நமோ தஸ்ஸ ப⁴க³வதோ அரஹதோ ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ஸ்ஸ

அபி⁴த⁴ம்மபிடகே

த⁴ம்மஸங்க³ணீ-அனுடீகா

வீஸதிகா³தா²வண்ணனா

1. அபி⁴த⁴ம்மஸம்வண்ணனாய அத்த²ம் ஸம்வண்ணேதுகாமோ தஸ்ஸா ஆதி³கா³தா²ய தாவ பயோஜனஸம்ப³ந்தா⁴பி⁴தா⁴னபுப்³ப³ங்க³மம் அத்த²ம் நித்³தா⁴ரேந்தோ உளாரஜ்ஜா²ஸயானம் நிஸம்மகாரீனம் படிபத்தி பரேஸம் விவித⁴ஹிதஸுக²னிப்பா²த³னப்பயோஜனாதி ஆசரியஸ்ஸாபி த⁴ம்மஸம்வண்ணனாய ஆதி³ம்ஹி ஸத்த²ரி நிபச்சகாரஸ்ஸ அந்தராயவிஸோஸனத்த²தா விய ஸத்த²ரி த⁴ம்மே ச பரேஸம் அச்சந்தஸுக²ப்படிலாப⁴ஸம்வத்தனியஸத்³தா⁴ரதனுப்பாத³னத்த²தாபி ஸியாதி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘த⁴ம்மஸம்வண்ணனாய’’ந்திஆதி³மாஹ. தத்த² யதா²னுஸிட்ட²ம் படிபஜ்ஜமானே அபாயேஸு அபதமானே தா⁴ரேதீதி த⁴ம்மோதி ஸாமஞ்ஞவசனோபி த⁴ம்ம-ஸத்³தோ³ ஸத்³த³ந்தரஸன்னிதா⁴னேன இத⁴ பரியத்திவிஸேஸவிஸயோ. ஸம்வண்ணீயதி அத்தோ² ஏதாயாதி ஸம்வண்ணனா, அட்ட²கதா².

திவித⁴யானமுகே²ன விமுத்தித⁴ம்மம் யதா²ரஹமனுஸாஸதீதி ஸத்தா². பணமனம் பணாமோ, காயவாசாசித்தேஹி ஸத்து² கு³ணனின்னதா. கிரியா கரணம், பணாமஸ்ஸ கரணம் பணாமகரணம், வந்த³னாபயோகோ³. ஸோ ச கிஞ்சாபி ‘‘இதா³னி அதி⁴ப்பேதம் பணாமம் கரோந்தோ’’திஆதி³னா ‘‘தஸ்ஸ பாதே³ நமஸ்ஸித்வா’’திஆதி³கஸ்ஸ அதி⁴ப்பேதபணாமபா⁴வம் த³ஸ்ஸேஸ்ஸதி, ‘‘கருணா வியா’’திஆதி³கஸ்ஸ பன ஸப்³ப³ஸ்ஸ தோ²மனாவஸேன வுத்தஸ்ஸபி வஸேன வேதி³தப்³போ³. ஸோ ஹி ஸத்து² மஹாகருணாதி³கு³ணவிஸேஸகித்தனவஸேன பவத்தோ மஹாகருணாதி³கு³ணவிஸேஸாவினாபா⁴வினா ஸம்வண்ணியமானஸம்வண்ணனாத⁴ம்மவிபா⁴விதேன த⁴ம்மஸ்ஸ ஸ்வாக்கா²தபா⁴வேன ஸ்வாக்கா²தத⁴ம்மே ஸத்த²ரி அனுப்பன்னஸத்³தா⁴னம் ஸத்³தா⁴ஜனனாய, உப்பன்னஸத்³தா⁴னஞ்ச பி⁴ய்யோபா⁴வாய ஹோதி. ஸத்து²னோ ச அவிபரீதத⁴ம்மதே³ஸனபா⁴வேன அவிதத²தே³ஸனாபூ⁴தே த⁴ம்மேதி ஏதேன ஸத்து²னோ மஹாகருணாதி³கு³ணானம்யேவ ச ப²லவிஸேஸனிப்பா²த³னஸமத்த²தாய பஸாதா³வஹதம் ஆஹ. த⁴ம்மேன ஹி ஸத்து²ஸித்³தி⁴, ஸத்தா²ரா ச த⁴ம்மஸித்³தி⁴, த⁴ம்மஸம்பத்தியாபி ஸத்து²கு³ணதாய ஸத்து²கு³ணவிபா⁴வனேன ஸம்பஜ்ஜதீதி.

ஏவம் ஸத்த²ரி பணாமகரணஸ்ஸ ஏகம் பயோஜனம் த³ஸ்ஸேத்வா இதா³னி ஸம்ப³ந்த⁴ம் விபா⁴வேதி ‘‘தது³ப⁴யப்பஸாதா³ ஹீ’’திஆதி³னா. ந ஹி ஸத்த²ரி த⁴ம்மே வா அப்பஸன்னோ ஸம்வண்ணியமானே தத³தி⁴க³ந்தப்³பே³ ச த⁴ம்மே ஸம்மா படிபஜ்ஜதி, நாபி ஸீலாதி³அனுபாதா³பரினிப்³பா³னந்தம் மஹந்தம் அத்த²ம் ஸாதே⁴தி, தஸ்மா த⁴ம்மஸம்வண்ணனாஸு பரேஸம் ஸம்மாபடிபத்திஆகங்கா²ய ததா²ரூபத⁴ம்மபடிக்³கா³ஹகேஹி ச வினியோஜிதேன ஸத்த²ரி த⁴ம்மே ச பஸாது³ப்பாத³னம் ஸத்த²ரி பணாமகரணம் விஹிதந்தி அதி⁴ப்பாயோ.

ப⁴க³வதோ கு³ணஸம்கித்தனம் தஸ்ஸ த⁴ம்மஸங்கா⁴னம்பி தோ²மனா ஹோதியேவாதி வுத்தம் ‘‘ரதனத்தயபணாமவசன’’ந்தி. ததா² ச வக்க²தி ‘‘ப⁴க³வதோ தோ²மனேனேவா’’திஆதி³ (த⁴. ஸ. மூலடீ. 6). வக்க²மானம் வா ‘‘ஸத்³த⁴ம்மஞ்சஸ்ஸ பூஜேத்வா’’திஆதி³ம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம். விஞ்ஞாபனத்த²ம் பரேஸம் விஞ்ஞூனந்தி வா ஸம்ப³ந்த⁴னீயம். அவிஞ்ஞூனம் அப்பமாணதாய அபா⁴ஜனதாய ச விஞ்ஞூனம் க³ஹணம். தே ஹி பு³த்³தா⁴தீ³ஸு ஸகா³ரவஸ்ஸ பமாணபூ⁴ததம் ஜானந்தா தஸ்ஸ வசனம் ஸோதப்³ப³ம் ஸத்³தா⁴தப்³ப³ம் மஞ்ஞந்தி, ஸம்மதே³வ ச நம் அனுதிட்ட²ந்தா தத³தி⁴ப்பாயம் பூரேந்தி. இதா⁴பி புரிமனயேனேவ ஸம்ப³ந்தோ⁴ வேதி³தப்³போ³ பஸாத³விஞ்ஞாபனாதி³முகே²னபி ஸம்மாபடிபத்திஆகங்கா²ய பவேதி³தத்தா.

ஏத்த² ச பட²மோ அத்த²விகப்போ ஸத்³தா⁴னுஸாரீனம் புக்³க³லானம் வஸேன வுத்தோ, து³தியோ த⁴ம்மானுஸாரீனம். பட²மோ வா அஸம்ஸித்³த⁴ஸத்து²த⁴ம்மானம் வஸேன வுத்தோ, து³தியோ ஸம்ஸித்³த⁴ஸத்து²த⁴ம்மானம். ததா² பட²மோ பட²மே ரதனே பணாமகிரியாத³ஸ்ஸனபரோ, து³தியோ இதரேஸுபீதி அயம் விஸேஸோ வேதி³தப்³போ³.

பணாமோ கரீயதி ஏதாயாதி பணாமகரணம், பணாமகிரியாபி⁴னிப்பா²தி³கா சேதனா. ஸா ஹி கே²த்தஸம்பத்தியா ஆசரியஸ்ஸ ச அஜ்ஜா²ஸயஸம்பத்தியா தி³ட்ட²த⁴ம்மவேத³னீயபூ⁴தா யதா²லத்³த⁴ஸம்பத்தினிமித்தகஸ்ஸ கம்மஸ்ஸ ப³லானுப்பதா³னவஸேன புரிமகம்மனிப்ப²ன்னஸ்ஸ விபாகஸந்தானஸ்ஸ அந்தரா வேமஜ்ஜே² ஆயந்தி ஆபதந்தீதி அந்தராயாதி லத்³த⁴னாமானம் ரோகா³தி³அனத்தா²னம் விதா⁴யகஸ்ஸ உபபீளகஸ்ஸ உபச்சே²த³கஸ்ஸ வா கம்மஸ்ஸ வித்³த⁴ம்ஸனஸமத்தோ² புஞ்ஞாதிஸயோதி இமமத்த²ம் த³ஸ்ஸேதி ‘‘ரதனத்தயபணாம…பே… விஸேஸபா⁴வதோ’’தி. ஏவஞ்ச கத்வா ராகா³தி³பரியுட்டா²னாபா⁴வவசனேன அந்தராயஸ்ஸ காரணபூ⁴தாய பயோக³விபத்தியா அபா⁴வஸ்ஸ, அத்த²லாபா⁴தி³வசனேன அனந்தராயதாஹேதுபூ⁴தாய பயோக³ஸம்பத்தியா ஸப்³பா⁴வஸ்ஸ, ‘‘ஸப்³யாபஜ்ஜா²ய பஜாய அப்³யாபஜ்ஜோ² விஹரதீ’’தி (அ. நி. 6.10; 11.11) வசனேன தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே ஸுக²விஹாரிதாய ச பகாஸனம் மஹானாமஸுத்தம்யேவ உதா³ஹடம்.

கு³ணவிஸேஸத³ஸ்ஸனத்த²ந்தி ஏதேன ஸதிபி காயமனோபணாமானம் அந்தராயவிஸோஸனஸமத்த²பா⁴வே தேஹி பணாமவிஸயஸ்ஸ பணாமாரஹபா⁴வவிபா⁴வனேன ஸாதிஸயோ வசீபணாமோ விஹிதோதி த³ஸ்ஸேதி. கு³ணவிஸேஸவா ஹீதிஆதி³னா ஆசரியஸ்ஸ யுத்தபத்தகாரிதம் த³ஸ்ஸேதி. தே³ஸனா வினயபிடகேதி ஏத்த² நனு வினயபிடகஸ்ஸபி தே³ஸனாபா⁴வதோ தே³ஸனாவினயபிடகானம் பே⁴த³வசனம் ந யுத்தந்தி? நோ ந யுத்தம் ‘‘தீஸுபி சேதேஸு ஏதே த⁴ம்மத்த²தே³ஸனாபடிவேதா⁴’’தி (த⁴. ஸ. அட்ட². நிதா³னகதா²; தீ³. நி. அட்ட². 1.பட²மமஹாஸங்கீ³திகதா²; பாரா. அட்ட². 1.பட²மமஹாஸங்கீ³திகதா²) ஏத்த² விய ஸமுதா³யதே³ஸனாய அவயவதே³ஸனானம் ஆதா⁴ரபா⁴வதோ. தே³ஸனாகாலே வா மனஸா வவத்தா²பிதாய வினயதந்தியா வினயபிடகபா⁴வதோ தத³த்த²பஞ்ஞாபனஸ்ஸ ச தே³ஸனாபா⁴வதோ பே⁴த³வசனம். அத² வா தே³ஸீயதி ஏதேனாதி தே³ஸனா, தே³ஸனாஸமுட்டா²பகோ சித்துப்பாதோ³, தஸ்ஸ ச வினயபிடகவிஸயோ கருணாபுப்³ப³ங்க³மோ ச ஸோதி ஏவமேத்த² பே⁴த³வசனோபபத்தி த³ட்ட²ப்³பா³. ஸுத்தந்தபிடகேதிஆதீ³ஸுபி ஏஸேவ நயோ.

கத²ம் பன ப⁴க³வதோ தே³ஸனா வினயபிடகே கருணாப்பதா⁴னா, ஸுத்தாபி⁴த⁴ம்மபிடகேஸு ச பஞ்ஞாகருணாபஞ்ஞாப்பதா⁴னாதி விஞ்ஞாயதீதி? யதோ உக்கம்ஸபரியந்தக³தஹிரோத்தப்போபி ப⁴க³வா லோகியஸாது⁴ஜனேஹிபி பரிஹரிதப்³பா³னி ‘‘ஸிக²ரணீ’’திஆதீ³னி வசனானி யதா²பராத⁴ஞ்ச க³ரஹவசனானி வினயபிடகதே³ஸனாயம் மஹாகருணாஸஞ்சோதி³தமானஸோ மஹாபரிஸமஜ்ஜே² அபா⁴ஸி, தம்தம்ஸிக்கா²பத³பஞ்ஞத்திகாரணாபேக்கா²ய வேரஞ்ஜாதீ³ஸு ஸாரீரிகஞ்ச கே²த³மனுபோ⁴ஸி, தஸ்மா கிஞ்சாபி பூ⁴மந்தரபச்சயாகாரஸமயந்தரகதா²னம் விய வினயபஞ்ஞத்தியாபி ஸமுட்டா²பிகா பஞ்ஞா அனஞ்ஞஸாதா⁴ரணதாய அதிஸயகிச்சவதீ, ததோபி கருணாய கிச்சம் அதி⁴கந்தி அதி⁴ப்பாயேன வுத்தம் ‘‘வினயபிடகே கருணாப்பதா⁴னா’’தி. கருணாப்³யாபாராதி⁴கதாய ஹி தே³ஸனாய கருணாப்பதா⁴னதா, ஸுத்தந்ததே³ஸனாய மஹாகருணாஸமாபத்திப³ஹுலோ வேனேய்யஸந்தானேஸு தத³ஜ்ஜா²ஸயானுலோமேன க³ம்பீ⁴ரமத்த²பத³ம் பதிட்ட²பேஸீதி கருணாபஞ்ஞாப்பதா⁴னதா, அபி⁴த⁴ம்மதே³ஸனாய பன ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணஸ்ஸ விஸயபா⁴வப்பஹோனகோ ரூபாரூபபரிச்சே²தோ³ த⁴ம்மஸபா⁴வானுரோதே⁴ன பவத்திதோதி பஞ்ஞாப்பதா⁴னதா. தேனேவ ச காரணேனாதிஆதி³னா தே³ஸனானுரூபதம்தம்ஸம்வண்ணனாய தோ²மனா ஆசரியஸ்ஸ பகதீதி த³ஸ்ஸேதி.

குஸலா ரூபம் சக்கு²மா த³ஸ தா³ளிமாதி³ ஸமூஹவஸேன அத்தா²னவபோ³த⁴னத்தோ² விய அத்தா²வபோ³த⁴னத்தோ² ஹி ஸத்³த³ப்பயோகோ³ அத்தபராதீ⁴னோ கேவலோ அத்த²பத³த்த²கோ, ஸோ பத³த்த²விபரியேஸகாரினா இதி-ஸத்³தே³ன ஸத்³த³பத³த்த²கோ ஜாயதீதி ஆஹ ‘‘கருணா வியாதி நித³ஸ்ஸனவசன’’ந்தி. நித³ஸ்ஸனஞ்ஹி நாம நித³ஸ்ஸிதப்³ப³த⁴ம்மே தேன ச ஸம்ப³ந்தே⁴ ஸதி ஹோதி, நாஞ்ஞதா²தி தஸ்ஸ நித³ஸ்ஸனபா⁴வம் விபா⁴வேந்தோ ஆஹ ‘‘யஸ்ஸ யதா²…பே… பவத்தித்தா²தி அத்தோ²’’தி.

‘‘தத்த² கருணா வியாதி நித³ஸ்ஸனவசன’’ந்திஆதி³னா நித³ஸ்ஸனனித³ஸ்ஸிதப்³ப³த⁴ம்மானம் ஆதா⁴ரவிஸயப்³யாபாரேஹி ஸவிஸேஸனேஹி ஸஹ பகாஸனவஸேன கா³தா²ய அத்த²தத்வம் த³ஸ்ஸேத்வா அவயவபே⁴த³வஸேன அத்த²ம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘கிரதீதி கருணா’’திஆதி³ வுத்தம். தத்த² நிச்ச²ந்த³ராகா³னம் பூ⁴தபுப்³ப³க³தியா வா ஸத்ததா வேதி³தப்³பா³. ஏகஸ்ஸபி த⁴ம்மஸ்ஸ அனேகஸாமஞ்ஞாகாரவந்ததாய ‘‘யதா²ஸபா⁴வம் பகாரேஹீ’’தி வுத்தம். ததா² ஹி வுத்தம் – ‘‘ஸப்³பே³ த⁴ம்மா ஸப்³பா³காரேனா’’தி (மஹானி. 156; சூளனி. மோக⁴ராஜமாணவபுச்சா²னித்³தே³ஸ 85; படி. ம. 3.5) த⁴ம்மானம் அஞ்ஞேய்யத்தம் படிக்கி²பதி ஞாதும் அஸக்குணேய்யத்தாபா⁴வதோ. ஏதேன தஸ்ஸா பஞ்ஞாய அகிச்ச²வுத்திதம் ஆஹ. யதே²வ ஹி ‘‘ஞேய்யேஸு ஸப்³பே³ஸு பவத்தித்தா²’’தி ஏத்தாவதா அதி⁴ப்பேதத்தே² ஸித்³தே⁴ தேஸம் அத்தத்தனியதாவிரஹஸம்ஸூசனத்த²ம் பரேஸம் ஸத்தாதி³மிச்சா²கா³ஹபடிஸேத⁴னேன த⁴ம்ம-ஸத்³தே³ன ஞேய்யா விஸேஸிதப்³பா³, ஏவம் ‘‘த⁴ம்மேஸு ஸப்³பே³ஸு பவத்தித்தா²’’தி ஏத்தாவதா ச அதி⁴ப்பேதத்தே² ஸித்³தே⁴ த⁴ம்மேஸு தஸ்ஸா பஞ்ஞாய ஆகங்க²ப்படிப³த்³த⁴தாய அகிச்ச²வுத்திதம் த³ஸ்ஸேதும் அஞ்ஞேய்யத்தபடிஸேத⁴னேன ஞேய்ய-ஸத்³தே³ன த⁴ம்மா விஸேஸிதாதி. ஞேய்யத⁴ம்ம-ஸத்³தா³ நீலுப்பலஸத்³தா³ விய அஞ்ஞமஞ்ஞம் பே⁴தா³பே⁴த³யுத்தாதி ‘‘ஞேய்யா ச தே த⁴ம்மா சா’’தி வுத்தம். யா யாதி யதா²-ஸத்³த³ஸ்ஸத்த²ம் த³ஸ்ஸேதி. ப்³யாபனிச்சா²யஞ்ஹி அயம் யதா²-ஸத்³தோ³, தப்பபே⁴தா³ பஞ்ஞா பவத்தித்தா²தி ஸம்ப³ந்தோ⁴தி.

ப⁴க³வதி பவத்தாவாதி இத³ம் யேபு⁴ய்யேன உபமானோபமேய்யத்தா²னம் பி⁴ன்னாதா⁴ரதாய பி⁴ன்னாதா⁴ரஸ்ஸ ச உபமானத்த²ஸ்ஸ இத⁴ அஸம்ப⁴வதோ வுத்தம். ப⁴க³வதோ கருணாய அஞ்ஞேஹி அஸாதா⁴ரணபா⁴வோ ஸத்தே ஸம்ஸாரது³க்க²தோ உத்³த⁴ரித்வா அச்சந்தஸுகே² நிப்³பா³னே பதிட்ட²பேதும் அத்தனோ ஸரீரஜீவிதபரிச்சாகே³னபி ஏகந்தஹிதஜ்ஜா²ஸயதாவஸேன வேதி³தப்³போ³, யதோ வினேய்யானம் கோஸோஹிதவத்த²கு³ய்ஹபஹூதஜிவ்ஹாவித³ம்ஸனம்பி கதம், யஞ்ச யதி³மே ஸத்தா ஜானேய்யும், ப⁴க³வதோ ஸாஸனேன ரஹத³மிவ ஸீதலம் ஸம்பஜ்ஜலிதம் அக்³கி³க்க²ந்த⁴ம்பி ஸமோகா³ஹேய்ய. அஞ்ஞேஸம் பஸ்ஸந்தானந்தி ஸம்ப³ந்தோ⁴. உத்³த⁴டாதி பத³ம் அபேக்கி²த்வா மஹோக⁴பக்க²ந்தா³னம் ஸத்தானந்தி கம்மத்தே² ஸாமிவசனம். அயஞ்ஹேத்த² ஸங்கே²பத்தோ² – காமாதி³மஹோக⁴பக்க²ந்தே³ ஸத்தே ததோ உத்³த⁴டா நத்த²ஞ்ஞோ கோசி மம் ட²பேத்வாதி பஸ்ஸதோ யதா² ப⁴க³வதோ கருணாய ஆவிஸனம் ஹோதி, ந ஏவம் அஞ்ஞேஸம் ததா²த³ஸ்ஸனஸ்ஸேவ அபா⁴வதோ. அத² வா அஞ்ஞேஸம் பஸ்ஸந்தானந்தி யதி³பி பரே பஸ்ஸேய்யும், ததா²பி ந தேஸம் ப⁴க³வதோ விய கருணோக்கமனம் அத்தி² அப்படிபத்திதோ அத்தஹிதமத்தபடிபத்திதோ சாதி அத்தோ².

அனாவரணா தீஸு காலேஸு ஸப்³ப³த்த² அப்படிஹதவுத்திதாய, அஸாதா⁴ரணா ஸப்³ப³த⁴ம்மானம் நிரவஸேஸஹேதுபச்சயபரிக்³க³ஹவஸேன தேஸஞ்ச ஸபா⁴வகிச்சாதி³அவத்தா²விஸேஸாதி³பரிஜானனேன ஆயூஹனவேலாயமேவ தம்தம்கம்மானம் தம்தம்ப²லவிஸேஸஹீனமஜ்ஜி²மபணீதாதி³விபா⁴க³ஸ்ஸ இந்த்³ரியப³த்³தே⁴ஸு அனிந்த்³ரியப³த்³தே⁴ஸு ச அதிஸுகு²மதிரோஹிதவிதூ³ரவுத்திஅதீதானாக³தாதி³பே⁴த³பி⁴ன்னானம் ரூபத⁴ம்மானம் தம்தம்காரணஸமவாயவிபா⁴வனேனேவ தம்தம்ப²லேஸு வண்ணஸண்டா²னக³ந்த⁴ரஸப²ஸ்ஸாதி³விஸேஸஸ்ஸ நிரவஸேஸதோ படிவிஜ்ஜ²னேன வேதி³தப்³பா³. அயஞ்ச அத்தோ² ப⁴க³வதோ அனேகதா⁴துனானாதா⁴துலோகம் யதா²பூ⁴தம் ஞாணாதி³வஸேன வேதி³தப்³போ³. யதா² ச பஸ்ஸந்தஸ்ஸாதி இத³ம் ராக³க்³கி³ஆதீ³ஹி லோகஸன்னிவாஸஸ்ஸ ஆதி³த்ததாதி³ஆகாரத³ஸ்ஸனம் ப⁴க³வதோ மஹாகருணோக்கமனுபாயம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம். தம் பன ப³ஹுகேஹி ஆகாரேஹி பஸ்ஸந்தானம் பு³த்³தா⁴னம் ப⁴க³வந்தானம் ஸத்தேஸு மஹாகருணா ஓக்கமதி. ‘‘ஆதி³த்தோ லோகஸன்னிவாஸோ…பே… உய்யுத்தோ…பே… பயாதோ…பே… கும்மக்³க³ப்படிபன்னோ…பே… உபனீயதி லோகோ அது⁴வோ…பே… அதாணோ லோகோ அனபி⁴ஸ்ஸரோ…பே… அஸ்ஸகோ லோகோ ஸப்³ப³ம் பஹாய க³மனீயம்…பே… ஊனோ லோகோ அதித்தோ தண்ஹாதா³ஸோதி பஸ்ஸந்தானம் பு³த்³தா⁴னம் ப⁴க³வந்தானம் ஸத்தேஸு மஹாகருணா ஓக்கமதீ’’திஆதி³னா (படி. ம. 1.117) படிஸம்பி⁴தா³மக்³கே³ பரோஸதம் ஆகாரேஹி த³ஸ்ஸிதந்தி க³ந்த²வித்தா²ரம் பரிஹரிதும் ஸம்வண்ணயிதுஞ்ச உபாயம் த³ஸ்ஸேதும் ஆஹ ‘‘தம் ஸப்³ப³ம் படிஸம்பி⁴தா³மக்³கே³ மஹாகருணாஞாணவிப⁴ங்க³வஸேன ஜானிதப்³ப³’’ந்தி. இந்த்³ரியபரோபரியத்தஆஸயானுஸய யமகபாடிஹாரிய ஸப்³ப³ஞ்ஞுதானாவரணஞாணானி ஸேஸாஸாதா⁴ரணஞாணானி. தேஸம்பி ஹி விப⁴ங்கோ³ ‘‘இத⁴ ததா²க³தோ ஸத்தே பஸ்ஸதி அப்பரஜக்கே²’’திஆதி³னா (படி. ம. 1.111) படிஸம்பி⁴தா³மக்³கே³ நானப்பகாரேன த³ஸ்ஸிதோதி புரிமனயேனேவ அதிதி³ஸதி. ஆதி³-ஸத்³தே³ன தத்த² விப⁴த்தானம் படிஸம்பி⁴தா³ஸச்சஞாணாதீ³னம் ஸங்க³ஹோ கதோதி வேதி³தப்³போ³.

நிப்பதே³ஸஸப்பதே³ஸவிஸயா கருணா விய ப⁴க³வதோ பஞ்ஞாபி இத⁴ நிப்பதே³ஸஸப்பதே³ஸவிஸயா நிரவஸேஸா அதி⁴ப்பேதாதி தஸ்ஸா கதிபயபே⁴த³த³ஸ்ஸனேன நயதோ தத³வஸிட்ட²பே⁴தா³ க³ஹேதப்³பா³தி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘பஞ்ஞாக்³க³ஹணேன சா’’திஆதி³மாஹ. தே பன ஸீலஸமாதி⁴ பஞ்ஞாவிமுத்திவிமுத்திஞாணத³ஸ்ஸன, த்³வாசத்தாலீஸஸதது³கத⁴ம்ம, பா³வீஸதிதிகத⁴ம்ம, சதுஸதிபட்டா²ன ஸம்மப்பதா⁴ன இத்³தி⁴பாத³ ஸாமஞ்ஞப²ல அரியவம்ஸாதி³, பஞ்சக³தி பஞ்சபதா⁴னியங்க³பஞ்சங்கி³கஸமாதி⁴ இந்த்³ரிய ப³ல நிஸ்ஸாரணீயதா⁴து விமுத்தாயதன விமுத்திபரிபாசனீயத⁴ம்மஸஞ்ஞாதி³, ச²ஸாரணீயத⁴ம்ம அனுஸ்ஸதிட்டா²ன அகா³ரவகா³ரவ நிஸ்ஸாரணியதா⁴து ஸததவிஹார அனுத்தரிய நிப்³பே³த⁴பா⁴கி³யபஞ்ஞாதி³, ஸத்தஅபரிஹானியத⁴ம்ம அரியத⁴ன போ³ஜ்ஜ²ங்க³ ஸப்புரிஸத⁴ம்மனிஜ்ஜரவத்து² ஸஞ்ஞா த³க்கி²ணேய்யபுக்³க³லகீ²ணாஸவப³லாதி³, அட்ட²பஞ்ஞாபடிலாப⁴ஹேது மிச்ச²த்த ஸம்மத்த லோகத⁴ம்ம அரியானரியவோஹார ஆரம்ப⁴வத்து² குஸீதவத்து² அக்க²ண மஹாபுரிஸவிதக்க அபி⁴பா⁴யதன விமோக்கா²தி³, நவயோனிஸோமனஸிகாரமூலத⁴ம்மபாரிஸுத்³தி⁴பதா⁴னியங்க³ ஸத்தாவாஸ ஆகா⁴தவத்து² ஆகா⁴தபடிவினய ஸஞ்ஞானானத்த அனுபுப்³ப³விஹாராதி³, த³ஸனாத²கரத⁴ம்ம கஸிணாயதன அகுஸலகம்மபத² குஸலகம்மபத² மிச்ச²த்த ஸம்மத்த அரியவாஸ த³ஸப³லஞாண அஸேக்க²த⁴ம்மாதி³, ஏகாத³ஸமேத்தானிஸம்ஸ ஸீலானிஸம்ஸ த⁴ம்மதா பு³த்³தி⁴ஹேது, த்³வாத³ஸாயதனபடிச்சஸமுப்பாத³ த⁴ம்மசக்காகார, தேரஸது⁴தகு³ண, சுத்³த³ஸபு³த்³த⁴ஞாண, பஞ்சத³ஸசரணவிமுத்திபரிபாசனீயத⁴ம்ம, ஸோளஸஆனாபானஸ்ஸதி ஸச்சாகார ஸுத்தந்தபட்டா²ன, அட்டா²ரஸ பு³த்³த⁴த⁴ம்மதா⁴து பே⁴த³கரவத்து², ஏகூனவீஸதிபச்சவேக்க²ண, சதுவீஸதிபச்சய, அட்ட²வீஸதிஸுத்தந்தபட்டா²ன, பண்ணாஸஉத³யப்³ப³யத³ஸ்ஸன, பரோபண்ணாஸகுஸலத⁴ம்ம, த்³வாஸட்டி²தி³ட்டி²க³த, அட்ட²ஸததண்ஹாவிசரிதாதி³பே⁴தா³னம் த⁴ம்மானம் படிவிஜ்ஜ²னதே³ஸனாகாரப்பவத்தா, யே ச சதுவீஸதிகோடிஸதஸஹஸ்ஸஸமாபத்திஸஞ்சாரிமஹாவஜிரஞாணப்பபே⁴தா³, யே ச அனந்தனயஸமந்தபட்டா²னபவிசயதே³ஸனாகாரப்பவத்தா, யே ச அனந்தாஸு லோகதா⁴தூஸு அனந்தானம் ஸத்தானம் ஆஸயானுஸயசரிதாதி³விபா⁴வனாகாரப்பவத்தாதி ஏவம்பகாரா ப⁴க³வதோ பஞ்ஞாபபே⁴தா³, ஸப்³பே³பி இத⁴ ஆதி³-ஸத்³தே³ன நயதோ ஸங்க³ய்ஹந்தீதி வேதி³தப்³ப³ம். கோ ஹி ஸமத்தோ² ப⁴க³வதோ பஞ்ஞாய பபே⁴தே³ அனுபத³ம் நிரவஸேஸதோ த³ஸ்ஸேதும். தேனேவ ப⁴க³வந்தம் ட²பேத்வா பஞ்ஞவந்தானம் அக்³க³பூ⁴தோ த⁴ம்மஸேனாபதிஸாரிபுத்தத்தே²ரோபி பு³த்³த⁴கு³ணபரிச்சே²த³னம் பதிஅனுயுத்தோ ‘‘அபிச மே, ப⁴ந்தே, த⁴ம்மன்வயோ விதி³தோ’’தி (தீ³. நி. 2.146) ஆஹாதி.

