6. ரூபபரிச்சே²த³வண்ணனா

1. ஏவம் தாவ சித்தசேதஸிகவஸேன து³வித⁴ம் அபி⁴த⁴ம்மத்த²ம் த³ஸ்ஸேத்வா இதா³னி ரூபம், தத³னந்தரஞ்ச நிப்³பா³னம் த³ஸ்ஸேதுமாரப⁴ந்தோ ஆஹ ‘‘ஏத்தாவதா’’த்யாதி³. ஸப்பபே⁴த³ப்பவத்திகா உத்³தே³ஸனித்³தே³ஸபடினித்³தே³ஸவஸேன தீஹி பரிச்சே²தே³ஹி வுத்தப்பபே⁴த³வந்தோ, பவத்திபடிஸந்தி⁴வஸேன த்³வீஹி பரிச்சே²தே³ஹி வுத்தப்பவத்திவந்தோ ச சித்தசேதஸிகா த⁴ம்மா ஏத்தாவதா பஞ்சஹி பரிச்சே²தே³ஹி விப⁴த்தா ஹி யஸ்மா, இதா³னி யதா²னுப்பத்தம் ரூபம் பவுச்சதீதி யோஜனா.

2. இதா³னி யதா²படிஞ்ஞாதரூபவிபா⁴க³த்த²ம் மாதிகம் ட²பேதும் ‘‘ஸமுத்³தே³ஸா’’த்யாதி³ வுத்தம். ஸங்கே²பதோ உத்³தி³ஸனம் ஸமுத்³தே³ஸோ. ஏகவிதா⁴தி³வஸேன விப⁴ஜனம் விபா⁴கோ³, ஸமுட்டா²தி ஏதஸ்மா ப²லந்தி ஸமுட்டா²னம், கம்மாத³யோ ரூபஜனகபச்சயா. சக்கு²த³ஸகாத³யோ கலாபா. பவத்திக்கமதோ சேதி ப⁴வகாலஸத்தபே⁴தே³ன ரூபானம் உப்பத்திக்கமதோ.

ரூபஸமுத்³தே³ஸவண்ணனா

3. உபாதி³ன்னானுபாதி³ன்னஸந்தானேஸு ஸஸம்பா⁴ரதா⁴துவஸேன மஹந்தா ஹுத்வா பூ⁴தா பாதுபூ⁴தாதி மஹாபூ⁴தா (த⁴. ஸ. அட்ட². 584). அத²வா அனேகவித⁴அப்³பு⁴தவிஸேஸத³ஸ்ஸனேன, அனேகாபூ⁴தத³ஸ்ஸனேன வா மஹந்தானி அப்³பு⁴தானி, அபூ⁴தானி வா ஏதேஸூதி மஹாபூ⁴தா, மாயாகாராத³யோ. தேஹி ஸமானா ஸயம் அனீலாதி³ஸபா⁴வானேவ நீலாதி³உபாதா³யரூபத³ஸ்ஸனாதி³தோதி மஹாபூ⁴தா. மனாபவண்ணஸண்டா²னாதீ³ஹி வா ஸத்தானம் வஞ்சிகா யக்கி²னிஆத³யோ விய மனாபஇத்தி²புரிஸரூபத³ஸ்ஸனாதி³னா ஸத்தானம் வஞ்சகத்தா மஹந்தானி அபூ⁴தானி ஏதேஸூதி மஹாபூ⁴தா. வுத்தம்பி ஹேதம் –

‘‘மஹந்தா பாதுபூ⁴தாதி, மஹாபூ⁴தஸமாதி வா;

வஞ்சகத்தா அபூ⁴தேன, ‘மஹாபூ⁴தா’தி ஸம்மதா’’தி. (அபி⁴த⁴. 626);

அத² வா மஹந்தபாதுபா⁴வதோ மஹந்தானி ப⁴வந்தி ஏதேஸு உபாதா³ரூபானி, பூ⁴தானி சாதி மஹாபூ⁴தானி. மஹாபூ⁴தே உபாதா³ய பவத்தம் ரூபம் உபாதா³யரூபம். யதி³ ஏவம் ‘‘ஏகம் மஹாபூ⁴தம் படிச்ச ததோ மஹாபூ⁴தா’’த்யாதி³வசனதோ (பட்டா². 1.1.53) ஏகேகமஹாபூ⁴தா ஸேஸமஹாபூ⁴தானம் நிஸ்ஸயா ஹோந்தீதி தேஸம்பி உபாதா³யரூபதாபஸங்கோ³தி? நயித³மேவம் உபாதா³யேவ பவத்தரூபானம் தம்ஸமஞ்ஞாஸித்³தி⁴தோ. யஞ்ஹி மஹாபூ⁴தே உபாதி³யதி, ஸயஞ்ச அஞ்ஞேஹி உபாதீ³யதி. ந தம் உபாதா³யரூபம். யம் பன உபாதீ³யதேவ, ந கேனசி உபாதீ³யதி, ததே³வ உபாதா³யரூபந்தி நத்தி² பூ⁴தானம் தப்³போ³ஹாரப்பஸங்கோ³. அபிச சதுன்னம் மஹாபூ⁴தானம் உபாதா³யரூபந்தி உபாதா³யரூபலக்க²ணந்தி நத்தி² தயோ உபாதா³ய பவத்தானம் உபாதா³யரூபதாதி.

4. பத²னட்டே²ன பத²வீ, தருபப்³ப³தாதீ³னம் பகதிபத²வீ விய ஸஹஜாதரூபானம் பதிட்டா²னபா⁴வேன பக்கா²யதி, உபட்டா²தீதி வுத்தம் ஹோதி, பத²வீ ஏவ தா⁴து ஸலக்க²ணதா⁴ரணாதி³தோ நிஸ்ஸத்தனிஜ்ஜீவட்டே²ன ஸரீரஸேலாவயவதா⁴துஸதி³ஸத்தா சாதி பத²வீதா⁴து. ஆபேதி ஸஹஜாதரூபானி பத்த²ரதி, ஆபாயதி வா ப்³ரூஹேதி வட்³டே⁴தீதி ஆபோ. தேஜேதி பரிபாசேதி, நிஸேதி வா திக்க²பா⁴வேன ஸேஸபூ⁴தத்தயம் உஸ்மாபேதீதி தேஜோ. வாயதி தே³ஸந்தருப்பத்திஹேதுபா⁴வேன பூ⁴தஸங்கா⁴தம் பாபேதீதி வாயோ. சதஸ்ஸோபி பனேதா யதா²க்கமம் கதி²னத்தத³வத்தஉண்ஹத்தவித்த²ம்ப⁴னத்தலக்க²ணாதி த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

5. சக்கா²தீ³னம் வசனத்தோ² ஹேட்டா² கதி²தோவ. பஸாத³ரூபம் நாம சதுன்னம் மஹாபூ⁴தானம் பஸன்னபா⁴வஹேதுகத்தா. தம் பன யதா²க்கமம் த³ட்டு²காமதாஸோதுகாமதாகா⁴யிதுகாமதாஸாயிதுகாமதாபு²ஸிதுகாமதானிதா³னகம்மஸமுட்டா²னபூ⁴தப்பஸாத³லக்க²ணம். தத்த² சக்கு² தாவ மஜ்ஜே² கண்ஹமண்ட³லஸ்ஸ ஊகாஸிரப்பமாணே அபி⁴முகே² டி²தானம் ஸரீரஸண்டா²னுப்பத்திபதே³ஸே தேலமிவ பிசுபடலானி ஸத்தக்கி²படலானி ப்³யாபேத்வா தா⁴ரணனஹாபனமண்ட³னபீ³ஜனகிச்சாஹி சதூஹி தா⁴தீஹி விய க²த்தியகுமாரோ ஸந்தா⁴ரணப³ந்த⁴னபரிபாசனஸமுதீ³ரணகிச்சாஹி சதூஹி தா⁴தூஹி கதூபகாரம் உதுசித்தாஹாரேஹி உபத்த²ம்பி⁴யமானம் ஆயுனா பரிபாலியமானம் வண்ணாதீ³ஹி பரிவாரிதம் யதா²யோக³ம் சக்கு²விஞ்ஞாணாதீ³னம் வத்து²த்³வாரபா⁴வம் ஸதே⁴ந்தம் பவத்ததி, இதரம் ‘‘ஸஸம்பா⁴ரசக்கூ²’’தி வுச்சதி. ஏவம் ஸோதாத³யோபி யதா²க்கமம் ஸோதபி³லப்³ப⁴ந்தரே அங்கு³லிவேத⁴னாகாரம் உபசிததனுதம்ப³லோமம், நாஸிகப்³ப⁴ந்தரே அஜபத³ஸண்டா²னம், ஜிவ்ஹாமஜ்ஜே² உப்பலத³லக்³க³ஸண்டா²னம் பதே³ஸம் அபி⁴ப்³யாபேத்வா பவத்தந்தி, இதரம் பன ட²பேத்வா கம்மஜதேஜஸ்ஸ பதிட்டா²னட்டா²னம் கேஸக்³க³லோமக்³க³னக²க்³க³ஸுக்க²சம்மானி ச அவஸேஸம் ஸகலஸரீரம் ப²ரித்வா பவத்ததி. ஏவம் ஸந்தேபி இதரேஹி தஸ்ஸ ஸங்கரோ ந ஹோதி பி⁴ன்னனிஸ்ஸயலக்க²ணத்தா. ஏகனிஸ்ஸயானிபி ஹி ரூபரஸாதீ³னி லக்க²ணபே⁴த³தோ அஸம்கிண்ணாதி கிம் பன பி⁴ன்னனிஸ்ஸயா பஸாதா³.

