் நாமகாயேன ஸச்சி²கரோதீதி காயஸக்கீ²தி வுச்சதி, ந து விமுத்தோதி ஏகச்சானம் ஆஸவானம் அபரிக்கீ²ணத்தா.

27. தி³ட்ட²த்தா பத்தோதி ஏதேன சதுஸச்சத³ஸ்ஸனஸங்கா²தாய தி³ட்டி²யா நிரோத⁴ஸ்ஸ பத்ததம் தீ³பேதி. ‘‘தி³ட்ட²ந்தம் பத்தோ’’தி வா பாடோ², த³ஸ்ஸனஸங்கா²தஸ்ஸ ஸோதாபத்திமக்³க³ஞாணஸ்ஸ அனந்தரம் பத்தோதி வுத்தம் ஹோதி. பட²மப²லதோ பட்டா²ய ஹி யாவ அக்³க³மக்³கா³ தி³ட்டி²ப்பத்தோதி.

28. இமம் பன நயம் ‘‘நோ’’தி படிக்கி²பித்வாதி ஏத்த² தி³ட்டி²ப்பத்தஸத்³தா⁴விமுத்தபா⁴வப்பத்தானம் பஞ்ஞானானத்தம் வுத்தம், ந பன யேன விஸேஸேன ஸோ விஸேஸோ பத்தோ, ஸோ வுத்தோதி இமம் தோ³ஸம் தி³ஸ்வா படிக்கே²போ கதோதி த³ட்ட²ப்³போ³. ஆக³மட்ட²கதா²ஸூதி ச வசனேன ஆக³மனீயனானத்தஸன்னிட்டா²னமேவ தி²ரம் கரோதீதி வேதி³தப்³ப³ம். ஸத்³த³ஹந்தோ விமுத்தோதி ஏதேன ஸப்³ப³தா² அவிமுத்தஸ்ஸபி ஸத்³தா⁴மத்தேன விமுத்தபா⁴வம் த³ஸ்ஸேதி. ஸத்³தா⁴விமுத்தோதி வா ஸத்³தா⁴ய அதி⁴முத்தோதி அத்தோ².

29. பஞ்ஞம் வாஹேதீதி பஞ்ஞம் ஸாதிஸயம் பவத்தேதீதி அத்தோ². பஞ்ஞா இமம் புக்³க³லம் வஹதீதி நிப்³பா³னாபி⁴முக²ம் க³மேதீதி அத்தோ².

31. ஏவம் மக்³க³க்க²ணேபீதி அயம் அபி-ஸத்³தோ³ கஸ்மா வுத்தோ, நனு அரியேன அட்ட²ங்கி³கேன மக்³கே³ன ஸமன்னாக³தோ மக்³க³க்க²ணே ஏவ ஹோதீதி ததா³ ஏவ ஸோதாபன்னோ நாமாதி ஆபன்னந்தி? நாபன்னம். மக்³கே³ன ஹி அத்தனா ஸதி³ஸஸ்ஸ அட்ட²ங்கி³கஸ்ஸ வா ஸத்தங்கி³கஸ்ஸ வா ப²லஸ்ஸ ஸோதோதி நாமம் தி³ன்னந்தி தேனபி ஸமன்னாக³தஸ்ஸ ஸோதாபன்னபா⁴வதோ, ஸோதேன வா மக்³கே³ன பவத்தேதும் அபரிஹீனேன ப²லட்டோ²பி ஸமன்னாக³தோ ஏவ நாம, ந ச தேன பட²மமக்³க³க்க²ணே விய ஸோதோ ஸமாபஜ்ஜியமானோ, தஸ்மா ஸமாபன்னஸோதத்தா பட²மப²லதோ பட்டா²ய ‘‘ஸோதாபன்னோ’’தி வத்தும் யுத்தோ. வுத்தஞ்ஹி ‘‘யே கேசி, பி⁴க்க²வே, மயி அவேச்சப்பஸன்னா, ஸப்³பே³ தே ஸோதாபன்னா. தேஸம் ஸோதாபன்னானம் பஞ்சன்னம் இத⁴ நிட்டா², பஞ்சன்னம் இத⁴ விஹாய நிட்டா²’’தி (அ. நி. 10.64). தத்த² து³தியப²லட்டா²தீ³னம் விஸும் நாமம் அத்தீ²தி பட²மப²லட்டோ² ஏவ இதரேஹி விஸேஸியமானோ ‘‘ஸோதாபன்னோ’’தி வத்தும் யுத்தோதி ஸோ ஏவ இதா⁴தி⁴ப்பேதோ. படிலத்³த⁴மக்³கே³ன பு³ஜ்ஜ²தீதி ஏதேன படிலத்³த⁴மக்³க³ஸ்ஸ சதுஸச்சபச்சவேக்க²ணாதீ³னம் உபனிஸ்ஸயபா⁴வம் த³ஸ்ஸேதி. ஸம்போ³தி⁴ பரம் அயனம் நிஸ்ஸயோ ஏதஸ்ஸாதி ஹி ஸம்போ³தி⁴பராயணோதி. து³தியேனத்தே²ன ஸம்போ³தி⁴ பரம் அயனம் க³தி ஏதஸ்ஸாதி ஸம்போ³தி⁴பராயணோ.