ஸம்ஸாரமஹோக⁴பக்க²ந்தா³னம் ஸத்தானம் ததோ ஸந்தாரணத்த²ம் படிபன்னோ தேஹி பயோஜிதோ நாம ஹோதி அஸதிபி தேஸம் ததா²விதே⁴ அபி⁴ஸந்தி⁴யந்தி வுத்தம் ‘‘ஸத்தா ஹி மஹாபோ³தி⁴ம் பயோஜேந்தீ’’தி. ஏதேன ஸப்³பே³னாதி மஹாபோ³தி⁴மூலாதி³த³ஸ்ஸனேன. அபக³மனம் நிருபக்கிலேஸந்தி யோஜேதப்³ப³ம். ஜாதஸம்வத்³த⁴பா⁴வத³ஸ்ஸனேன ‘‘அனாதி³ அனித⁴னோ ச ஸத்தோ’’தி ஏவம்பகாரா மிச்சா²வாதா³ படிஸேதி⁴தா ஹோந்தி. ஸமஞ்ஞா…பே… த³ஸ்ஸேதி ஸத்தே பரமத்த²தோ அஸதிபி ஸத்தபஞ்ஞத்திவோஹாரஸூசனதோ. கருணா ஆதி³பஞ்ஞா பரியோஸானந்தி இத³ம் ஸம்ப⁴ரணனிப்ப²த்திகாலாபேக்கா²ய வுத்தம், ந பரிச்சே²த³வந்ததாய. தேனேவாஹ ‘‘தன்னிதா³னபா⁴வதோ ததோ உத்தரிகரணீயாபா⁴வதோ’’தி. ஸப்³பே³ பு³த்³த⁴கு³ணா த³ஸ்ஸிதா ஹோந்தி நயதோ த³ஸ்ஸிதத்தா. ஏஸோ ஏவ ஹி அனவஸேஸதோ பு³த்³த⁴கு³ணத³ஸ்ஸனுபாயோ யதி³த³ம் நயக்³கா³ஹணம். பரத⁴னஹரணாதி³தோபி விரதி பரேஸம் அனத்த²பரிஹரணவஸப்பவத்தியா ஸியா கருணூபனிஸ்ஸயாதி கருணானிதா³னம் ஸீலம். ததோ ஏவ ‘‘ததோ பாணாதிபாதாதி³விரதிப்பவத்திதோ’’தி வுத்தம்.

2. யஸ்ஸா ஸம்வண்ணனந்திஆதி³னா ‘‘த³யாயா’’திஆதி³தோ²மனாய ஸம்ப³ந்த⁴ம் த³ஸ்ஸேதி. பயோஜனம் பன வுத்தனயேன வேதி³தப்³ப³ம். அப்³ப⁴ந்தரம் நியகஜ்ஜ²த்தம், ததோ ப³ஹிபூ⁴தம் பா³ஹிரம். த³யாதி கருணா அதி⁴ப்பேதாதி த³யா-ஸத்³த³ஸ்ஸ மேத்தாகருணானம் வாசகத்தா வக்க²மானஞ்ச அனுயோக³ம் மனஸி கத்வா வுத்தம். தாய ஹி ஸமுஸ்ஸாஹிதோ, ந மேத்தாயாதி அதி⁴ப்பாயோ. புப்³பே³ வுத்தஸ்ஸ படினித்³தே³ஸோ ஹோதீதி த-ஸத்³த³ஸ்ஸ அத்த²ம் ஆஹ. தந்தி பஞ்ஞம் விஸேஸேத்வா உபமாபா⁴வேன வினிவத்தா சரிதத்த²தாய. படினித்³தே³ஸம் நாரஹதி பதா⁴னாபதா⁴னேஸு பதா⁴னே கிச்சத³ஸ்ஸனதோ. த்³வின்னம் பதா³னம்…பே… வதோதி கருணாவாசினா த³யா-ஸத்³தே³ன ஏகாதி⁴கரணபா⁴வேன வுச்சமானோ த-ஸத்³தோ³ ததோ அஞ்ஞத⁴ம்மவிஸயோ ப⁴விதும் ந யுத்தோதி அதி⁴ப்பாயோ. அபரியாயஸத்³தா³னம் ஸமானாதி⁴கரணபா⁴வோ விஸேஸனவிஸேஸிதப்³ப³பா⁴வே ஸதி ஹோதி, நாஞ்ஞதா²தி ஆஹ ‘‘ஸமானா…பே… ஹோதீ’’தி. ஸமானாதி⁴கரணபா⁴வேன ஹேத்த² விஸேஸனவிஸேஸிதப்³ப³பா⁴வோ ஸாதீ⁴யதி, ஸா ச ஸமானாதி⁴கரணதா விஸிட்ட²விப⁴த்திகானம் ந ஹோதீதி ஸமானவிப⁴த்திதாயபி தமேவ ஸாதீ⁴யதீதி ‘‘த³யா…பே… சித³’’ந்தி இத³ம் த³யாய விஸேஸிதப்³ப³பா⁴வே காரணவசனம். பதா⁴னதாய ஹி ஸாமஞ்ஞதாய ச ஸா விஸேஸிதப்³பா³ ஜாதா. தத்த² ப⁴க³வதோ தத³ஞ்ஞேஸஞ்ச கருணானம் வாசகத்தா ஸாமஞ்ஞதா வேதி³தப்³பா³. தஸ்ஸ சாதி த³யா-ஸத்³த³ஸ்ஸ. ‘‘பதா⁴னஞ்ச பஞ்ஞ’’ந்திஆதி³னா கிஞ்சாபி புரிமகா³தா²ய பஞ்ஞாப்பதா⁴னா, ‘‘தாயா’’தி பன கேவலம் அவத்வா த³யாவிஸேஸனபா⁴வேன வுத்தத்தா அப்பதா⁴னாயபி கருணாய படினித்³தே³ஸோ யுத்தோதி த³ஸ்ஸேதி. அப்பதா⁴னதா ச கருணாய புரிமகா³தா²ய வஸேன வுத்தா, இத⁴ பன பதா⁴னா ஏவ. ததா² ச வுத்தம் ‘‘த³யாஸமுஸ்ஸாஹினீதி பதா⁴னா’’தி (த⁴. ஸ. மூலடீ. 2).

கத²ம் பன…பே… ஞாதப்³பா³தி வக்க²மானஞ்ஞேவ அத்த²ம் ஹத³யே ட²பேத்வா சோதே³தி. யதி³ ஏவந்தி யதி³ அட்ட²கதா²ய அதி⁴ப்பாயம் அக்³க³ஹேத்வா வசனமத்தமேவ க³ண்ஹஸி. மேத்தாதி ச ந யுஜ்ஜேய்யாதி யதா² ‘‘மேத்தசித்ததம் ஆபன்னோ’’தி ஏதிஸ்ஸா அட்ட²கதா²ய வஸேன ந த³யா கருணா, ஏவம் ‘‘நிக்கருணதம் ஆபன்னோ’’தி ஏதிஸ்ஸா அட்ட²கதா²ய வஸேன ந த³யா மேத்தாதி வசனமத்தக்³க³ஹணே அட்ட²கதா²னம்பி விரோத⁴ம் த³ஸ்ஸேதி. ‘‘அதி⁴ப்பாயவஸேன யோஜேதப்³போ³’’தி வத்வா தமேவ அதி⁴ப்பாயம் த³யா-ஸத்³தோ³ ஹீதிஆதி³னா விவரதி. அக்க²ரசிந்தகா ஹி த³யா-ஸத்³த³ம் தா³னக³திரக்க²ணேஸு பட²ந்தி. அனுரக்க²ணஞ்ச மேத்தாகருணானம் ஹிதூபஸம்ஹாரது³க்கா²பனயனாகாரவுத்தீனம் ஸமானகிச்சம், தஸ்மா உப⁴யத்த² த³யா-ஸத்³தோ³ பவத்ததீதி வுத்தம். அந்தோனீதந்தி அந்தோக³த⁴ம், ருக்க²த்தோ² விய த⁴வக²தி³ராதீ³னம் அனுரக்க²ணத்தோ² மேத்தாகருணானம் ஸாமஞ்ஞந்தி அத்தோ², அதி⁴ப்பாயோ பன ‘‘த³யாபன்னோ’’தி ஏத்த² ஸப்³ப³பாணபூ⁴தஹிதானுகம்பீதி அனந்தரம் கருணாய வுத்தத்தா த³யா-ஸத்³தோ³ மேத்தாபரியாயோதி விஞ்ஞாயதி. மேத்தாபி ஹி கருணா விய பாணாதிபாதவிரதியா காரணந்தி. ‘‘அத³யாபன்னோ’’தி ஏத்த² பன காருணிகோ அவிஹிம் ஸஜ்ஜா²ஸயத்தா பரேஸம் விஹேஸாமத்தம்பி ந கரோதி, கோ பன வாதோ³ பாணாதிபாதனேதி நிக்கருணதாய பாணாதிபாதிதா த³ஸ்ஸிதாதி வேதி³தப்³பா³. ஏதமேவத்த²ம் ஸந்தா⁴ய ‘‘ஏவஞ்ஹி அட்ட²கதா²னம் அவிரோதோ⁴ ஹோதீ’’தி ஆஹ. யதி³ த³யா-ஸத்³தோ³ மேத்தாகருணானம் வாசகோ, ஏவம்பிகத²ம் பன கருணா ‘‘த³யா’’தி ஜானிதப்³பா³தி அனுயோகோ³ தத³வத்தோ² ஏவாதி சோத³னம் மனஸி கத்வா கருணா ச தே³ஸனாயாதிஆதி³னா கருணாய ஏவ க³ஹணே காரணமாஹ.

நனு தாயாதிஆதி³னா ஸாமத்தி²யதோபி பகரணம் ப³லவந்தி பகரணவஸேனேவ கருணாவிஸயஸ்ஸ ஞாததம் த³ஸ்ஸேதி. யதா²ருசி பவத்தித்தா²தி ஏதம் புரிமகா³தா²ய ஸப்பதே³ஸனிப்பதே³ஸஸத்தவிஸயாய கருணாய க³ஹிதபா⁴வஸ்ஸ காரணவசனம். யதா²ருசிபவத்தி ஹி ஏகஸ்மிம் அனேகேஸு ச இச்சா²னுரூபப்பவத்தீதி. ‘‘இத⁴ பன நிப்பதே³ஸஸத்தவிஸயதம் க³ஹேது’’ந்தி ஏதேன ஸித்³தே⁴ ஸதி ஆரம்போ⁴ ஞாபகத்தோ² ஹோதீதி புன ‘‘ஸத்தேஸூ’’தி வசனம் இமமத்த²விஸேஸம் போ³தே⁴தீதி த³ஸ்ஸேதி. ந தே³வேஸுயேவாதிஆதி³னாபி த³யாஸாத⁴னஸ்ஸ ஸமுஸ்ஸாஹனஸ்ஸ ஸத்தவிஸயபா⁴வே ஸாமத்தி²யலத்³தே⁴பி ‘‘ஸத்தேஸூ’’தி வசனம் தஸ்ஸ நிப்பதே³ஸஸத்தவிஸயபா⁴வோ அதி⁴ப்பேதோதி இமம் விஸேஸம் ஞாபேதீதி த³ஸ்ஸேதி.

காலதே³ஸதே³ஸகபரிஸாதி³பரிதீ³பனம் பா³ஹிரனிதா³னந்தி காலாதீ³னி நித்³தா⁴ரேந்தோ ‘‘யஸ்மிம் காலே’’திஆதி³மாஹ. அவஸானம்ஹி வஸந்தோ தித³ஸாலயேதி வசனதோதி ஏதேன தஸ்ஸ பாடிஹாரியஸ்ஸ ஸத்³த³ந்தரஸன்னிதா⁴னேன அவச்சி²ன்னதம் த³ஸ்ஸேதி. தத்த² பவத்தவோஹாரேன ச ந ஸக்காதி புது²ஜ்ஜனஸந்தானேபி ராகா³தி³படிபக்க²ஹரணஸ்ஸ அபா⁴வதோ நிச்ச²ந்த³ராகே³ஸு ஸத்தவோஹாரோ விய புது²ஜ்ஜனஸந்தானே ராகா³தி³படிபக்க²ஹரணவஸேன பவத்தம் தத³பா⁴வேபி ப⁴க³வதோ ஸந்தானே ருள்ஹீவஸேன பாடிஹாரியந்த்வேவ வுச்சதீதி ந ஸக்கா வத்துந்தி அதி⁴ப்பாயோ. தி³ட்டி²ஹரணவஸேன யே ஸம்மாதி³ட்டி²கா ஜாதா அசேலககஸ்ஸபாத³யோ விய, தி³ட்டி²ப்பகாஸனே அஸமத்த²பா⁴வேன அப்படிபா⁴னபா⁴வாதி³ப்பத்தியா ஸச்சகாத³யோ விய.

3. ஸீதபப்³ப³தா நாம ‘‘ஸினேரும் பரிவாரேத்வா டி²தா யுக³ந்த⁴ரோ…பே… கி³ரி ப்³ரஹா’’தி (விஸுத்³தி⁴. 1.137; பாரா. அட்ட². 1.1 வேரஞ்ஜகண்ட³வண்ணனா) ஏவம் வுத்தபப்³ப³தா.

4-5. ஸப்³ப³ஸோ சக்கவாளஸஹஸ்ஸேஹி ஸப்³ப³ஸோ ஆக³ம்ம ஸப்³ப³ஸோ ஸன்னிஸின்னேனாதி ஸம்ப³ந்த⁴வஸேன தயோ விகப்பா யுத்தா, ஸப்³ப³ஸோ சக்கவாளஸஹஸ்ஸேஹி த³ஸஹி த³ஸஹீதி பன அனிட்ட²ஸாத⁴னதோ படிஸேதி⁴தோ. வஜ்ஜிதப்³பே³தி யே வஜ்ஜேதும் ஸக்கா ‘‘அதிஸம்முகா² அதிஸமீபம் உன்னதப்பதே³ஸோ’’தி, ஏதே. இதரே பன தஸ்ஸா பரிஸாய மஹந்தபா⁴வேன ந ஸக்கா பரிஹரிதும்.

‘‘ஸப்³ப³ஞேய்ய…பே… ஸமத்தா²’’தி வத்வா தேஸம் தே³ஸேதப்³ப³ப்பகாரஜானனஸமத்தா²தி வசனம் அத்தனா படிவித்³தா⁴காரஸ்ஸ த⁴ம்மஸாமினாபி பரேஸம் தே³ஸேதும் அஸக்குணேய்யத்தா வுத்தம். அஞ்ஞதா² ஸப்³பே³பி ஸத்தா தி³ட்ட²ஸச்சா ஏவ ப⁴வேய்யும். ஸப்³ப³ஞேய்யத⁴ம்மானம் யதா²ஸபா⁴வஜானனஸமத்த²தாதி³யேவ யதா²வுத்தப³லம். தேஸம் க³ஹணஸமத்த²தம் தீ³பேதி, அதி⁴கவசனமஞ்ஞமத்த²ம் போ³தே⁴தீதி அதி⁴ப்பாயோ.

6. ததா²க³தோ வந்த³னீயோதிஆதி³னா ‘‘நமஸ்ஸித்வா’’திஆதி³கிரியாவிஸேஸானம் தம்தம்ஸுத்தானுரோதே⁴ன பவத்திதமாஹ. ஸரீரஸோப⁴க்³கா³தீ³தி ஆதி³-ஸத்³தே³ன கல்யாணவாக்கரணதாஆதி⁴பச்சபரிவாரஸம்பத்திஆதி³ ஸங்க³ய்ஹதி.

7. அந்தரதா⁴பேத்வாதி நிரோதே⁴த்வா. நிரோத⁴னஞ்சேத்த² உப்பாத³கஹேதுபரிஹரணவஸேன தேஸம் அனுப்பத்திகரணந்தி வேதி³தப்³ப³ம். அத்த²ம் பகாஸயிஸ்ஸாமீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴தி ‘‘ஸோஸேத்வா’’தி புப்³ப³காலகிரியாய அபரகாலகிரியாபேக்க²தாய வுத்தம்.

8. து³க்கரபா⁴வம் தீ³பேதுந்தி அது³க்கரஸ்ஸ ததா²அபி⁴யாசேதப்³ப³தாபா⁴வதோதி அதி⁴ப்பாயோ. பாராஜிகஸங்கா⁴தி³ஸேஸானம் ஸீலவிபத்திபா⁴வதோ து²ல்லச்சயாதீ³னஞ்ச யேபு⁴ய்யேன ஆசாரவிபத்திபா⁴வதோ ஆசாரஸீலானம் ததா² யோஜனா கதா, ததா² சாரித்தஸீலஸ்ஸ ஆசாரஸபா⁴வத்தா இதரம் ஸபா⁴வேனேவ க³ஹேத்வா து³தியா. அஸக்குணேய்யந்தி விஸுத்³தா⁴சாராதி³கு³ணஸமன்னாக³தேன ஸப்³ரஹ்மசாரினா ஸத்³த⁴ம்மசிரட்டி²தத்த²ம் ஸாத³ரம் அபி⁴யாசிதேன தேன ச அபி⁴த⁴ம்மத்த²ப்பகாஸனே ஸமத்தோ²தி யாதா²வதோ பமாணிதேன தப்³பி³முக²பா⁴வோ ந ஸுகரோதி அதி⁴ப்பாயோ.

9. தே³வதே³வ-ஸத்³த³ஸ்ஸ அத்தோ² பட்டா²னஸம்வண்ணனாடீகாயம் விபஞ்சிதோதி ந வித்தா²ரயிம்ஹ.

13. பட²மஸங்கீ³தியம் யா அட்ட²கதா² ஸங்கீ³தாதி வசனேன ஸா ப⁴க³வதோ த⁴ரமானகாலேபி அட்ட²கதா² ஸம்விஜ்ஜதி, தேன பாடோ² விய ப⁴க³வம்மூலிகாவாதி விஞ்ஞாயதி. ‘‘அபி⁴த⁴ம்மஸ்ஸா’’தி பத³ம் ‘‘அத்த²ம் பகாஸயிஸ்ஸாமீ’’தி ஏதத³பேக்க²ந்தி ‘‘கஸ்ஸ பன ஸா அட்ட²கதா²’’தி புச்சி²த்வா அதி⁴காரவஸேன தமேவ அபி⁴த⁴ம்மபத³ம் ஆகட்³ட⁴தி. ஆவுத்திஆதி³வஸேன வா அயமத்தோ² விபா⁴வேதப்³போ³.

16. அரியமக்³க³ஸ்ஸ போ³ஜ்ஜ²ங்க³மக்³க³ங்க³ஜா²னங்க³விஸேஸம் பாத³கஜ்ஜா²னமேவ நியமேதீதிஆதி³னயப்பவத்தோ திபிடகசூளனாக³த்தே²ரவாதோ³ ஆதி³-ஸத்³தே³ன விபஸ்ஸனாய ஆரம்மணபூ⁴தா க²ந்தா⁴ நியமேந்தி, புக்³க³லஜ்ஜா²ஸயோ நியமேதீதி ஏவமாத³யோ மோரவாபிவாஸிமஹாத³த்தத்தே²ரதிபிடகசூளாப⁴யத்தே²ரவாதா³த³யோ ஸங்க³ய்ஹந்தி. தப்பகாஸனேனேவாதி அபி⁴த⁴ம்மஸ்ஸ அத்த²ப்பகாஸனேனேவ. ஸோதி மஹாவிஹாரவாஸீனம் வினிச்ச²யோ. ததா²தி அஸம்மிஸ்ஸானாகுலபா⁴வேன. அஸம்மிஸ்ஸானாகுலபூ⁴தோ வா வினிச்ச²யோ மஹாவிஹாரவாஸீனம் ஸந்தகபா⁴வேன, ஏதேன அபி⁴த⁴ம்மஸ்ஸ அத்த²ப்பகாஸனேனேவ மஹாவிஹாரவாஸீனம் வினிச்ச²யோ இத⁴ அபி⁴னிப்பா²தீ³யதீதி த³ஸ்ஸேதி. அத² வா தப்பகாஸனேனேவாதி அஸம்மிஸ்ஸானாகுலபா⁴வப்பகாஸனேனேவ. ஸோதி பகாஸியமானோ அபி⁴த⁴ம்மத்தோ². ததா²தி மஹாவிஹாரவாஸீனம் வினிச்ச²யபா⁴வேன. இமஸ்மிம் அத்த²விகப்பே ‘‘அஸம்மிஸ்ஸம் அனாகுலம் அத்த²ம் பகாஸயிஸ்ஸாமீ’’தி ஸம்ப³ந்த⁴னீயம்.

17. அஞ்ஞஞ்ச ஸப்³ப³ம் அத்த²ப்பகாஸனம் ஹோதீதி தோஸனம் ஹோதீதி அத்தோ². தேனேவாஹ ‘‘ஸப்³பே³ன தேன தோஸனம் கதம் ஹோதீ’’தி. யுத்தரூபா யோஜனா.

வீஸதிகா³தா²வண்ணனா நிட்டி²தா.

நிதா³னகதா²வண்ணனா

பரிச்சே²தோ³ ஸத்தப்பகரணபா⁴வோ. ஸன்னிவேஸோ ஸத்தன்னம் பகரணானம் தத³வயவானஞ்ச வவத்தா²னம். ஸாக³ரேஹி ததா² சிந்தாதி ‘‘இமஸ்ஸ அபி⁴த⁴ம்மஸ்ஸ க³ம்பீ⁴ரபா⁴வவிஜானனத்த²ம் சத்தாரோ ஸாக³ரா வேதி³தப்³பா³’’திஆதி³னா நயேன ஜலஸாக³ராதீ³ஹி ஸஹ நயஸாக³ரவிசாரோ. ‘‘ஸதபா⁴கே³ன ஸஹஸ்ஸபா⁴கே³ன த⁴ம்மந்தரா த⁴ம்மந்தரம் ஸங்கமித்வா ஸங்கமித்வா தே³ஸேஸீ’’திஆதி³னா தே³ஸனாபே⁴தே³ஹி அபி⁴த⁴ம்மஸ்ஸ க³ம்பீ⁴ரபா⁴வகதா² தே³ஸனாஹி க³ம்பீ⁴ரதா.

‘‘ஏவம் தேமாஸம் நிரந்தரம் தே³ஸேந்தஸ்ஸா’’திஆதி³னா தே³ஸனாகாலே ப⁴க³வதோ ஸரீரஸ்ஸ யாபிதாகாரவிசாரோ தே³ஸனா…பே… க³ஹணம். ததா² தே²ரஸ்ஸ…பே…பி சாதி ‘‘அபி⁴த⁴ம்மே வாசனாமக்³கோ³ நாமா’’திஆதி³னா அபி⁴த⁴ம்மே வாசனாமக்³க³ஸ்ஸ ஸாரிபுத்தத்தே²ரஸம்ப³ந்தி⁴ததா தஸ்ஸ ச தேனேவ உப்பாதி³ததா. யோ ஹி ப⁴க³வதா தே³வதானம் தே³ஸிதாகாரோ, ஸோ அபரிச்சி²ன்னவாரனயதந்திதாய அனந்தோ அபரிமாணோ ந பி⁴க்கூ²னம் வாசனாயோக்³கோ³, யோ ச தே²ரஸ்ஸ தே³ஸிதாகாரோ, ஸோ அதிஸம்கி²த்ததாய. நாதிஸங்கே²பனாதிவித்தா²ரபூ⁴தோ பன பாட²னயோ தே²ரப்பபா⁴விதோ வாசனாமக்³கோ³தி.

வசனத்த²விஜானனேனாதிஆதி³னா குஸலா த⁴ம்மாதிஆதி³பதா³னஞ்ஞேவ அத்த²வண்ணனம் அகத்வா அபி⁴த⁴ம்ம-ஸத்³த³விசாரஸ்ஸ ஸம்ப³ந்த⁴மாஹ. ‘‘யே தே மயா த⁴ம்மா அபி⁴ஞ்ஞா தே³ஸிதா. ஸேய்யதி²த³ம் – சத்தாரோ ஸதிபட்டா²னா…பே… ஸிக்கி²தம் ஸிக்கி²ம்ஸு த்³வே பி⁴க்கூ² அபி⁴த⁴ம்மே நானாவாதா³’’திஆதி³ஸுத்தவஸேன கிஞ்சாபி போ³தி⁴பக்கி²யத⁴ம்மா ‘‘அபி⁴த⁴ம்மோ’’தி வுச்சந்தி, த⁴ம்ம-ஸத்³தோ³ ச ஸமாதி⁴ஆதீ³ஸு தி³ட்ட²ப்பயோகோ³, பரியத்தித⁴ம்மோ ஏவ பன இத⁴ அதி⁴ப்பேதோதி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘ஸுத்தந்தாதி⁴கா பாளீதி அத்தோ²’’தி ஆஹ. தத்த² த⁴ம்மப்³யபி⁴சாரபா⁴வேன விஸேஸதோ அபி⁴த⁴ம்மோ விய ஸுத்தந்தோபி ‘‘த⁴ம்மோ’’தி வுச்சதி. ‘‘யோ வோ, ஆனந்த³, மயா த⁴ம்மோ ச வினயோ ச தே³ஸிதோ பஞ்ஞத்தோ’’திஆதீ³ஸு (தீ³. நி. 1.216) அஞ்ஞத்த² ச ஸம்ப⁴வதோ அபி⁴-ஸத்³தே³ன நிவத்தேதப்³ப³த்த²ம் தீ³பேதும் ‘‘ஸுத்தந்தா’’தி வுத்தம். நனு ச அதிரேகவிஸேஸட்டா² பி⁴ன்னஸபா⁴வா யதோ தே யதா²க்கமம் அதி⁴கவிசித்தபரியாயேஹி போ³தி⁴தா, தஸ்மா ‘‘த⁴ம்மாதிரேகத⁴ம்மவிஸேஸட்டே²ஹீ’’தி ப³ஹுவசனேன ப⁴விதப்³ப³ம், ந ஏகவசனேனாதி அனுயோக³ம் மனஸி கத்வா ஆஹ ‘‘த்³வின்னம்பி…பே… ஏகவசனனித்³தே³ஸோ கதோ’’தி.

பயோக³மேவ நாரஹதி உபஸக்³க³-ஸத்³தா³னம் தா⁴து-ஸத்³த³ஸ்ஸேவ புரதோ பயோஜனீயத்தா. அதா²பி பயுஜ்ஜேய்ய அதிமாலாதீ³ஸு அதி-ஸத்³தா³த³யோ விய. ஏவம்பி யதா² ‘‘அதிமாலா’’தி ஏத்த² ஸமாஸவஸேன அனாவிபூ⁴தாய கமனகிரியாய விஸேஸகோ அதி-ஸத்³தோ³, ந மாலாய, ஏவமிதா⁴பி அபி⁴-ஸத்³தோ³ ந த⁴ம்மவிஸேஸகோ யுத்தோதி அதி⁴ப்பாயோ. அஞ்ஞஸ்ஸபி ஹி உபஸக்³க³ஸ்ஸாதி இத³ம் ருள்ஹீவஸேன, அத்தே² உபஸஜ்ஜதீதி வா உபஸக்³க³ஸ்ஸ அன்வத்த²ஸஞ்ஞதம் க³ஹேத்வா வுத்தம். அதிச²த்தாதீ³ஸு ஹி அதி-ஸத்³தோ³ இத⁴ உபஸக்³கோ³தி அதி⁴ப்பேதோ. தத்த² யதா² கல்யாணோ பூஜிதோ வா புரிஸோ அதிபுரிஸோதி ப⁴வதி, ஏவம் அதிரேகவிஸேஸட்டா²னம்பி கல்யாணபூஜிதத்த²பா⁴வஸம்ப⁴வதோ கல்யாணம் வா பூஜிதம் வா ச²த்தம் அதிச²த்தந்தி ஸத்³த³னயோ வேதி³தப்³போ³. கல்யாணபூஜிதபா⁴வா ஹி கு³ணவிஸேஸயோகே³ன இச்சி²தப்³பா³. கு³ணவிஸேஸோ சேஸ யதி³த³ம் பமாணாதிரேகோ ச விசித்தரூபதா ச. ஏவஞ்ச பன கத்வா ‘‘அகிரியாயபீ’’தி வசனம் ஸமத்தி²தம் ப⁴வதி. யதா² ச அதிச²த்தாதீ³ஸு, ஏவம் அபி⁴த⁴ம்ம-ஸத்³தே³பி த³ட்ட²ப்³ப³ம். அனேகத்தா² ஹி நிபாதாதி. தப்³பா⁴வதீ³பகத்தாதி அதிரேகவிஸேஸபா⁴வதீ³பகத்தா.

ஏகதோ அனாக³தத்தாதி இத³ம் ஸுத்தந்தே ஏகதோ ஆக³தானம் க²ந்தா⁴யதனாதீ³னம் ஸுத்தந்தபா⁴ஜனீயஸ்ஸ தி³ட்ட²த்தா ‘‘ச² இமானி, பி⁴க்க²வே, இந்த்³ரியானீ’’திஆதி³னா (ஸம். நி. 5.495-496) சக்கா²தீ³னம் ச²ன்னம் இத்தி²ந்த்³ரியாதீ³னம் திண்ணம் ஸுகி²ந்த்³ரியாதீ³னம் பஞ்சன்னம் ஸத்³தி⁴ந்த்³ரியாதீ³னம் பஞ்சன்னம் அனஞ்ஞாதஞ்ஞஸ்ஸாமீதிந்த்³ரியாதீ³னஞ்ச திண்ணம் வஸேன விஸும் விஸும் ஸுத்தந்தபா⁴வேன ஆக³தத்தா ஏகஸுத்தபா⁴வேன அனாக³தானம் பா³வீஸதியா இந்த்³ரியானம் ஸுத்தந்தபா⁴ஜனீயஸ்ஸ அதி³ட்ட²த்தா ச வுத்தம், ந ஸுத்தந்தே ஏகதோ ஆக³மனஸ்ஸ ஸுத்தந்தபா⁴ஜனீயஸ்ஸ காரணத்தா. ஸுத்தந்தே ஏகதோ ஸப்³பே³ன ஸப்³ப³ஞ்ச அனாக³தா ஹி பூ⁴மந்தரபரிச்சே²த³படிஸம்பி⁴தா³ ஸுத்தந்தபா⁴ஜனீயவஸேன விப⁴த்தா தி³ஸ்ஸந்தி, ஏகதோ ஆக³தானி ச ஸிக்கா²பதா³னி ததா² ந விப⁴த்தானி. வேரமணீனம் விய பன ஸபா⁴வகிச்சாதி³விபா⁴க³வினிமுத்தோ பா³வீஸதியா இந்த்³ரியானம் ஸமானோ விப⁴ஜனப்பகாரோ நத்தி², யோ ஸுத்தந்தபா⁴ஜனீயம் ஸியாதி இந்த்³ரியவிப⁴ங்கே³ ஸுத்தந்தபா⁴ஜனீயம் நத்தீ²தி யுத்தம் ஸியா.