6. ஆபோதா⁴துயா ஸுகு²மபா⁴வேன பு²ஸிதும் அஸக்குணேய்யத்தா வுத்தம் ‘‘ஆபோதா⁴து விவஜ்ஜிதம் பூ⁴தத்தயஸங்கா²த’’ந்தி. கிஞ்சாபி ஹி ஸீததா பு²ஸித்வா க³ய்ஹதி, ஸா பன தேஜோயேவ. மந்தே³ ஹி உண்ஹத்தே ஸீதபு³த்³தி⁴ ஸீததாஸங்கா²தஸ்ஸ கஸ்ஸசி கு³ணஸ்ஸ அபா⁴வதோ. தயித³ம் ஸீதபு³த்³தி⁴யா அனவட்டி²தபா⁴வதோ விஞ்ஞாயதி பாராபாரே விய. ததா² ஹி க⁴ம்மகாலே ஆதபே ட²த்வா சா²யம் பவிட்டா²னம் ஸீதபு³த்³தி⁴ ஹோதி, தத்தே²வ சிரகாலம் டி²தானம் உண்ஹபு³த்³தி⁴. யதி³ ச ஆபோதா⁴து ஸீததா ஸியா, உண்ஹபா⁴வேன ஸஹ ஏகஸ்மிம் கலாபே உபலப்³பே⁴ய்ய, ந சேவம் உபலப்³ப⁴தி, தஸ்மா விஞ்ஞாயதி ‘‘ந ஆபோதா⁴து ஸீததா’’தி. யே பன ‘‘த³வதா ஆபோதா⁴து, ஸா ச பு²ஸித்வா க³ய்ஹதீ’’தி வத³ந்தி, தே வத்தப்³பா³ ‘‘த³வதா நாம பு²ஸித்வா க³ய்ஹதீதி இத³ம் ஆயஸ்மந்தானம் அபி⁴மானமத்தம் ஸண்டா²னே வியா’’தி. வுத்தஞ்ஹேதம் போராணேஹி –

‘‘த³வதாஸஹவுத்தீனி, தீணி பூ⁴தானி ஸம்பு²ஸம்;

த³வதம் ஸம்பு²ஸாமீதி, லோகோயமபி⁴மஞ்ஞதி.

‘‘பூ⁴தே பு²ஸித்வா ஸண்டா²னம், மனஸா க³ண்ஹதோ யதா²;

பச்சக்க²தோ பு²ஸாமீதி, விஞ்ஞேய்யா த³வதா ததா²’’தி.

கோ³சரரூபம் நாம பஞ்சவிஞ்ஞாணவிஸயபா⁴வதோ. கா³வோ இந்த்³ரியானி சரந்தி ஏத்தா²தி கோ³சரந்தி ஹி ஆரம்மணஸ்ஸேதம் நாமம். தம் பனேதம் பஞ்சவித⁴ம்பி யதா²க்கமம் சக்கு²விஞ்ஞாணாதீ³னம் கோ³சரபா⁴வலக்க²ணம், சக்கா²தி³படிஹனனலக்க²ணம் வா.

7. இத்தி²யா பா⁴வோ இத்த²த்தம் (த⁴. ஸ. அட்ட². 632). புரிஸஸ்ஸ பா⁴வோ புரிஸத்தம். தத்த² இத்தி²லிங்க³னிமித்தகுத்தாகப்பஹேதுபா⁴வலக்க²ணம் இத்த²த்தம், புரிஸலிங்கா³தி³ஹேதுபா⁴வலக்க²ணம் புரிஸத்தம். தத்த² இத்தீ²னம் அங்க³ஜாதம் இத்தி²லிங்க³ம். ஸராதி⁴ப்பாயா இத்தி²னிமித்தம் ‘‘இத்தீ²’’தி ஸஞ்ஜானனஸ்ஸ பச்சயபா⁴வதோ. அவிஸத³டா²னக³மனனிஸஜ்ஜாதி³ இத்தி²குத்தம். இத்தி²ஸண்டா²னம் இத்தா²கப்போ. புரிஸலிங்கா³தீ³னிபி வுத்தனயேன த³ட்ட²ப்³பா³னி. அட்ட²கதா²யம் பன அஞ்ஞதா² இத்தி²லிங்கா³தீ³னி வண்ணிதானி. தம் பன ஏவம் ஸங்க³ஹேத்வா வத³ந்தி –

‘‘லிங்க³ம் ஹத்தா²தி³ஸண்டா²னம், நிமித்தம் மிஹிதாதி³கம்;

குத்தம் ஸுப்பாதி³னா கீளா, ஆகப்போ க³மனாதி³க’’ந்தி.

பா⁴வரூபம் நாம ப⁴வதி ஏதேன இத்தா²தி³அபி⁴தா⁴னம், பு³த்³தி⁴ சாதி கத்வா. தம் பனேதம் காயிந்த்³ரியம் விய ஸகலஸரீரம் ப²ரித்வா திட்ட²தி.

8. ஹத³யமேவ மனோதா⁴துமனோவிஞ்ஞாணதா⁴தூனம் நிஸ்ஸயத்தா வத்து² சாதி ஹத³யவத்து². ததா² ஹி தம் தா⁴துத்³வயனிஸ்ஸயபா⁴வலக்க²ணம், தஞ்ச ஹத³யகோஸப்³ப⁴ந்தரே அட்³ட⁴பஸதமத்தம் லோஹிதம் நிஸ்ஸாய பவத்ததி. ரூபகண்டே³ அவுத்தஸ்ஸபி பனேதஸ்ஸ ஆக³மதோ, யுத்திதோ ச அத்தி²பா⁴வோ த³ட்ட²ப்³போ³. தத்த², தம் ரூபம் நிஸ்ஸாய மனோதா⁴து ச மனோவிஞ்ஞாணதா⁴து ச வத்தந்தி ‘‘யம் ரூபம் மனோதா⁴துயா ச மனோவிஞ்ஞாணதா⁴துயா ச தம்ஸம்பயுத்தகானஞ்ச த⁴ம்மானம் நிஸ்ஸயபச்சயேன பச்சயோ’’தி (பட்டா². 1.1.8) ஏவமாக³தம் பட்டா²னவசனம் ஆக³மோ. யுத்தி பனேவம் த³ட்ட²ப்³பா³ –

‘‘நிப்ப²ன்னபூ⁴திகாதா⁴ரா, த்³வே தா⁴தூ காமரூபினம்;

ரூபானுப³ந்த⁴வுத்தித்தா, சக்கு²விஞ்ஞாணாத³யோ விய.

‘‘சக்கா²தி³னிஸ்ஸிதானேதா, தஸ்ஸஞ்ஞாதா⁴ரபா⁴வதோ;

நாபி ரூபாதி³கே தேஸம், ப³ஹித்³தா⁴பி பவத்திதோ.

‘‘ந சாபி ஜீவிதம் தஸ்ஸ, கிச்சந்தரனியுத்திதோ;

ந ச பா⁴வத்³வயம் தஸ்மிம், அஸந்தேபி பவத்திதோ.

‘‘தஸ்மா தத³ஞ்ஞம் வத்து² தம், பூ⁴திகந்தி விஜானியம்;

வத்தா²லம்ப³து³கானந்து, தே³ஸனாபே⁴த³தோ இத³ம்;

த⁴ம்மஸங்க³ணிபாட²ஸ்மிம், ந அக்கா²தம் மஹேஸினா’’தி.

9. ஜீவந்தி தேனாதி ஜீவிதம், ததே³வ கம்மஜரூபபரிபாலனே ஆதி⁴பச்சயோக³தோ இந்த்³ரியந்தி ஜீவிதிந்த்³ரியம். ததா² ஹேதம் கம்மஜரூபபரிபாலனலக்க²ணம். யதா²ஸகம் க²ணமத்தட்டா²யீனம்பி ஹி ஸஹஜாதானம் பவத்திஹேதுபா⁴வேனேவ அனுபாலகம். ந ஹி தேஸம் கம்மம்யேவ டி²திகாரணம் ஹோதி ஆஹாரஜாதீ³னம் ஆஹாராதி³ விய கம்மஸ்ஸ தங்க²ணாபா⁴வதோ. இத³ம் பன ஸஹ பாசனக்³கி³னா அனவஸேஸஉபாதி³ன்னகாயம் ப்³யாபேத்வா பவத்ததி.

10. கப³ளம் கத்வா அஜ்ஜோ²ஹரீயதீதி கப³ளீகாரோ ஆஹாரோ, இத³ஞ்ச ஸவத்து²கம் கத்வா ஆஹாரம் த³ஸ்ஸேதும் வுத்தம். ஸேந்த்³ரியகாயோபத்த²ம்ப⁴னஹேதுபூ⁴தா பன அங்க³மங்கா³னுஸாரீ ரஸஹரஸங்கா²தா அஜ்ஜோ²ஹரிதப்³பா³ஹாரஸினேஹபூ⁴தா ஓஜா இத⁴ ஆஹாரரூபம் நாம. ததா² ஹேதம் ஸேந்த்³ரியகாயோபத்த²ம்ப⁴னஹேதுபா⁴வலக்க²ணம், ஓஜட்ட²மகரூபாஹரணலக்க²ணம் வா.