32. கேவலேன குலஸத்³தே³ன மஹாகுலமேவ வுச்சதீதி ஆஹ ‘‘மஹாபோ⁴க³குலேஸுயேவ நிப்³ப³த்ததீதி அத்தோ²’’தி.

33. க²ந்த⁴பீ³ஜம் நாம படிஸந்தி⁴விஞ்ஞாணம். இஹட்ட²கனிஜ்ஜா²னிகவஸேனேவ இமஸ்மிம் டா²னே கதி²தாதி ஸஜ்ஜா²னகோ அஜ்ஜ²த்தஸம்யோஜனஸமுச்சே²தே³ அகதேபி அனாகா³மிஸபா⁴கோ³ அனாவத்தித⁴ம்மோ இத⁴ க³ணனூபகோ³ ந ஹோதி, ஹேட்டா² உபரி ச ஸம்ஸரணகோ காமப⁴வக³தோ ஹீனஜ்ஜா²னகோ இத⁴ க³ணனூபகோ³தி அதி⁴ப்பாயோ.

34. யம் வத்தப்³ப³ந்தி ‘‘த்³வீஹி காரணேஹி தனுபா⁴வோ வேதி³தப்³போ³’’திஆதி³ யம் வத்தப்³ப³ம் ஸியாதி அத்தோ².

36. உபபன்னம் வா ஸமனந்தராதி உபபன்னம் வா ஏதேன புக்³க³லேன ஹோதி, அத² ஸமனந்தரா அரியமக்³க³ம் ஸஞ்ஜனேதி. அப்பத்தம் வா வேமஜ்ஜ²ம் ஆயுப்பமாணந்தி ஆயுப்பமாணம் தஸ்ஸ புக்³க³லஸ்ஸ வேமஜ்ஜ²ம் அப்பத்தம் ஹோதி, ஏத்த²ந்தரே அரியமக்³க³ம் ஸஞ்ஜனேதீதி அயமேத்த² பாளிஅத்தோ². அட்ட²கதா²யம் பன ‘‘அப்பத்வா பப்³ப³தம் நதீ³’’தி விய ஆயுப்பமாணம் வேமஜ்ஜ²ம் அப்பத்தம் வா ஹுத்வாதி பரஸத்³த³யோகே³ பரதோ பூ⁴தோ ஹுத்வா ஸத்³தோ³ வசனஸேஸபூ⁴தோ பயுத்தோதி வேதி³தப்³போ³.

37. உபஹச்சாதி ஏதஸ்ஸ உபக³ந்த்வாதி அத்தோ², தேன வேமஜ்ஜா²திக்கமோ காலகிரியோபக³மனஞ்ச ஸங்க³ஹிதம் ஹோதி. தேன வுத்தம் ‘‘அதிக்கமித்வா வேமஜ்ஜ²’’ந்திஆதி³.