யதி³பி பச்சயத⁴ம்மவினிமுத்தோ பச்சயபா⁴வோ நாம நத்தி², யதா² பன பவத்தோ பச்சயத⁴ம்மோ பச்சயுப்பன்னத⁴ம்மானம் பச்சயோ ஹோதி, ஸோ தஸ்ஸ பவத்திஆகாரவிஸேஸோ ஹேதுஆதி³பா⁴வோ ததோ அஞ்ஞோ விய பச்சயத⁴ம்மஸ்ஸ பச்சயபா⁴வோதி வுத்தோ, ஸோ ச ‘‘அவிஜ்ஜாபச்சயா ஸங்கா²ரா ஸம்ப⁴வந்தீ’’திஆதீ³ஸு பதா⁴னபா⁴வேன வுத்தோ. தத்த² ச கு³ணீபூ⁴தா ஹேதுஹேதுப²லபூ⁴தா அவிஜ்ஜாஸங்கா²ராத³யோதி வுத்தம் ‘‘பச்சயபா⁴வோ உத்³தி³ட்டோ²’’தி. உத்³தி³ட்ட²த⁴ம்மானந்திஆதி³ உத்³தே³ஸேன பரிச்சி²ன்னானம்யேவ க²ந்தா⁴தீ³னம் க²ந்த⁴விப⁴ங்கா³தீ³ஸு பஞ்ஹபுச்ச²கனயோ த³ஸ்ஸிதோ, ந இதோ அஞ்ஞதா²தி கத்வா வுத்தம்.

ஸுத்தந்தே ஸங்கீ³திஸுத்தந்தாதி³கே. பஞ்ச ஸிக்கா²பதா³னி பாணாதிபாதா…பே… பமாத³ட்டா²னா வேரமணீதி ஏவம் உத்³தி³ட்டா²னி. அஞ்ஞோ பன வேரமணீனம் விப⁴ஜிதப்³ப³ப்பகாரோ நத்தீ²தி இத³ம் அதீதானிச்சாதி³விபா⁴கோ³ வேரமணீனம் க²ந்தா⁴யதனாதீ³ஸு அந்தோக³த⁴த்தா தப்³ப³ஸேனேவ விஜானிதப்³போ³, ததோ பன அஞ்ஞோ அபி⁴த⁴ம்மனயவிது⁴ரோ வேரமணீனம் விப⁴ஜிதப்³ப³ப்பகாரோ நத்தீ²தி அதி⁴ப்பாயேன வுத்தம். ததா² ச படிஸம்பி⁴தா³மக்³கே³ ‘‘சக்கு²ம் அனிச்சம்…பே… ஜராமரணம் அனிச்ச’’ந்தி அனுபத³த⁴ம்மஸம்மஸனகதா²யம் ந வேரமணியோ உத்³த⁴டா.

நனு த⁴ம்மஸங்க³ணீதா⁴துகதா²தீ³னம்பி வஸேன அபி⁴த⁴ம்மபாளியா அதிரேகவிஸேஸபா⁴வோ த³ஸ்ஸேதப்³போ³தி? ஸச்சமேதம், ஸோ பன ஏகந்தஅபி⁴த⁴ம்மனயனிஸ்ஸிதோ அவுத்தோபி ஸித்³தோ⁴தி கத்வா ந த³ஸ்ஸிதோ. ஏதேன வா நித³ஸ்ஸனேன ஸோபி ஸப்³போ³ நேதப்³போ³. அபி⁴த⁴ம்மனயஸாமஞ்ஞேன வா அபி⁴த⁴ம்மபா⁴ஜனீயபஞ்ஹபுச்ச²கேஹி ஸோ வுத்தோ ஏவாதி ந வுத்தோதி த³ட்ட²ப்³போ³.

பஞ்ஹவாராதி புச்ச²னவிஸ்ஸஜ்ஜனவஸேன பவத்தா பாளினயா. ஏத்தே²வாதி த⁴ம்மஹத³யவிப⁴ங்கே³ ஏவ. அபேக்கா²வஸிகத்தா அப்பமஹந்தபா⁴வஸ்ஸ யதோ அப்பமத்திகா மஹாதா⁴துகதா²தந்தி த⁴ம்மஹத³யவிப⁴ங்க³வசனவஸேன அவஸேஸா, தம் த³ஸ்ஸனத்த²ம் ‘‘த⁴ம்மஹத³யவிப⁴ங்கே³ அனாக³ந்த்வா மஹாத⁴ம்மஹத³யே ஆக³ததந்திதோ’’தி வுத்தம். த⁴ம்மஹத³ய…பே… ஆக³ததந்திதோ ரூபகண்ட³தா⁴துவிப⁴ங்கா³தீ³ஸு அனாக³ந்த்வா மஹாதா⁴துகதா²யம் ஆக³ததந்தி அப்பமத்திகாவாதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. அத² தா⁴துகதா²ய வித்தா²ரகதா² மஹாதா⁴துகதா² த⁴ம்மஹத³யவிப⁴ங்கே³ அனாக³ந்த்வா மஹாத⁴ம்மஹத³யே ஆக³ததந்திதோ தா⁴துகதா²யம் அனாக³ந்த்வா மஹாதா⁴துகதா²ய ஆக³ததந்தி அப்பமத்திகாவாதி யோஜேதப்³ப³ம்.

உபலப்³ப⁴தீதி அனுலோமபச்சனீயபஞ்சகஸ்ஸ, நுபலப்³ப⁴தீதி பச்சனீயானுலோமபஞ்சகஸ்ஸ உபலக்க²ணவஸேன வுத்தம். ஸச்சிகட்ட²ம் நிஸ்ஸயந்தி ‘‘ஸப்³ப³த்தா²’’திஆதி³னா தே³ஸாதி³அனாமஸனேன ரூபாதி³ஸத்தபஞ்ஞாஸத⁴ம்மப்பபே⁴த³ம் ஸச்சிகட்ட²மேவ நிஸ்ஸயபூ⁴தம். ஸப்³ப³த்தா²தி ஏத்தா²பி ‘‘உபலப்³ப⁴தி நுபலப்³ப⁴தீதி படிஞ்ஞாய க³ஹிதாய படிக்கே²பக்³க³ஹணத்த²’’ந்தி ஆனேத்வா ஸம்ப³ந்த⁴னீயம், ததா² ஸப்³ப³தா³ ஸப்³பே³ஸூதி ஏத்தா²பி. யதி³ க²ந்தா⁴யதனாத³யோ க³ஹிதா அட்ட²கதா²யம் ஆக³தனயேன, அத² பன வுத்தந்தி ஸம்ப³ந்தோ⁴. யோ ஸச்சிகட்டோ²தி ஸச்சிகட்ட²னிஸ்ஸயம் உபலக்கே²தி. ஏதேஹீதி ஏதேஹி வசனேஹி. ஸச்சிகட்ட²தே³ஸகாலப்பதே³ஸேஹி கத²ம் ஸச்சிகட்டா²தீ³னம் பதே³ஸோ ஏகதே³ஸபூ⁴தோ ஸப்³போ³தி வுச்சதி? பதே³ஸானம் புது²த்தா. ‘‘ஸப்³பே³ஸு பதே³ஸேஸூ’’தி பச்சேகம் பே⁴தா³மஸனவஸேன சாயம் பஞ்ஹோ பவத்தோதி ந புரிமேஹி அவஸேஸோ.

உபலப்³ப⁴தி…பே… மிச்சா²தி ஏகந்தி உபலப்³ப⁴தீதி படிஞ்ஞாக்³க³ஹணபடிக்கே²பக்³க³ஹணனிக்³க³ண்ஹனானம் அனுலோமபடிலோமதோ படிஞ்ஞாட²பனனிக்³க³ஹபாபனாரோபனானஞ்ச வஸேன பவத்தா தந்தி பட²மபஞ்சகஸ்ஸ ஏகம் அங்க³ம் ஏகோ அவயவோதி அத்தோ². ஏவம் ஸேஸேஸுபி நேதப்³ப³ம். நிக்³க³ஹஸ்ஸ ஸுனிக்³க³ஹபா⁴வம் இச்ச²தோ ஸகவாதி³னோ ‘‘த்வம் சே பன மஞ்ஞஸி வத்தப்³பே³ கோ² புக்³க³லோ நுபலப்³ப⁴தீ’’திஆதி³னா (கதா². 3) படிஞ்ஞாட²பனேன, தேன ‘‘தவ தத்த² ஹேதாய படிஞ்ஞாய ஹேவம் படிஜானந்தோ ஹேவம் நிக்³க³ஹேதப்³பே³ அத² தம் நிக்³க³ண்ஹாம ஸுனிக்³க³ஹிதோ ச ஹோதீ’’தி வத்வா ‘‘ஹஞ்சி புக்³க³லோ நுபலப்³ப⁴தீ’’திஆதி³னா (கதா². 2) பரவாதி³னோ அத்தனோ படிகம்மம் யதா² ஸகவாதீ³ ந நிப்³பே³டே²தி, ஏவம் கரணம் படிகம்மவேட²னம். பரவாதி³னோ படிகம்மஸ்ஸ து³ப்படிகம்மபா⁴வம் இச்ச²தோ ஸகவாதி³னோ தம்னித³ஸ்ஸனேன ‘‘ஏஸோ சே து³ன்னிக்³க³ஹிதோ ஹேவ’’ந்தி படிகம்மனித³ஸ்ஸனேன, ‘‘வத்தப்³பே³ கோ² புக்³க³லோ உபலப்³ப⁴தி…பே… பரமத்தே²னாதி (கதா². 1). நோ ச மயம் தயா தத்த² ஹேதாய படிஞ்ஞாய ஹேவம் படிஜானந்தோ ஹேவம் நிக்³க³ஹேதப்³பா³. அத² அம்ஹே நிக்³க³ண்ஹாஸி து³ன்னிக்³க³ஹிதா ச ஹோமா’’தி வத்வா ‘‘ஹஞ்சி புக்³க³லோ உபலப்³ப⁴தீ’’திஆதி³னா (கதா². 5) நிக்³க³ஹஸ்ஸ து³ன்னிக்³க³ஹிதபா⁴வத³ஸ்ஸனேன அனிக்³க³ஹிதபா⁴வகரணம் நிக்³க³ஹனிப்³பே³ட²னம். ‘‘தேன ஹி யம் நிக்³க³ண்ஹாஸி ஹஞ்சி புக்³க³லோ உபலப்³ப⁴தீ’’திஆதி³ம் வத்வா ‘‘தேன ஹி யே கதே நிக்³க³ஹே ஸே நிக்³க³ஹே து³க்கடே ஸுகதே படிகம்மே ஸுகதா படிபாத³னா’’தி ஸகவாதி³னோ நிக்³க³ஹஸ்ஸ, அனிக்³க³ஹபா⁴வாரோபனேன அத்தனோ படிகம்மஸ்ஸ ஸுபடிகம்மபா⁴வகரணேன ச ஸகவாதி³னோ நிக்³க³ஹஸ்ஸ சே²தோ³ வினாஸனம் புக்³க³லவாத³னிஸேத⁴னவஸேன ஸமுட்டி²தத்தா. த⁴ம்மதாய அனுலோமனவஸேன உட்ட²ஹித்வா தப்³பி³லோமனவஸேன பவத்தோ அனுலோமபச்சனீகபஞ்சகோ வுத்தவிபரியாயேன து³தியபஞ்சகோ வேதி³தப்³போ³.

ததா³தா⁴ரோதி தே ஸச்சிகட்ட²பரமத்தா² ரூபாத³யோ ஆதா⁴ரா ஏதஸ்ஸாதி ததா³தா⁴ரோ. ஏதேன ‘‘ரூபஸ்மிம் அத்தா’’தி ஏவம்பகாரோ புக்³க³லவாதோ³ த³ஸ்ஸிதோ ஹோதி. தேஸம் வா ஆதா⁴ரபூ⁴தோதி ஏதேன ‘‘அத்தனி ரூப’’ந்தி ஏவம்பகாரோ. அஞ்ஞத்ர வா தேஹீதி தேஹி ரூபாதீ³ஹி வினா. ஆதா⁴ராதே⁴ய்யாதி³பா⁴வேன அஸம்ஸட்டோ² விஸும்யேவ வினா. தேன ஸத்தாதி³கு³ணேஹி அவோகிண்ணோ புரிஸோதி ஏவமாதி³கோ. தம்ஸாமிபூ⁴ததாய வா தத³தீ⁴னபா⁴வேன ‘‘அஞ்ஞத்ர வா தேஹீ’’தி வுத்தந்தி ‘‘ரூபவா அத்தா’’தி ஏவம்பகாரோ புக்³க³லவாதோ³ த³ஸ்ஸிதோதி வேதி³தப்³போ³. அனஞ்ஞோதி ஏதேன ‘‘ரூபம் அத்தா’’தி ஏவம்பகாரோ. ருப்பனாதி³ஸபா⁴வோ ரூபக்க²ந்தா⁴தீ³னம் விஸேஸலக்க²ணம், ஸப்பச்சயாதி³ஸபா⁴வோ ஸாமஞ்ஞலக்க²ணம். ரூபாதி³தோ அஞ்ஞோ அனஞ்ஞோ வா அஞ்ஞத்தே ச ததா³தா⁴ராதி³பூ⁴தோ உபலப்³ப⁴மானோ ஆபஜ்ஜதீதி அனுயுஞ்ஜதி ஸகவாதீ³ பகாரந்தரஸ்ஸ அஸம்ப⁴வதோ. புக்³க³லவாதீ³ புக்³க³லஸ்ஸ ரூபாதீ³ஹி ந அஞ்ஞத்தம் இச்ச²தி ரூபாதி³ விய பச்சக்க²தோ அனுமானதோ வா கா³ஹயிதும் அஸக்குணேய்யத்தா தஸ்ஸ ச காரகவேத³கபா⁴வஸ்ஸ அயுஜ்ஜமானகத்தா. நாபி அனஞ்ஞத்தம் ருப்பனஸப்பச்சயாதி³ஸபா⁴வப்பஸங்க³தோ புக்³க³லஸ்ஸேவ அபா⁴வப்பஸங்க³தோ ச. யதே²வ ஹி ந வினா இந்த⁴னேன அக்³கி³ பஞ்ஞாபியதி, ந ச அஞ்ஞம் இந்த⁴னதோ அக்³கி³ம் ஸக்கா படிஜானிதும், நாபி அனஞ்ஞம். யதி³ ஹி அஞ்ஞோ ஸியா, ந உண்ஹம் இந்த⁴னம் ஸியா. அத² அனஞ்ஞோ, நித்³த³ஹிதப்³ப³ம்யேவ தா³ஹகம் ஸியா. ஏவமேவ ந வினா ரூபாதீ³ஹி புக்³க³லோ பஞ்ஞாபியதி, ந ச தேஹி அஞ்ஞோ, நாபி அனஞ்ஞோ ஸஸ்ஸதுச்சே²த³பா⁴வப்பஸங்க³தோதி லத்³தி⁴யம் ட²த்வா புக்³க³லவாதீ³ ‘‘ந ஹேவா’’தி படிக்கி²பதி. தத்த² அக்³கி³ந்த⁴னோபமா தாவ யதி³ லோகவோஹாரேன வுத்தா, அபளித்தம் கட்டா²தி³இந்த⁴னம் நித்³த³ஹிதப்³ப³ஞ்ச, பளித்தம் பா⁴ஸுருண்ஹம் அக்³கி³ தா³ஹகஞ்ச, தஞ்ச ஓஜட்ட²மகரூபம் புரிமபச்சி²மகாலிகம் அனிச்சம் ஸங்க²தம் படிச்சஸமுப்பன்னம், யதி³ ஏவம் புக்³க³லோ ரூபாதீ³ஹி அஞ்ஞோ அனிச்சோ ச ஆபன்னோ. அத² பரமத்த²தோ, தஸ்மிம்யேவ கட்டா²தி³கே பளித்தே யம் உஸுமம் ஸோ அக்³கி³, தம்ஸஹஜாதானி தீணி பூ⁴தானி இந்த⁴னம், ஏவம்பி ஸித்³த⁴ம் லக்க²ணபே⁴த³தோ அக்³கி³ந்த⁴னானம் அஞ்ஞத்தந்தி அக்³கி³ விய இந்த⁴னதோ ரூபாதீ³ஹி அஞ்ஞோ புக்³க³லோ அனிச்சோ ச ஆபன்னோதி ப்³யாஹதாதி வேதி³தப்³ப³ம்.

புக்³க³லோ உபலப்³ப⁴தீதி படிஜானந்தஸ்ஸ பகாரந்தரஸ்ஸ அஸம்ப⁴வதோ வுத்தேஸு பகாரேஸு ஏகேன பகாரேன உபலப்³ப⁴மானோ உபலப்³ப⁴தீதி ‘‘ஆபன்ன’’ந்தி வுத்தம் ‘‘படிஞ்ஞாய ஏகத்தாபன்ன’’ந்தி. ஏகத்தாபன்னத்தா ஏவ அப்படிக்கி²பிதப்³ப³ம், புக்³க³லே படிஸித்³தே⁴ தத³பி⁴னிவேஸோபி அயாதா²வதோ புக்³க³லவாதி³னோ க³ஹிதாகாரஸுஞ்ஞதாவிபா⁴வனேன ஸகட்டா²னதோ சாவிதோ படிஸேதி⁴தோ ஏவ நாம ஹோதீதி வுத்தம் ‘‘புக்³க³லதி³ட்டி²ம் படிஸேதே⁴ந்தோ’’தி. புக்³க³லோயேவ வா ததா² பஸ்ஸிதப்³ப³த்தா தி³ட்டி². ‘‘ஸாமீ நிவாஸீ காரகோ வேத³கோ நிச்சோ து⁴வோ’’தி அபி⁴னிவேஸவிஸயபூ⁴தோ ஹி பரிகப்பமத்தஸித்³தோ⁴ புக்³க³லோ இத⁴ படிக்கி²பீயதி, ‘‘ந சத்தாரோமே, பி⁴க்க²வே, புக்³க³லா’’திஆதி³னா வுத்தவோஹாரபுக்³க³லோதி அனனுயோகோ³ ஆகாஸகுஸுமஸ்ஸ ரத்தனீலாதி³பா⁴வவிசாரணா வியாதி அத்தோ². புப்³பே³ ‘‘நுபலப்³ப⁴தீ’’தி படிஜானித்வா விஸேஸசோத³னாய அனாபஜ்ஜனதோ புன ‘‘ந ஹேவா’’தி படிக்கே²போ படிஞ்ஞாய ஆபஜ்ஜனலேஸோ. வஞ்ஜா²புத்தகஸ்ஸ தீ³க⁴ரஸ்ஸதானுயோக³ஸ்ஸ விய ஸப்³பே³ன ஸப்³ப³ம் பரமத்த²தோ அனுபலப்³ப⁴மானஸ்ஸ புக்³க³லஸ்ஸ ரூபாதீ³ஹி அஞ்ஞானஞ்ஞதானுயோக³ஸ்ஸ அனனுயோக³பா⁴வோ ஏவ இத⁴ அவிபரீதத்தோ².

யம்காரணாதி ஏதேன ‘‘யதோனிதா³ன’’ந்தி ஏத்த² விப⁴த்திஅலோபோ த³ட்ட²ப்³போ³தி த³ஸ்ஸேதி. அஜ்ஜா²சரந்தீதி அபி⁴ப⁴வந்தி. அபி⁴னந்த³னாத³யோ தண்ஹாதீ³ஹி யதா²ஸங்க்²யம் யோஜேதப்³பா³, தண்ஹாதி³ட்டீ²ஹி வா அபி⁴னந்த³னஜ்ஜோ²ஸானானி, தீஹிபி அபி⁴வத³னம் அவிஸேஸேன வா தீஹிபி தயோ யோஜேதப்³பா³. ஏத்த² சே நத்தி² அபி⁴னந்தி³தப்³ப³ந்திஆதி³னா அபி⁴னந்த³னாதீ³னம் அபா⁴வஸூசனேன ப²லூபசாரதோ அபி⁴னந்த³னாதீ³னம் ஸமுச்சே²த³படிப்பஸ்ஸத்³தி⁴பூ⁴தம் மக்³க³ப²லம் வுச்சதி, தம் பச்சாமஸனஞ்ச ஏஸேவாதி இத³ந்தி கத்வா வுத்தம் ‘‘அபி⁴…பே… ப²லம் வா’’தி.

‘‘ஞாயதீதி ஜான’’ந்தி உக்கம்ஸக³திவிஜானனேன நிரவஸேஸம் ஞேய்யஜாதம் பரிக்³க³ய்ஹதீதி தப்³பி³ஸயாய ஜானாதிகிரியாய ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணமேவ கரணம் ப⁴விதுமரஹதீதி ‘‘ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணேன ஜானிதப்³ப³ம் ஜானாதீ’’தி வுத்தம். அத² வா பகரணவஸேன, ‘‘ப⁴க³வா’’தி ஸத்³த³ந்தரஸன்னிதா⁴னேன வா அயம் அத்தோ² விபா⁴வேதப்³போ³. பஸ்ஸம் பஸ்ஸதீதி ஏத்தா²பி ஏஸேவ நயோ. ஜானந்தாபி விபல்லாஸவஸேன ஜானந்தி தித்தி²யா பட²மஜ்ஜா²னஅரூபஜ்ஜா²னேஹி காமரூபபரிஞ்ஞாவாதி³னோ. ஜானந்தோ ஜானாதியேவ ப⁴க³வா அனாகா³மிஅரஹத்தமக்³கே³ஹி தம்பரிஞ்ஞாவாதி³தாய. அயஞ்ச அத்தோ² து³க்க²க்க²ந்த⁴ஸுத்தவஸேன (ம. நி. 1.163, 175 ஆத³யோ) விபா⁴வேதப்³போ³. பஞ்ஞாசக்கு²னா உப்பன்னத்தா வா சக்கு²பூ⁴தோ. ஞாணபூ⁴தோதிஆதீ³ஸுபி ஏஸேவ நயோ. அத² வா தி³ப்³ப³சக்கு²ஆதி³கம் பஞ்சவித⁴ம்பி சக்கு²ம் பூ⁴தோ பத்தோதி சக்கு²பூ⁴தோ. ஏவம் ஞாணபூ⁴தோதிஆதீ³ஸுபி த³ட்ட²ப்³ப³ம். ஸாமுக்கம்ஸிகாய த⁴ம்மதே³ஸனாய ஸாதிஸயோ ப⁴க³வதோ வத்துஆதி³பா⁴வோதி வுத்தம் ‘‘சதுஸச்சத⁴ம்மே வத³தீதி வத்தா’’திஆதி³. ‘‘பவத்தா’’தி ஏத்த² ப-காரஸ்ஸ பகட்ட²த்த²தம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘சிரம்…பே… பவத்தா’’தி ஆஹ. நித்³தா⁴ரேத்வா நேதா நின்னேதா.

‘‘ஏகூனனவுதி சித்தானீ’’தி வுத்தா சித்தஸஹசரியாய யதா² ‘‘குந்தா பசரந்தீ’’தி. தேஸஞ்ச பாளிபதே³ஸானம் ஏகேகம் பத³ம் உத்³த⁴ரித்வாபி கிஞ்சாபி குஸலத்திகபதா³னியேவ உத்³த⁴ரித்வா சித்துப்பாத³கண்டே³ சித்தானி விப⁴த்தானி, குஸலத்திகேன பன ஸபா⁴வத⁴ம்மஸங்க³ஹிதானம் ஸேஸத்திகது³கபதா³னம் அஸங்க³ஹிதானம் அபா⁴வதோ குஸலத்திகபது³த்³தா⁴ரேன நயத³ஸ்ஸனபூ⁴தேன இதரத்திகது³கபதா³னிபி உத்³த⁴டானேவாதி வுத்தம். ஏவஞ்ச கத்வா மாதிகாக்³க³ஹணம் ஸமத்தி²தம் ப⁴வதி.

ஸோ ச த⁴ம்மோதி ‘‘தயோ குஸலஹேதூ’’திஆதீ³ஸு (த⁴. ஸ. 1060) புரிமாய புரிமாய பாளியா பச்சி²மா பச்சி²மா அத்த²னித்³தே³ஸோதி வுத்தம். ‘‘ஸமானேந்தீ’’திஸத்³த³ஸ்ஸ படபடாயதி-ஸத்³த³ஸ்ஸ விய ஸத்³த³னயோ த³ட்ட²ப்³போ³தி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஸமானம் கரோந்தீ’’தி வுத்தம். ஸமானகரணஞ்ச ஊனபக்கி²பனேன அதி⁴காபனயனேன வா ஹோதி, இத⁴ ஊனபக்கி²பனேனாதி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘பூரேந்தீ’’தி வுத்தம். ஸமானேதப்³ப³ந்தி ஏத்தா²பீதி ‘‘பட்டா²னம் ஸமானேதப்³ப³’’ந்தி ஏத்த².

ப³லவதா ஞாணவேகே³ன அபி⁴த⁴ம்மபச்சவேக்க²ணவஸப்பவத்தேன. ப³லவதோ ஞாணவேக³ஸ்ஸ ஸப்³ப³கிலேஸக்கே²பனவஸப்பவத்தஸ்ஸ. க³ம்பீ⁴ரமேவ க³ம்பீ⁴ரக³தம் தி³ட்டி²க³தந்திஆதீ³ஸு விய. நிரவஸேஸேனாதி ந கஞ்சி அவஸேஸேத்வா. பஞ்சகீ²லரஹிதேனாதி பஞ்சசேதோகீ²லரஹிதேன.

ஏகாதி⁴கேஸு அட்ட²ஸு கிலேஸஸதேஸூதி ‘‘ஜாதிமதோ³’’திஆதி³னா ஏககவஸேன ஆக³தா தேஸத்ததி, ‘‘கோதோ⁴ ச உபனாஹோ சா’’திஆதி³னா து³கவஸேன ச²த்திம்ஸ, ‘‘தீணி அகுஸலமூலானீ’’திஆதி³னா திகவஸேன பஞ்சாதி⁴கம் ஸதம், ‘‘சத்தாரோ ஆஸவா’’திஆதி³னா சதுக்கவஸேன ச²ப்பஞ்ஞாஸ, ‘‘பஞ்சோரம்பா⁴கி³யானி ஸம்யோஜனானீ’’திஆதி³னா பஞ்சகவஸேன பஞ்சஸத்ததி, ‘‘ச² விவாத³மூலானீ’’திஆதி³னா ச²க்கவஸேன சதுராஸீதி, ‘‘ஸத்த அனுஸயா’’திஆதி³னா ஸத்தகவஸேன ஏகூனபஞ்ஞாஸ, ‘‘அட்ட² கிலேஸவத்தூ²னீ’’திஆதி³னா அட்ட²கவஸேன சதுஸட்டி², ‘‘நவ ஆகா⁴தவத்தூ²னீ’’திஆதி³னா நவகவஸேன ஏகாஸீதி, ‘‘த³ஸ கிலேஸவத்தூ²னீ’’திஆதி³னா த³ஸகவஸேன ஸத்ததி, ‘‘அஜ்ஜ²த்திகஸ்ஸுப்பாதா³ய அட்டா²ரஸ தண்ஹாவிசரிதானீ’’திஆதி³னா அட்டா²ரஸகவஸேன அட்ட²ஸதந்தி ஏவம் ஏகாதி⁴கேஸு அட்ட²ஸு கிலேஸஸதேஸு. ஸேஸா தேனவுதாதி⁴கம் ச²ஸதம் கிலேஸா. தே ப்³ரஹ்மஜாலஸுத்தாக³தாஹி த்³வாஸட்டி²யா தி³ட்டீ²ஹி ஸஹ பஞ்சபஞ்ஞாஸாதி⁴கம் ஸத்தஸதம் ஹோந்தி.

அத² வா சுத்³த³ஸேகந்தாகுஸலா, பஞ்சவீஸதி குஸலாப்³யாகதஸாதா⁴ரணா, சுத்³த³ஸ குஸலத்திகஸாதா⁴ரணா, உபசயாதி³த்³வயம் ஏகம் கத்வா ஸத்தவீஸதி ரூபானி சாதி இமே அஸீதி த⁴ம்மா, இமேஸு பா⁴வத்³வயே ஏகம் ட²பேத்வா அஜ்ஜ²த்திகா ஏகூனாஸீதி, பா³ஹிரா ஏகூனாஸீதீதி ஸப்³பே³பி அட்ட²பஞ்ஞாஸாதி⁴கம் ஸதம் ஹோந்தி. இமேஸு ஏகேகஸ்மிம் த³ஸன்னம் த³ஸன்னம் கிலேஸானம் உப்பஜ்ஜனதோ அஸீதிஅதி⁴கம் தி³யட்³ட⁴கிலேஸஸஹஸ்ஸம் ஹோந்தி.

அத² வா தேபஞ்ஞாஸ அரூபத⁴ம்மா, அட்டா²ரஸ ரூபரூபானி, ஆகாஸதா⁴து, லக்க²ணரூபானி சாதி பஞ்சஸத்ததி த⁴ம்மா அஜ்ஜ²த்தப³ஹித்³தா⁴பே⁴த³தோ பஞ்ஞாஸஸதம் ஹோந்தி. தத்த² ஏகேகஸ்மிம் த³ஸ த³ஸ கிலேஸாதிபி தி³யட்³ட⁴கிலேஸஸஹஸ்ஸம். ததா² ஏத்த² வேத³னம் ஸுகி²ந்த்³ரியாதி³வஸேன பஞ்சவித⁴ம் கத்வா ஸத்தபஞ்ஞாஸ அரூபத⁴ம்மா, அட்டா²ரஸ ரூபரூபானி சாதி பஞ்சஸத்ததி விபஸ்ஸனூபக³த⁴ம்மா அஜ்ஜ²த்தப³ஹித்³தா⁴பே⁴த³தோ பஞ்ஞாஸஸதம் ஹோந்தி. ஏதேஸு ஏகேகஸ்மிம் த³ஸ த³ஸ கிலேஸாதிபி தி³யட்³ட⁴கிலேஸஸஹஸ்ஸம்.