11. கக்க²ளத்தாதி³னா அத்தனோ அத்தனோ ஸபா⁴வேன உபலப்³ப⁴னதோ ஸபா⁴வரூபம் நாம. உப்பாதா³தீ³ஹி, அனிச்சதாதீ³ஹி வா லக்க²ணேஹி ஸஹிதந்தி ஸலக்க²ணம். பரிச்சே²தா³தி³பா⁴வம் வினா அத்தனோ ஸபா⁴வேனேவ கம்மாதீ³ஹி பச்சயேஹி நிப்ப²ன்னத்தா நிப்ப²ரூபம் நாம. ருப்பனஸபா⁴வோ ரூபம், தேன யுத்தம்பி ரூபம், யதா² ‘‘அரிஸஸோ, நீலுப்பல’’ந்தி, ஸ்வாயம் ரூப-ஸத்³தோ³ ருள்ஹியா அதம்ஸபா⁴வேபி பவத்ததீதி அபரேன ரூப-ஸத்³தே³ன விஸேஸேத்வா ‘‘ரூபரூப’’ந்தி வுத்தம் யதா² ‘‘து³க்க²து³க்க²’’ந்தி. பரிச்சே²தா³தி³பா⁴வம் அதிக்கமித்வா ஸபா⁴வேனேவ உபலப்³ப⁴னதோ லக்க²ணத்தயாரோபனேன ஸம்மஸிதும் அரஹத்தா ஸம்மஸனரூபம்.

12. ந கஸ்ஸதீதி அகாஸோ. அகாஸோயேவ ஆகாஸோ, நிஜ்ஜீவட்டே²ன தா⁴து சாதி ஆகாஸதா⁴து. சக்கு²த³ஸகாதி³ஏகேககலாபக³தரூபானம் கலாபந்தரேஹி அஸம்கிண்ணபா⁴வாபாத³னவஸேன பரிச்சே²த³கம், தேஹி வா பரிச்சி²ஜ்ஜமானம், தேஸம் பரிச்சே²த³மத்தம் வா ரூபம் பரிச்சே²த³ரூபம். தஞ்ஹி தம் தம் ரூபகலாபம் பரிச்சி²ந்த³ந்தம் விய ஹோதி. விஜ்ஜமானேபி ச கலாபந்தரபூ⁴தேஹி கலாபந்தரபூ⁴தானம் ஸம்பு²ட்ட²பா⁴வே தம்தம்ரூபவிவித்ததா ரூபபரியந்தோ ஆகாஸோ. யேஸஞ்ச ஸோ பரிச்சே²தோ³, தேஹி ஸயம் அஸம்பு²ட்டோ²யேவ. அஞ்ஞதா² பரிச்சி²ன்னதா ந ஸியா தேஸம் ரூபானம் ப்³யாபீபா⁴வாபத்திதோ. அப்³யாபிதா ஹி அஸம்பு²ட்ட²தா. தேனாஹ ப⁴க³வா ‘‘அஸம்பு²ட்ட²ம் சதூஹி மஹாபூ⁴தேஹீ’’தி (த⁴. ஸ. 637).

13. சலமானகாயேன அதி⁴ப்பாயம் விஞ்ஞாபேதி, ஸயஞ்ச தேன விஞ்ஞாயதீதி காயவிஞ்ஞத்தி. ஸவிஞ்ஞாணகஸத்³த³ஸங்கா²தவாசாய அதி⁴ப்பாயம் விஞ்ஞாபேதி, ஸயஞ்ச தாய விஞ்ஞாயதீதி வசீவிஞ்ஞத்தி. தத்த² அபி⁴க்கமாதி³ஜனகசித்தஸமுட்டா²னவாயோதா⁴துயா ஸஹஜாதரூபஸந்த²ம்ப⁴னஸந்தா⁴ரணசலிதேஸு ஸஹகாரீகாரணபூ⁴தோ ப²ந்த³மானகாயப²ந்த³னதம்ஹேதுகவாயோதா⁴துவினிமுத்தோ மஹந்தம் பாஸாணம் உக்கி²பந்தஸ்ஸ ஸப்³ப³தா²மேன க³ஹணகாலே உஸ்ஸாஹனவிகாரோ விய ரூபகாயஸ்ஸ பரிப²ந்த³னபச்சயபா⁴வேன உபலப்³ப⁴மானோ விகாரோ காயவிஞ்ஞத்தி. ஸா ஹி ப²ந்த³மானகாயேன அதி⁴ப்பாயம் விஞ்ஞாபேதி. ந ஹி விஞ்ஞத்திவிகாரரஹிதேஸு ருக்க²சலனாதீ³ஸு ‘‘இத³மேஸ காரேதீ’’தி அதி⁴ப்பாயக்³க³ஹணம் தி³ட்ட²ந்தி. ஹத்த²சலனாதீ³ஸு ச ப²ந்த³மானகாயக்³க³ஹணானந்தரம் அவிஞ்ஞாயமானந்தரேஹி மனோத்³வாரஜவனேஹி க³ய்ஹமானத்தா ஸயஞ்ச காயேன விஞ்ஞாயதி.

கத²ம் பன விஞ்ஞத்திவஸேன ஹத்த²சலனாத³யோ ஹோந்தீதி? வுச்சதே – ஏகாவஜ்ஜனவீதி²யம் ஸத்தஸு ஜவனேஸு ஸத்தமஜவனஸமுட்டா²னவாயோதா⁴து விஞ்ஞத்திவிகாரஸஹிதாவ பட²மஜவனாதி³ஸமுட்டா²னாஹி வாயோதா⁴தூஹி லத்³தோ⁴பத்த²ம்பா⁴ தே³ஸந்தருப்பத்திஹேதுபா⁴வேன சலயதி சித்தஜம், புரிமஜவனாதி³ஸம்பூ⁴தா பன ஸந்த²ம்ப⁴னஸந்தா⁴ரணமத்தகரா தஸ்ஸ உபகாராய ஹோந்தீதி. யதா² ஹி ஸத்தஹி யுகே³ஹி ஆகட்³டி⁴தப்³ப³ஸகடே ஸத்தமயுக³யுத்தாயேவ கோ³ணா ஹேட்டா² ச²ஸு யுகே³ஸு யுத்தகோ³ணேஹி லத்³தூ⁴பத்த²ம்பா⁴ ஸகடம் சாலேந்தி, பட²மயுகா³தி³யுத்தா பன உபத்த²ம்ப⁴னஸந்தா⁴ரணமத்தமேவ ஸாதே⁴ந்தா தேஸம் உபகாராய ஹோந்தி, ஏவம்ஸம்பத³மித³ம் த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

தே³ஸந்தருப்பத்தியேவ சேத்த² சலனம் உப்பன்னதே³ஸதோ கேஸக்³க³மத்தம்பி த⁴ம்மானம் ஸங்கமனாபா⁴வதோ. இதரதா² நேஸம் அப்³யாபாரகதா, க²ணிகதா ச ந ஸியா. தே³ஸந்தருப்பத்திஹேதுபா⁴வோதி ச யதா² அத்தனா ஸஹஜரூபானி ஹேட்டி²மஜவனஸமுட்டி²தரூபேஹி பதிட்டி²தட்டா²னதோ அஞ்ஞத்த² உப்பஜ்ஜந்தி, ஏவம் தேஹி ஸஹ தத்த² உப்பத்தியேவாதி த³ட்ட²ப்³ப³ம், ஏத்த² பன சித்தஜே சலிதே தம்ஸம்ப³ந்தே⁴ன இதரம்பி சலதி நதீ³ஸோதே பக்கி²த்தஸுக்க²கோ³மயபிண்ட³ம் விய. ததா² சலயிதும் அஸக்கோந்தி யோபி பட²மஜவனாதி³ஸமுட்டா²னவாயோதா⁴துயோ விஞ்ஞத்திவிகாரஸஹிதாயேவ யேன தி³ஸாபா⁴கே³ன அயம் அபி⁴க்கமாதீ³னி பவத்தேதுகாமோ, தத³பி⁴முக²பா⁴வவிகாரஸம்ப⁴வதோ. ஏவஞ்ச கத்வா மனோத்³வாராவஜ்ஜனஸ்ஸபி விஞ்ஞத்திஸமுட்டா²பகத்தம் வக்க²தி. வசீபே⁴த³கரசித்தஸமுட்டா²னபத²வீதா⁴துயா அக்க²ருப்பத்திட்டா²னக³தஉபாதி³ன்னரூபேஹி ஸஹ க⁴ட்டனபச்சயபூ⁴தோ ஏகோ விகாரோ வசீவிஞ்ஞத்தி. யம் பனேத்த² வத்தப்³ப³ம், தம் காயவிஞ்ஞத்தியம் வுத்தனயேன த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

அயம் பன விஸேஸோ – யதா² தத்த² ‘‘ப²ந்த³மானகாயக்³க³ஹணானந்தர’’ந்தி வுத்தம், ஏவமித⁴ ‘‘ஸுய்யமானஸத்³த³ஸவனானந்தர’’ந்தி யோஜேதப்³ப³ம். இத⁴ ச ஸந்த²ம்ப⁴னாதீ³னம் அபா⁴வதோ ஸத்தமஜவனஸமுட்டி²தாத்யாதி³னயோ ந லப்³ப⁴தி. க⁴ட்டனேன ஹி ஸத்³தி⁴ம்யேவ ஸத்³தோ³ உப்பஜ்ஜதி. க⁴ட்டனஞ்ச பட²மஜவனாதீ³ஸுபி லப்³ப⁴தேவ. ஏத்த² ச யதா² உஸ்ஸாபேத்வா ப³த்³த⁴கோ³ஸீஸதாலபண்ணாதி³ரூபானி தி³ஸ்வா தத³னந்தரப்பவத்தாய அவிஞ்ஞாயமானந்தராய மனோத்³வாரவீதி²யா கோ³ஸீஸாதீ³னம் உத³கஸஹசாரிதப்பகாரம் ஸஞ்ஞாணம் க³ஹேத்வா உத³கக்³க³ஹணம் ஹோதி, ஏவம் விப்ப²ந்த³மானஸமுச்சாரியமானகாயஸத்³தே³ க³ஹேத்வா தத³னந்தரப்பவத்தாய அவிஞ்ஞாயமானந்தராய மனோத்³வாரவீதி²யா புரிமஸித்³த⁴ஸம்ப³ந்தூ⁴பனிஸ்ஸயாய ஸாதி⁴ப்பாயவிகாரக்³க³ஹணம் ஹோதீதி அயம் த்³வின்னம் ஸாதா⁴ரணா உபமா.