40. உத்³த⁴ம்வாஹிபா⁴வேனாதி உத்³த⁴ம் வஹதீதி உத்³த⁴ம்வாஹீ, தண்ஹாஸோதம் வட்டஸோதம் வா, தஸ்ஸ பா⁴வோ, தேன உத்³த⁴ம்வாஹிபா⁴வேனாதி வுத்தம் ஹோதி. அவிஹேஸு உத்³த⁴ம்ஸோதோ யதி³பி தத்த² பரினிப்³பா³யீ ந ஹோதி, யத்த² வா தத்த² வா க³ந்த்வா பரினிப்³பா³யது, பரினிப்³பா³யினோ பன தஸ்ஸ அஸங்கா²ரபரினிப்³பா³யிதா ஸஸங்கா²ரபரினிப்³பா³யிதா ச அத்தீ²தி தத்த² த³ஸ அனாகா³மினோ வுத்தா, ஏவம் அதப்பாதீ³ஸுபி. அனுபஹச்சதலாதி அப்பத்ததலா. அஸங்கா²ரஸஸங்கா²ரபரினிப்³பா³யீனம் லஹுஸாலஹுஸக³திகா ஏவ பரித்தவிபுலதிணகட்ட²ஜா²பகபப்படிகாஸதி³ஸதா வேதி³தப்³பா³, ந உப்பஜ்ஜித்வாவ நிப்³பா³யனகாதீ³ஹி அதி⁴மத்ததா விய ஸமுத்³த³ம் பத்வா நிப்³பா³யனகதோ அனதி⁴மத்ததா விய ச அந்தரா உபஹச்சபரினிப்³பா³யீஹி உத்³த⁴ம்ஸோததோ ச அதி⁴மத்தானதி⁴மத்ததா. தே ஏவ ஹி அஸங்கா²ரஸஸங்கா²ரபரினிப்³பா³யினோதி. ததோ மஹந்ததரேதி வசனம் திணகட்ட²ஜா²பனஸமத்த²பப்படிகாத³ஸ்ஸனத்த²ம், ந அதி⁴மத்த நாதி⁴மத்தத³ஸ்ஸனத்த²ந்தி.

நோ சஸ்ஸ நோ ச மே ஸியாதி அவிஜ்ஜாஸங்கா²ராதி³கம் ஹேதுபஞ்சகம் நோ ச அஸ்ஸ, விஞ்ஞாணாதி³கம் இத³ம் ப²லபஞ்சகம் வத்தமானம் நோ ச மே ஸியாதி அத்தோ². தேன அதீதப⁴வஸம்ஸித்³தி⁴தோ து³க்க²ஸமுத³யதோ இமஸ்ஸ து³க்க²ஸ்ஸ பவத்தித³ஸ்ஸனதோ பச்சயஸமுத³யட்டே²ன க²ந்தா⁴னம் உத³யத³ஸ்ஸனபடிபத்தி வுத்தா ஹோதி. ந ப⁴விஸ்ஸதி, ந மே ப⁴விஸ்ஸதீதி யதி³ ஏதரஹி ஹேதுபஞ்சகம் ந ப⁴விஸ்ஸதி, அனாக³தே ப²லபஞ்சகம் ந மே ப⁴விஸ்ஸதீதி அத்தோ². ஏதேன பச்சயனிரோத⁴ட்டே²ன வயத³ஸ்ஸனபடிபத்தி வுத்தா ஹோதி, ஏதரஹி அனாக³தே ச அத்தத்தனியனிவாரணவஸேன ஸுஞ்ஞதாபடிபத்தி வா சதூஹிபி வுத்தா. யத³த்தீ²தி யம் அத்தி². பூ⁴தந்தி ஸஸபா⁴வம் நிப்³ப³த்தம் வா யதா²தி³ட்ட²உத³யப்³ப³யம் யதா²தி³ட்ட²ஸுஞ்ஞதம் வா க²ந்த⁴பஞ்சகம் பரிகப்பிதஇத்தி²புரிஸஸத்தாதி³பா⁴வரஹிதம் நாமரூபமத்தந்தி அத்தோ². விவட்டானுபஸ்ஸனாய விவட்டமானஸோ தம் பூ⁴தம் பஜஹாமீதி உபேக்க²ம் படிலப⁴தி, ஸங்கா²ருபேக்கா²ஞாணேன உபேக்க²கோ ஹோதீதி வுத்தம் ஹோதி.