அபரோ நயோ – த்³வாத³ஸஅகுஸலசித்துப்பாதே³ஸு பட²மே ச² கிலேஸா, து³தியே ஸத்த, ததியே ச², சதுத்தே² ஸத்த, பஞ்சமே ச², ச²ட்டே² ஸத்த, ஸத்தமே ச², அட்ட²மே ஸத்த, நவமே பஞ்ச, த³ஸமே ச², ஏகாத³ஸமே பஞ்ச, த்³வாத³ஸமே சத்தாரோதி ஸப்³பே³ த்³வாஸத்ததி, இமே பஞ்சத்³வாரிகா பஞ்சஸு ரூபாதீ³ஸு ஆரம்மணேஸு ஏகேகஸ்மிம் த்³வாஸத்ததீதி ஸட்டி²அதி⁴கானி தீணி ஸதானி, மனோத்³வாரிகா பன ச²ஸு ஆரம்மணேஸு ஏகேகஸ்மிம் த்³வாஸத்ததி த்³வாஸத்ததீதி கத்வா த்³வத்திம்ஸாதி⁴கானி சத்தாரி ஸதானி, ஸப்³பா³னிபி த்³வானவுதிஅதி⁴கானி ஸத்தஸதானி, தானி அஜ்ஜ²த்தப³ஹித்³தா⁴விஸயதாய சதுராஸீதிஅதி⁴கம் தி³யட்³ட⁴கிலேஸஸஹஸ்ஸம் ஹோந்தீதி வேதி³தப்³ப³ம்.

அத² வா ரூபாரம்மணாதீ³னி பஞ்ச, அவஸேஸரூபவேத³னாஸஞ்ஞாஸங்கா²ரவிஞ்ஞாணவஸேன பஞ்ச த⁴ம்மாரம்மணகா ஸேஸா சாதி த³ஸ, தே அஜ்ஜ²த்தப³ஹித்³தா⁴பே⁴த³தோ வீஸதி, பஞ்ஞத்தி சாதி ஏகவீஸதியா ஆரம்மணேஸு த்³வாஸத்ததி த்³வாஸத்ததி கிலேஸாதி த்³வாத³ஸாதி⁴கம் தி³யட்³ட⁴கிலேஸஸஹஸ்ஸம் ஹோந்தி.

அத² வா த்³வாத³ஸஸு அகுஸலசித்துப்பாதே³ஸு பட²மே வீஸதி த⁴ம்மா, து³தியே த்³வாவீஸதி, ததியே வீஸதி, சதுத்தே² த்³வாவீஸதி, பஞ்சமே ஏகூனவீஸதி, ச²ட்டே² ஏகூனவீஸதி, ஸத்தமே ஏகூனவீஸதி, அட்ட²மே ஏகவீஸதி, நவமே ஏகூனவீஸதி, த³ஸமே ஏகவீஸதி, ஏகாத³ஸமே ஸோளஸ, த்³வாத³ஸமே ஸோளஸாதி ஸப்³பே³ அகுஸலத⁴ம்மா ச²த்திம்ஸாதி⁴கானி த்³வே ஸதானி, இமே ச²ஸு ஆரம்மணேஸு பச்சேகம் ச²த்திம் ஸாதி⁴கானி த்³வே ஸதானி, ஸப்³பே³ ஸோளஸாதி⁴கானி சத்தாரி ஸதானி ச ஸஹஸ்ஸம் ஹோந்தீதி ஏவம்பி தி³யட்³ட⁴கிலேஸஸஹஸ்ஸம் வேதி³தப்³ப³ம்.

இதரேஸந்தி தண்ஹாவிசரிதானம் ‘‘அதீதானி ச²த்திம்ஸா’’திஆதி³னா அதீதாதி³பா⁴வாமஸனதோ. கே²பனேதி அரியமக்³கே³ன ஸமுச்சி²ந்த³னே. ‘‘தி³யட்³ட⁴கிலேஸஸஹஸ்ஸம் கே²பேத்வா’’தி ஹி வுத்தம். பரமத்த²தோ அதீதாதீ³னம் மக்³கே³ன அப்பஹாதப்³ப³த்தா ‘‘அதீதாதி³பா⁴வாமஸனா அக்³க³ஹணம் கே²பனே’’தி வுத்தம். யம் பன பட்டா²னே ‘‘த³ஸ்ஸனேன பஹாதப்³போ³ த⁴ம்மோ த³ஸ்ஸனேன பஹாதப்³ப³ஸ்ஸ த⁴ம்மஸ்ஸ அனந்தரபச்சயேன பச்சயோ’’திஆதி³னா திகே, ததா² த³ஸ்ஸனேன பஹாதப்³பா³தீததிகதிகே ‘‘அதீதா த³ஸ்ஸனேன பஹாதப்³பா³’’திஆதி³னா ச தீஸு காலேஸு த³ஸ்ஸனாதி³பஹாதப்³ப³வசனம் கதம், தம் அதீதாதீ³னம் ஸம்கிலிட்ட²தாய அபாயக³மனீயதாய ச த³ஸ்ஸனபஹாதப்³பே³ஹி நிரதிஸயத்தா வுத்தந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

ந பா⁴ஸிதத்த²வசனந்தி இத³ம் ‘‘ஹிதபரியாயவசன’’ந்தி ஏதேன நிவத்திதஸ்ஸ ஏகதே³ஸகத²னம். யதா² ஹி அயம் அத்த²-ஸத்³தோ³ ந பா⁴ஸிதத்த²வசனம், ஏவம் விஸயப்பயோஜனாதி³வசனம்பி ந ஹோதீதி. யதா²வுத்தஸ்ஸாதி ஹிதபரியாயஸ்ஸ. ‘‘ந ஹஞ்ஞத³த்த²த்தி²பஸம்ஸலாபா⁴’’தி பத³ஸ்ஸ நித்³தே³ஸே ‘‘அத்தத்தோ² வா பரத்தோ² வா’’திஆதி³னா (மஹானி. 69) கிஞ்சாபி ஸுத்தனிரபேக்க²ம் அத்தத்தா²த³யோ வுத்தா ஸுத்தத்த²பா⁴வேன அனித்³தி³ட்ட²த்தா, தேஸு பன ஏகோபி அத்த²ப்பபே⁴தோ³ ஸுத்தேன தீ³பேதப்³ப³தம் நாதிக்கமதீதி ஆஹ ‘‘தே ஸுத்தம் ஸூசேதீ’’தி. இமஸ்மிம் விகப்பே அத்த²-ஸத்³தோ³ பா⁴ஸிதத்த²வசனம்பி ஹோதி. புரிமகா ஹி பஞ்ச அத்த²ப்பபே⁴தா³ ஹிதபரியாயா, ததோ பரே ச² பா⁴ஸிதத்த²ப்பபே⁴தா³, பச்சி²மகா பன உப⁴யஸபா⁴வா. தத்த² து³ரதி⁴க³மதாய விபா⁴வனே அலத்³த⁴கா³தோ⁴ க³ம்பீ⁴ரோ, ந விவடோ கு³ள்ஹோ, மூலுத³காத³யோ விய பம்ஸுனா அக்க²ரஸன்னிவேஸாதி³னா திரோஹிதோ படிச்ச²ன்னோ, நித்³தா⁴ரேத்வா ஞாபேதப்³போ³ நேய்யோ, யதா²ருதவஸேனேவ வேதி³தப்³போ³ நீதோ. அனவஜ்ஜனிக்கிலேஸவோதா³னா பரியாயவஸேன வுத்தா, குஸலவிபாககிரியத⁴ம்மவஸேன வா. பரமத்தோ² நிப்³பா³னம், அவிபரீதஸபா⁴வோ ஏவ வா. ஸாதிஸயம் பகாஸிதானி தப்பரபா⁴வேன பகாஸிதத்தா. ‘‘ஏத்தகம் தஸ்ஸ ப⁴க³வதோ ஸுத்தாக³தம் ஸுத்தபரியாபன்ன’’ந்தி (பாசி. 1242), ‘‘ஸகவாதே³ பஞ்சஸுத்தஸதானீ’’தி (த⁴. ஸ. அட்ட². நிதா³னகதா²; கதா². அட்ட². நிதா³னகதா²) ச ஏவமாதீ³ஸு ஸுத்த-ஸத்³தோ³ உபசரிதோதி அதி⁴ப்பாயேனாஹ ‘‘இத³மேவ அத்தா²னம் ஸூசனதோ ஸுத்தந்தி வுத்த’’ந்தி. ஏகந்தஹிதபடிலாப⁴ஸம்வத்தனிகா ஸுத்தந்ததே³ஸனாதி இத³ம்பி வினேய்யானம் ஹிதஸம்பாபனே ஸுத்தந்ததே³ஸனாய தப்பரபா⁴வம்யேவ ஸந்தா⁴ய வுத்தம். தப்பரபா⁴வோ ச வினேய்யஜ்ஜா²ஸயானுலோமதோ த³ட்ட²ப்³போ³, ததா² அத்தத்தா²தி³ப்பகாஸனபதா⁴னதாபி. இதரேஹீதி வினயாபி⁴த⁴ம்மேஹி.

ரத்திஆதீ³ஸூதி ரத்திராஜவினயேஸு விஸயபூ⁴தேஸு. நனு ச ‘‘அபி⁴ரத்தீ’’தி அவுத்தத்தா ரத்திக்³க³ஹணம் ந கத்தப்³ப³ம், ‘‘அபி⁴ஞ்ஞாதா அபி⁴லக்கி²தா’’தி ச ஞாணலக்க²ணகிரியாவிஸேஸகோ அபி⁴-ஸத்³தோ³தி? ந, ‘‘அபி⁴ஞ்ஞாதா அபி⁴லக்கி²தா’’தி அபி⁴-ஸத்³த³விஸிட்டா²னம் ஞாதலக்கி²தஸத்³தா³னம் ரத்திஸத்³தே³ன ஸமானாதி⁴கரணதாய ரத்திவிஸயத்தா. ஏத்த² ச வாசகஸத்³த³ஸன்னிதா⁴னே நிபாதானம் தத³த்த²ஜோதகமத்தத்தா லக்கி²தஸத்³த³த்த²ஜோதகோ அபி⁴-ஸத்³தோ³ லக்க²ணே வத்ததீதி வுத்தோ. அபி⁴லக்கி²தஸத்³த³பரியாயோ ச அபி⁴ஞ்ஞாதஸத்³தோ³தி த³ட்ட²ப்³போ³, அபி⁴வினயஸத்³த³ஸ்ஸ பன அபி⁴புரிஸஸ்ஸ விய ஸமாஸஸித்³தி⁴ த³ட்ட²ப்³பா³. அனேகத்தா² ஹி நிபாதா, அனேகத்த²பே⁴தோ³ ச ஸத்³தா³னம் பயோக³விஸயோதி.

கிஞ்சாபி தே³ஸனாத³யோ தே³ஸேதப்³பா³தி³னிரபேக்கா² ந ஸந்தி, ஆணாத³யோ பன விஸேஸதோ தே³ஸகாதி³அதீ⁴னாதி தம்தம்விஸேஸயோக³வஸேன தேஸம் பே⁴தோ³ வுத்தோ. யதா² ஹி ஆணாவிதா⁴னம் விஸேஸதோ ஆணாரஹாதீ⁴னம் தத்த² கோஸல்லயோக³தோ, ஏவம் வோஹாரபரமத்த²விதா⁴னானி ச விதா⁴யகாதீ⁴னானீதி ஆணாதி³விதி⁴னோ தே³ஸகாயத்ததா வுத்தா. அபராத⁴ஜ்ஜா²ஸயானுரூபம் விய த⁴ம்மானுரூபம்பி ஸாஸனம் விஸேஸதோ ததா²வினேதப்³ப³புக்³க³லாபேக்க²ந்தி வுத்தம் ‘‘ஸாஸிதப்³ப³…பே… தப்³ப³பா⁴வேனா’’தி. ஸம்வராஸம்வரனாமரூபானம் விய வினிவேடே²தப்³பா³ய தி³ட்டி²யாபி கத²னம் ஸதி வாசாவத்து²ஸ்மிம், நாஸதீதி விஸேஸதோ தத³தீ⁴னந்தி ஆஹ ‘‘கதே²தப்³ப³ஸ்ஸ…பே… கதா²’’தி. உபாரம்பா⁴தீ³தி உபாரம்ப⁴னிஸ்ஸரணத⁴ம்மகோஸரக்க²ணானி. பரியாபுணனாதீ³தி பரியாபுணனஸுப்படிபத்திது³ப்படிபத்தியோ.

தந்திஸமுதா³யோ அவயவதந்தியா ஆதா⁴ரோ யதா² ‘‘ருக்கே² ஸாகா²’’தி. ந சோதே³தப்³ப³மேதம் ஸமுகே²ன, விஸயவிஸயிமுகே²ன வா வினயாதீ³னம்யேவ க³ம்பீ⁴ரபா⁴வஸ்ஸ வுத்தத்தாதி அதி⁴ப்பாயோ. த⁴ம்மோ ஹி வினயாத³யோ, தேஸஞ்ச விஸயோ அத்தோ², த⁴ம்மத்த²விஸயா ச தே³ஸனாபடிவேதா⁴தி. ‘‘படிவேத⁴ஸ்ஸா’’திஆதி³னா த⁴ம்மத்தா²னம் து³ப்படிவித்³த⁴த்தா தே³ஸனாய உப்பாதே³தும் அஸக்குணேய்யத்தா படிவேத⁴ஸ்ஸ உப்பாதே³துஞ்ச படிவிஜ்ஜி²துஞ்ச அஸக்குணேய்யத்தா து³க்கோ²கா³ஹதம் த³ஸ்ஸேதி.

த⁴ம்மானுரூபம் யதா²த⁴ம்மந்தி ச அத்தோ² யுஜ்ஜதி. தே³ஸனாபி ஹி படிவேதோ⁴ விய அவிபரீதம் ஸவிஸயவிபா⁴வனதோ த⁴ம்மானுரூபம் பவத்ததி யதோ ‘‘அவிபரீதாபி⁴லாபோ’’தி வுச்சதி. த⁴ம்மனிருத்திம் த³ஸ்ஸேதீதி ஏதேன தே³ஸனாஸத்³த³ஸபா⁴வாதி தீ³பேதி. ததா² ஹி நிருத்திபடிஸம்பி⁴தா³ய பரித்தாரம்மணாதி³பா⁴வோ பாளியம் வுத்தோ, அட்ட²கதா²யஞ்ச ‘‘தம்தம்ஸபா⁴வனிருத்திஸத்³த³ம் ஆரம்மணம் கத்வா’’திஆதி³னா ஸத்³தா³ரம்மணதா. இமஸ்ஸ அத்த²ஸ்ஸ அயம் ஸத்³தோ³ வாசகோதி வசனவசனீயம் வவத்த²பேத்வா தம்தம்வசனீயவிபா⁴வனவஸேன பவத்திதோ ஹி ஸத்³தோ³ தே³ஸனாதி. நனு ச ‘‘த⁴ம்மோ தந்தீ’’தி இமஸ்மிம் பக்கே² த⁴ம்மஸ்ஸபி ஸத்³த³ஸபா⁴வத்தா த⁴ம்மதே³ஸனானம் விஸேஸோ ந ஸியாதி? ந, தேஸம் தேஸம் அத்தா²னம் போ³த⁴கபா⁴வேன ஞாதோ உக்³க³ஹிதாதி³வஸேன ச புப்³பே³ பவத்திதோ ஸத்³த³ப்பப³ந்தோ⁴ த⁴ம்மோ, பச்சா² பரேஸம் அவபோ³த⁴னத்த²ம் பவத்திதோ தத³த்த²ப்பகாஸனகோ ஸத்³தோ³ தே³ஸனாதி. அத² வா யதா²வுத்தஸத்³த³ஸமுட்டா²பகோ சித்துப்பாதோ³ தே³ஸனா முஸாவாதா³த³யோ விய. வசனஸ்ஸ பவத்தனந்தி ச யதா²வுத்தசித்துப்பாத³மாஹ. ஸோ ஹி வசனம் பவத்தேதி, தம் வா ஏதேன பவத்தீயதீதி பவத்தனம். தே³ஸீயதி அத்தோ² ஏதேனாதி தே³ஸனா. பகாரேஹி ஞாபீயதி ஏதேன, பகாரதோ ஞாபேதீதி வா பஞ்ஞத்தீதி வுச்சதீதி. தேனேவாஹ ‘‘அதி⁴ப்பாயோ’’திஆதி³. அபி⁴ஸமேதி, அபி⁴ஸமீயதி வா ஏதேனாதி அபி⁴ஸமயோதி ஏவம்பி அபி⁴ஸமயத்தோ² ஸம்ப⁴வதி. அபி⁴ஸமேதப்³ப³தோ பன அபி⁴ஸமயோதி து³தியவிகப்பே படிவேதோ⁴யேவாதி.

வுத்தனயேன வேதி³தப்³பா³தி அவிஜ்ஜாஸங்கா²ராதீ³னம் த⁴ம்மத்தா²னம் து³ப்படிவிஜ்ஜ²தாய து³க்கோ²கா³ஹதா, தேஸம் பஞ்ஞாபனஸ்ஸ து³க்கரபா⁴வதோ தம்தே³ஸனாய படிவேத⁴னஸங்கா²தஸ்ஸ படிவேத⁴ஸ்ஸ உப்பாத³னவிஸயிகரணானம் அஸக்குணேய்யதாய து³க்கோ²கா³ஹதா வேதி³தப்³பா³.

காரணே ப²லவோஹாரேன தே த⁴ம்மா து³க்கா²ய ஸம்வத்தந்தீதி வுத்தந்தி ஆஹ ‘‘உபாரம்ப⁴…பே… ஹேதுபா⁴வேனா’’தி. அஞ்ஞம் அத்த²ந்தி உபாரம்ப⁴ம் நிஸ்ஸரணஞ்ச. நிட்டா²பேத்வாதி கத²னவஸேன பரியோஸாபேத்வா. தஸ்ஸ ‘‘ஆரத்³த⁴’’ந்தி ஏதேன ஸம்ப³ந்தோ⁴. உத்³தா³னஸங்க³ஹாதி³பே⁴தோ³ ஸங்கீ³தோதி பாடோ² யுத்தோ, ‘‘ஸங்கீ³தியா’’தி பன லிக²ந்தி. புரிமம் வா ஸங்கீ³தியாதி பா⁴வேன பா⁴வலக்க²ணே பு⁴ம்மம், பச்சி²மம் அதி⁴கரணே. பிடகாதீ³தி பிடகனிகாயங்க³த⁴ம்மக்க²ந்தா⁴னி.

தத்த² அங்கே³ஸு ஸுத்தங்க³மேவ ந ஸம்ப⁴வதி ‘‘ஸகா³த²கம் ஸுத்தம் கே³ய்யம், நிக்³கா³த²கம் ஸுத்தம் வேய்யாகரண’’ந்தி (தீ³. நி. அட்ட². 1.பட²மமஹாஸங்கீ³திகதா²; பாரா. அட்ட². 1.பட²மமஹாஸங்கீ³திகதா²; த⁴. ஸ. அட்ட². நிதா³னகதா²) வுத்தத்தா, மங்க³லஸுத்தாதீ³னஞ்ச ஸுத்தங்க³ஸங்க³ஹோ ந ஸியா கா³தா²பா⁴வதோ த⁴ம்மபதா³தீ³னம் விய, கே³ய்யங்க³ஸங்க³ஹோ வா ஸியா ஸகா³த²கத்தா ஸகா³தா²வக்³க³ஸ்ஸ விய, ததா² உப⁴தோவிப⁴ங்கா³தீ³ஸு ஸகா³த²கபதே³ஸானந்தி? வுச்சதே –

ஸுத்தந்தி ஸாமஞ்ஞவிதி⁴, விஸேஸவித⁴யோ பரே;

ஸனிமித்தா நிருள்ஹத்தா, ஸஹதாஞ்ஞேன நாஞ்ஞதோ. (நேத்தி. அட்ட². ஸங்க³ஹவாரவண்ணனா);

ஸப்³ப³ஸ்ஸபி ஹி பு³த்³த⁴வசனஸ்ஸ ஸுத்தந்தி அயம் ஸாமஞ்ஞவிதி⁴. தேனேவாஹ ஆயஸ்மா மஹாகச்சாயனோ நேத்தியம் ‘‘நவவித⁴ஸுத்தந்தபரியேட்டீ²’’தி (நேத்தி. ஸங்க³ஹவார). ‘‘ஏத்தகம் தஸ்ஸ ப⁴க³வதோ ஸுத்தாக³தம் ஸுத்தபரியாபன்னம் (பாசி. 1242) ஸகவாதே³ பஞ்ச ஸுத்தஸதானீ’’தி (த⁴. ஸ. அட்ட². நிதா³னகதா²; கதா². அட்ட². நிதா³னகதா²) ஏவமாதி³ ச ஏதஸ்ஸ அத்த²ஸ்ஸ ஸாத⁴கம், ததே³கதே³ஸேஸு பன கே³ய்யாத³யோ விஸேஸவித⁴யோ தேன தேன நிமித்தேன பதிட்டி²தத்தா. ததா² ஹி கே³ய்யஸ்ஸ ஸகா³த²கத்தம் தப்³பா⁴வனிமித்தம். லோகேபி ஹி ஸஸிலோகம் ஸகா³த²கம் வா சுண்ணியக³ந்த²ம் ‘‘கே³ய்ய’’ந்தி வத³ந்தி. கா³தா²விரஹே பன ஸதி புச்ச²ம் கத்வா விஸ்ஸஜ்ஜனபா⁴வோ வேய்யாகரணஸ்ஸ. புச்சா²விஸ்ஸஜ்ஜனஞ்ஹி ப்³யாகரணந்தி வுச்சதி. ப்³யாகரணமேவ வேய்யாகரணந்தி.

ஏவம் ஸந்தே ஸகா³த²கானம்பி பஞ்ஹவிஸ்ஸஜ்ஜனவஸேன பவத்தானம் வேய்யாகரணபா⁴வோ ஆபஜ்ஜதீதி? நாபஜ்ஜதி வேய்யாகரணாதி³ஸஞ்ஞானம் அனோகாஸபா⁴வதோ ‘‘கா³தா²விரஹே பன ஸதீ’’தி விஸேஸிதத்தா ச. ததா² ஹி த⁴ம்மபதா³தீ³ஸு கேவலம் கா³தா²ப³ந்தே⁴ஸு ஸகா³த²கத்தேபி ஸோமனஸ்ஸஞாணமயிககா³தா²படிஸம்யுத்தேஸு ‘‘வுத்தஞ்ஹேத’’ந்திஆதி³வசனஸம்ப³ந்தே⁴ஸு அப்³பு⁴தத⁴ம்மபடிஸம்யுத்தேஸு ச ஸுத்தவிஸேஸேஸு யதா²க்கமம் கா³தா²உதா³னஇதிவுத்தகஅப்³பு⁴தத⁴ம்மஸஞ்ஞா பதிட்டி²தா, ததா² ஸதிபி கா³தா²ப³ந்த⁴பா⁴வே ப⁴க³வதோ அதீதாஸு ஜாதீஸு சரியானுபா⁴வப்பகாஸகேஸு ஜாதகஸஞ்ஞா. ஸதிபி பஞ்ஹவிஸ்ஸஜ்ஜனபா⁴வே ஸகா³த²கத்தே ச கேஸுசி ஸுத்தந்தேஸு வேத³ஸ்ஸ லபா⁴பனதோ வேத³ல்லஸஞ்ஞா பதிட்டி²தாதி ஏவம் தேன தேன ஸகா³த²கத்தாதி³னா நிமித்தேன தேஸு தேஸு ஸுத்தவிஸேஸேஸு கே³ய்யாதி³ஸஞ்ஞா பதிட்டி²தாதி விஸேஸவித⁴யோ ஸுத்தங்க³தோ பரே கே³ய்யங்கா³த³யோ. யம் பனேத்த² கே³ய்யங்கா³தி³னிமித்தரஹிதம், தம் ஸுத்தங்க³ம் விஸேஸஸஞ்ஞாபரிஹாரேன ஸாமஞ்ஞஸஞ்ஞாய பவத்தனதோதி.

நனு ச ஸகா³த²கம் ஸுத்தம் கே³ய்யம், நிக்³கா³த²கம் ஸுத்தம் வேய்யாகரணந்தி ஸுத்தங்க³ம் ந ஸம்ப⁴வதீதி சோத³னா தத³வத்தா²தி? ந, ஸோதி⁴தத்தா. ஸோதி⁴தஞ்ஹி புப்³பே³ கா³தா²விரஹே ஸதி புச்சா²விஸ்ஸஜ்ஜனபா⁴வோ வேய்யாகரணபா⁴வஸ்ஸ நிமித்தந்தி. யஞ்ச வுத்தம் ‘‘கா³தா²பா⁴வதோ மங்க³லஸுத்தாதீ³னம் ஸுத்தங்க³ஸங்க³ஹோ ந ஸியா’’தி, தம் ந, நிருள்ஹத்தா. நிருள்ஹோ ஹி மங்க³லஸுத்தாதீ³ஸு ஸுத்தபா⁴வோ. ந ஹி தானி த⁴ம்மபத³பு³த்³த⁴வம்ஸாத³யோ விய கா³தா²பா⁴வேன பஞ்ஞாதானி, கிந்து ஸுத்தபா⁴வேனேவ. தேனேவ ஹி அட்ட²கதா²யம் ஸுத்தனாமகந்தி நாமக்³க³ஹணம் கதம். யம் பன வுத்தம் ‘‘ஸகா³த²கத்தா கே³ய்யங்க³ஸங்க³ஹோ வா ஸியா’’தி, தத³பி நத்தி². யஸ்மா ஸஹதாஞ்ஞேன. ஸஹ கா³தா²ஹீதி ஸகா³த²கம், ஸஹபா⁴வோ ச நாம அத்ததோ அஞ்ஞேன ஹோதி, ந ச மங்க³லஸுத்தாதீ³ஸு கா³தா²வினிமுத்தோ கோசி ஸுத்தப்பதே³ஸோ அத்தி², யோ ‘‘ஸஹ கா³தா²ஹீ’’தி வுச்சேய்ய, ந ச ஸமுதா³யோ நாம கோசி அத்தி². யத³பி வுத்தம் ‘‘உப⁴தோவிப⁴ங்கா³தீ³ஸு ஸகா³த²கப்பதே³ஸானம் கே³ய்யங்க³ஸங்க³ஹோ ஸியா’’தி, தத³பி ந, அஞ்ஞதோ. அஞ்ஞா ஏவ ஹி தா கா³தா² ஜாதகாதி³பரியாபன்னத்தா. அதோ ந தாஹி உப⁴தோவிப⁴ங்கா³தீ³னம் கே³ய்யங்க³பா⁴வோதி ஏவம் ஸுத்தாதீ³னம் அங்கா³னம் அஞ்ஞமஞ்ஞஸங்கராபா⁴வோ வேதி³தப்³போ³.

ஜினஸாஸனம் அபி⁴த⁴ம்மோ. படிவித்³த⁴ட்டா²னம் படிவேத⁴பூ⁴மி படிவேதா⁴வத்தா², படிவேத⁴ஹேது வா. ‘‘ஸோ ஏவம் பஜானாமி ஸம்மாதி³ட்டி²பச்சயாபி வேத³யித’’ந்தி (ஸம். நி. 5.11-12) வுத்தம். பாளியம் பன ‘‘ஸோ ஏவம் பஜானாமி மிச்சா²தி³ட்டி²பச்சயாபி வேத³யிதம். ஸம்மாதி³ட்டி²பச்சயாபி வேத³யித’’ந்தி ஆக³தம் (ஸம். நி. 5.11-12). பச்சயாதீ³ஹீதி பச்சயஸபா⁴வவூபஸமதது³பாயாதீ³ஹி. பரவாதி³சோத³னம் பத்வாதி அட்ட²கதா²யம் ஆக³தம் பரவாதி³சோத³னம் பத்வா. அதி⁴க³…பே… ரூபேனாதி அதி⁴க³ந்தப்³போ³ ச ஸோ தே³ஸேதப்³போ³ சாதி அதி⁴க³ந்தப்³ப³தே³ஸேதப்³போ³, ஸோ ஏவ த⁴ம்மோ, தத³னுரூபேன. ஏத்த² ச யதா²த⁴ம்மஸாஸனத்தா யதா²தி⁴க³தத⁴ம்மதே³ஸனாபா⁴வதோ அபி⁴த⁴ம்மஸ்ஸ அபி⁴ஸம்போ³தி⁴ அதி⁴க³மனிதா³னம். தே³ஸகாலாதி³யேவ தே³ஸனானிதா³னம். யம் பன அட்ட²கதா²யம் ‘‘தே³ஸனானிதா³னம் யாவ த⁴ம்மசக்கப்பவத்தனா’’தி வுத்தம், தம் அபி⁴த⁴ம்மதே³ஸனாவிஸேஸேன த⁴ம்மசக்கப்பவத்தனந்தி கத்வா வுத்தம். த⁴ம்மசக்கப்பவத்தனஸுத்தே வா தே³ஸிதேஹி அரியஸச்சேஹி ஸகலாபி⁴த⁴ம்மபத³த்த²ஸங்க³ஹதோ, பரமத்த²தோ அபி⁴த⁴ம்மபூ⁴தானம் வா ஸம்மாதி³ட்டி²ஆதீ³னம் தத்த² தே³ஸிதத்தா வுத்தம். தத்தகானம்யேவ தே³ஸனாருள்ஹதாய அட்³ட⁴ச²க்கேஸு ஜாதகஸதேஸு பரிபாசனம் வுத்தந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம். ந ஹி ஏத்தகாஸு ஏவ ஜாதீஸு புஞ்ஞாதி³ஸம்பா⁴ரஸம்ப⁴ரணம், கிம் பன காரணம் ஏத்தகா ஏவ ஜாதியோ தே³ஸிதாதி? தத³ஞ்ஞேஸம் அட்டு²ப்பத்தியா அபா⁴வதோ.

ஸுமேத⁴கதா²வண்ணனா

உப்பன்னே பு³த்³தே⁴ ததோ அத்தானம் ஸேய்யதோ வா ஸதி³ஸதோ வா த³ஹந்தோ ஜா²னாபி⁴ஞ்ஞாஹி பரிஹாயதி, ந ததா² ஸுமேத⁴பண்டி³தோ அட்டா²ஸீதி தஸ்ஸ ஜா²னாபி⁴ஞ்ஞாஹி அபரிஹானி த³ட்ட²ப்³பா³. தேனேவாஹ ‘‘தாபஸேஹி அஸமோ’’தி. யதா² நிப்³பா³னம், அஞ்ஞம் வா நிச்சாபி⁴மதம் அவிபரீதவுத்திதாய ஸப்³ப³காலம் ததா²பா⁴வேன ‘‘ஸஸ்ஸத’’ந்தி வுச்சதி, ஏவம் பு³த்³தா⁴னம் வசனந்தி தஸ்ஸ ஸஸ்ஸததா வுத்தா. தேனேவாஹ ‘‘அவிபரீதமேவா’’தி. உபபாரமீஆதி³விபா⁴கே³ன அனேகப்பகாரதா. ஸமாதா³னாதி⁴ட்டா²னந்தி ஸமாதா³னஸ்ஸ அதி⁴ட்டா²னம் பவத்தனம் கரணந்தி அத்தோ². ஞாணதேஜேனாதி பாரமீபவிசயஞாணப்பபா⁴வேன. மஹானுபா⁴வஞ்ஹி தம் ஞாணம் போ³தி⁴ஸம்பா⁴ரேஸு அனாவரணம் அனாசரியகம் மஹாபோ³தி⁴ஸமுப்பத்தியா அனுரூபபுப்³ப³னிமித்தபூ⁴தம். ததா² ஹி தம் மனுஸ்ஸபுரிஸபா⁴வாதி³ஆதா⁴ரமேவ ஜாதம். காயாதீ³ஸு அஸுப⁴ஸஞ்ஞாதி³பா⁴வேன ஸுத்³த⁴கோ³சரா. ‘‘அஞ்ஞதா²’’தி பத³ஸ்ஸ பகரணபரிச்சி²ன்னம் அத்த²ம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘லீனதா’’தி ஆஹ. லீனதாதி ச ஸங்கோசோ வீரியஹானி வீரியாரம்ப⁴ஸ்ஸ அதி⁴ப்பேதத்தா. தேனாஹ ‘‘ஏஸா மே வீரியபாரமீ’’தி.