14. லஹுபா⁴வோ லஹுதா. முது³பா⁴வோ முது³தா. கம்மஞ்ஞபா⁴வோ கம்மஞ்ஞதா. யதா²க்கமஞ்சேதா அரோகி³னோ விய ரூபானம் அக³ருதா ஸுபரிமத்³தி³தசம்மஸ்ஸ விய அகதி²னதா ஸுத⁴ந்தஸுவண்ணஸ்ஸ விய ஸரீரகிரியானம் அனுகூலபா⁴வோதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். அஞ்ஞமஞ்ஞம் அவிஜஹந்தஸ்ஸபி ஹி லஹுதாதி³த்தயஸ்ஸ தம்தம்விகாராதி⁴கரூபேஹி நானத்தம் வுச்சதி, த³ந்த⁴த்தகரதா⁴துக்கோ²ப⁴ப்படிபக்க²பச்சயஸமுட்டா²னோ ஹி ரூபவிகாரோ லஹுதா. த²த்³த⁴த்தகரதா⁴துக்கோ²ப⁴ப்படிபக்க²பச்சயஸமுட்டா²னோ முது³தா. ஸரீரகிரியானம் அனனுகூலபா⁴வகரதா⁴துக்கோ²ப⁴ப்படிபக்க²பச்சயஸமுட்டா²னோ கம்மஞ்ஞதாதி.

15. உபசயனம் உபசயோ, பட²மசயோத்யத்தோ² ‘‘உபஞ்ஞத்த’’ந்த்யாதீ³ஸு விய உப-ஸத்³த³ஸ்ஸ பட²மத்த²ஜோதனதோ. ஸந்தானோ ஸந்ததி, பப³ந்தோ⁴த்யத்தோ². தத்த² படிஸந்தி⁴தோ பட்டா²ய யாவ சக்கா²தி³த³ஸகானம் உப்பத்தி, ஏத்த²ந்தரே ரூபுப்பாதோ³ உபசயோ நாம. ததோ பரம் ஸந்ததி நாம. யதா²ஸகம் க²ணமத்தட்டா²யீனம் ரூபானம் நிரோதா⁴பி⁴முக²பா⁴வவஸேன ஜீரணம் ஜரா, ஸாயேவ ஜரதா, நிச்சது⁴வபா⁴வேன ந இச்சம் அனுபக³ந்தப்³ப³ந்தி அனிச்சம், தஸ்ஸ பா⁴வோ அனிச்சதா, ரூபபரிபே⁴தோ³. லக்க²ணரூபம் நாம த⁴ம்மானம் தம்தம்அவத்தா²வஸேன லக்க²ணஹேதுத்தா.

16. ஜாதிரூபமேவாதி படிஸந்தி⁴தோ பட்டா²ய ரூபானம் க²ணே க²ணே உப்பத்திபா⁴வதோ ஜாதிஸங்கா²தம் ரூபுப்பத்திபா⁴வேன சதுஸந்ததிரூபப்படிப³த்³த⁴வுத்தித்தா ரூபஸம்மதஞ்ச ஜாதிரூபமேவ உபசயஸந்ததிபா⁴வேன பவுச்சதி பட²முபரினிச்சத்தஸங்கா²தப்பவத்திஆகாரபே⁴த³தோ வேனேய்யவஸேன ‘‘உபசயோ ஸந்ததீ’’தி (த⁴. ஸ. 642) விப⁴ஜித்வா வுத்தத்தா. ஏவஞ்ச கத்வா தாஸம் நித்³தே³ஸே அத்த²தோ அபே⁴த³ம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘யோ ஆயதனானம் ஆசயோ, ஸோ ரூபஸ்ஸ உபசயோ. யோ ரூபஸ்ஸ உபசயோ, ஸா ரூபஸ்ஸ ஸந்ததீ’’தி (த⁴. ஸ. 641-642) வுத்தம். ஏகாத³ஸவித⁴ம்பீதி ஸபா⁴க³ஸங்க³ஹவஸேன ஏகாத³ஸப்பகாரம்பி.

17. சத்தாரோ பூ⁴தா, பஞ்ச பஸாதா³, சத்தாரோ விஸயா, து³விதோ⁴ பா⁴வோ, ஹத³யரூபமிச்சபி இத³ம் ஜீவிதாஹாரரூபேஹி த்³வீஹி ஸஹ அட்டா²ரஸவித⁴ம், ததா² பரிச்சே²தோ³ ச து³விதா⁴ விஞ்ஞத்தி, திவிதோ⁴ விகாரோ, சதுப்³பி³த⁴ம் லக்க²ணந்தி ரூபானம் பரிச்சே²த³விகாராதி³பா⁴வம் வினா விஸும் பச்சயேஹி அனிப்³ப³த்தத்தா இமே அனிப்ப²ன்னா த³ஸ சேதி அட்ட²வீஸதிவித⁴ம் ப⁴வே.

ரூபஸமுத்³தே³ஸவண்ணனா நிட்டி²தா.

ரூபவிபா⁴க³வண்ணனா

18. இதா³னி யதா²உத்³தி³ட்ட²ரூபானம் ஏகவிதா⁴தி³னயத³ஸ்ஸனத்த²ம் ‘‘ஸப்³ப³ஞ்ச பனேத’’ந்த்யாதி³ வுத்தம். ஸம்பயுத்தஸ்ஸ அலோபா⁴தி³ஹேதுனோ அபா⁴வா அஹேதுகம். யதா²ஸகம் பச்சயவந்ததாய ஸப்பச்சயம். அத்தானம் ஆரப்³ப⁴ பவத்தேஹி காமாஸவாதீ³ஹி ஸஹிதத்தா ஸாஸவம். பச்சயேஹி அபி⁴ஸங்க²தத்தா ஸங்க²தம். உபாதா³னக்க²ந்த⁴ஸங்கா²தே லோகே நியுத்ததாய லோகியம். காமதண்ஹாய அவசரிதத்தா காமாவசரம். அரூபத⁴ம்மானம் விய கஸ்ஸசி ஆரம்மணஸ்ஸ அக்³க³ஹணதோ நாஸ்ஸ ஆரம்மணந்தி அனாரம்மணம். தத³ங்கா³தி³வஸேன பஹாதப்³ப³தாபா⁴வதோ அப்பஹாதப்³ப³ம். இதி-ஸத்³தோ³ பகாரத்தோ², தேன ‘‘அப்³யாகத’’ந்த்யாதி³கம் ஸப்³ப³ம் ஏகவித⁴னயம் ஸங்க³ண்ஹாதி.

19. அஜ்ஜ²த்திகரூபம் அத்தபா⁴வஸங்கா²தம் அத்தானம் அதி⁴கிச்ச உத்³தி³ஸ்ஸ பவத்தத்தா. காமம் அஞ்ஞேபி ஹி அஜ்ஜ²த்தஸம்பூ⁴தா அத்தி², ருள்ஹீவஸேன பன சக்கா²தி³கம்யேவ அஜ்ஜ²த்திகம். அத² வா ‘‘யதி³ மயம் ந ஹோம, த்வம் கட்ட²கலிங்க³ரூபமோ ப⁴விஸ்ஸஸீ’’தி வத³ந்தா விய அத்தபா⁴வஸ்ஸ ஸாதிஸயம் உபகாரத்தா சக்கா²தீ³னேவ விஸேஸதோ அஜ்ஜ²த்திகானி நாம. அத்தஸங்கா²தம் வா சித்தம் அதி⁴கிச்ச தஸ்ஸ த்³வாரபா⁴வேன பவத்ததீதி அஜ்ஜ²த்தம், ததே³வ அஜ்ஜ²த்திகம். ததோ ப³ஹிபூ⁴தத்தா இதரம் தேவீஸதிவித⁴ம் பா³ஹிரரூபம்.

20. இதரம் பா³வீஸதிவித⁴ம் அவத்து²ரூபம்.

22. அட்ட²வித⁴ம்பி இந்த்³ரியரூபம் பஞ்சவிஞ்ஞாணேஸு லிங்கா³தீ³ஸு ஸஹஜரூபபரிபாலனே ச ஆதி⁴பச்சயோக³தோ. பஸாத³ரூபஸ்ஸ ஹி பஞ்சவித⁴ஸ்ஸ சக்கு²விஞ்ஞாணாதீ³ஸு ஆதி⁴பச்சம் அத்தனோ படுமந்தா³தி³பா⁴வேன தேஸம்பி படுமந்தா³தி³பா⁴வாபாத³னதோ. பா⁴வத்³வயஸ்ஸாபி இத்தி²லிங்கா³தீ³ஸு ஆதி⁴பச்சம் யதா²ஸகம் பச்சயேஹி உப்பஜ்ஜமானானம்பி தேஸம் யேபு⁴ய்யேன ஸபா⁴வகஸந்தானேயேவ தம்ததா³காரேன உப்பஜ்ஜனதோ, ந பன இந்த்³ரியபச்சயபா⁴வதோ. ஜீவிதஸ்ஸ ச கம்மஜபரிபாலனே ஆதி⁴பச்சம் தேஸம் யதா²ஸகம் க²ணட்டா²னஸ்ஸ ஜீவிதிந்த்³ரியப்படிப³த்³த⁴த்தா. ஸயஞ்ச அத்தனா ட²பிதத⁴ம்மஸம்ப³ந்தே⁴னேவ பவத்ததி நாவிகோ விய.