ப⁴வே ந ரஜ்ஜதி, ஸம்ப⁴வே ந ரஜ்ஜதீதி அவிஸிட்டே² விஸிட்டே² ச ப⁴வே ந ரஜ்ஜதீதி கேசி வத³ந்தி. பச்சுப்பன்னோ பன ப⁴வோ ப⁴வோ, அனாக³தோ ஜாதியா க³ஹணேன க³ஹிதோ ஸம்ப⁴வோதி வேதி³தப்³போ³. அத² வா ப⁴வோதி பூ⁴தமேவ வுச்சதி, ஸம்ப⁴வோ ததா³ஹாரோ, தஸ்மிம் த்³வயே ந ரஜ்ஜதீதி ஸேக்க²படிபத்திம் த³ஸ்ஸேதி. பூ⁴தே ஹி ஸஸம்ப⁴வே ச விராகோ³ ஸேக்க²படிபத்தி. யதா²ஹ ‘‘பூ⁴தமித³ந்தி, ப⁴ந்தே, யதா²பூ⁴தம் ஸம்மப்பஞ்ஞாய பஸ்ஸதி, பூ⁴தமித³ந்தி யதா²பூ⁴தம் ஸம்மப்பஞ்ஞாய தி³ஸ்வா பூ⁴தஸ்ஸ நிப்³பி³தா³ய விராகா³ய நிரோதா⁴ய படிபன்னோ ஹோதி. ததா³ஹாரஸம்ப⁴வந்தி யதா²பூ⁴தம்…பே… தி³ஸ்வா ததா³ஹாரஸம்ப⁴வஸ்ஸ நிப்³பி³தா³ய…பே… படிபன்னோ ஹோதி. ததா³ஹாரனிரோதா⁴ய யம் பூ⁴தம், தம் நிரோத⁴த⁴ம்மந்தி யதா²பூ⁴தம்…பே… தி³ஸ்வா நிரோத⁴த⁴ம்மஸ்ஸ நிப்³பி³தா³ய விராகா³ய நிரோதா⁴ய படிபன்னோ ஹோதி. ஏவம் கோ², ப⁴ந்தே, ஸேக்கோ² ஹோதீ’’தி (ஸம். நி. 2.31). அது²த்தரீதி அத² ஏவம் அரஜ்ஜமானோ உத்தரி ஸந்தம் பத³ம் நிப்³பா³னம் அனுக்கமேன மக்³க³பஞ்ஞாய ஸம்மா பஸ்ஸதி, தஞ்ச க்²வஸ்ஸ பத³ம் ந ஸப்³பே³ன ஸப்³ப³ம் ஸச்சி²கதம் சதுத்த²மக்³கே³னேவ ஸச்சி²காதப்³ப³ஸ்ஸ தஸ்ஸ தேன அஸச்சி²கதத்தா.

ஏககனித்³தே³ஸவண்ணனா நிட்டி²தா.

2. து³கனித்³தே³ஸவண்ணனா

63. கஸ்ஸசி கிலேஸஸ்ஸ அவிக்க²ம்பி⁴தத்தா கஸ்ஸசி கத²ஞ்சி அவிமுத்தோ காமப⁴வோ அஜ்ஜ²த்தக்³க³ஹணஸ்ஸ விஸேஸபச்சயோதி அஜ்ஜ²த்தம் நாம. தத்த² ப³ந்த⁴னம் அஜ்ஜ²த்தஸம்யோஜனம், தேன ஸம்பயுத்தோ அஜ்ஜ²த்தஸம்யோஜனோ.

83. காரணேன வினா பவத்தஹிதசித்தோ அகாரணவச்ச²லோ. அனாக³தம்பி பயோஜனம் அபேக்க²மானோ புரிமக்³க³ஹிதம் தம் கதம் உபாதா³ய கதஞ்ஞூ ஏவ நாம ஹோதி, ந புப்³ப³காரீதி ஆஹ ‘‘கரிஸ்ஸதி மே’’திஆதி³. தமோஜோதிபராயணோ புஞ்ஞப²லம் அனுபஜீவந்தோ ஏவ புஞ்ஞானி கரோதீதி ‘‘புப்³ப³காரீ’’தி வுத்தோ. ‘‘இணம் தே³மீ’’தி ஸஞ்ஞம் கரோதீதி ஏவம்ஸஞ்ஞம் அகரோந்தோபி கரோந்தோ விய ஹோதீதி அத்தோ².