நிதா³னகதா²வண்ணனா நிட்டி²தா.

1. சித்துப்பாத³கண்ட³ம்

திகமாதிகாபத³வண்ணனா

1. தேனாதி வேத³னாஸத்³தே³ன. ஸப்³ப³பதே³ஹீதி தீஹி பதே³ஹி லத்³த⁴னாமோ ஹோதி அவயவத⁴ம்மேனாபி ஸமுதா³யஸ்ஸ அபதி³ஸிதப்³ப³தோ யதா² ‘‘ஸமம் சுண்ண’’ந்தி. சோத³கோ யதா²தி⁴ப்பேதமத்த²ம் அப்படிபஜ்ஜமானோ விப⁴த்திஅந்தஸ்ஸேவ பத³பா⁴வம் ஸல்லக்கே²த்வா ‘‘நனு ஸுகா²யா’’திஆதி³னா சோதே³தி. இதரோ ‘‘அதி⁴ப்பேதப்பகாரத்த²க³மகஸ்ஸா’’திஆதி³னா அத்தனோ அதி⁴ப்பாயம் விவரதி. தேன ‘‘வாக்யம் இத⁴ பத³ந்தி வுத்த’’ந்தி த³ஸ்ஸேதி. ஹேதுபத³ஸஹேதுகபதா³தீ³ஹீதி ஆதி³-ஸத்³தே³ன நஹேதுபத³அஹேதுகபத³ஹேதுஸம்பயுத்தபதா³னி ஹேதுவிப்பயுத்தபத³ம்பி வா ஸங்க³ண்ஹாதி.

உப⁴யேகபத³வஸேனாதி உப⁴யபத³வஸேன ஹேதுது³கஸம்ப³ந்தோ⁴, ஏகபத³வஸேன ஸஹேதுகது³கஸம்ப³ந்தோ⁴. ததா²தி உப⁴யேகபத³வஸேன. ஏத்த² ச ஸஹேதுகஹேதுஸம்பயுத்தது³காதிஆதி³னா யதா² ஹேதுகோ³ச்ச²கே பட²மது³கஸம்ப³ந்தா⁴ து³தியததியது³கா, பட²மது³கது³தியது³கஸம்ப³ந்தா⁴ சதுத்த²ச²ட்ட²து³கா, பட²மது³கததியது³கஸம்ப³ந்தோ⁴ பஞ்சமோ து³கோ, ஏவம் ஆஸவகோ³ச்ச²காதீ³ஸுபீதி நயம் த³ஸ்ஸேதி. ஸக்கா ஹி இமினாவ நயேன தேஸுபி து³கந்தரஸம்ப³ந்தோ⁴ விஞ்ஞாதும், கேவலம் பன ஆஸவகோ³ச்ச²காதீ³ஸு து³தியது³கததியது³கஸம்ப³ந்தோ⁴ ஓஸானது³கோ, கிலேஸகோ³ச்ச²கே ச து³தியசதுத்த²து³கஸம்ப³ந்தோ⁴தி. த⁴ம்மானம் ஸாவஸேஸனிரவஸேஸபா⁴வேன திகது³கானம் ஸப்பதே³ஸனிப்பதே³ஸதா வுத்தாதி யேஹி திகது³கா ஸாவஸேஸாதி பதி³ஸ்ஸந்தி அபதி³ஸ்ஸந்தி, தே அஸங்க³ஹிதத⁴ம்மாபதே³ஸோ. ஏவம் ஸதி ‘‘அஸங்க³ஹிதோ’’தி விஸேஸனம் கிமத்தி²யந்தி? ஏதஸ்ஸேவத்த²ஸ்ஸ பாகடகரணத்த²ம் த³ட்ட²ப்³ப³ம். அத² வா பதி³ஸ்ஸதி ஏதேன ஸமுதா³யோதி பதே³ஸோ, அவயவோ. ‘‘ஸாமஞ்ஞஜோதனா விஸேஸே அவதிட்ட²தீ’’தி யதா²தி⁴ப்பேதம் விஸேஸம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘அஸங்க³ஹிதோ’’தி ஆஹ.

அனவஜ்ஜத்தோ² அவஜ்ஜவிரஹத்தோ². நாமம் ஸஞ்ஞா, கிரியா கரணம், பயோஜனம் ரத²ரத²ங்க³விபா⁴வனேன தேஸம் பகாரதோ யோஜனம். குஸேன ஞாணேன லாதப்³பா³தி குஸலாதி அயமத்தோ² ஞாணஸம்பயுத்தானம் தாவ ஹோது, ஞாணவிப்பயுத்தானம் கத²ந்தி ஆஹ ‘‘ஞாணவிப்பயுத்தானம்பீ’’திஆதி³. ஞாணவிப்பயுத்தாபி ஹி ஞாணேனேவ பவத்தியந்தி ஹிதஸுக²ஹேதுபூ⁴தாய பவத்தியா பஞ்ஞவந்தானம் படிபத்திபா⁴வதோ. ந ஹி அந்தரேன யோனிஸோமனஸிகாரம் குஸலுப்பத்தி அத்தீ²தி. ‘‘யதி³ குஸலஸ்ஸ உப⁴யபா⁴க³க³தம் ஸம்கிலேஸலவனம் பாகடம் ஸியா, குஸா விய லுனந்தீதி குஸலாதி அயமத்தோ² யுத்தோ ஸியா’’தி கோசி வதே³ய்யாதி ஆஸங்காய ஆஹ ‘‘ஸம்மப்பதா⁴னத்³வயம் வியா’’தி.

ந சாதிஆதி³னா ‘‘ஸபா⁴வம் தா⁴ரேந்தீ’’தி ஏத்த² பரமத்த²தோ கத்துகம்மஸ்ஸ ச பே⁴தோ³ நத்தி², கப்பனாஸித்³தோ⁴ ஏவ பன பே⁴தோ³தி த³ஸ்ஸேதி. தத்த² நாமவஸேன விஞ்ஞாதாவிஞ்ஞாதேதி யேஸம் ‘‘த⁴ம்மா’’தி இமினா பரியாயேன அவிஞ்ஞாதா ஸபா⁴வா, ‘‘ஸபா⁴வம் தா⁴ரேந்தீ’’தி இமினா ச பரியாயேன விஞ்ஞாதா, தேஸம் வஸேன ஏவம் வுத்தம். ஏத்த² ச பட²மோ அத்தோ² ஸங்க²தாஸங்க²தத⁴ம்மவஸேன வுத்தோ, து³தியோ ஸங்க²தவஸேன, ததியோ ஸங்க²தாஸங்க²தபஞ்ஞத்தித⁴ம்மவஸேனாதி த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

குஸலபடிஸேத⁴னம் குஸலாபா⁴வோ ஏவ. அபா⁴வோ ஹி ஸத்தாபடிஸேதோ⁴தி. த⁴ம்மோதி ஸபா⁴வத⁴ம்மோ. அகுஸலவசனேன ந கோசி அத்தோ² ஸபா⁴வத⁴ம்மஸ்ஸ அபோ³த⁴கத்தாதி அதி⁴ப்பாயோ. அத² ஸியா அகுஸலவசனேன கோசி அத்தோ² அஸபா⁴வத⁴ம்மபோ³த⁴கத்தேபி ‘‘பஞ்ஞத்தித⁴ம்மா’’திஆதீ³ஸு விய, ஏவம் ஸதி ‘‘அனப்³யாகதா’’தி ச வத்தப்³ப³ம் ஸியா, ததோ சாயம் சதுக்கோ ஆபஜ்ஜதி, ந திகோ. தஸ்மாதி யஸ்மா து³கசதுக்கபா⁴வோ அனப்³யாகதவோஹாரோ ச நத்தி², ஸோ ச வுத்தனயேன அபா⁴வமத்தவசனே ஆபஜ்ஜதி, தஸ்மா. ஸபா⁴வதா⁴ரணாதீ³தி ஆதி³-ஸத்³தே³ன ‘‘தா⁴ரீயந்தி பச்சயேஹீ’’தி அயமத்தோ² ஸங்க³ஹிதோ. ஞேய்யபரியாயேன பன த⁴ம்ம-ஸத்³தே³னாயம் தோ³ஸோதி நனு அஞேய்யபரியாயேபி த⁴ம்ம-ஸத்³தே³ ந கோசி தோ³ஸோதி? ந, வுத்ததோ³ஸானதிவத்தனதோ.

பாரிஸேஸேனாதி ஏத்த² நனு அயமகாரோ ந-அத்த²த்தயஸ்ஸேவ ஜோதகோ, அத² கோ² ‘‘அஹேதுகா த⁴ம்மா, அபி⁴க்கு²கோ ஆவாஸோ’’தி தம்யோக³னிவத்தியா, ‘‘அப்பச்சயா த⁴ம்மா’’தி தம்ஸம்ப³ந்தி⁴பா⁴வனிவத்தியா. பச்சயுப்பன்னஞ்ஹி பச்சயஸம்ப³ந்தீ⁴தி அப்பச்சயுப்பன்னத்தா அஸம்ப³ந்தி⁴தா ஏத்த² ஜோதீயதி. ‘‘அனித³ஸ்ஸனா த⁴ம்மா’’தி தம்ஸபா⁴வனிவத்தியா. நித³ஸ்ஸனஞ்ஹி த³ட்ட²ப்³ப³தா. அத² சக்கு²விஞ்ஞாணம் நித³ஸ்ஸனம், தக்³க³ய்ஹபா⁴வனிவத்தியா, ததா² ‘‘அனாஸவா த⁴ம்மா’’தி. ‘‘அப்படிகா⁴ த⁴ம்மா அனாரம்மணா த⁴ம்மா’’தி தம்கிச்சனிவத்தியா. ‘‘அரூபினோ த⁴ம்மா அசேதஸிகா த⁴ம்மா’’தி தப்³பா⁴வனிவத்தியா. தத³ஞ்ஞதா ஹி ஏத்த² பகாஸீயதி. ‘‘அமனுஸ்ஸோ’’தி தப்³பா⁴வமத்தனிவத்தியா. மனுஸ்ஸத்தமத்தம் நத்தி² அஞ்ஞம் ஸமானந்தி ஸதி³ஸதா ஹேத்த² ஸூசியதி. ‘‘அஸமணோ ஸமணபடிஞ்ஞோ அபுத்தோ’’தி தம்ஸம்பா⁴வனகு³ணனிவத்தியா. க³ரஹா ஹி ஏத்த² ஞாயதி. ‘‘கச்சி நு போ⁴தோ அனாமயா, அனுத³ரா கஞ்ஞா’’தி தத³ப்பபா⁴வனிவத்தியா. ‘‘அனுப்பன்னா த⁴ம்மா’’தி தம்ஸதி³ஸபா⁴வனிவத்தியா. அதீதானஞ்ஹி உப்பன்னபுப்³ப³த்தா உபாதி³த⁴ம்மானஞ்ச பச்சயேகதே³ஸனிப்ப²த்தியா ஆரத்³து⁴ப்பாத³பா⁴வதோ காலவினிமுத்தஸ்ஸ ச விஜ்ஜமானத்தா உப்பன்னானுகூலதா, பகே³வ பச்சுப்பன்னானந்தி தப்³பி³து⁴ரபா⁴வோ ஏத்த² விஞ்ஞாயதி. ‘‘அஸேக்கா² த⁴ம்மா’’தி தத³பரியோஸானனிவத்தியா. தம்னிட்டா²னஞ்ஹேத்த² பகாஸீயதீதி ஏவமனேகேஸம் அத்தா²னம் ஜோதகோ, தத்த² கிம் வுச்சதே அத்த²த்³வயமேவ வத்வா பாரிஸேஸேனாதி? இதரேஸம் ஏத்த² ஸுவிதூ³ரபா⁴வதோ. ந ஹி குஸலவிப்பயுத்தாதீ³னம் த⁴ம்மானம் அகுஸலபா⁴வோ யுஜ்ஜதி.

அகுஸலஸத்³த³ஸ்ஸ உச்சாரணானந்தரம் வினேய்யானம் குஸலபடிபக்க²பூ⁴தே அத்தே² படிபத்திபா⁴வதோ தத்த² நிருள்ஹதா த³ட்ட²ப்³பா³. ‘‘விருத்³த⁴ஸபா⁴வத்தா’’தி வுத்தம் கிச்சவிரோதா⁴தீ³னம்பி தத³ந்தோக³த⁴த்தா, விருத்³த⁴ஸபா⁴வத்தேபி வினாஸகவினாஸிதப்³ப³பா⁴வோ குஸலாகுஸலேஸு நியதோதி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘தப்பஹேய்யபா⁴வதோ’’தி ஆஹ. இதரதா² குஸலானம்பி அகுஸலேஹி பஹாதப்³ப³பா⁴வே அச்சந்தம் ஸமுச்சி²ன்னகுஸலமூலத்தா அபாயபூரகா ஏவ ஸத்தா ஸியும். யம் பன ‘‘த⁴ம்மாபி வோ, பி⁴க்க²வே, பஹாதப்³பா³’’தி (ம. நி. 1.240) வுத்தம், தம் ‘‘ரூபம், பி⁴க்க²வே, ந தும்ஹாகம், தம் பஜஹதா²’’திஆதீ³ஸு (ஸம். நி. 3.33) விய ததா³ரம்மணஸம்கிலேஸப்பஹானவஸேன பரியாயேன வுத்தம். யதா²ஹ ‘‘ந ஹி குஸலா அகுஸலேஹி பஹாதப்³பா³’’தி (த⁴. ஸ. மூலடீ 1).

ப²ஸ்ஸாதி³வசனேஹி தம்னித்³தே³ஸபூ⁴தேஹி. தப்³ப³சனீயபா⁴வேனாதி தேஹி ‘‘ஸுகா²ய வேத³னாய ஸம்பயுத்தா த⁴ம்மா’’திஆதி³வசனேஹி அபி⁴தே⁴ய்யபா⁴வேன. யதா² அனவஜ்ஜஸுக²விபாகாதி³அத்தா² குஸலாதி³வசனேஹி, ஏவம் அவிபாகத்தா² அப்³யாகதவசனேன போ³தி⁴தா ஏவாதி ஆஹ ‘‘அப்³யாகதவசனேனேவ சா’’தி. காரணம் அவத்வாதி இத⁴ வுத்தபா⁴வேன அனுவத்தமானத்தாதி காரணம் அவத்வா. அஞ்ஞா…பே… நிவாரேதப்³போ³தி ஏதேன குஸலாகுஸலஸத்³தா³ விய குஸலாகுஸலஸபா⁴வானம் தது³ப⁴யவிபரீதஸபா⁴வானம் த⁴ம்மானம் அப்³யாகதஸத்³தோ³ போ³த⁴கோதி த³ஸ்ஸேதி. ந ஹி அவிபாகவசனம் வுத்தம், அகுஸலவசனஞ்ச அவுத்தம். யதோ அவிபாகவசனஸ்ஸ அதி⁴கதபா⁴வோ அகுஸலஸ்ஸ ச தப்³ப³சனீயபா⁴வேன அகதி²தபா⁴வோ ஸியா, தஸ்மா ந அகுஸலானம் அப்³யாகததாதி அயம் அகுஸலானம் அனப்³யாகதபா⁴வே யோஜனா.

தம் பரிஹரிதுந்தி அப்³யாகதனிவத்தனமாஹ. யதி³ ஏவம் ‘‘ஸுக²விபாகானவஜ்ஜா’’தி வத்தப்³ப³ம். அனவஜ்ஜா ஹி ப்³யபி⁴சாரிதாய விஸேஸிதப்³பா³தி? ந, ஸுக²விபாகவசனஸ்ஸ விஸேஸனபா⁴வேன அக்³க³ஹிதத்தா. ஸுக²விபாகவசனேன ஹி குஸலபா⁴வே ஸமத்தோ விஞ்ஞாயதி, அனவஜ்ஜவசனம் பனேத்த² குஸலானம் அக³ரஹிதப்³ப³தாஸங்கா²தம் கஞ்சி விஸேஸமாஹ. தேனேவ ச தஸ்ஸ விஸேஸனபா⁴வேன வுத்தஸ்ஸ பவத்திஸுக²தாதி³த³ஸ்ஸனபா⁴வம் ஸயமேவ வக்க²தீதி. மனோஸமாசாரவிஸேஸபூ⁴தா ப²லத⁴ம்மா விஸேஸேன படிப்பஸ்ஸத்³தா⁴வஜ்ஜா நாம ஹோந்தீதி ஸமாசாரத்தயவஸேன தஸ்மிம் ஸுத்தே அனவஜ்ஜத⁴ம்மானம் வுத்தத்தா ச தே அனவஸேஸதோ ஸங்க³ஹேத்வா த³ஸ்ஸேதும் ‘‘விரஹிதாவஜ்ஜமத்தா’’தி வுத்தம். அவஜ்ஜவினாஸனபா⁴வோ த³ஸ்ஸிதோ கண்ஹஸுக்கத⁴ம்மானம் வஜ்ஜ²கா⁴தகபா⁴வஸ்ஸ நியதத்தா. ஸவிபாகதா விபாகத⁴ம்மதா. ஸுகோ² விபாகோ ஏதேஸந்தி ஸுக²விபாகாதி இமினா ஸமாஸேன குஸலானம் ஸுக²விபாகவந்ததா வுத்தா. ஸா ச நேஸம் ந தம்ஸமங்கி³தாய அஸஹவத்தனதோதி தது³ப்பாத³னஸமத்த²தாதி விஞ்ஞாயதீதி வுத்தம் ‘‘ஸுக²விபாகவிபச்சனஸபா⁴வம் த³ஸ்ஸேதீ’’தி. யுத்தமேதந்தி பரமத்த²தோ பே⁴தா³பா⁴வேபி யதா²வுத்தவசனவசனீயபா⁴வஸங்கா²தோ பே⁴தோ³ தஸ்மிம் அபி⁴தே⁴ய்யத்த²பூ⁴தே வத்து²ஸ்மிம் உபசாரேன ஹோதீதி யுத்தமேத்த² லக்க²ணலக்கி²தப்³ப³பா⁴வேன பே⁴த³வசனம். ப⁴வதி ஹி ஸத்³த³த்த²விஸேஸமத்தேனபி அபி⁴ன்னே வத்து²ஸ்மிம் பே⁴த³வசனம் யதா² ‘‘ஸிலாபுத்தகஸ்ஸ ஸரீர’’ந்தி.

வினாபி பா⁴வாபி⁴தா⁴யினா ஸத்³தே³ன பா⁴வப்பதா⁴னோ நித்³தே³ஸோ ஹோதீதி வுத்தம் ‘‘அனவஜ்ஜவசனேன அனவஜ்ஜத்தம் ஆஹா’’தி. ஏவஞ்சேத்த² பத³விக்³க³ஹோ க³ஹேதப்³போ³ – ந அவஜ்ஜம் அனவஜ்ஜம், அவஜ்ஜபடிபக்க²தாய அக³ரஹிதப்³ப³ஸபா⁴வோ. ஸுகோ² விபாகோ அஸ்ஸாதி ஸுக²விபாகம், ஸுக²விபாகவிபச்சனஸமத்த²தா. அனவஜ்ஜஞ்ச தம் ஸுக²விபாகஞ்சாதி அனவஜ்ஜஸுக²விபாகம், தம் லக்க²ணம் ஏதேஸந்தி அனவஜ்ஜஸுக²விபாகலக்க²ணா. அத² வா புப்³பே³ விய அனவஜ்ஜம், விபச்சனம் விபாகோ, ஸுக²ஸ்ஸ விபாகோ ஸுக²விபாகோ, அனவஜ்ஜஞ்ச ஸுக²விபாகோ ச அனவஜ்ஜஸுக²விபாகம் ஏகத்தவஸேன. தம் லக்க²ணம் ஏதேஸந்தி அனவஜ்ஜஸுக²விபாகலக்க²ணா. கிம் பனேத்த² காரணம் பத³த்³வயபரிக்³க³ஹே, நனு ஏகேனேவ பதே³ன இட்ட²ப்பஸித்³தி⁴. யதி³பி ‘‘அவஜ்ஜரஹிதம் அனவஜ்ஜ’’ந்தி இமஸ்மிம் பன பக்கே² அப்³யாகதனிவத்தனத்த²ம் ஸுக²விபாகக்³க³ஹணம் கத்தப்³ப³ம் ஸியா, ஸுக²விபாகக்³க³ஹணே பன கதே அனவஜ்ஜக்³க³ஹணம் ந கத்தப்³ப³மேவ. ‘‘அவஜ்ஜபடிபக்கா² அனவஜ்ஜா’’தி ஏதஸ்மிம் பன பக்கே² ஸுக²விபாகக்³க³ஹணஞ்சாதி சோத³னம் மனஸி கத்வா ஆஹ ‘‘தத்த² அனவஜ்ஜவசனேனா’’திஆதி³. தேன பவத்திஸுக²ஸுக²விபாகதாஅத்தஸுத்³தி⁴விஸுத்³த⁴விபாகதாஅகுஸலஅப்³யாகதஸபா⁴வனிவத்திரஸபச்சுபட்டா²னபத³ட்டா²னவிஸேஸதீ³பனதோ ஏவம் விபுலப்பயோஜனத்தோ² பத³த்³வயபரிக்³க³ஹோதி த³ஸ்ஸேதி. ஸுக²-ஸத்³த³ஸ்ஸ இட்ட²பரியாயதா விய ‘‘நிப்³பா³னபரமம் ஸுக²ம் (த⁴. ப. 203-204), ஸுகா² விராக³தா லோகே (உதா³. 11), தேஸம் வூபஸமோ ஸுகோ²’’திஆதீ³ஸு (தீ³. நி. 2.221, 272) ஸங்கா²ரது³க்கூ²பஸமபரியாயதாபி விஜ்ஜதி, தம்அவிபாகதாய பன இத⁴ ஸுக²விபாகபா⁴வோ ந ஸக்கா வத்துந்தி த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ ‘‘ஸங்கா²…பே… நத்தீ²’’தி. இத³ம் வுத்தம் ஹோதி – தேபூ⁴மககுஸலானம்பி விவட்டஸன்னிஸ்ஸயபா⁴வேன பவத்திஸபா⁴வத்தா கிஞ்சாபி ஸப்³பே³ குஸலா ஸங்கா²ரது³க்கூ²பஸமஸுக²னிப்பா²த³கா ஸம்ப⁴வந்தி, யதா²வுத்தஸுக²ஸ்ஸ பன அவிபாகபா⁴வதோ ந ஏதேன பதே³ன குஸலானம் ஸுக²விபாகதா ஸம்ப⁴வதீதி. விபக்கபா⁴வமாபன்னேஸு அரூபத⁴ம்மேஸு நிருள்ஹத்தா விபாக-ஸத்³த³ஸ்ஸ ‘‘யதி³ பனா’’தி ஸாஸங்கம் வத³தி.

யதா²ஸம்ப⁴வந்தி ஸஹ அவஜ்ஜேனாதி ஸாவஜ்ஜா, க³ரஹிதப்³ப³பா⁴வயுத்தா. தேன நேஸம் க³ரஹிதப்³ப³ஸபா⁴வம் த³ஸ்ஸேதி. அஞ்ஞேபி அத்தி² து³க்க²பா⁴வேன க³ரஹிதப்³ப³ஸபா⁴வா அகுஸலவிபாகாதி ஸாவஜ்ஜவசனமத்தேன தேஸம்பி அகுஸலதாபத்திதோ³ஸம் தி³ஸ்வா தம் பரிஹரிதும் து³க்க²விபாகவசனமாஹ. அவஜ்ஜ-ஸத்³தோ³ வா ராகா³தீ³ஸு ஏகந்தாகுஸலேஸு நிருள்ஹோதி தம்ஸஹவத்தித⁴ம்மானம் ஏவ ஸாவஜ்ஜபா⁴வே குஸலாப்³யாகதேஹி அகுஸலானம் விஸேஸோ ஸாவஜ்ஜவசனேனேவ த³ஸ்ஸிதோ. அப்³யாகதேஹி பன விஸிட்ட²ம் குஸலாகுஸலானம் ஸாதா⁴ரணம் ஸவிபாகதாலக்க²ணந்தி தஸ்மிம் லக்க²ணே விஸேஸத³ஸ்ஸனத்த²ம் து³க்க²விபாகலக்க²ணம் வுத்தம். இதோ பரம் ‘‘து³க்கோ² விபாகோ ஏதேஸந்தி து³க்க²விபாகா’’திஆதி³னா ஸுக²விபாகஅனவஜ்ஜகுஸலபதா³னம் டா²னே து³க்க²விபாகஸாவஜ்ஜஅகுஸலபதா³னி ட²பேத்வா யதா²வுத்தனயேன அத்தோ² வேதி³தப்³போ³. யோஜனா ச ஸாவஜ்ஜவசனேன அகுஸலானம் பவத்திது³க்க²தம் த³ஸ்ஸேதி, து³க்க²விபாகவசனேன விபாகது³க்க²தம். புரிமஞ்ஹி அத்தனோ பவத்திஸபா⁴வவஸேன லக்க²ணவசனம், பச்சி²மம் காலந்தரே விபாகுப்பாத³னஸமத்த²தாயாதி. ததா² புரிமேன அகுஸலானம் அவிஸுத்³த⁴ஸபா⁴வதம் த³ஸ்ஸேதி, பச்சி²மேன அவிஸுத்³த⁴விபாகதம். புரிமேன ச அகுஸலே குஸலஸபா⁴வதோ நிவத்தேதி, பச்சி²மேன அப்³யாகதஸபா⁴வதோ ஸவிபாகத்ததீ³பகத்தா பச்சி²மஸ்ஸ. புரிமேன வா அவஜ்ஜவந்ததாத³ஸ்ஸனதோ கிச்சட்டே²ன ரஸேன அனத்த²ஜனனரஸதம் த³ஸ்ஸேதி, பச்சி²மேன ஸம்பத்திஅத்தே²ன அனிட்ட²விபாகரஸதம். புரிமேன ச உபட்டா²னாகாரட்டே²ன பச்சுபட்டா²னேன ஸம்கிலேஸபச்சுபட்டா²னதம், பச்சி²மேன ப²லட்டே²ன து³க்க²விபாகபச்சுபட்டா²னதம். புரிமேன ச அயோனிஸோமனஸிகாரம் அகுஸலானம் பத³ட்டா²னம் பகாஸேதி. ததோ ஹி தே ஸாவஜ்ஜா ஜாதாதி. பச்சி²மேன அகுஸலானம் அஞ்ஞேஸம் பத³ட்டா²னபா⁴வம் விபா⁴வேதி. தே ஹி து³க்க²விபாகஸ்ஸ காரணம் ஹோதீதி. ஏத்த² ச து³க்க²-ஸத்³தோ³ அனிட்ட²பரியாயவசனந்தி வேதி³தப்³ப³ம். அனிட்ட²சதுக்க²ந்த⁴விபாகா ஹி அகுஸலா, ந து³க்க²வேத³னாவிபாகாவ. விபாக-ஸத்³த³ஸ்ஸ ப²லபரியாயபா⁴வே பன நிஸ்ஸந்த³விபாகேன அனிட்ட²ரூபேனபி து³க்க²விபாகதா யோஜேதப்³பா³. விபாகத⁴ம்மதாபடிஸேத⁴வஸேன அப்³யாகதானம் அவிபாகலக்க²ணாதி லக்க²ணம் வுத்தந்தி தத³த்த²ம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘அவிபாகாரஹஸபா⁴வா’’தி ஆஹ. ஏவம்பகாரானந்தி அபி⁴ஞ்ஞாதி³கே ஸங்க³ண்ஹாதி.

ச²ஹி பதே³ஹி திகேஸு, சதூஹி து³கேஸு யதா²க்கமம் ச² சத்தாரோ அத்தா² வுத்தா. ச²க்கபா⁴வோ ந ப⁴விஸ்ஸதீதி ஏதேன சதுக்கபா⁴வாபா⁴வோ த³ஸ்ஸிதனயத்தா சோதி³தோயேவாதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். அத்த²பே⁴தோ³ உபபஜ்ஜதீதி கஸ்மா ஏவம் வுத்தம், நனு தீஹி த⁴ம்மஸத்³தே³ஹி வுச்சமானோ ஸபா⁴வதா⁴ரணாதி³அத்தே²ன அபி⁴ன்னோ ஏவ ஸோ அத்தோ²தி? ந, ஜாதிஆதி³பே⁴தே³ன பே⁴த³ஸப்³பா⁴வதோ. பே⁴த³கா ஹி ஜாதிஆத³யோ. மாஸபத³த்த²தாயாதி மாஸ-ஸத்³தா³பி⁴தே⁴ய்யபா⁴வேன. தப்³ப³சனீயபி⁴ன்னத்தா²னந்தி தேஹி காலஸத்³தா³தீ³ஹி வத்தப்³பா³னம் விஸிட்ட²த்தா²னம். இத³ம் வுத்தம் ஹோதி – ‘‘யதா² காலஸத்³தா³தி³அபி⁴தே⁴ய்யானம் காலாதி³அத்தா²னம் பி⁴ன்னஸபா⁴வானம்பி மாஸ-ஸத்³தா³பி⁴தே⁴ய்யபா⁴வேன அபே⁴தோ³, ஏவம் ஜாதிஆதி³பே⁴தே³ன பி⁴ன்னானம்பி தேஸம் திண்ணம் த்³வின்னஞ்ச அத்தா²னம் த⁴ம்ம-ஸத்³தா³பி⁴தே⁴ய்யபா⁴வேன நத்தி² பே⁴தோ³’’தி. வினி…பே… மானாதி த⁴ம்ம-ஸத்³த³ஸ்ஸ ரூபாபே⁴தே³பி பே⁴த³காரணமாஹ. பி⁴ன்னஜாதியத்த²வசனீயதாய ஹி தஸ்ஸேவத்த²பே⁴தோ³தி.