23. விஸயவிஸயிபா⁴வப்பத்திவஸேன தூ²லத்தா ஓளாரிகரூபம். ததோயேவ க³ஹணஸ்ஸ ஸுகரத்தா ஸந்திகேரூபம் ஆஸன்னரூபம் நாம. யோ ஸயம், நிஸ்ஸயவஸேன ச ஸம்பத்தானம், அஸம்பத்தானஞ்ச படிமுக²பா⁴வோ அஞ்ஞமஞ்ஞபதனம், ஸோ படிகோ⁴ வியாதி படிகோ⁴. யதா² ஹி படிகா⁴தே ஸதி து³ப்³ப³லஸ்ஸ சலனம் ஹோதி, ஏவம் அஞ்ஞமஞ்ஞம் படிமுக²பா⁴வே ஸதி அரூபஸபா⁴வத்தா து³ப்³ப³லஸ்ஸ ப⁴வங்க³ஸ்ஸ சலனம் ஹோதி. படிகோ⁴ யஸ்ஸ அத்தி² தம் ஸப்படிக⁴ம். தத்த² ஸயம் ஸம்பத்தி போ²ட்ட²ப்³ப³ஸ்ஸ, நிஸ்ஸயவஸேன ஸம்பத்தி கா⁴னஜிவ்ஹாகாயக³ந்த⁴ரஸானம், உப⁴யதா²பி அஸம்பத்தி சக்கு²ஸோதரூபஸத்³தா³னந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம். இதரம் ஸோளஸவித⁴ம் ஓளாரிகதாதி³ஸபா⁴வாபா⁴வதோ ஸுகு²மரூபாதி³கம்.

24. கம்மதோ ஜாதம் அட்டா²ரஸவித⁴ம் உபாதி³ன்னரூபம் தண்ஹாதி³ட்டீ²ஹி உபேதேன கம்முனா அத்தனோ ப²லபா⁴வேன ஆதி³ன்னத்தா க³ஹிதத்தா. இதரம் அக்³க³ஹிதக்³க³ஹணேனத³ஸவித⁴ம் அனுபாதி³ன்னரூபம்.

25. த³ட்ட²ப்³ப³பா⁴வஸங்கா²தேன நித³ஸ்ஸனேன ஸஹ வத்ததீதி ஸனித³ஸ்ஸனம். சக்கு²விஞ்ஞாணகோ³சரபா⁴வோ ஹி நித³ஸ்ஸனந்தி வுச்சதி தஸ்ஸ ச ரூபாயதனதோ அனஞ்ஞத்தேபி அஞ்ஞேஹி த⁴ம்மேஹி தம் விஸேஸேதும் அஞ்ஞம் விய கத்வா வத்தும் வட்டதீதி ஸஹ நித³ஸ்ஸனேன ஸனித³ஸ்ஸனந்தி. த⁴ம்மபா⁴வஸாமஞ்ஞேன ஹி ஏகீபூ⁴தேஸு த⁴ம்மேஸு யோ நானத்தகரோ விஸேஸோ, ஸோ அஞ்ஞோ விய கத்வா உபசரிதும் யுத்தோ. ஏவஞ்ஹி அத்த²விஸேஸாவபோ³தோ⁴ ஹோதி.

26. அஸம்பத்தவஸேனாதி அத்தானம் அஸம்பத்தஸ்ஸ கோ³சரஸ்ஸ வஸேன, அத்தனா விஸயப்பதே³ஸம் வா அஸம்பத்தவஸேன. சக்கு²ஸோதானி ஹி ரூபஸத்³தே³ஹி அஸம்பத்தானி, ஸயம் வா தானி அஸம்பத்தானேவ ஆரம்மணம் க³ண்ஹந்தி. தேனேதம் வுச்சதி –

‘‘சக்கு²ஸோதம் பனேதேஸு, ஹோதாஸம்பத்தகா³ஹகம்;

விஞ்ஞாணுப்பத்திஹேதுத்தா, ஸந்தராதி⁴ககோ³சரே.

‘‘ததா² ஹி தூ³ரதே³ஸட்ட²ம், ப²லிகாதி³திரோஹிதம்;

மஹந்தஞ்ச நகா³தீ³னம், வண்ணம் சக்கு² உதி³க்க²தி.

‘‘ஆகாஸாதி³க³தோ குச்சி²-சம்மானந்தரிகோபி ச;

மஹந்தோ ச க⁴ண்டாதீ³னம், ஸத்³தோ³ ஸோதஸ்ஸ கோ³சரோ.

‘‘க³ந்த்வா விஸயதே³ஸம் தம், ப²ரித்வா க³ண்ஹதீதி சே;

அதி⁴ட்டா²னவிதா⁴னேபி, தஸ்ஸ ஸோ கோ³சரோ ஸியா.

‘‘பூ⁴தப்பப³ந்த⁴தோ ஸோ சே, யாதி இந்த்³ரியஸன்னிதி⁴ம்;

கம்மசித்தோஜஸம்பூ⁴தோ, வண்ணோ ஸத்³தோ³ ச சித்தஜோ.

‘‘ந தேஸம் கோ³சரா ஹோந்தி, ந ஹி ஸம்போ⁴ந்தி தே ப³ஹி;

வுத்தா ச அவிஸேஸேன, பாடே² தம்விஸயாவ தே.

‘‘யதி³ சேதம் த்³வயம் அத்தஸமீபம்யேவ க³ண்ஹதி;

அக்கி²வண்ணம் ததா² மூலம், பஸ்ஸேய்ய ப⁴முகஸ்ஸ ச.

‘‘தி³ஸாதே³ஸவவத்தா²னம், ஸத்³த³ஸ்ஸ ந ப⁴வேய்ய ச;

ஸியா ச ஸரவேதி⁴ஸ்ஸ, ஸகண்ணே ஸரபாதன’’ந்தி.

கோ³சரக்³கா³ஹிகரூபம் விஞ்ஞாணாதி⁴ட்டி²தம் ஹுத்வா தம்தம்கோ³சரக்³க³ஹணஸபா⁴வத்தா. இதரம் தேவீஸதிவித⁴ம் அகோ³சரக்³கா³ஹிகரூபம் கோ³சரக்³க³ஹணாபா⁴வதோ.

27. வண்ணிதப்³போ³ த³ட்ட²ப்³போ³தி வண்ணோ. அத்தனோ உத³யானந்தரம் ரூபம் ஜனேதீதி ஓஜா. அவினிப்³போ⁴க³ரூபம் கத்த²சிபி அஞ்ஞமஞ்ஞம் வினிபு⁴ஞ்ஜனஸ்ஸ விஸும் விஸும் பவத்தியா அபா⁴வதோ. ரூபலோகே க³ந்தா⁴தீ³னம் அபா⁴வவாதி³மதம்பி ஹி தத்த² தத்த² (விப⁴. மூலடீ. 227; விப⁴. அனுடீ. 227) ஆசரியேஹி படிக்கி²த்தமேவ.

28. இச்சேவந்தி ஏத்த²பி இதி-ஸத்³தோ³ பகாரத்தோ², தேன இத⁴ அனாக³தம்பி ஸப்³ப³ம் து³கதிகாதி³பே⁴த³ம் ஸங்க³ண்ஹாதி.

ரூபவிபா⁴க³வண்ணனா நிட்டி²தா.

ரூபஸமுட்டா²னனயவண்ணனா

29. கானி பன தானி கம்மாதீ³னி, கத²ம், கத்த², கதா³ ச ரூபஸமுட்டா²னானீதி ஆஹ ‘‘தத்தா²’’த்யாதி³. படிஸந்தி⁴முபாதா³யாதி படிஸந்தி⁴சித்தஸ்ஸ உப்பாத³க்க²ணம் உபாதா³ய. க²ணே க²ணேதி ஏகேகஸ்ஸ சித்தஸ்ஸ தீஸு தீஸு க²ணேஸு, நிரந்தரமேவாதி வுத்தம் ஹோதி. அபரே பன சித்தஸ்ஸ டி²திக்க²ணம் (விப⁴. மூலடீ. 20 பகிண்ணககதா²வண்ணனா), ப⁴ங்க³க்க²ணே ச ரூபுப்பாத³ம் (விப⁴. மூலடீ. 20 பகிண்ணககதா²வண்ணனா) படிஸேதே⁴ந்தி. தத்த² கிஞ்சாபி டி²திக்க²ணாபா⁴வே தேஸம் உபபத்தி சேவ தத்த² வத்தப்³ப³ஞ்ச ஹேட்டா² கதி²தமேவ, இதா⁴பி பன ப⁴ங்க³க்க²ணே ரூபுப்பாதா³பா⁴வே உபபத்தியா தத்த² வத்தப்³பே³ன ச ஸஹ ஸுக²க்³க³ஹணத்த²ம் ஸங்க³ஹேத்வா வுச்சதி –

‘‘உப்பன்னுப்பஜ்ஜமானந்தி, விப⁴ங்கே³ ஏவமாதி³னம்;

ப⁴ங்க³க்க²ணஸ்மிம் உப்பன்னம், நோ ச உப்பஜ்ஜமானகம்.

‘‘உப்பஜ்ஜமானமுப்பாதே³, உப்பன்னஞ்சாதிஆதி³னா;

ப⁴ங்கு³ப்பாதா³வ அக்கா²தா, ந சித்தஸ்ஸ டி²திக்க²ணோ.

‘‘‘உப்பாதோ³ ச வயோ சேவ, அஞ்ஞத²த்தம் டி²தஸ்ஸ ச;

பஞ்ஞாயதீ’தி (அ. நி. 3.47) வுத்தத்தா, டி²தி அத்தீ²தி சே மதம்.

‘‘அஞ்ஞத²த்தஸ்ஸ ஏகஸ்மிம், த⁴ம்மே அனுபலத்³தி⁴தோ;

பஞ்ஞாணவசனா சேவ, பப³ந்த⁴ட்டி²தி தத்த²பி.

‘‘வுத்தா தஸ்மா ந சித்தஸ்ஸ, டி²தி தி³ஸ்ஸதி பாளியம்;

அபி⁴த⁴ம்மே அபா⁴வோபி, நிஸேதோ⁴யேவ ஸப்³ப³தா².

‘‘யதா³ ஸமுத³யோ யஸ்ஸ, நிருஜ்ஜ²தி ததா³ஸ்ஸ கிம்;

து³க்க²முப்பஜ்ஜதீத்யேத்த², பஞ்ஹே நோதி நிஸேத⁴தோ.

‘‘ரூபுப்பாதோ³ ந ப⁴ங்க³ஸ்மிம், தஸ்மா ஸப்³பே³பி பச்சயா;

உப்பாதே³யேவ சித்தஸ்ஸ, ரூபஹேதூதி கேசன.

‘‘வுச்சதே தத்த² ஏகஸ்மிம், த⁴ம்மேயேவ யதா² மதா;

உப்பாதா³வத்த²தோ பி⁴ன்னா, ப⁴ங்கா³வத்தா² ததே²வ து.

‘‘ப⁴ங்க³ஸ்ஸாபி⁴முகா²வத்தா², இச்சி²தப்³பா³ அயம் டி²தி;

நயத³ஸ்ஸனதோ ஏஸா, விப⁴ங்கே³ ந து தே³ஸிதா.

‘‘லக்க²ணம் ஸங்க²தஸ்ஸேவ, வத்துமுப்பாத³ஆதி³னம்;

தே³ஸிதத்தா ந தத்தா²பி, பப³ந்த⁴ஸ்ஸ டி²தீரிதா.

‘‘உபஸக்³க³ஸ்ஸ தா⁴தூனமத்தே²யேவ பவத்திதோ;

பஞ்ஞாயதீதி சேதஸ்ஸ, அத்தோ² விஞ்ஞாயதே இதி.

‘‘ப⁴ங்கே³ ரூபஸ்ஸ நுப்பாதோ³, சித்தஜானம் வஸேன வா;

ஆருப்பம்வாபி⁴ஸந்தா⁴ய, பா⁴ஸிதோ யமகஸ்ஸ ஹி.

‘‘ஸபா⁴வோயம் யதா²லாப⁴-யோஜனாதி ததோ நஹி;

ந சித்தட்டி²தி ப⁴ங்கே³ ச, ந ரூபஸ்ஸ அஸம்ப⁴வோ’’தி.

31. ரூபவிராக³பா⁴வனானிப்³ப³த்தத்தா ஹேதுனோ தப்³பி³து⁴ரதாய, அனோகாஸதாய ச அரூபவிபாகா, ரூபஜனனே விஸேஸபச்சயேஹி ஜா²னங்கே³ஹி ஸம்பயோகா³பா⁴வதோ த்³விபஞ்சவிஞ்ஞாணானி சாதி சுத்³த³ஸ சித்தானி ரூபம் ந ஸமுட்டா²பேந்தீதி வுத்தம் ‘‘ஆருப்பவிபாகத்³விபஞ்சவிஞ்ஞாணவஜ்ஜித’’ந்தி. படிஸந்தி⁴சித்தம், பன சுதிசித்தஞ்ச ஏகூனவீஸதி ப⁴வங்க³ஸ்ஸேவ அந்தோக³த⁴த்தா சித்தந்தரம் ந ஹோதீதி ந தஸ்ஸ வஜ்ஜனம் கதம். கிஞ்சாபி ந கதம், பச்சா²ஜாதபச்சயரஹிதம், பன ஆஹாராதீ³ஹி ச அனுபத்த²த்³த⁴ம் து³ப்³ப³லவத்து²ம் நிஸ்ஸாய பவத்தத்தா, அத்தனோ ச ஆக³ந்துகதாய கம்மஜரூபேஹி சித்தஸமுட்டா²னரூபானம் டா²னம் க³ஹேத்வா டி²தத்தா ச படிஸந்தி⁴சித்தம் ரூபஸமுட்டா²பகம் ந ஹோதி. சுதிசித்தே பன அட்ட²கதா²யம் (த⁴. ஸ. அட்ட². 636; விப⁴. அட்ட². 26 பகிண்ணககதா²) தாவ ‘‘வூபஸந்தவட்டமூலஸ்மிம் ஸந்தானே ஸாதிஸயம் ஸந்தவுத்திதாய கீ²ணாஸவஸ்ஸேவ சுதிசித்தம் ரூபம் ந ஸமுட்டா²பேதீ’’தி (த⁴. ஸ. மூலடீ. 636) வுத்தம். ஆனந்தா³சரியாத³யோ பன ‘‘ஸப்³பே³ஸம்பி சுதிசித்தம் ரூபம் ந ஸமுட்டா²பேதீ’’தி வத³ந்தி. வினிச்ச²யோ பன நேஸம் ஸங்கே²பதோ மூலடீகாதீ³ஸு, வித்தா²ரதோ ச அபி⁴த⁴ம்மத்த²விகாஸினியம் வுத்தனயேன த³ட்ட²ப்³போ³. பட²மப⁴வங்க³முபாதா³யாதி படிஸந்தி⁴யா அனந்தரனிப்³ப³த்தபட²மப⁴வங்க³தோ பட்டா²ய. ஜாயந்தமேவ ஸமுட்டா²பேதி, ந பன டி²தம், பி⁴ஜ்ஜமானம் வா அனந்தராதி³பச்சயலாபே⁴ன உப்பாத³க்க²ணேயேவ ஜனகஸாமத்தி²யயோக³தோ.

32. இரியாய காயிககிரியாய பவத்திபத²பா⁴வதோ இரியாபதோ², க³மனாதி³, அத்த²தோ தத³வத்தா² ரூபப்பவத்தி. தம்பி ஸந்தா⁴ரேதி யதா²பவத்தம் உபத்த²ம்பே⁴தி. யதா² ஹி வீதி²சித்தேஹி அப்³போ³கிண்ணே ப⁴வங்கே³ பவத்தமானே அங்கா³னி ஓஸீத³ந்தி, ந ஏவமேதேஸு த்³வத்திம்ஸவிதே⁴ஸு, வக்க²மானேஸு ச ச²ப்³பீ³ஸதியா ஜாக³ரணசித்தேஸு பவத்தமானேஸு. ததா³ பன அங்கா³னி உபத்த²த்³தா⁴னி யதா²பவத்தஇரியாபத²பா⁴வேனேவ பவத்தந்தி.

33. விஞ்ஞத்திம்பி ஸமுட்டா²பேந்தி, ந கேவலம் ரூபிரியாபதா²னேவ. அவிஸேஸவசனேபி பனேத்த² மனோத்³வாரப்பவத்தானேவ வோட்ட²ப்³ப³னஜவனானி விஞ்ஞத்திஸமுட்டா²பகானி, ததா² ஹாஸஜனகானி ச பஞ்சத்³வாரப்பவத்தானம் பரிது³ப்³ப³லபா⁴வதோதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். காமஞ்சேத்த² ரூபவினிமுத்தோ இரியாபதோ², விஞ்ஞத்தி வா நத்தி², ததா²பி ந ஸப்³ப³ம் ரூபஸமுட்டா²பகம் சித்தம் இரியாபதூ²பத்த²ம்ப⁴கம், விஞ்ஞத்திவிகாரஜனகஞ்ச ஹோதி. யம் பன சித்தம் விஞ்ஞத்திஜனகம், தம் ஏகம்ஸதோ இரியாபதூ²பத்த²ம்ப⁴கம் இரியாபத²ஸ்ஸ விஞ்ஞத்தியா ஸஹ அவினாபா⁴வதோ. இரியாபதூ²பத்த²ம்ப⁴கஞ்ச ரூபஜனகந்தி இமஸ்ஸ விஸேஸத³ஸ்ஸனத்த²ம் ரூபதோ இரியாபத²விஞ்ஞத்தீனம் விஸும் க³ஹணம்.

34. தேரஸாதி குஸலதோ சத்தாரி, அகுஸலதோ சத்தாரி, கிரியதோ பஞ்சாதி தேரஸ. தேஸு ஹி புது²ஜ்ஜனா அட்ட²ஹி குஸலாகுஸலேஹி ஹஸந்தி, ஸேக்கா² தி³ட்டி²ஸஹக³தவஜ்ஜிதேஹி, அஸேக்கா² பன பஞ்சஹி கிரியசித்தேஹி, தத்தா²பி பு³த்³தா⁴ சதூஹி ஸஹேதுககிரியசித்தேஹேவ ஹஸந்தி, ந அஹேதுகேன ‘‘அதீதம்ஸாதீ³ஸு அப்படிஹதஞாணம் பத்வா இமேஹி தீஹி த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தஸ்ஸ பு³த்³த⁴ஸ்ஸ ப⁴க³வதோ ஸப்³ப³ம் காயகம்மம் ஞாணபுப்³ப³ங்க³மம் ஞாணானுபரிவத்தீ’’தி வசனதோ (மஹானி. 69; சூளனி. மோக⁴ராஜமாணவபுச்சா²னித்³தே³ஸ 85; படி. ம. 3.5). ந ஹி விசாரணபஞ்ஞாரஹிதஸ்ஸ ஹஸிதுப்பாத³ஸ்ஸ பு³த்³தா⁴னம் பவத்தி யுத்தாதி வத³ந்தி. ஹஸிதுப்பாத³சித்தேன பன பவத்தியமானம்பி தேஸம் ஸிதகரணம் புப்³பே³னிவாஸஅனாக³தம்ஸஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணானம் அனுவத்தகத்தா ஞாணானுபரிவத்தியேவாதி. ஏவஞ்ச கத்வா அட்ட²கதா²யம் (த⁴. ஸ. அட்ட². 568) ‘‘தேஸம் ஞாணானம் சிண்ணபரியந்தே இத³ம் சித்தம் ஹாஸயமானம் உப்பஜ்ஜதீ’’தி வுத்தம், தஸ்மா ந தஸ்ஸ பு³த்³தா⁴னம் பவத்தி ஸக்கா நிவாரேதும்.