ஸாதே⁴துந்தி போ³தே⁴தும். ஹோது அஸம்ப³ந்தோ⁴, கா நோ ஹானீதி கதா³சி வதே³ய்யாதி ஆஸங்காய ஆஹ ‘‘புப்³பா³…பே… நாம ஹோந்தீ’’தி. ஸோ சாதி ஸபா⁴வதா⁴ரணபச்சயத⁴ரியமானதாஸங்கா²தோ அத்தோ² ந ஸக்கா வத்துந்தி யதா²வுத்தஸ்ஸ அபா⁴வஸ்ஸ அபேக்கா²வுத்திதாய வுத்தம். ந ஹி அபேக்கா²வுத்தினோ அந்தரேன அபேக்கி²தப்³ப³ம் லப⁴ந்தி. ஸதிபி ஸபா⁴வதா⁴ரணாதி³அத்த²ஸாமஞ்ஞே குஸலஜாதிஆதி³விஸிட்ட²ஸ்ஸேவ தஸ்ஸ இத⁴ அதி⁴ப்பேதத்தா ஏகத்த²தா ந அனுஞ்ஞாதாதி வுத்தம், வசனஸிலேஸவஸேன வா. அத² வாதிஆதி³னா திண்ணம் த⁴ம்மஸத்³தா³னம் அபா⁴வத்தம் அஸம்படிச்ச²ந்தோ நானத்த²தாபா⁴வதோ³ஸம் பரிஹரதி.

ஞாபகஹேதுபா⁴வதோ உபபத்தி இத⁴ காரணந்தி வுத்தாதி ஆஹ ‘‘காரணம் நாம யுத்தீ’’தி. புனருத்தீதிஆதி³னா நனு ‘‘குஸலாதீ³னம்பி ஏகத்தம் ஆபஜ்ஜதீ’’தி வுத்தத்தா ஏகத்தாபத்திபி வத்தப்³பா³தி? ஸச்சம் வத்தப்³பா³, ஸா பன அபா⁴வாபத்தியம் ஏவ அந்தோக³தா⁴ நானத்தாபா⁴வசோத³னாஸாமஞ்ஞேன. பே⁴தா³பே⁴த³னிப³ந்த⁴னத்தா விஸேஸனவிஸேஸிதப்³ப³பா⁴வஸ்ஸ ஸோ அச்சந்தமபி⁴ன்னேஸு நியமேன நத்தீ²தி விஸேஸனவிஸேஸிதப்³பா³பா⁴வேன அச்சந்தாபே⁴த³ம் த³ஸ்ஸேதி, ந பன அச்சந்தம் அபி⁴ன்னேஸுயேவ விஸேஸனவிஸேஸிதப்³பா³பா⁴வம். அத² வா அச்சந்தம் அபி⁴ன்னேஸு அவிவடஸத்³த³த்த²விவரணத்த²ம் பவத்தா. கஸ்மா? விஸேஸனவிஸேஸிதப்³பா³பா⁴வதோதி ஏவம் யோஜனா காதப்³பா³. அமித்தம் அபி⁴ப⁴விதும் ஸக்குணாதீதி ஸக்கோ, இந்த³தீதி இந்தோ³, புரிமே த³தா³தீதி புரிந்த³தோ³தி ஏவம் கிரியாகு³ணாதி³பரிக்³க³ஹவிஸேஸேன.

பே⁴தா³பே⁴த³வந்தேஸூதி விஸேஸஸாமஞ்ஞவந்தேஸு. நீல-ஸத்³தோ³ ஹி உப்பலஸத்³த³ஸமாயோகோ³ ரத்துப்பலஸேதுப்பலாதி³உப்பலஜாதிஸாமஞ்ஞதோ வினிவத்தேத்வா நீலகு³ணயுத்தமேவ உப்பலஜாதிவிஸேஸம் ஜோதேதி. உப்பல-ஸத்³தோ³பி நீல-ஸத்³த³ஸமாயுத்தோ ப⁴மரங்கா³ரகோகிலாதி³க³தனீலகு³ணஸாமஞ்ஞதோ அவச்சி²ந்தி³த்வா உப்பலவத்து²க³தமேவ நீலகு³ணம் பகாஸேதீதி விஸேஸத்த²ஸாமஞ்ஞத்த²யுத்ததா பத³த்³வயஸ்ஸ த³ட்ட²ப்³பா³. இமினா நயேன இதரத்ராபி பே⁴தா³பே⁴த³வந்ததா யோஜேதப்³பா³. தாய தாய அனுமதியாதி தேன தேன ஸங்கேதேன. தே தே வோஹாராதி அச்சந்தம் அபி⁴ன்னே அத்தே² பரியாயபா⁴வேன அச்சந்தம் பி⁴ன்னே யதா²ஸகம் அத்த²விவரணபா⁴வேன பே⁴தா³பே⁴த³வந்தே விஸேஸனவிஸேஸிதப்³ப³பா⁴வேன தா தா ஸமஞ்ஞா பஞ்ஞத்தியோ ஸித்³தா⁴தி அத்தோ². ஸமானேதி ஏகஸ்மிம். குஸலாதி³பா⁴வந்தி குச்சி²தஸலனாதி³பா⁴வம். அபி⁴தா⁴னத்தோ²பி ஹி அனவஜ்ஜஸுக²விபாகாதி³அபி⁴தே⁴ய்யத்தோ² விய ஸபா⁴வதா⁴ரணாதி³ஸாமஞ்ஞத்த²ம் விஸேஸேதீதி.

ஏத்தா²ஹ ‘‘கிம் பன காரணம் திகா ஏவ பட²மம் வுத்தா, ந து³கா, திகேஸுபி குஸலத்திகோவ, ந அஞ்ஞோ’’தி? வுச்சதே – ஸுக²க்³க³ஹணதோ அப்பபே⁴த³தோ ச திகா ஏவ பட²மம் வுத்தா. யஸ்மா திகேஹி போ³தி⁴தே குஸலாதி³பே⁴தே³ தப்³பி³பா⁴க³பி⁴ன்னா ஹேதுஆத³யோ வுச்சமானா ஸுவிஞ்ஞேய்யா ஹோந்தி. ததா² ஹி ‘‘தயோ குஸலஹேதூ’’திஆதி³னா குஸலாதி³முகே²ன ஹேதுஆத³யோ விப⁴த்தா, கதிபயபே⁴தா³ ச திகா த்³வாவீஸதிபரிமாணத்தா.

தேஸு பன ஸப்³ப³ஸங்க³ஹஅஸங்கரஆதி³கல்யாணபா⁴வேன பட²மம் குஸலத்திகம் வுத்தம். நிரவஸேஸா ஹி ரூபாரூபத⁴ம்மா குஸலத்திகேன ஸங்க³ஹிதா, ந ததா² வேத³னாத்திகாதீ³ஹி. நனு விபாகத்திகாதீ³ஹிபி நிரவஸேஸா த⁴ம்மா ஸங்க³ஹிதாதி? ஸச்சமேதம், தேஸு பன அனவஜ்ஜஸாவஜ்ஜத⁴ம்மா ந அஸங்கரதோ வுத்தா யதா² குஸலத்திகே. நனு ச ஸம்கிலிட்ட²ஸம்கிலேஸிகத்திகாதீ³ஸுபி தே அஸங்கரதோ வுத்தாதி? ஏவமேதம், தே பன அகல்யாணபூ⁴தே பாபத⁴ம்மே ஆதி³ம் கத்வா வுத்தா, ந ஏவமயம். அயம் பன கல்யாணபூ⁴தே புஜ்ஜப⁴வபரினிப்³பு³தினிப்பா²த³கே புஞ்ஞத⁴ம்மே ஆதி³ம் கத்வா வுத்தோ. இதி ப⁴க³வா ஸண்ஹஸுகு²மம் ரூபாரூபதே³ஸனம் ஆரப⁴ந்தோ ஸப்³ப³ஸங்க³ஹஅஸங்கரஆதி³கல்யாணகு³ணயோக³தோ பட²மம் குஸலத்திகம் தே³ஸேதி, கிஞ்ச தத³ஞ்ஞத்திகானம் ஸுக²க்³க³ஹணதோ. ததா² ஹி குஸலத்திகமுகே²ன ‘‘காமாவசரகுஸலதோ சத்தாரோ ஸோமனஸ்ஸஸஹக³தசித்துப்பாதா³’’திஆதி³னா வேத³னாத்திகாத³யோ விப⁴த்தாதி.

குஸலத்திகேபி ச பதா⁴னபாஸம்ஸஉப⁴யஹிதபா⁴வதோ குஸலா த⁴ம்மா பட²மம் வுத்தா. குஸலா ஹி த⁴ம்மா ஸுக²விபாகத்தா ஸப்³ப³ஸங்க²தத⁴ம்மானம் உத்தமா அவஜ்ஜவித⁴மனதோ விஞ்ஞுப்பஸத்தா² இத⁴லோகபரலோகேஸு அத்தா²வஹா நிஸ்ஸரணாவஹா ச, தஸ்மா பதா⁴னாதி³பா⁴வேன பட²மம் வுத்தா, தப்படிபக்க²த்தா தத³னந்தரம் அகுஸலா, தது³ப⁴யவிபரீதஸபா⁴வா தத³னந்தரம் அப்³யாகதா வுத்தா. குஸலவஸேன வா அஸ்ஸாதோ³, அகுஸலவஸேன ஆதீ³னவோ, அப்³யாகதத⁴ம்மேஸு நிப்³பா³னவஸேன நிஸ்ஸரணந்தி இமினா அஸ்ஸாதா³தி³க்கமேன, குஸலேஸு பதிட்டா²ய பண்டி³தா அகுஸலே பஜஹந்தா அப்³யாகதத⁴ம்மபூ⁴தமக்³க³ப²லம் நிப்³பா³னஞ்ச ஸச்சி²கரோந்தீதி இமினா வா படிபத்திக்கமேன அயமனுபுப்³பீ³ ட²பிதாதி வேதி³தப்³பா³.

கஸ்மா பனேத்த² ஸேக்க²த்திகாதீ³ஸு விய ஸரூபதோ புரிமபத³த்³வயபடிக்கே²பவஸேன ததியபத³ம் ந வுத்தம் ‘‘நேவகுஸலா நாகுஸலா’’தி? விஸேஸதீ³பனத்த²ம். யதா² ஹி ஸேக்கா²ஸேக்க²ஸபா⁴வேஸு த⁴ம்மேஸு கோசிபி த⁴ம்மோ தது³ப⁴யஸபா⁴வேன கேனசிபி பரியாயேன கதா³சி அப்³யாகரணீயோ நாம நத்தீ²தி ஸேக்க²த்திகே பத³த்³வயபடிக்கே²பவஸேன ‘‘நேவஸேக்கா² நாஸேக்கா²’’த்வேவ வுத்தம், ந ஏவம் இத⁴. இத⁴ பன குஸலஸபா⁴வா ஏவ த⁴ம்மா அக்³க³ப²லுப்பத்தியா ததா² ந ப்³யாகரணீயா ஹோந்தீதி இமஸ்ஸ விஸேஸஸ்ஸ தீ³பனத்த²ம் ‘‘அப்³யாகதா’’தி வுத்தம். வசனமத்தே ஏவ வா இத³ம் நானாகரணம் ‘‘அப்³யாகதா நேவகுஸலா நாகுஸலா’’தி ப்³யாகத-ஸத்³தே³ன குஸலாகுஸலானம் போ³தி⁴தத்தாதி.

ஏத்த² ச அகுஸலேஸு தண்ஹாய ஸப்³பா³குஸலேஹி, தேபூ⁴மககுஸலாகுஸலேஹி வா ஸமுத³யஸச்சம், தம்தம்அவஸிட்ட²தேபூ⁴மகத⁴ம்மேஹி து³க்க²ஸச்சம், லோகுத்தரகுஸலேன மக்³க³ஸச்சம், அவஸிட்ட²அப்³யாகதவிஸேஸேன நிரோத⁴ஸச்சம் த³ஸ்ஸிதம் ஹோதி. தத்த² ஸமுத³யேன அஸ்ஸாதோ³, து³க்கே²ன ஆதீ³னவோ, மக்³க³னிரோதே⁴ஹி நிஸ்ஸரணம். கிஞ்சாபி நாமரூபபரிச்சே²த³பா⁴வதோ ஸபா⁴வத⁴ம்மனித்³தா⁴ரணபதா⁴னா அபி⁴த⁴ம்மகதா², தேஸம் பன குஸலாதி³விஸேஸே நித்³தா⁴ரிதே தஸ்ஸ உபஸம்பாதே³தப்³ப³தாதி³பி அத்த²தோ வுத்தமேவ ஹோதி. அகுஸலானம் த⁴ம்மானம் பஹானாய குஸலானம் த⁴ம்மானம் உபஸம்பதா³ய ‘‘ஸப்³ப³பாபஸ்ஸ அகரணம், குஸலஸ்ஸ உபஸம்பதா³’’தி (த⁴. ப. 183; தீ³. நி. 2.90) ஏவமாதி³வசனதோ ஹி குஸலாதீ³னம் உபஸம்பாத³னாதி³த³ஸ்ஸனபரம் ப⁴க³வதோ ஸாஸனம், தஸ்மா குஸலானம் உபஸம்பாத³னம் அகுஸலானம் பஹானஞ்ச உபாயோ, அப்³யாகதவிஸேஸஸ்ஸ ஸச்சி²கிரியா ப²லம், குஸலாதீ³னம் உபஸம்பாத³னாதி³அத்தா² தே³ஸனா ஆணத்தீதி அயம் தே³ஸனாஹாரோ.

ஆரோக்³யட்டே²ன அனவஜ்ஜட்டே²ன கோஸல்யஸம்பூ⁴தட்டே²ன ச குஸலா, தப்படிபக்க²தோ அகுஸலா, தது³ப⁴யவிபரீததோ அப்³யாகதா, ஸபா⁴வதா⁴ரணாதி³அத்தே²ன த⁴ம்மாதி அனுபத³விசினனம் விசயோ ஹாரோ.

புஜ்ஜப⁴வப²லபரினிப்³பு³தினிப்ப²த்தி குஸலேஹீதி யுஜ்ஜதி ஸுக²விபாகத்தா, அபாயது³க்க²ஸம்ஸாரது³க்கு²ப்பத்தி அகுஸலேஹீதி யுஜ்ஜதி அனிட்ட²ப²லத்தா, தது³ப⁴யப²லானம் அனுப்பத்தி அப்³யாகதேஹீதி யுஜ்ஜதி அவிபாகத⁴ம்மத்தாதி அயம் யுத்தி ஹாரோ.

குஸலா த⁴ம்மா ஸுக²விபாகஸ்ஸ பத³ட்டா²னம், அகுஸலா து³க்க²விபாகஸ்ஸ, அப்³யாகதா குஸலாகுஸலாப்³யாகதத⁴ம்மானந்தி அயம் பத³ட்டா²னோ ஹாரோ.

குஸலக்³க³ஹணேன யே அனவஜ்ஜஸுக²விபாகா ஸுகா²ய வேத³னாய ஸம்பயுத்தா அது³க்க²மஸுகா²ய வேத³னாய ஸம்பயுத்தா விபாகத⁴ம்மத⁴ம்மா அனுபாதி³ன்னுபாதா³னியா அனுபாதி³ன்னஅனுபாதா³னியா…பே… அரணா த⁴ம்மா, தே போ³தி⁴தா ப⁴வந்தி குஸலலக்க²ணேன ஏகலக்க²ணத்தா. ததா² அகுஸலக்³க³ஹணேன யே ஸாவஜ்ஜது³க்க²விபாகா ஸுகா²ய வேத³னாய ஸம்பயுத்தா து³க்கா²ய வேத³னாய ஸம்பயுத்தா அது³க்க²மஸுகா²ய வேத³னாய ஸம்பயுத்தா விபாகத⁴ம்மத⁴ம்மா அனுபாதி³ன்னுபாதா³னியா ஸம்கிலிட்ட²ஸம்கிலேஸிகா…பே… ஸரணா த⁴ம்மா, தே போ³தி⁴தா ப⁴வந்தி அகுஸலலக்க²ணேன ஏகலக்க²ணத்தா. ததா² அப்³யாகதக்³க³ஹணேன யே அவிபாகாரஹா ஸுகா²ய வேத³னாய ஸம்பயுத்தா து³க்கா²ய வேத³னாய ஸம்பயுத்தா அது³க்க²மஸுகா²ய வேத³னாய ஸம்பயுத்தா விபாகா த⁴ம்மா நேவவிபாகனவிபாகத⁴ம்மத⁴ம்மா உபாதி³ன்னுபாதா³னியா அனுபாதி³ன்னுபாதா³னியா அனுபாதி³ன்னஅனுபாதா³னியா…பே… அரணா த⁴ம்மா, தே போ³தி⁴தா ப⁴வந்தி அப்³யாகதலக்க²ணேன ஏகலக்க²ணத்தாதி அயம் லக்க²ணோ ஹாரோ.

‘‘குச்சி²தே பாபத⁴ம்மே ஸலயந்தீ’’திஆதி³னா நிருத்தி வேதி³தப்³பா³, குஸலாதி³முகே²ன ரூபாரூபத⁴ம்மே பரிக்³க³ஹேத்வா விஸுத்³தி⁴பரம்பராய ‘‘கத²ம் நு கோ² ஸத்தா அனுபாதி³ஸேஸனிப்³பா³னபா⁴கி³னோ ப⁴வேய்யு’’ந்தி அயமேத்த² ப⁴க³வதோ அதி⁴ப்பாயோ, நிதா³னம் அஸாதா⁴ரணதோ குஸலாதி³பே⁴தே³ன பு³ஜ்ஜ²னகஸத்தா. ஸாதா⁴ரணதோ பன பாகடமேவ. பட²மம் குஸலத்திகஸ்ஸ தே³ஸனா விசாரிதாயேவாதி அயம் சதுப்³யூஹோ ஹாரோ.

குஸலக்³க³ஹணேன கல்யாணமித்தபரிக்³க³ஹோ யோனிஸோமனஸிகாரபரிக்³க³ஹோ ச. தத்த² பட²மேன ஸகலம் ப்³ரஹ்மசரியமாவத்ததி, து³தியேன ச யோனிஸோமனஸிகாரமூலகா த⁴ம்மா. அகுஸலக்³க³ஹணேன வுத்தவிபரியாயேன யோஜேதப்³ப³ம். அப்³யாகதக்³க³ஹணேன பன ஸகலஸம்கிலேஸவோதா³னபக்கோ² யதா²ரஹமாவத்ததீதி அயம் ஆவத்தோ ஹாரோ.

தத்த² குஸலா பூ⁴மிதோ சதுதா⁴ விப⁴த்தா, ஸம்பயுத்தபவத்திஆகாராதி³தோ பன அனேகதா⁴. அகுஸலா பூ⁴மிதோ ஏகதா⁴ விப⁴த்தா, ஸம்பயுத்தாதி³தோ அனேகதா⁴. அப்³யாகதா பன விபாககிரியரூபனிப்³பா³னவஸேன சதுதா⁴ பூ⁴மிஸம்பயுத்தாதி³தோ அனேகதா⁴ ச விப⁴த்தாதி அயம் விப⁴த்தி ஹாரோ.

குஸலா த⁴ம்மா அகுஸலானம் தத³ங்கா³தி³ப்பஹானாய வீதிக்கமாதி³ப்பஹானாய ச ஸம்வத்தந்தி, அகுஸலா த⁴ம்மா குஸலானம் அனுபஸம்பஜ்ஜனாய, அப்³யாகதேஸு அஸங்க²ததா⁴து ஸப்³ப³ஸங்க²தனிஸ்ஸரணாயாதி அயம் பரிவத்தோ ஹாரோ.

குஸலா அனவஜ்ஜா புஞ்ஞானீதி பரியாயவசனம், அகுஸலா ஸாவஜ்ஜா அபுஞ்ஞானீதி பரியாய வசனம், அப்³யாகதா அவிபாகாரஹா நேவஆசயகா³மீ நஅபசயகா³மீனோதி பரியாயவசனந்தி அயம் வேவசனோ ஹாரோ.

குஸலாத³யோ ‘‘யஸ்மிம் ஸமயே’’திஆதி³னா பப⁴வபூ⁴மிவேவசனபஞ்ஞத்திவஸேன யதா²ஸம்ப⁴வம் பரிஞ்ஞாதி³பஞ்ஞத்திவஸேன ச பஞ்ஞத்தாதி அயம் பஞ்ஞத்தி ஹாரோ.

அகுஸலானம் குச்சி²தானம் பாபத⁴ம்மானம் ஸலனம் குஸானம் விய குஸானம் வா ராகா³தீ³னம் லவனம் ஏவம்த⁴ம்மதாதி அயம் படிச்சஸமுப்பாத³முகே²ன அவதரணம், ததா² குஸேன லாதப்³பா³ கோஸல்லஸம்பூ⁴தா சாதி பச்சயபடிப³த்³த⁴வுத்திதாய படிச்சஸமுப்பாத³…பே… அவதரணம், பச்சயபடிப³த்³த⁴வுத்திதாய வா ஆதி³அந்தவந்தா அனிச்சந்திகா சாதி அனிச்சதாமுகே²ன அவதரணம், அனிச்சதா ஏவ உத³யப்³ப³யபடிபீளிததாய து³க்கா²தி து³க்க²தாமுகே²ன அவதரணம், நிஸ்ஸத்தனிஜ்ஜீவட்டே²ன த⁴ம்மாதி அப்³யாபாரதோ ஸுஞ்ஞதாமுகே²ன அவதரணம், ஏவம் குஸலாதி சத்தாரோ க²ந்தா⁴ த்³வாயதனானி த்³வே தா⁴துயோதிஆதி³னா க²ந்தா⁴யதனதா⁴தாதி³முகே²னபி அவதரணம் வேதி³தப்³ப³ம். இமினா நயேன அகுஸலாப்³யாகதேஸுபி அவதரணம் த³ஸ்ஸேதப்³ப³ந்தி அயம் அவதரணோ ஹாரோ.

குஸலாதி ஆரம்போ⁴, த⁴ம்மாதி பத³ஸுத்³தி⁴, நோ ஆரம்ப⁴ஸுத்³தி⁴. ததா² அகுஸலா த⁴ம்மா அப்³யாகதாதி, த⁴ம்மாதி பன பத³ஸுத்³தி⁴ ஆரம்ப⁴ஸுத்³தி⁴ சாதி அயம் ஸோத⁴னோ ஹாரோ.

த⁴ம்மாதி ஸாமஞ்ஞதோ அதி⁴ட்டா²னம், தம் அவிகப்பேத்வா விஸேஸவசனம் குஸலாகுஸலாப்³யாகதாதி. ததா² குஸலா த⁴ம்மாதி ஸாமஞ்ஞதோ அதி⁴ட்டா²னம், தம் அவிகப்பேத்வா காமாவசரம் ஸோமனஸ்ஸஸஹக³தந்திஆதி³ விஸேஸவசனம். அகுஸலா த⁴ம்மாதிஆதீ³ஸுபி ஏஸேவ நயோதி அயம் அதி⁴ட்டா²னோ ஹாரோ.

குஸலானம் த⁴ம்மானம் நவமோ க²ணோ சத்தாரி ச ஸம்பத்திசக்கானி யோனிஸோமனஸிகாரோ ஏவ வா ஹேது, வுத்தவிபரியாயேன அகுஸலானம் த⁴ம்மானம் ஹேது, குஸலாகுஸலா த⁴ம்மா யதா²ஸம்ப⁴வம் அப்³யாகதானம் த⁴ம்மானம் ஹேதூதி அயம் பரிக்கா²ரோ ஹாரோ.

குஸலாதி பரிஞ்ஞேய்யக்³க³ஹணஞ்சேவ பா⁴வேதப்³ப³க்³க³ஹணஞ்ச. அகுஸலாதி பரிஞ்ஞேய்யக்³க³ஹணஞ்சேவ பஹாதப்³ப³க்³க³ஹணஞ்ச. அப்³யாகதாதி பரிஞ்ஞேய்யக்³க³ஹணஞ்சேவ ஸச்சி²காதப்³ப³க்³க³ஹணஞ்ச. த⁴ம்மாதி பரிஞ்ஞாதீ³னம் பவத்தனாகாரக்³க³ஹணம். தேன பரிஞ்ஞேய்யப்பஹானபா⁴வனாஸச்சி²கரணானி தீ³பிதானீதி தத³ங்கா³தி³வீதிக்கமாதி³ப்பஹானானி லோகியலோகுத்தரா ச பா⁴வனா த³ஸ்ஸிதாதி அயம் ஸமாரோபனோ ஹாரோ.

காமஞ்சேதம் அவிஸேஸதோ ஸபா⁴வத⁴ம்மகத²னம், விஸேஸவந்தோ பன த⁴ம்மா விஸேஸதோ நித்³தா⁴ரிதா. ததா² ஹி சித்தேனேவ ஸமயோ நியமிதோ, தஸ்மா குஸலக்³க³ஹணேன விஸேஸதோ ஸாதி⁴ட்டா²னோ ஸமதோ² விபஸ்ஸனா ச த³ஸ்ஸிதாதி. ததா² தப்படிபக்க²தோ அகுஸலக்³க³ஹணேன ஸாதி⁴ட்டா²னா தண்ஹா அவிஜ்ஜா ச, அப்³யாகதக்³க³ஹணேன ஸபரிவாரா சேதோவிமுத்தி பஞ்ஞாவிமுத்தி சாதி அயம் நந்தி³யாவத்தஸ்ஸ நயஸ்ஸ பூ⁴மி.

ததா² குஸலக்³க³ஹணேன மூலபா⁴வவிஸேஸதோ தீணி குஸலமூலானி, தேஸு ச அதோ³ஸேன ஸீலக்க²ந்தோ⁴, அலோபே⁴ன ஸமாதி⁴க்க²ந்தோ⁴, அமோஹேன பஞ்ஞாக்க²ந்தோ⁴ நீயதி. ததா² அகுஸலக்³க³ஹணேன தீணி அகுஸலமூலானி, தேஸு ச லோபே⁴ன ததே³கட்டா² அகுஸலா த⁴ம்மா. ததா² தோ³ஸமோஹேஹி தம்ததே³கட்டா². அப்³யாகதக்³க³ஹணேன அப்பணிஹிதானிமித்தஸுஞ்ஞதா நீயந்தீதி அயம் திபுக்க²லஸ்ஸ நயஸ்ஸ பூ⁴மி.

ததா² குஸலக்³க³ஹணேன யதோ கோஸல்லதோ ஸம்பூ⁴தா குஸலா, தம் பஞ்ஞிந்த்³ரியம். தம்ஸஹஜாதா தது³பனிஸ்ஸயா ச ஸத்³த³ஹனுஸ்ஸஹனாபிலாபாவிக்கே²பா ஸத்³தி⁴ந்த்³ரியாதீ³னி. தேஹி ச ஸப்³பே³ ஸத்³த⁴ம்மா போ³தி⁴தா ப⁴வந்தி. அகுஸலக்³க³ஹணேன அகோஸல்லபடிச்சா²தி³தாதீ³னவேஸு காயவேத³னாசித்தத⁴ம்மேஸு ஸுப⁴ஸுக²னிச்சஅத்தாபி⁴னிவேஸபூ⁴தா சத்தாரோ விபல்லாஸா. அப்³யாகதக்³க³ஹணேன யதா²வுத்தஇந்த்³ரியபச்சயானி யதா²வுத்தவிபல்லாஸப்பஹானபூ⁴தானி ச சத்தாரி ஸாமஞ்ஞப²லானி போ³தி⁴தானீதி அயம் ஸீஹவிக்கீளிதஸ்ஸ நயஸ்ஸ பூ⁴மீதி இமே தயோ அத்த²னயா.

தேஹி ச ஸித்³தே⁴ஹி த்³வே கம்மனயாபி ஸித்³தா⁴ ஹோந்தீதி. அயம் திகோ ஸப்³ப³த⁴ம்மஸங்க³ஹிதஸப்³ப³பா⁴கி³யோ வேதி³தப்³போ³தி இத³ம் ஸாஸனபட்டா²னம்.

அயம் தாவ நேத்தினயேன குஸலத்திகவண்ணனா.

ஏவம் வேத³னாத்திகாதீ³ஸுபி யதா²ஸம்ப⁴வம் சதுஸச்சனித்³தா⁴ரணாதி³விதி⁴னா ஸோளஸ ஹாரா பஞ்ச நயா நித்³தி³ஸிதப்³பா³, அதிவித்தா²ரப⁴யேன பன ந வித்தா²ரயாம. ஸக்கா ஹி இமினா நயேன தேஸு தேஸு திகது³கேஸு தம்தம்ஹாரனயயோஜனானுரூபத⁴ம்மனித்³தா⁴ரணவஸேன தே தே ஹாரனயா விஞ்ஞுனா நித்³தி³ஸிதுந்தி.

2. தஞ்ச ஸுகி²ந்த்³ரியம் ஸுக²வேத³னா ஏவ ஹோதி ஸாமஞ்ஞஸ்ஸ பே⁴த³பரியாதா³னதோ, பே⁴த³ஸ்ஸ ச ஸாமஞ்ஞபரிச்சாக³தோதி அதி⁴ப்பாயோ. யஸ்மா பன விஸேஸஸாமஞ்ஞானி அவயவஸமுதா³யா விய அஞ்ஞமஞ்ஞதோ பி⁴ன்னானி, தஸ்மா ‘‘ந பன…பே… ஸமானத்த²த்தா’’தி வுத்தம். இதா³னி தமேவ நேஸம் பி⁴ன்னதத்வம் ‘‘அயஞ்ஹீ’’திஆதி³னா விவரதி. தந்தி ஸுக²ஹேதூனம் காரணம். தேன ஸுக²ஸ்ஸ காரணம் ஸுக²ஹேது, ஸுக²ஸ்ஸ காரணகாரணம் ஸுக²மூலந்தி த³ஸ்ஸேதி. ஸுக²ஹேதூனந்தி ஏத்த² ஹேது-ஸத்³தே³ன காரணபா⁴வஸாமஞ்ஞதோ ஹேதுபச்சயா ஸங்க³ஹிதாதி ஆஹ ‘‘புஞ்ஞபஸ்ஸத்³தி⁴ஆதீ³ன’’ந்தி. ஏத்த² ச ஸுக²மூலஸுக²ஹேதூஸு ப²லூபசாரேன, ஸுகா²ரம்மணஸுக²பச்சயட்டா²னேஸு ஸுக²ஸஹசரியாய, அப்³யாபஜ்ஜனிப்³பா³னேஸு து³க்கா²பக³மபா⁴வேன ஸுக²பரியாயோ வுத்தோதி த³ட்ட²ப்³போ³. இட்டா²ஸூதி ஸுகு²பேக்கா²னம் விபரிணாமாஞ்ஞாணஸங்கா²ரது³க்க²தாய அனிட்ட²பா⁴வோபி அத்தீ²தி விஸேஸேதி. உபேக்க²மேவ வா அபேக்கி²த்வா விஸேஸனம் கதம். ஸா ஹி அகுஸலவிபாகபூ⁴தா அனிட்டா²பி அத்தீ²தி. ஏவமாதீ³ஸூதி ஆதி³-ஸத்³தே³ன ‘‘ஸோவக்³கி³கம் ஸுக²விபாக’’ந்தி (தீ³. நி. 1.163) ஏவமாதி³ம் ஸங்க³ண்ஹாதி. இட்ட²பரியாயோ ஹி ஏத்த² ஸுக²-ஸத்³தோ³தி.

ஸங்கா²ரது³க்கா²தீ³ஸூதி ஏத்த² ஆதி³-ஸத்³தே³ன ‘‘டி²திஸுக²ம் விபரிணாமது³க்க²ம், அகுஸலம் காயகம்மம் து³க்கு²த்³ரயம் து³க்க²விபாக’’ந்திஆதி³கே ஸங்க³ண்ஹாதி. யதா²க்கமம் ஸுக²வேத³னா து³க்க²அனிட்ட²பரியாயோ ஹி ஏத்த² து³க்க²-ஸத்³தோ³தி. து³க்க²வேத³னாது³க்க²வத்து²ஆதீ³ஸு து³க்க²ஸத்³த³ப்பவத்தி வுத்தனயேனேவ யோஜேதப்³பா³. விபாகாவிபாகபே⁴தா³ய ஸப்³பா³யபி ஸுக²வேத³னாய வஸேன லக்க²ணஸ்ஸ வுத்தத்தா தது³ப⁴யானுகூலமத்த²ம் விவரந்தோ ‘‘ஸபா⁴வதோ’’திஆதி³மாஹ. தத்த² விபாகா ஸபா⁴வதோ இட்ட²ஸ்ஸ அனுப⁴வனலக்க²ணா. இதரா ஸபா⁴வதோ ஸங்கப்பதோ ச இட்ட²ஸ்ஸ இட்டா²காரஸ்ஸ வா அனுப⁴வனலக்க²ணாதி த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

அஸமானபச்சயேஹி ஏகஜ்ஜ²ம் உப்பத்திதோ ஸமானபச்சயேஹி ஏகஜ்ஜ²ம் உப்பத்தி ஸாதிஸயாதி உக்கம்ஸக³திவிஜானனவஸேன ‘‘ஸமானபச்சயேஹி ஸஹுப்பத்திகாதி அத்தோ²’’தி வுத்தம். அத² வா உப்பஜ்ஜனம் உப்பாதோ³, உப்பஜ்ஜதி ஏதஸ்மாதி உப்பாதோ³தி து³விதோ⁴பி உப்பாதோ³ ஏகுப்பாதா³தி ஏத்த² ஏகஸேஸனயேன ஸங்க³ஹிதோதி இமினா அதி⁴ப்பாயேன ‘‘ஸமா…பே… அத்தோ²’’தி வுத்தம் ஸியா. தேன தானி ஏகவத்து²கானீதி ஏதஸ்ஸ ச ‘‘கப்பேந்தஸ்ஸா’’திஆதி³னா ஸம்ப³ந்தோ⁴. தத்த² புரிமவிகப்பே ஏகம் வத்து² நிஸ்ஸயோ ஏதேஸந்தி யோஜனா, ந ஏகம்யேவ வத்தூ²தி. ஏகேகபூ⁴தஸ்ஸ பூ⁴தத்தயனிஸ்ஸிதத்தா சதுபூ⁴தனிஸ்ஸிதத்தா ச உபாதா³ரூபானம். து³தியவிகப்பே பன ஏகம்யேவ வத்து² ஏதேஸு நிஸ்ஸிதந்தி யோஜனா. நிஸ்ஸயனிஸ்ஸிததாஸங்கா²தஉபகாரோபகத்தப்³ப³பா⁴வதீ³பனம் ஏகவத்து²கவசனந்தி து³தியவிகப்பே மஹாபூ⁴தவஸேன யோஜனா கதா. இதரதா² ஏகம் வத்து² ஏதேஸூதி ஸமாஸத்த²பா⁴வேன உபாதா³ரூபானம்பி பரிக்³க³ஹோ வத்தப்³போ³ ஸியா. பஞ்சவிஞ்ஞாணஸம்படிச்ச²னானந்தி இத³ம் நித³ஸ்ஸனந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம். கிரியமனோதா⁴துசக்கு²விஞ்ஞாணாத³யோபி ஹி ஏகாரம்மணாபி⁴ன்னவத்து²கா சாதி பாகடோயமத்தோ²தி. ஸந்தீரணாதீ³னந்தி ஆதி³-ஸத்³தே³ன வோட்ட²ப்³ப³னஜவனததா³ரம்மணானி ஸங்க³ய்ஹந்தி, ஏதானி ச ஸம்படிச்ச²னாதீ³னி சுதிஆஸன்னானி இதா⁴தி⁴ப்பேதானீதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். தானி ஹி தது³த்³த⁴ம் கம்மஜரூபஸ்ஸ அனுப்பத்திதோ ஏகஸ்மிம்யேவ ஹத³யவத்து²ஸ்மிம் வத்தந்தி, இதரானி பன புரிமபுரிமசித்தக்க²ணுப்பன்னே ஹத³யவத்து²ஸ்மிம் உத்தருத்தரானி பவத்தந்தீதி. ச²ஸு வா வத்தூ²ஸு ஏகம் ஹத³யவத்து²யேவ வத்து² ஏதேஸந்தி ஏவம் பன அத்தே² ஸதி சுதிஆஸன்னதோ இதரேஸம் ஸம்படிச்ச²னாதீ³னம் க³ஹணம் ஸியாதி ஞாதப்³ப³ம்.

ஏத்தா²ஹ – ‘‘கஸ்மா பனேத்த² குஸலத்திகானந்தரம் வேத³னாத்திகோவ வுத்தோ’’தி? கிஸ்மிம் பன வுச்சமானே அயமனுயோகோ³ ந ஸியா, அபிச அவயவானம் அனேகபே⁴த³தாத³ஸ்ஸனத்தா² திகந்தரதே³ஸனா. ஸம்மாஸம்பு³த்³தே⁴ன ஹி குஸலத்திகேன ஸப்³ப³த⁴ம்மானம் திதா⁴ விபா⁴க³ம் த³ஸ்ஸேத்வா புன தத³வயவானம் குஸலாதீ³னம்பி அனேகபே⁴த³பி⁴ன்னதம் த³ஸ்ஸேந்தேன தேஸம் வேத³னாஸம்பயோக³விபா⁴க³விபா⁴வனத்த²ம் ‘‘ஸுகா²ய வேத³னாய ஸம்பயுத்தா’’தி வுத்தம். குஸலா ஹி த⁴ம்மா ஸியா ஸுகா²ய வேத³னாய ஸம்பயுத்தா, ஸியா அது³க்க²மஸுகா²ய வேத³னாய ஸம்பயுத்தா. அகுஸலா த⁴ம்மா ஸியா ஸுகா²ய வேத³னாய ஸம்பயுத்தா, ஸியா து³க்கா²ய வேத³னாய ஸம்பயுத்தா, ஸியா அது³க்க²மஸுகா²ய வேத³னாய ஸம்பயுத்தா, ததா² அப்³யாகதா ஸம்பயோகா³ரஹாதி. ஏவம் குஸலாதி³த⁴ம்மானம் பச்சேகம் வேத³னாபே⁴தே³ன விபா⁴க³த³ஸ்ஸனத்த²ம் குஸலத்திகானந்தரம் வேத³னாத்திகம் வத்வா இதா³னி ஸுக²ஸம்பயுத்தாதீ³னம் பச்சேகம் விபாகாதி³பே⁴த³பி⁴ன்னதம் த³ஸ்ஸேதும் வேத³னாத்திகானந்தரம் விபாகத்திகோ வுத்தோ. ஸுக²ஸம்பயுத்தா ஹி த⁴ம்மா ஸியா விபாகா, ஸியா விபாகத⁴ம்மத⁴ம்மா, ஸியா நேவவிபாகனவிபாகத⁴ம்மத⁴ம்மா. ததா² அது³க்க²மஸுக²ஸம்பயுத்தா, து³க்க²ஸம்பயுத்தா பன ஸியா விபாகா, ஸியா விபாகத⁴ம்மத⁴ம்மாதி இமினா நயேன அவஸேஸத்திகானம் து³கானஞ்ச தஸ்ஸ தஸ்ஸ அனந்தரவசனே பயோஜனம் விபா⁴வேதப்³ப³ம்.

3. விபாகனிருத்திஞ்ச லப⁴ந்தீதி தேஸு விபாகஸத்³த³ஸ்ஸ நிருள்ஹதம் த³ஸ்ஸேதி. ஸுக்ககண்ஹாதீ³தி ஆதி³-ஸத்³தே³ன அகண்ஹஅஸுக்கப²ஸ்ஸாதி³பா⁴வோ பரிக்³க³ஹிதோ. ஸதி பன பாக-ஸத்³த³ஸ்ஸ ப²லபரியாயபா⁴வே ரூபம் விய ந நிஹீனோ பக்கம் விய விஸிட்டோ² பாகோதி விபாகோதி ஏவம் வா ஏத்த² அத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³. ஸப்³யாபாரதாதி ஸஉஸ்ஸாஹதா. ஸந்தானே ஸப்³யாபாரதாதி ஏதேன சித்தப்பயோக³ஸங்கா²தேன கிரியாபா⁴வேன விபாகத⁴ம்மானம் ஸந்தானவிஸேஸமாஹ ‘‘யதோ யஸ்மிம் சித்துப்பாதே³ குஸலாகுஸலா சேதனா, தம்ஸந்தானே ஏவ தஸ்ஸா விபாகுப்பத்தீ’’தி. ஏத்த² ச ‘‘ஸப்³யாபாரதா’’தி ஏதேன ஆவஜ்ஜனத்³வயம் விபாகஞ்ச நிவத்தேதி, ‘‘அனுபச்சி²ன்னாவிஜ்ஜாதண்ஹாமானே’’தி இமினா அவஸிட்ட²ம் கிரியம் நிவத்தேதி. உப⁴யேனபி அனுஸயஸஹாயஸஉஸ்ஸாஹதாலக்க²ணா விபாகத⁴ம்மத⁴ம்மாதி த³ஸ்ஸேதி. லோகுத்தரகுஸலானம்பி ஹி அனுஸயா உபனிஸ்ஸயா ஹோந்தி, யதோ ‘‘கதமே த⁴ம்மா குஸலா? யஸ்மிம் ஸமயே லோகுத்தரம்…பே… தஸ்மிம் ஸமயே அவிஜ்ஜாபச்சயா ஸங்கா²ரா’’திஆதி³னா (விப⁴. 342) அரியமக்³க³சேதனாய அவிஜ்ஜாஉபனிஸ்ஸயதா படிச்சஸமுப்பாத³விப⁴ங்கே³ பகாஸிதா. நிருஸ்ஸாஹஸந்தபா⁴வலக்க²ணா விபாகா, உப⁴யவிபரீதலக்க²ணா நேவவிபாகனவிபாகத⁴ம்மத⁴ம்மாதி.

அபி⁴ஞ்ஞாதி³குஸலானந்தி ஆதி³-ஸத்³தே³ன ‘‘அஹோஸி கம்மம் நாஹோஸி கம்மவிபாகோ’’தி (படி. ம. 1.234) இமினா திகேன ஸங்க³ஹிதம் க³திஉபதி⁴காலபயோகா³பா⁴வேன அவிபாகம் தி³ட்ட²த⁴ம்மவேத³னீயம் உபபஜ்ஜவேத³னீயஞ்ச ஸங்க³ண்ஹாதி. அபராபரியவேத³னீயம் பன ஸம்ஸாரப்பவத்தியம் அஹோஸிகம்மாதி³பா⁴வம் ந ப⁴ஜதி. பா⁴வனாய பஹாதப்³பா³தீ³தி ஆதி³-ஸத்³தே³ன த³ஸ்ஸனேன பஹாதப்³ப³ம் ஸங்க³ண்ஹாதி. உப⁴யம்பி ‘‘விபாகானுப்பாத³னே’’தி வசனதோ க³திஉபதி⁴காலபயோகா³பா⁴வேன அனுப்பன்னவிபாகமேவ அதி⁴ப்பேதம் பா⁴வனாய பஹாதப்³ப³ஸ்ஸபி பவத்திவிபாகஸ்ஸ அனுஜானனதோ. யேஸம் பன பா⁴வனாய பஹாதப்³பா³ அவிபாகா, தேஸம் மதேன ஆதி³-ஸத்³தே³ன த³ஸ்ஸனேன பஹாதப்³ப³ஸ்ஸ அஹோஸிகம்மந்தி ஏவம்பகாரஸ்ஸேவ பரிக்³க³ஹோதி வேதி³தப்³ப³ம்.

4. ‘‘கத²மாதி³ன்னா’’தி அயம்பி பஞ்ஹோ லப்³ப⁴தி. ‘‘ப²லபா⁴வேனா’’தி ஹி ஆதா³னப்பகாரவசனம். கேஸஞ்சி கோ³த்ரபு⁴பச்சவேக்க²ணாதீ³னம் உபேதகிரியபூ⁴தானம் தம்கத்துபூ⁴தானஞ்ச அத்தா²னம் உபேதப்³ப³ஸம்ப³ந்த⁴பா⁴வதோ தத³பி⁴தா⁴யினோபி ஸத்³தா³ ஸம்ப³ந்தா⁴ ஏவாதி ‘‘உபேதஸத்³த³ஸம்ப³ந்தி⁴னா’’தி வுத்தம். உபேதந்தி ஹி உபேதப்³ப³த்தே² வுச்சமானே அவஸ்ஸம் உபேதகிரியா உபேதா ச ஞாயதீதி. ‘‘ரூபதா⁴துயா கோ² பன, க³ஹபதி, யோ ச²ந்தோ³ யோ ராகோ³ யா நந்தீ³ யா தண்ஹா யே உபயுபாதா³னா, சேதஸோ அதி⁴ட்டா²னா அபி⁴னிவேஸா அனுஸயா’’திஆதீ³ஸு ‘‘உபயோ’’தி தண்ஹாதி³ட்டி²யோ அதி⁴ப்பேதாதி ஆஹ ‘‘உபய…பே… தி³ட்டீ²ஹீ’’தி. யதா²ஸம்ப⁴வந்தி ‘‘ஆரம்மணகரணவஸேனா’’திஆதி³னா அட்ட²கதா²யம் வுத்தஅத்தே²ஸு யோ யோ ஸம்ப⁴வதி யோஜேதும், ஸோ ஸோதி அத்தோ². ந வசனானுபுப்³பே³னாதி ‘‘கிம் பன தம் உபேத’’ந்திஆதி³னா வுத்தவசனானுபுப்³பே³ன ந யோஜேதப்³போ³. ஸப்³ப³பச்சயுப்பன்னானந்தி ஸப்³ப³தேபூ⁴மகபச்சயுப்பன்னானம். நாபஜ்ஜதி ஸாமஞ்ஞஜோதனாய விஸேஸே அவட்டா²னதோ விஸேஸத்தி²னா ச விஸேஸோ அனுபயுஜ்ஜதீதி தம் பன விஸேஸம் வுத்தப்பகாரம் நியமேத்வா த³ஸ்ஸேதும் ‘‘போ³த⁴னேய்யா’’திஆதி³ வுத்தம்.

உபேதம் தீ³பேதீதி யதா² ‘‘பாசரியோ’’தி ஏத்த² பக³தோ ஆசரியோ பாசரியோதி ப-ஸத்³தோ³ பக³தம் தீ³பேதி, ஏவம் உப-ஸத்³தோ³ உபேதம் தீ³பேதி ஏவ, ந சேத்த² க³தாதி³அத்தா²னம் ஏகந்தேன பச்சத்தவசனயோகோ³ இச்சி²தோதி. அதிஸத்³தோ³ வியாதி ச இத³ம் ஸஸாத⁴னகிரியாதீ³பனஸாமஞ்ஞேன வுத்தந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம். பச்சயபா⁴வேனாதி ஏதேன புரிமனிப்³ப³த்திம் விஸேஸேதி. தேன ஸஹஜாதஸ்ஸபி உபாதா³னஸ்ஸ ஸங்க³ஹோ கதோ ஹோதி. ஸஹஜாதோபி ஹி த⁴ம்மோ பச்சயபூ⁴தோ புரிமனிப்ப²ன்னோ விய வோஹரீயதி யதா² ‘‘ஏகம் மஹாபூ⁴தம் படிச்ச தயோ மஹாபூ⁴தா’’தி, ‘‘ஏகம் க²ந்த⁴ம் படிச்ச தயோ க²ந்தா⁴’’தி (பட்டா². 1.1.53) ச. தா⁴துகதா²யம் பகாஸிதந்தி ‘‘உபபத்திப⁴வோ பஞ்சஹி க²ந்தே⁴ஹி ஏகாத³ஸஹாயதனேஹி ஸத்தரஸஹி தா⁴தூஹி ஸங்க³ஹிதோ. கதிஹி அஸங்க³ஹிதோ. ந கேஹிசி க²ந்தே⁴ஹி ஏகேனாயதனேன ஏகாய தா⁴துயா அஸங்க³ஹிதோ’’தி (தா⁴து. 67) ஏவமாதி³ம் ஸந்தா⁴யாஹ. தஸ்மா ஏவாதி உபாதி³ன்னஸத்³தா³னபேக்க²த்தா ஏவ. அவிஸேஸேத்வாதி உபாதி³ன்னானுபாதி³ன்னவிஸேஸம் அகத்வா. உபாதா³னானம் ஆரம்மணபா⁴வானதிவத்தனதோ உபாதா³னேஹி உபாதா³தப்³பா³தி வா உபாதா³னியா, உபாதா³தும் வா அரஹந்தீதி உபாதா³னியா, உபாதா³னே நியுத்தாதி வா உபாதா³னியா க-காரஸ்ஸ ய-காரம் கத்வாதி ஏவமேத்த² அத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³தி.

5. விபா³த⁴னம் பீளனம் கிலமனம் உபதாபோ பரிளாஹோ அப்பஸ்ஸத்³தி⁴பா⁴வோ. விதூ³ஸிதா மலீனா ச யதோ கேசி அகிலேஸஸபா⁴வாபி அனிட்ட²ப²லா கா³ரய்ஹா ச ஜாதா.

6. ‘‘ஸீலமத்தகம், பரம் விய மத்தாயா’’திஆதீ³ஸு மத்தா-ஸத்³த³ஸ்ஸ பமாணவாசகதா த³ட்ட²ப்³பா³. மரியாத³வாசகோ வா மத்தா-ஸத்³தோ³. விசாரோ ஹேத்த² ஜா²னங்கே³ஸு ஹேட்டி²மமரியாதோ³, ந பட²மஜ்ஜா²னஉபசாரஜ்ஜா²னேஸு விய விதக்கோ. ஸா பன விசாரமரியாத³தா விதக்காபா⁴வேன ஏதேஸம் ஜாதாதி அவிதக்கக்³க³ஹணம் கதம். இத³ம் வுத்தம் ஹோதி – அவிதக்கா ஹுத்வா விசாரமரியாத³ஜா²னங்கே³ஸு விசாரஹேட்டி²மகோடிகாதி. அத² வா ஈஸத³த்தோ² மத்தா-ஸத்³தோ³ ‘‘மத்தாஸுக²பரிச்சாகா³’’திஆதீ³ஸு (த⁴. ப. 290) விய. அயஞ்ஹேத்த² அத்தோ² – விதக்கரஹிதா பா⁴வனாய அதிஸுகு²மபூ⁴தவிசாரத்தா ஈஸம் விசாரா ச அவிதக்கவிசாரமத்தாதி. ந ஹி இதோ பரம் விசாரோ அத்தீ²தி. யதி³ விதக்கவிஸேஸரஹிதா விசாரமத்தா, ஏவம் ஸந்தே அவிதக்கவசனம் கிமத்தி²யந்தி ஆஹ ‘‘விசாரமத்தவசனேனா’’திஆதி³. யதி³ விசாரமத்ததோ அஞ்ஞேஸம்பி அவிதக்கானம் அத்தி²பா⁴வஜோதனத்த²ம் அவிதக்கவசனம், அவிதக்கா ச விசாரமத்தா அவிசாராதி நிவத்தேதப்³பா³ க³ஹேதப்³பா³ ச, ஏவம் ஸதி விசாரமத்தா விஸேஸனம், அவிதக்கா விஸேஸிதப்³பா³தி விசாரமத்தாவிதக்காதி வத்தப்³ப³ந்தி சோத³னம் மனஸி கத்வா ஆஹ ‘‘விஸேஸனவிஸேஸிதப்³ப³பா⁴வோ’’திஆதி³. யதா²காமந்தி வத்துஇச்சா²னுரூபம். யேன யேன ஹி பகாரேன த⁴ம்மேஸு நிவத்தேதப்³ப³க³ஹேதப்³ப³பா⁴வா லப்³ப⁴ந்தி, தேன தேன பகாரேன விஸேஸனவிஸேஸிதப்³ப³பா⁴வோ ஸம்ப⁴வதீதி. பதா³னம் அனுக்கமோ பதா³னுக்கமோ.

அவிதக்கா ஸவிதக்கா ச ஸவிசாரா அவிசாரா சாதி அவிதக்காஸவிசாரா ஸவிதக்கா அவிசாராதி யோஜேதப்³ப³ம். உப⁴யேகதே³ஸத³ஸ்ஸனம்பி உப⁴யத³ஸ்ஸனந்தி அதி⁴ப்பாயேன ‘‘யதி³ ஸவிதக்கஸவிசாரா’’திஆதி³ வுத்தம். இதரம்பி பகாஸேதுந்தி இத³ம் யதா² ஸவிதக்கஸவிசாரேஸு சித்துப்பாதே³ஸு விதக்கோ அவிதக்கஸவிசாரதாய ‘‘அவிதக்கவிசாரமத்தோ’’தி வுத்தோ, ஏவம் யதா²வுத்தசித்துப்பாதே³ஸு விசாரோ ‘‘ஸவிதக்கஅவிசாரோ’’தி ஸக்கா விஞ்ஞாதுந்தி இமமத்த²ம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம். விதக்காபா⁴வேன ஏதே விசாரமத்தாதி அயம்பி அத்தோ² விஸேஸனிவத்திஅத்த²ம்யேவ மத்தா-ஸத்³த³ம் க³ஹேத்வா வுத்தோ. விசாரமத்தாதி ஹி விசாரமத்தவந்தோதி விஞ்ஞாயமானத்தா தத³ஞ்ஞவிஸேஸவிரஹஸாமஞ்ஞதோ நிவத்தேத்வா விதக்கவிஸேஸவிரஹஸங்கா²தே அவிதக்க-ஸத்³தோ³ ஸன்னிதா⁴பிதோ விஸேஸேதி து³தியஜ்ஜா²னத⁴ம்மேதி. யதா²ஹ ‘‘ந விசாரதோ’’திஆதி³.

7. வேத³யமானாதி அனுப⁴வமானா. ஸுகா²காரேதி இட்டா²காரே, இட்டா²னுப⁴வனாகாரே வா. உதா³ஸினாதி நதிஅபனதிரஹிதா. ஸுக²து³க்கா²னம் அவிருத்³தா⁴ தேஸம் ப்³யவதா⁴யிகாபா⁴வதோ. ஸுக²து³க்கா²னி விய ஹி ஸுக²து³க்கா²னம் அனந்தரம் பவத்தனதோ ப்³யவதா⁴யிகாபூ⁴தா ந தேஹி விருஜ்ஜ²தி, ந பன ஸுக²து³க்கா²னி அனந்தராபவத்திதோ. ‘‘உபபத்திதோ இக்க²தீதி உபேக்கா²’’தி அயம் பனத்தோ² இத⁴ உபேக்கா²-ஸத்³த³ஸ்ஸ ஸப்³பு³பேக்கா²பரியாதா³னதோ ந வுத்தோ. ந ஹி லோப⁴ஸம்பயுத்தாதி³உபேக்கா² உபபத்திதோ இக்க²தீதி. தஸ்மாதி யஸ்மா பீதிஸஹக³தாயேவ ந ஸுக²ஸஹக³தா, ஸுக²ஸஹக³தாபி ந பீதிஸஹக³தா ஏவாதி பீதிஸஹக³தா ஸுக²ஸஹக³தா ச அஞ்ஞமஞ்ஞம் பி⁴ன்னா, தஸ்மா. ஸதிபி ஸுக²ஸஹக³தானம் யேபு⁴ய்யேன பீதிஸஹக³தபா⁴வே யேன ஸுகே²ன ஸமன்னாக³தா ஸுக²ஸஹக³தா ஏவ ஹோந்தி, ந பீதிஸஹக³தா, தம் ஸுக²ம் நிப்பீதிகஸுக²ந்தி அயம் விஸேஸோ இமினா திகேன த³ஸ்ஸிதோதி இமமத்த²ம் விபா⁴வேந்தோ ‘‘பீதிஸஹக³தாதி வத்வா’’திஆதி³மாஹ.

ஸித்³தோ⁴தி ஸாவஸேஸம் நிரவஸேஸஞ்ச ஸுக²பீதியோ ஸங்க³ஹேத்வா பவத்தேஹி பட²மது³தியபதே³ஹி யோ பீதிஸஹக³தோ த⁴ம்மவிஸேஸோ, தம் ஸுக²ம், யோ ச ஸுக²ஸஹக³தோ த⁴ம்மவிஸேஸோ, ஸா பீதீதி ஸதிபி அஞ்ஞமஞ்ஞம் ஸம்ஸட்ட²பா⁴வே பத³ந்தரஸங்க³ஹிதபா⁴வதீ³பனதோஸித்³தோ⁴ ஞாதோ விதி³தோதி அத்தோ². ‘‘சதுத்த²ஜ்ஜா²னஸுக²ம் அதிபணீதஸுக²ந்தி ஓளாரிகங்க³தோ நீஹரித்வா தஸ்ஸ பணீதபா⁴வம் த³ஸ்ஸேதும் அயம் திகோ வுத்தோ’’தி கேசி வத³ந்தி, ததே³தம் ஸப்³பே³ஸம் ஸுக²வேத³னாஸம்பயுத்தத⁴ம்மானம் இத⁴ ‘‘ஸுக²ஸஹக³தா’’தி வுத்தத்தா விசாரேதப்³ப³ம். ததா² ஹி ‘‘ஸுக²பூ⁴மியம் காமாவசரே’’திஆதி³னா (த⁴. ஸ. 1283) ‘‘காமாவசரகுஸலதோ சத்தாரோ ஸோமனஸ்ஸஸஹக³தசித்துப்பாதா³’’திஆதி³னா (த⁴. ஸ. 1598) ச நித்³தே³ஸோ பவத்தோதி.

8. நிப்³பா³னாரம்மணதம் ஸந்தா⁴யாஹ, ந நிப்³பா³னபடிவிஜ்ஜ²னம், இதரதா² கோ³த்ரபு⁴ஸ்ஸ த³ஸ்ஸனபா⁴வாபத்தி அசோத³னீயா ஸியாதி அதி⁴ப்பாயோ. நனு ச தி³ஸ்வா கத்தப்³ப³கிச்சகரணேன ஸோதாபத்திமக்³கோ³வ த³ஸ்ஸனந்தி உக்கம்ஸக³திவிஜானனேன நிப்³பா³னஸ்ஸ படிவிஜ்ஜ²னமேவ த³ஸ்ஸனந்தி கோ³த்ரபு⁴ஸ்ஸ த³ஸ்ஸனபா⁴வாபத்தி ந சோதே³தப்³பா³வாதி? ந, த³ஸ்ஸனஸாமஞ்ஞஸ்ஸேவ ஸுய்யமானத்தா த³ஸ்ஸனகத்தப்³ப³கிச்சகரணானஞ்ச பே⁴தே³ன வுத்தத்தா. தத்த² யதி³பி ‘‘பஞ்ஞாய சஸ்ஸ தி³ஸ்வா ஆஸவா பரிக்கீ²ணா ஹோந்தீ’’திஆதீ³ஸு (ம. நி. 2.182) விய அபி⁴ன்னகாலஸ்ஸபி பி⁴ன்னகாலஸ்ஸ விய பே⁴தோ³பசாரத³ஸ்ஸனதோ பே⁴த³வசனம் யுத்தம், த³ஸ்ஸனவிஸேஸே பன அதி⁴ப்பேதே த³ஸ்ஸனஸாமஞ்ஞவசனம் ந கத்தப்³ப³ந்தி த³ஸ்ஸனஸாமஞ்ஞமத்தம் க³ஹேத்வா சோத³னா கதாதி ‘‘நிப்³பா³னாரம்மணதம் ஸந்தா⁴யாஹா’’தி வுத்தம். து³தியததியமக்³கா³னம்பி த⁴ம்மசக்கு²பரியாயஸப்³பா⁴வதோ ‘‘பா⁴வனாபா⁴வம் அப்பத்த’’ந்தி வுத்தம். தத்த² பா⁴வனா வட்³ட⁴னா. ஸா ச ப³ஹுலம் உப்பத்தியா ஹோதீதி ஆஹ ‘‘புனப்புனம் நிப்³ப³த்தனேனா’’தி. ததா² ஹி ஸதீதி ‘‘உப⁴யபடிக்கே²பவஸேனா’’தி பத³ஸ்ஸ த³ஸ்ஸனபா⁴வனாபடிக்கே²பவஸேனாதி அத்தே² ஸதி. நனு லோகியஸமத²விபஸ்ஸனாபி யதா²ப³லம் காமச்ச²ந்தா³தீ³னம் பஹாயகா, தத்ர கத²மித³ம் வுத்தம், ந ச அஞ்ஞோ பஹாயகோ அத்தீ²தி சோத³னம் ஸந்தா⁴யாஹ ‘‘அஞ்ஞேஹீ’’திஆதி³.

9. அப்பஹாதப்³ப³ஹேதுமத்தேஸூதி அப்பஹாதப்³ப³ஹேதுகமத்தேஸு. ஸப்³போ³ குஸலாப்³யாகதத⁴ம்மோ யதா²தி⁴ப்பேதத்தோ². ஸமாஸோ ந உபபஜ்ஜதி அஸமத்த²பா⁴வதோ. யேஸந்தி யே ததியராஸிபா⁴வேன வுத்தா த⁴ம்மா, அத்தோ² தேஸம். உபி⁴ன்னந்தி விஸும் விஸும் யோஜேதப்³ப³தாய த்³வே பஹாதப்³ப³ஹேதுஸத்³தா³தி கத்வா வுத்தம். ஏதந்தி ‘‘நேவத³ஸ்ஸனேன நபா⁴வனாய பஹாதப்³போ³ ஹேது ஏதேஸம் அத்தீ²’’தி ஏதம் வசனம். தேஹி த³ஸ்ஸனபா⁴வனாபதே³ஹி யுத்தேன பஹாதப்³ப³ஹேதுகபதே³ன. ஏவஞ்ச கத்வாதி ஏவம் த³ஸ்ஸனபா⁴வனாபதே³ஹி பஹாதப்³ப³ஹேதுகபத³ஸ்ஸ விஸும் விஸும் யோஜனதோ. ஏவஞ்ஹி புரிமபத³த்³வய…பே… த³ஸ்ஸனமேதம் ஹோதீதி. ஏவந்தி த³ஸ்ஸனபா⁴வனாஹி நபஹாதப்³போ³ ஹேது ஏதேஸந்தி ஏவம் அத்தே² ஸதி. ‘‘ஹேது…பே… ஸியா’’தி ஏதஸ்ஸ ‘‘புரிமஸ்மிஞ்ஹி அத்தே²’’திஆதி³னா அஹேதுகானம் அக்³க³ஹிதபா⁴வத³ஸ்ஸனவஸேன அத்த²ம் வத்வா இதா³னி ‘‘அத² வா’’திஆதி³னா து³தியஸ்ஸேவ அத்த²ஸ்ஸ யுத்தபா⁴வம் விபா⁴வேந்தோ ‘‘க³ஹேதப்³ப³த்த²ஸ்ஸேவா’’திஆதி³மாஹ. ஸோ ஹி ‘‘ஏவமத்தோ² க³ஹேதப்³போ³’’தி வுத்தத்தா க³ஹேதப்³ப³த்தோ².