35. பச்சா²ஜாதாதி³பச்சயூபத்த²ம்ப⁴லாபே⁴ன டி²திக்க²ணேயேவ உதுஓஜானம் ப³லவபா⁴வோதி வுத்தம் ‘‘தேஜோதா⁴து டி²திப்பத்தா’’த்யாதி³.

37. தத்த² ஹத³யஇந்த்³ரியரூபானி நவ கம்மதோயேவ ஜாதத்தா கம்மஜானேவ. யஞ்ஹி ஜாதம், ஜாயதி, ஜாயிஸ்ஸதி ச, தம் ‘‘கம்மஜ’’ந்தி வுச்சதி யதா² து³த்³த⁴ந்தி.

40. பச்சுப்பன்னபச்சயாபேக்க²த்தா லஹுதாதி³த்தயம் கம்மஜம் ந ஹோதி, இதரதா² ஸப்³ப³தா³பா⁴வீஹி ப⁴விதப்³ப³ந்தி வுத்தம் ‘‘லஹுதாதி³த்தயம் உதுசித்தாஹாரேஹி ஸம்போ⁴தீ’’தி.

43. ஏகந்தகம்மஜானி நவ, சதுஜேஸு கம்மஜானி நவாதி அட்டா²ரஸ கம்மஜானி, பஞ்சவிகாரரூபஸத்³த³அவினிப்³போ⁴க³ரூபஆகாஸவஸேன பன்னரஸ சித்தஜானி, ஸத்³தோ³, லஹுதாதி³த்தயம், அவினிப்³போ⁴கா³காஸரூபானி நவாதி தேரஸ உதுஜானி, லஹுதாதி³த்தயஅவினிப்³போ⁴கா³காஸவஸேன த்³வாத³ஸ ஆஹாரஜானி.

44. கேவலம் ஜாயமானாதி³ரூபானம் ஜாயமானபரிபச்சமானபி⁴ஜ்ஜமானரூபானம் ஸபா⁴வத்தா ஸபா⁴வமத்தம் வினா அத்தனோ ஜாதிஆதி³லக்க²ணாபா⁴வதோ லக்க²ணானி கேஹிசி பச்சயேஹி ந ஜாயந்தீதி பகாஸிதம். உப்பாதா³தி³யுத்தானஞ்ஹி சக்கா²தீ³னம் ஜாதிஆதீ³னி லக்க²ணானி விஜ்ஜந்தி, ந ஏவம் ஜாதிஆதீ³னம். யதி³ தேஸம்பி ஜாதிஆதீ³னி ஸியும், ஏவம் அனவத்தா²னமேவ ஆபஜ்ஜேய்ய. யம் பன ‘‘ரூபாயதனம்…பே… கப³ளீகாரோ ஆஹாரோ. இமே த⁴ம்மா சித்தஸமுட்டா²னா’’த்யாதீ³ஸு (த⁴. ஸ. 1201) ஜாதியா குதோசிஜாதத்தம் அனுஞ்ஞாதம், தம்பி ரூபஜனகபச்சயானம் ரூபுப்பாத³னம் பதி அனுபரதப்³யாபாரானம் பச்சயபா⁴வூபக³மனக்க²ணே ஜாயமானத⁴ம்மவிகாரபா⁴வேன உபலப்³ப⁴மானதம் ஸந்தா⁴யாதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். யம்பி ‘‘ஜாதி, பி⁴க்க²வே, அனிச்சா ஸங்க²தா படிச்சஸமுப்பன்னா. ஜராமரணம், பி⁴க்க²வே, அனிச்சம் ஸங்க²தம் படிச்சஸமுப்பன்ன’’ந்தி வசனம் (ஸம். நி. 2.20), தத்தா²பி படிச்சஸமுப்பன்னானம் லக்க²ணபா⁴வதோதி அயமேத்தா²பி⁴ஸந்தி⁴. தேனாஹு போராணா –

‘‘பாடே² குதோசி ஜாதத்தம், ஜாதியா பரியாயதோ;

ஸங்க²தானம் ஸபா⁴வத்தா, தீஸு ஸங்க²ததோதி³தா’’தி.

ரூபஸமுட்டா²னனயவண்ணனா நிட்டி²தா.

கலாபயோஜனாவண்ணனா

45. யஸ்மா பனேதானி ரூபானி கம்மாதி³தோ உப்பஜ்ஜமானானிபி ந ஏகேகம் ஸமுட்ட²ஹந்தி, அத² கோ² பிண்ட³தோவ. தஸ்மா பிண்டா³னம் க³ணனபரிச்சே²த³ம், ஸரூபஞ்ச த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஏகுப்பாதா³’’த்யாதி³ வுத்தம். ஸஹவுத்தினோதி விஸும் விஸும் கலாபக³தரூபவஸேன ஸஹவுத்தினோ, ந ஸப்³ப³கலாபானம் அஞ்ஞமஞ்ஞம் ஸஹுப்பத்திவஸேன.

46. த³ஸ பரிமாணா அஸ்ஸாதி த³ஸகம், ஸமுதா³யஸ்ஸேதம் நாமம், சக்கு²னா உபலக்கி²தம், தப்பதா⁴னம் வா த³ஸகம் சக்கு²த³ஸகம். ஏவம் ஸேஸேஸுபி.

47. வசீவிஞ்ஞத்திக்³க³ஹணேன ஸத்³தோ³பி ஸங்க³ஹிதோ ஹோதி தஸ்ஸா தத³வினாபா⁴வதோதி வுத்தம் ‘‘வசீவிஞ்ஞத்தித³ஸக’’ந்தி.

50. கிம் பனேதே ஏகவீஸதி கலாபா ஸப்³பே³பி ஸப்³ப³த்த² ஹோந்தி, உதா³ஹு கேசி கத்த²சீதி ஆஹ ‘‘தத்தா²’’த்யாதி³.

கலாபயோஜனாவண்ணனா நிட்டி²தா.

ரூபபவத்திக்கமவண்ணனா

52. இதா³னி நேஸம் ஸம்ப⁴வவஸேன, பவத்திபடிஸந்தி⁴வஸேன, யோனிவஸேன ச பவத்திம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஸப்³பா³னிபி பனேதானீ’’த்யாதி³ வுத்தம். யதா²ரஹந்தி ஸபா⁴வகபரிபுண்ணாயதனானம் அனுரூபதோ.

53. கமலகுஹரக³ப்³ப⁴மலாதி³ஸம்ஸேத³ட்டா²னேஸு ஜாதா ஸம்ஸேத³ஜா. உபபாதோ நேஸம் அத்தீ²தி ஓபபாதிகா, உக்கம்ஸக³திபரிச்சே²த³வஸேன சேத்த² விஸிட்ட²உபபாதோ க³ஹிதோ யதா² ‘‘அபி⁴ரூபஸ்ஸ கஞ்ஞா தா³தப்³பா³’’தி. ஸத்த த³ஸகானி பாதுப⁴வந்தி பரிபுண்ணாயதனபா⁴வேன உபலப்³ப⁴னதோ. கதா³சி ந லப்³ப⁴ந்தி ஜச்சந்த⁴ஜச்சப³தி⁴ரஜச்சாகா⁴னனபும்ஸகஆதி³கப்பிகானம் வஸேன. தத்த² ஸுக³தியம் மஹானுபா⁴வேன கம்முனா நிப்³ப³த்தமானானம் ஓபபாதிகானம் இந்த்³ரியவேகல்லாயோக³தோ சக்கு²ஸோதகா⁴னாலாபோ⁴ ஸம்ஸேத³ஜானம், பா⁴வாலாபோ⁴ பட²மகப்பிகஓபபாதிகானம் வஸேனபி. து³க்³க³தியம் பன சக்கு²ஸோதபா⁴வாலாபோ⁴ த்³வின்னம்பி வஸேன, கா⁴னாலாபோ⁴ ஸம்ஸேத³ஜானமேவ வஸேன, ந ஓபபாதிகானம் வஸேனாதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். ததா² ஹி த⁴ம்மஹத³யவிப⁴ங்கே³ ‘‘காமதா⁴துயா உபபத்திக்க²ணே கஸ்ஸசி ஏகாத³ஸாயதனானி பாதுப⁴வந்தி, கஸ்ஸசி த³ஸ, கஸ்ஸசி அபரானிபி த³ஸ, கஸ்ஸசி நவ, கஸ்ஸசி ஸத்தா’’தி (விப⁴. 1007) வசனதோ பரிபுண்ணிந்த்³ரியஸ்ஸ ஓபபாதிகஸ்ஸ ஸத்³தா³யதனவஜ்ஜிதானி ஏகாத³ஸாயதனானி வுத்தானி. அந்த⁴ஸ்ஸ சக்கா²யதனவஜ்ஜிதானி த³ஸ, ததா² ப³தி⁴ரஸ்ஸ ஸோதாயதனவஜ்ஜிதானி, அந்த⁴ப³தி⁴ரஸ்ஸ தது³ப⁴யவஜ்ஜிதானி நவ, க³ப்³ப⁴ஸேய்யகஸ்ஸ சக்கு²ஸோதகா⁴னஜிவ்ஹாஸத்³தா³யதனவஜ்ஜிதானிஸத்தாயதனானி வுத்தானி. யதி³ பன அகா⁴னகோபி ஓபபாதிகோ ஸியா, அந்த⁴ப³தி⁴ராகா⁴னகானம் வஸேன திக்க²த்தும் த³ஸ, அந்த⁴ப³தி⁴ரஅந்தா⁴கா⁴னகப³தி⁴ராகா⁴னகானம் வஸேன திக்க²த்தும் நவ, அந்த⁴ப³தி⁴ராகா⁴னகஸ்ஸ வஸேன ச அட்ட² ஆயதனானி வத்தப்³பா³னி ஸியும், ந பனேவம் வுத்தானி. தஸ்மா நத்தி² ஓபபாதிகஸ்ஸ கா⁴னவேகல்லந்தி. ததா² ச வுத்தம் யமகட்ட²கதா²யம் ‘‘அகா⁴னகோ ஓபபாதிகோ நத்தி². யதி³ ப⁴வேய்ய, கஸ்ஸசி அட்டா²யதனானீதி வதே³ய்யா’’தி (யம. அட்ட². ஆயதனயமக. 18-21).