10. அஞ்ஞதா²தி ஆரம்மணகரணமத்தே அதி⁴ப்பேதே. கத²ம் பனேதம் ஜானிதப்³ப³ம் ‘‘ஆரம்மணம் கத்வாதி ஏதேன சதுகிச்சஸாத⁴கம் ஆரம்மணகரணம் வுச்சதீ’’தி? ஸாமஞ்ஞஜோதனாய விஸேஸே அவட்டா²னதோ அரியமக்³க³த⁴ம்மானம்யேவ ச அபசயகா³மிபா⁴வதோ. ‘‘சத்தாரோ மக்³கா³ அபரியாபன்னா அபசயகா³மினோ’’தி (த⁴. ஸ. 1021) ஹி வுத்தம். தேனேவாஹ ‘‘அரியமக்³கா³னம் ஏதம் அதி⁴வசன’’ந்தி. ஏதேனேவ வா விஸேஸுபலக்க²ணஹேதுபூ⁴தேன வசனேன யதா²வுத்தோ ஆரம்மணகரணவிஸேஸோ விஞ்ஞாயதி. உக்கம்ஸக³திவிஜானனேன வா அயமத்தோ² வேதி³தப்³போ³. பச்சவேக்க²ணாதீ³னந்தி வோதா³னாத³யோ ஸங்க³ண்ஹாதி. ஹேதுபா⁴வேனாதி ஸம்பாபகஹேதுபா⁴வேன. ஞாபகோ காரகோ ஸம்பாபகோதி திவிதோ⁴ ஹி ஹேது, ததா² ஞாபேதப்³பா³தி³பா⁴வேன ப²லம். யதா² நிரயாதி³மனுஸ்ஸபா⁴வாதி³கா³மிபடிபதா³பா⁴வதோ அகுஸலலோகியகுஸலசித்துப்பாதா³ ‘‘ஆசயகா³மினோ த⁴ம்மா’’தி வுத்தா, ந மிச்சா²தி³ட்டி²ஆதி³லோகியஸம்மாதி³ட்டி²ஆதி³த⁴ம்மா ஏவ, ஏவம் நிப்³பா³னகா³மிபடிபதா³பா⁴வதோ லோகுத்தரகுஸலசித்துப்பாதா³ ‘‘அபசயகா³மினோ’’தி த³ட்ட²ப்³பா³, ந அரியமக்³க³த⁴ம்மா ஏவாதி இமமத்த²ம் த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ ‘‘புரிமபச்சி²மான’’ந்திஆதி³. தத்த² அரியமக்³க³ஸ்ஸேவ நிப்³பா³னகா³மிபடிபதா³பா⁴வோ பரிப்³யத்தோதி தஸ்ஸேவ அபசயகா³மிபா⁴வோ யுத்தோ, தத³னுவத்தகத்தா பன ஸேஸத⁴ம்மே ஸங்க³ஹேத்வா வுத்தம். அபசயே து³க்க²பரிஜானனாதி³னா ஸாதிஸயம் க³மனம் யேஸந்தே அபசயகா³மினோதி ‘‘மக்³கா³ ஏவ அபசயகா³மினோ’’தி வுத்தம். புரிமபச்சி²மானந்தி ச இமஸ்மிம் திகே பட²மபத³து³தியபத³ஸங்க³ஹிதானம் அத்தா²னந்தி அத்தோ². ‘‘ஜயம் வேரம் பஸவதி (த⁴. ப. 201), சரம் வா யதி³ வா திட்ட²’’ந்திஆதீ³ஸு (இதிவு. 86, 110; ஸு. நி. 195) விய ஸானுனாஸிகோ ஆசய-ஸத்³தோ³தி ‘‘அனுனாஸிகலோபோ கதோ’’தி வுத்தம். ஏத்த² ச ‘‘ஆசின’’ந்தி வத்தப்³பே³ ‘‘ஆசய’’ந்தி ப்³யத்தயவஸேன வுத்தந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம். ஆசயா ஹுத்வா க³ச்ச²ந்தீதி ஏதேன அபசினந்தீதி அபசயா, அபசயா ஹுத்வா க³ச்ச²ந்தி பவத்தந்தீதி அயமத்தோ² நயதோ த³ஸ்ஸிதோதி த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

11. லோகியேஸு அஸேக்க²பா⁴வானாபத்தி த³ட்ட²ப்³பா³தி கஸ்மா ஏவம் வுத்தம், நனு –

‘‘ஸிக்க²தீதி கோ² பி⁴க்கு² தஸ்மா ஸேக்கோ²தி வுச்சதி. கிஞ்ச ஸிக்க²தி, அதி⁴ஸீலம்பி ஸிக்க²தி அதி⁴சித்தம்பி ஸிக்க²தி அதி⁴பஞ்ஞம்பி ஸிக்க²தி. ஸிக்க²தீதி கோ² பி⁴க்கு² தஸ்மா ஸேக்கோ²தி வுச்சதி (அ. நி. 3.86). யோபி கல்யாணபுது²ஜ்ஜனோ அனுலோமபடிபதா³ய பரிபூரகாரீ ஸீலஸம்பன்னோ இந்த்³ரியேஸு கு³த்தத்³வாரோ போ⁴ஜனே மத்தஞ்ஞூ ஜாக³ரியானுயோக³மனுயுத்தோ புப்³ப³ரத்தாபரரத்தம் போ³தி⁴பக்கி²யானம் த⁴ம்மானம் பா⁴வனானுயோக³மனுயுத்தோ விஹரதி ‘அஜ்ஜ வா ஸ்வே வா அஞ்ஞதரம் ஸாமஞ்ஞப²லம் அதி⁴க³மிஸ்ஸாமீ’தி, ஸோபி ஸிக்க²தீதி ஸேக்கோ²’’தி –

வசனதோ யதா²வுத்தகல்யாணபுது²ஜ்ஜனஸ்ஸபி ஸீலாதி³த⁴ம்மா ஸேக்கா²தி வுச்சந்தீதி? ந, பரியாயபா⁴வதோ. நிப்பரியாயேன ஹி ஸேக்கா²ஸேக்க²பா⁴வோ யதா²ஸம்ப⁴வம் மக்³க³ப²லத⁴ம்மேஸு ஏவாதி லோகியேஸு ஸேக்க²பா⁴வாஸங்காபா⁴வதோ அஸேக்க²பா⁴வானாபத்தி வுத்தா. தேனேவாஹ ‘‘ஸீலஸமாதீ⁴’’திஆதி³. அரஹத்தப²லத⁴ம்மாபி ஸிக்கா²ப²லபா⁴வேன பவத்தனதோ ஹேட்டி²மப²லத⁴ம்மா விய ஸிக்கா²ஸு ஜாதாதிஆதி³அத்தே²ஹி ஸேக்கா² ஸியும், ஹேட்டி²மப²லத⁴ம்மாபி வா ஸிக்கா²ப²லபா⁴வேன பவத்தனதோ அரஹத்தப²லத⁴ம்மா விய அஸேக்கா²தி சோத³னம் மனஸிகத்வா ‘‘பரினிட்டி²தஸிக்கா²கிச்சத்தா’’தி வுத்தம், ததா² ‘‘ஹேட்டி²மப²லேஸு பனா’’திஆதி³. ‘‘தம் ஏவ ஸாலிம் பு⁴ஞ்ஜாமி, ஸா ஏவ தித்திரீ, தானி ஏவ ஓஸதா⁴னீ’’திஆதீ³ஸு தம்ஸதி³ஸேஸு தப்³போ³ஹாரோ த³ட்ட²ப்³போ³. ஏதேன ச ஸேக்க²ஸதி³ஸா அஸேக்கா² யதா² ‘‘அமனுஸ்ஸோ’’தி வுத்தம் ஹோதீதி அஞ்ஞே. அஞ்ஞத்த² ‘‘அரிட்ட²’’ந்திஆதீ³ஸு வுத்³தி⁴அத்தே²பி அ-காரோ தி³ஸ்ஸதீதி வுத்³தி⁴ப்பத்தா ஸேக்கா² அஸேக்கா²தி அயம்பி அத்தோ² வுத்தோ.

12. கிலேஸவிக்க²ம்ப⁴னஸமத்த²தாயாதி இத³ம் நித³ஸ்ஸனமத்தம் த³ட்ட²ப்³ப³ம். விதக்காதி³விக்க²ம்ப⁴னஸமத்த²தாபி ஹேத்த² லப்³ப⁴தீதி. அகுஸலவித்³த⁴ம்ஸனரஸத்தா வா குஸலானம் தத்த² ஸாதிஸயகிச்சயுத்ததம் பரித்தத⁴ம்மேஹி மஹக்³க³தானம் பகாஸேதும் ‘‘கிலேஸவிக்க²ம்ப⁴னஸமத்த²தாயா’’தி வுத்தம். விபாககிரியேஸு தீ³க⁴ஸந்தானதாவ, ந கிலேஸவிக்க²ம்ப⁴னஸமத்த²தா விபுலப²லதா சாதி அத்தோ². ‘‘விபுலம் ப²லம் விபுலப²ல’’ந்தி ஏவம் பன அத்தே² க³ய்ஹமானே விபாகேஸுபி விபுலப²லதா லப்³ப⁴தேவ. ஸோபி ஏகஸேஸனயேன அட்ட²கதா²யம் வுத்தோதி வேதி³தப்³போ³. மஹந்தேஹி க³தா படிபன்னாதி அயம் பனத்தோ² திண்ணம்பி ஸாதா⁴ரணோதி. கு³ணதோ அயம் ஏத்தகோதி ஸத்தானம் பமாணம் கரோந்தா விய பவத்தந்தீதி ஓளாரிகா கிலேஸா ‘‘பமாணகரா’’தி வுத்தா. தேஹி பரிதோ க²ண்டி³தா பரிச்சி²ன்னாதி பரித்தா. ஸதிபி கேஹிசி பரிச்சி²ன்னத்தே மஹாபமாணபா⁴வேன க³தா பவத்தாதி மஹக்³க³தா. பரிச்சே²த³கரானம் கிலேஸானம் ஸுகு²மானம்பி அகோ³சரபா⁴வதோ தேஹி ந கத²ஞ்சிபி பரிச்சி²ன்னா வீதிக்கந்தாதி அபரிச்சி²ன்னா அப்பமாணா, யதோ தே ‘‘அபரியாபன்னா’’திபி வுச்சந்தி.

14. தித்திம் ந ஜனேந்தி ஸந்ததரதாய அஸேசனகபா⁴வதோ. ஏத்த² ச ‘‘பமாணகரேஹீ’’திஆதி³கோ அத்த²விகப்போ ‘‘அதப்பகத்தே²னா’’திஆதி³காய ஹீனத்திகபத³வண்ணனாய பரதோ ப³ஹூஸு போத்த²கேஸு லிகீ²யதி, யதா²டா²னே ஏவ பன ஆனேத்வா வத்தப்³போ³.

15. லோகியஸாது⁴ஜனேஹிபி அதிஜிகு³ச்ச²னீயேஸு ஆனந்தரியகம்மனத்தி²கவாதா³தீ³ஸு பவத்தி வினா விபல்லாஸப³லவபா⁴வேன ந ஹோதீதி ‘‘விபரியாஸத³ள்ஹதாயா’’தி வுத்தம். ஏதேனாதி ‘‘விபாகதா³னே ஸதீ’’திஆதி³னா ஸதிபி காலனியமே விபாகுப்பாத³னே ஸாஸங்கவசனேன. தஸ்மாதி யஸ்மா யதா²வுத்தனயேன நியததாய அதிப்பஸங்கோ³ து³ன்னிவாரோ, தஸ்மா. ப³லவதா…பே… பவத்தீதி ஏதேன அஸமானஜாதிகேன அனிவத்தனீயவிபாகதம், ஸமானஜாதிகேன ச விபாகானுப்பாத³னேபி அனந்தரம் விபாகுப்பாத³னஸமத்த²தாய அவிஹந்தப்³ப³தம் அனந்தரிகானம் த³ஸ்ஸேதி. யதோ தேஸம் விபாகத⁴ம்மதா விய ஸபா⁴வஸித்³தா⁴ நியதானந்தரியதா. அஞ்ஞஸ்ஸ…பே… தா³னதோதி இமினாபி அஸமானஜாதிகாதீ³ஹி அனிவத்தனீயப²லதம் ஏவ விபா⁴வேதி.

சோத³கோ அதி⁴ப்பாயம் அஜானந்தோ ‘‘நனூ’’திஆதி³னா அதிப்பஸங்க³மேவ சோதே³தி. இதரோ ‘‘நாபஜ்ஜதீ’’திஆதி³னா அத்தனோ அதி⁴ப்பாயம் விவரதி. ஏகந்தேதி அவஸ்ஸம்பா⁴வினி. ஸன்னியதத்தாதி ஸம்பாத³னே ஜனனே நியதபா⁴வதோ. உபரதா அவிபச்சனஸபா⁴வாஸங்கா யேஸு தானி உபரதாவிபச்ச…பே… ஸங்கானி, தப்³பா⁴வோ உப…பே… ஸங்கத்தம், தஸ்மா. ‘‘ந ஸமத்த²தாவிகா⁴தத்தாதி ப³லவதாபி ஆனந்தரியேன அனுபஹந்தப்³ப³தம் ஆஹ. உபத்த²ம்ப⁴கானி அனுப³லப்பதா³யகானி ஹோந்தி உப்பத்தியா ஸந்தானஸ்ஸ விஸேஸிதத்தா. தேன நேஸம் விபாகானுப்பாத³னேபி அமோக⁴வுத்திதம் ஆஹ.

16. மக்³க³கிச்சம் பரிஞ்ஞாதி³. அட்ட²ங்கி³கமக்³க³ஸம்மாதி³ட்டி²மக்³க³ஸம்பயுத்தாலோபா⁴தோ³ஸஸங்கா²தேஹி மக்³க³ஹேதூஹி மக்³க³ஸம்பயுத்தக²ந்த⁴ஸேஸமக்³க³ங்க³ஸம்மாதி³ட்டீ²னம் ஸஹேதுகபா⁴வத³ஸ்ஸனதோ திண்ணம் நயானம் அஸங்க³ஹிதஸங்க³ண்ஹனவஸேனாதி வுத்தம். ஹேதுப³ஹுதாவஸேனாதி ப³ஹுஹேதுகஸ்ஸ பட²மனயஸ்ஸ அனந்தரம் ப³ஹுஹேதுகதாஸாமஞ்ஞேன நிக்கே²பகண்ட³பாளியம் ததியம் வுத்தனயோ இத⁴ அட்ட²கதா²யம் து³தியம் வுத்தோ. யதா²ஸகம் பச்சயேஹி பவத்தமானேஸு நிரீஹகேஸு த⁴ம்மேஸு கேஸஞ்சி அனுவத்தனீயபா⁴வோ ந கேவலம் த⁴ம்மஸபா⁴வதோயேவ, அத² கோ² புரிமத⁴ம்மானம் பவத்திவிஸேஸேனபி ஹோதீதி ஆஹ ‘‘புப்³பா³பி⁴ஸங்கா²ரவஸேனா’’தி. பவத்திவிஸேஸோ ஹி புரிமபுரிமானம் சித்தசேதஸிகானம் உத்தருத்தரேஸு விஸேஸாதா⁴னம் பா⁴வனாபுப்³பா³பி⁴ஸங்கா²ரோதி. அனுவத்தயமானோதி க³ருகாரயமானோ. உதா³ஹரணவஸேனாதி நித³ஸ்ஸனவஸேன, ந நிரவஸேஸத³ஸ்ஸனவஸேன. யஸ்மா பனாதிஆதி³னா யதா²வுத்தம் அத்த²ம் பாட²ந்தரேன ஸாதே⁴தி. தத்த² ஹி அதி⁴பதிபச்சயஸ்ஸ பச்சனீயே டி²தத்தா மக்³கோ³ அதி⁴பதி மக்³கா³தி⁴பதீதி அயமத்தோ² லப்³ப⁴தீதி. ஸமானஸத்³த³த்த²வஸேனாதி ஸதிபி அஞ்ஞபத³த்த²ஸமானாதி⁴கரணஸமாஸத்த²பே⁴தே³ மக்³கா³தி⁴பதிஸத்³த³த்த²பே⁴தா³பா⁴வம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம்.

17. உப்பன்ன-ஸத்³தோ³ உப்பாதா³தி³ம் படிபஜ்ஜமானோ, பத்வா விக³தோ சாதி து³விதே⁴ஸு அத்தே²ஸு உப⁴யேஸம்பி வாசகோ, ந புரிமானம்யேவாதி தமத்த²ம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘அனுப்பன்னா’’திஆதி³மாஹ. தத்த² உப்பன்னபா⁴வோ உப்பாதா³தி³ப்பத்ததா. தேன அதீதாபி ஸங்க³ஹிதா ஹோந்தி. தேனேவாஹ ‘‘ஸப்³போ³ உப்பன்னபா⁴வோ’’தி. உப்பன்னத⁴ம்மபா⁴வோ ‘‘உப்பன்னா த⁴ம்மா’’தி பதே³ன க³ஹிதத⁴ம்மபா⁴வோ, வத்தமானத⁴ம்மபா⁴வோதி அத்தோ². யோ வா உப்பாதா³தி³ப்பத்தோ அத்தனோ ச ஸபா⁴வம் தா⁴ரேதி பச்சயேஹி ச தா⁴ரீயதி, ஸோ உப்பன்னத⁴ம்மோதி பச்சுப்பன்னபா⁴வோ உப்பன்னத⁴ம்மபா⁴வோதி ஏவமேத்த² அத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³. உப்பன்னத⁴ம்மே வத்வா ‘‘அனுப்பன்னா’’தி வசனம் ந யதா²தி⁴க³தபடிஸேத⁴னந்தி கத²மித³ம் பச்சேதப்³ப³ந்தி ஆஹ ‘‘யதி³ ஹீ’’திஆதி³. கேசி பனேத்த² ‘‘உப்பன்னாதி பதே³ன அதீதாபி ஸங்க³ஹிதா. யதி³ ந ஸங்க³ஹிதா, நிப்³பா³னம் விய தேபி நவத்தப்³பா³தி வத்தப்³ப³ம் ஸியா, ந ச ததா² வுத்த’’ந்தி வத³ந்தி, தம் பன தேஸம் மதிமத்தமேவ. அயம் பன திகோ த்³வின்னம் அத்³தா⁴னம் வஸேன பூரேத்வா த³ஸ்ஸிதோதி அட்ட²கதா²யம் வக்க²தீதி. ஏவம் ஸந்தே கஸ்மா அதீதா நவத்தப்³பா³தி ந வுத்தாதி? த⁴ம்மவஸேன அஸங்க³ஹிதத்தாபா⁴வதோ. த⁴ம்மவஸேன ஹி அஸங்க³ஹிதம் நிப்³பா³னம் தத்த² நவத்தப்³ப³ம் ஜாதம், ந ச நியோக³தோ அதீதா நாம த⁴ம்மா கேசி அத்தி², யே இத⁴ அஸங்க³ஹிதத்தா நவத்தப்³பா³ ஸியுந்தி. ப²லனிப்³ப³த்திதோ காரணஸ்ஸ புரேதரம் நிப்³ப³த்தி இத⁴ பரினிட்டி²தஸத்³தே³ன வுச்சதி, ந தஸ்ஸ ஹுத்வா விக³தபா⁴வோதி ஆஹ ‘‘அனாக³தே வா’’தி. யதோ மேத்தேய்யஸ்ஸ ப⁴க³வதோ உப்பஜ்ஜனகப²லம்பி ‘‘உப்பாதீ³’’தி வுச்சதி.

20. யஸ்ஸ ஜா²னா வுட்ட²ஹித்வாதிஆதி³னா ‘‘தேனானந்தா³’’திஆதி³பாளியா ஹேட்டா²பாளிம் அத்த²வஸேன த³ஸ்ஸேதி. அயஞ்ஹி தத்த² பாளி –

‘‘கத²ஞ்சானந்த³, பி⁴க்கு² அஜ்ஜ²த்தமேவ சித்தம் ஸண்ட²பேதி ஸன்னிஸாதே³தி ஏகோதி³ம் கரோதி ஸமாத³ஹதி. இதா⁴னந்த³, பி⁴க்கு² விவிச்சேவ…பே… சதுத்த²ம் ஜா²னம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி. ஏவம் கோ²…பே… ஸமாத³ஹதி. ஸோ அஜ்ஜ²த்தம் ஸுஞ்ஞதம் மனஸி கரோதி, தஸ்ஸ அஜ்ஜ²த்தம் ஸுஞ்ஞதம் மனஸிகரோதோ ஸுஞ்ஞதாய சித்தம் ந பக்க²ந்த³தி…பே… முச்சதி. ஏவம் ஸந்தமேதம், ஆனந்த³, பி⁴க்கு² ஏவம் ஸம்பஜானாதி அஜ்ஜ²த்தம் கோ² மே ஸுஞ்ஞதம் மனஸிகரோதோ அஜ்ஜ²த்தம் ஸுஞ்ஞதாய சித்தம் ந பக்க²ந்த³தி…பே… முச்சதீதி, இதிஹ தத்த² ஸம்பஜானோ ஹோதி. ஸோ ப³ஹித்³தா⁴ ஸுஞ்ஞதம்…பே… அஜ்ஜ²த்தப³ஹித்³தா⁴ ஸுஞ்ஞதம்…பே… ஸோ ஆனேஞ்ஜம் மனஸி கரோதி, தஸ்ஸ ஆனேஞ்ஜம் மனஸிகரோதோ ஆனேஞ்ஜாய சித்தம் ந பக்க²ந்த³தி…பே… முச்சதீதி, இதிஹ தத்த² ஸம்பஜானோ ஹோதி. தேனானந்த³, பி⁴க்கு²னா’’தி (ம. நி. 3.188).

தத்த² அஜ்ஜ²த்தஸுஞ்ஞதாதீ³ஸூதி அஜ்ஜ²த்தம் ப³ஹித்³தா⁴ அஜ்ஜ²த்தப³ஹித்³தா⁴ ச ஸுஞ்ஞதாய ஆனேஞ்ஜே ச. பட²மஜ்ஜா²னாதி³ஸமாதி⁴னிமித்தேதி பாத³கபூ⁴தபட²மஜ்ஜா²னாதி³ஸமாதி⁴னிமித்தே. அபகு³ணபாத³கஜ்ஜா²னதோ வுட்டி²தஸ்ஸ ஹி அஜ்ஜ²த்தம் ஸுஞ்ஞதம் மனஸிகரோதோ தத்த² சித்தம் ந பக்க²ந்த³தி. ததோ ‘‘பரஸ்ஸ ஸந்தானே நு கோ² கத²’’ந்தி ப³ஹித்³தா⁴ மனஸி கரோதி, தத்த²பி ந பக்க²ந்த³தி. ததோ ‘‘காலேன அத்தனோ ஸந்தானே, காலேன பரஸ்ஸ ஸந்தானே நு கோ² கத²’’ந்தி அஜ்ஜ²த்தப³ஹித்³தா⁴ மனஸி கரோதி, தத்த²பி ந பக்க²ந்த³தி. ததோ உப⁴தோபா⁴க³விமுத்தோ ஹோதுகாமோ ‘‘அரூபஸமாபத்தியம் நு கோ² கத²’’ந்தி ஆனேஞ்ஜம் மனஸி கரோதி, தத்த²பி ந பக்க²ந்த³தி. ‘‘இதா³னி மே சித்தம் ந பக்க²ந்த³தீ’’தி விஸ்ஸட்ட²வீரியேன ந ப⁴விதப்³ப³ம், பாத³கஜ்ஜா²னமேவ பன ஸாது⁴கம் புனப்புனம் மனஸி காதப்³ப³ம், ஏவமஸ்ஸ ருக்க²ம் சி²ந்த³தோ ப²ரஸும்ஹி அவஹந்தே புனப்புனம் நிஸிதனிஸிதம் காரேத்வா சி²ந்த³ந்தஸ்ஸ சி²ஜ்ஜே ப²ரஸு விய கம்மட்டா²னே மனஸிகாரோ வஹதீதி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘தஸ்மிம்யேவா’’திஆதி³ வுத்தந்தி.

அத்த²தோ ச அஸமானத்தாதி இத³ம் கஸ்மா வுத்தம். நனு யேஸு அத்தே²ஸு அஜ்ஜ²த்த-ஸத்³தோ³ வத்ததி, தே ஸப்³பே³ த³ஸ்ஸேத்வா இதா⁴தி⁴ப்பேதத்த²னித்³தா⁴ரணத்த²ம் அத்து²த்³தா⁴ரவஸேனேதம் வுத்தம். சக்கா²தீ³ஸு ச அஜ்ஜ²த்திக-ஸத்³தோ³ அஜ்ஜ²த்தானம் அப்³ப⁴ந்தரதாவிஸேஸமுபாதா³ய பவத்ததி, யதோ தே அஜ்ஜ²த்தஅஜ்ஜ²த்தாதி வுச்சந்தி. அபிச ‘‘ச² அஜ்ஜ²த்திகானீ’’தி இத³ம் அஜ்ஜ²த்திக-ஸத்³த³ஸ்ஸ சக்கா²தீ³னம் அஜ்ஜ²த்தபா⁴வவிபா⁴வனஸப்³பா⁴வதோ இத⁴ உதா³ஹரணவஸேன வுத்தம். தேனேவ ஹி அட்ட²கதா²யம் அஜ்ஜ²த்திகது³கே ‘‘அஜ்ஜ²த்தாவ அஜ்ஜ²த்திகா’’தி வுத்தம். ஏவஞ்ச ஸதி ந ஏத்த² ஸத்³த³தோ அஸமானதாபி ஸியா, தஸ்மாயேவ யதா²வுத்தசோத³னம் விஸோதே⁴ந்தோ ‘‘அயம் பனேத்தா²’’திஆதி³மாஹ. தேனாதி தஸ்மா. தம்வாசகஸ்ஸாதி அஜ்ஜ²த்தஜ்ஜ²த்தவாசகஸ்ஸ ஸக்கா வத்தும் தத³த்த²ஸ்ஸ அஜ்ஜ²த்தபா⁴வஸப்³பா⁴வதோ.

‘‘ந கோ², ஆனந்த³, பி⁴க்கு² ஸோப⁴தி ஸங்க³ணிகாராமோ ஸங்க³ணிகாரதோ ஸங்க³ணிகாராமதம் அனுயுத்தோ’’திஆதி³னா (ம. நி. 3.186) பப்³ப³ஜிதாஸாருப்பஸ்ஸ நேக்க²ம்மஸுகா²தி³னிகாமலாபி⁴தாய அபா⁴வஸ்ஸ ச த³ஸ்ஸனேன ஸங்க³ணிகாராமதாய, ‘‘நாஹம், ஆனந்த³, ஏகம் ரூபம்பி ஸமனுபஸ்ஸாமி, யத்த² ரத்தஸ்ஸ யதா²பி⁴ரதஸ்ஸ ரூபஸ்ஸ விபரிணாமஞ்ஞதா²பா⁴வா ந உப்பஜ்ஜேய்யும் ஸோகபரி…பே… உபாயாஸா’’தி (ம. நி. 3.186) ஏவம் ரூபாதி³ரதியா ச ஆதீ³னவம் வத்வா ஸசே கோசி து³ப்பஞ்ஞஜாதிகோ பப்³ப³ஜிதோ வதே³ய்ய ‘‘ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴ கே²த்தே பவிட்டா² கா³வியோ விய அம்ஹேயேவ க³ணதோ நீஹரதி, ஏகீபா⁴வே நியோஜேதி, ஸயம் பன ராஜராஜமஹாமத்தாதீ³ஹி பரிவுதோ விஹரதீ’’தி, தஸ்ஸ வசனோகாஸுபச்சே²த³னத்த²ம் சக்கவாளபரியந்தாய பரிஸாய மஜ்ஜே² நிஸின்னோபி ததா²க³தோ ஏககோவாதி த³ஸ்ஸனத்த²ம் ‘‘அயம் கோ² பனா’’தி தே³ஸனா ஆரத்³தா⁴தி ஆஹ ‘‘தப்படிபக்க²விஹாரத³ஸ்ஸனத்த²’’ந்தி. தத்த² ஸப்³ப³னிமித்தானந்தி ரூபாதீ³னம் ஸங்க²தனிமித்தானம். அஜ்ஜ²த்தந்தி விஸயஜ்ஜ²த்தம். ஸுஞ்ஞதந்தி அனத்தானுபஸ்ஸனானுபா⁴வனிப்³ப³த்தப²லஸமாபத்திம். தேனேவாஹ ‘‘அஜ்ஜ²த்த’’ந்திஆதி³. தத்த² து³தியே விகப்பே டா²ன-ஸத்³தோ³ காரணபரியாயோ த³ட்ட²ப்³போ³. ஸச்சகஸுத்தேனாதி மஹாஸச்சகஸுத்தேன. தத்த² ஹி –

‘‘அபி⁴ஜானாமி கோ² பனாஹம், அக்³கி³வேஸ்ஸன, அனேகஸதாய பரிஸாய த⁴ம்மம் தே³ஸேதா, அபிஸ்ஸு மம் ஏகமேகோ ஏவம் மஞ்ஞதி ‘மமேவாரப்³ப⁴ ஸமணோ கோ³தமோ த⁴ம்மம் தே³ஸேதீ’தி. ந கோ² பனேதம், அக்³கி³வேஸ்ஸன, ஏவம் த³ட்ட²ப்³ப³ம். யாவதே³வ விஞ்ஞாபனத்தா²ய ததா²க³தோ பரேஸம் த⁴ம்மம் தே³ஸேதீதி. ஸோ கோ² அஹம், அக்³கி³வேஸ்ஸன, தஸ்ஸாயேவ கதா²ய பரியோஸானே தஸ்மிம்யேவ புரிமஸ்மிம் ஸமாதி⁴னிமித்தே அஜ்ஜ²த்தமேவ சித்தம் ஸண்ட²பேமி ஸன்னிஸாதே³மி, ஏகோதி³ம் கரோமி, ஸமாத³ஹாமி ‘யேன ஸுத³ம் நிச்சகப்பம் விஹராமீ’’தி (ம. நி. 1.387) –