ஸம்ஸேத³ஜானம் பன கா⁴னாபா⁴வோ ந ஸக்கா நிவாரேதும் ‘‘காமதா⁴துயா உபபத்திக்க²ணே’’த்யாதி³பாளியா (விப⁴. 1007) ஓபபாதிகயோனிமேவ ஸந்தா⁴ய, ஸத்தாயதனக்³க³ஹணஸ்ஸ ச அஞ்ஞேஸம் அஸம்ப⁴வதோ க³ப்³ப⁴ஸேய்யகமேவ ஸந்தா⁴ய வுத்தத்தா. யம் பன ‘‘ஸம்ஸேத³ஜயோனிகா பரிபுண்ணாயதனபா⁴வேன ஓபபாதிகஸங்க³ஹம் கத்வா வுத்தா’’தி அட்ட²கதா²வசனம், தம்பி பரிபுண்ணாயதனம்யேவ ஸம்ஸேத³ஜானம் ஓபபாதிகேஸு ஸங்க³ஹவஸேன வுத்தம். அபரே பன யமகே கா⁴னஜிவ்ஹானம் ஸஹசாரிதா வுத்தாதி அஜிவ்ஹஸ்ஸ அஸம்ப⁴வதோ அகா⁴னகஸ்ஸபி அபா⁴வமேவ வண்ணேந்தி, தத்தா²பி யதா² சக்கு²ஸோதானி ரூபப⁴வே கா⁴னஜிவ்ஹாஹி வினா பவத்தந்தி, ந ஏவம் கா⁴னஜிவ்ஹா அஞ்ஞமஞ்ஞம் வினா பவத்தந்தி த்³வின்னம்பி ரூபப⁴வே அனுப்பஜ்ஜனதோதி ஏவம் விஸும் விஸும் காமப⁴வே அப்பவத்திவஸேன தேஸம் ஸஹசாரிதா வுத்தாதி ந ந ஸக்கா வத்துந்தி.

54. க³ப்³பே⁴ மாதுகுச்சி²யம் ஸேந்தீதி க³ப்³ப⁴ஸேய்யகா, தேயேவ ரூபாதீ³ஸு ஸத்ததாய ஸத்தாதி க³ப்³ப⁴ஸேய்யகஸத்தா. ஏதே அண்ட³ஜஜலாபு³ஜா. தீணி த³ஸகானி பாதுப⁴வந்தி, யானி ‘‘கலலரூப’’ந்தி வுச்சந்தி, பரிபிண்டி³தானி ச தானி ஜாதிஉண்ணாய ஏகஸ்ஸ அம்ஸுனோ பஸன்னதிலதேலே பக்கி²பித்வா உத்³த⁴டஸ்ஸ பக்³க⁴ரித்வா அக்³கே³ டி²தபி³ந்து³மத்தானி அச்சா²னி விப்பஸன்னானி. கதா³சி ந லப்³ப⁴தி அபா⁴வகஸத்தானம் வஸேன. ததோ பரந்தி படிஸந்தி⁴தோ பரம். பவத்திகாலேதி ஸத்தமே ஸத்தாஹே, டீகாகாரமதேன ஏகாத³ஸமே ஸத்தாஹே வா. கமேனாதி சக்கு²த³ஸகபாதுபா⁴வதோ ஸத்தாஹாதிக்கமேன ஸோதத³ஸகம், ததோ ஸத்தாஹாதிக்கமேன கா⁴னத³ஸகம், ததோ ஸத்தாஹாதிக்கமேன ஜிவ்ஹாத³ஸகந்தி ஏவம் அனுக்கமேன. அட்ட²கதா²யம்பி ஹி அயமத்தோ² த³ஸ்ஸிதோவ.

55. டி²திகாலந்தி படிஸந்தி⁴சித்தஸ்ஸ டி²திகாலம். படிஸந்தி⁴சித்தஸஹஜாதா ஹி உது டா²னப்பத்தா தஸ்ஸ டி²திக்க²ணே ஸுத்³த⁴ட்ட²கம் ஸமுட்டா²பேதி, ததா³ உப்பன்னா ப⁴ங்க³க்க²ணேத்யாதி³னா அனுக்கமேன உது ரூபம் ஜனேதி. ஓஜாப²ரணமுபாதா³யாதி க³ப்³ப⁴ஸேய்யகஸ்ஸ மாது அஜ்ஜோ²ஹடாஹாரதோ ஸம்ஸேத³ஜோபபாதிகானஞ்ச முக²க³தஸேம்ஹாதி³தோ ஓஜாய ரஸஹரணீஅனுஸாரேன ஸரீரே ப²ரணகாலதோ பட்டா²ய.

56. சுதிசித்தம் உபரிமம் ஏதஸ்ஸாதி சுதிசித்தோபரி. கம்மஜரூபானி ந உப்பஜ்ஜந்தி தது³ப்பத்தியம் மரணாபா⁴வதோ. கம்மஜரூபவிச்சே²தே³ ஹி ‘‘மதோ’’தி வுச்சதி. யதா²ஹ –

‘‘ஆயு உஸ்மா ச விஞ்ஞாணம், யதா³ காயம் ஜஹந்திமம்;

அபவித்³தோ⁴ ததா³ ஸேதி, நிரத்த²ம்வ கலிங்க³ர’’ந்தி. (ஸம். நி. 3.95 தோ²கம் விஸதி³ஸம்);

புரேதரந்தி ஸத்தரஸமஸ்ஸ உப்பாத³க்க²ணே. ததோபரம் சித்தஜாஹாரஜரூபஞ்ச வோச்சி²ஜ்ஜதீதி அஜீவகஸந்தானே தேஸம் உப்பத்தியா அபா⁴வதோ யதா²னிப்³ப³த்தம் சித்தஜம், ஆஹாரஜஞ்ச ததோ பரம் கிஞ்சி காலம் பவத்தித்வா நிருஜ்ஜ²தி. அபரே பன ஆசரியா ‘‘சித்தஜரூபம் சுதிசித்ததோ புரேதரமேவ வோச்சி²ஜ்ஜதீ’’தி வண்ணேந்தி.

58. ரூபலோகே கா⁴னஜிவ்ஹாகாயானம் அபா⁴வே காரணம் வுத்தமேவ. பா⁴வத்³வயம் பன ப³ஹலகாமராகூ³பனிஸ்ஸயத்தா ப்³ரஹ்மானஞ்ச தத³பா⁴வதோ தத்த² ந பவத்ததி. ஆஹாரஜகலாபானி ச ந லப்³ப⁴ந்தி அஜ்ஜோ²ஹடாஹாராபா⁴வேன ஸரீரக³தஸ்ஸபி ஆஹாரஸ்ஸ ரூபஸமுட்டா²பனாபா⁴வதோ. பா³ஹிரஞ்ஹி உதும், ஆஹாரஞ்ச உபனிஸ்ஸயம் லபி⁴த்வா உதுஆஹாரா ரூபம் ஸமுட்டா²பேந்தி. ஜீவிதனவகந்தி காயாபா⁴வதோ காயத³ஸகட்டா²னியம் ஜீவிதனவகம்.

59. அதிரிச்ச²தி ஸேஸப்³ரஹ்மானம் படிஸந்தி⁴யம், பவத்தே ச உபலபி⁴தப்³ப³ரூபதோ அவஸிட்ட²ம் ஹோதி, மரணகாலே பன ப்³ரஹ்மானம் ஸரீரனிக்கே²பாபா⁴வதோ ஸப்³பே³ஸம்பி திஸமுட்டா²னானி, த்³விஸமுட்டா²னானி ச ஸஹேவ நிருஜ்ஜ²ந்தி.

61. ரூபேஸு தேவீஸதி கா⁴னஜிவ்ஹாகாயபா⁴வத்³வயவஸேன பஞ்சன்னம் அபா⁴வதோ. கேசி பன ‘‘லஹுதாதி³த்தயம்பி தேஸு நத்தி² த³ந்த⁴த்தகராதி³தா⁴துக்கோ²பா⁴பா⁴வதோ’’தி வத³ந்தி, தம் அகாரணம். ந ஹி வூபஸமேதப்³பா³பேக்கா² தப்³பி³ரோதி⁴த⁴ம்மப்பவத்தி ததா² ஸதி ஸஹேதுககிரியசித்தேஸு லஹுதாதீ³னம் அபா⁴வப்பஸங்க³தோ. ‘‘ஸத்³தோ³ விகாரோ’’த்யாதி³ ஸப்³பே³ஸம்பி ஸாதா⁴ரணவஸேன வுத்தம்.

ரூபபவத்திக்கமவண்ணனா நிட்டி²தா.

நிப்³பா³னபே⁴த³வண்ணனா

62. ஏத்தாவதா சித்தசேதஸிகரூபானி விபா⁴க³தோ நித்³தி³ஸித்வா இதா³னி நிப்³பா³னம் நித்³தி³ஸந்தோ ஆஹ ‘‘நிப்³பா³னம் பனா’’த்யாதி³. ‘‘சதுமக்³க³ஞாணேன ஸச்சி²காதப்³ப³’’ந்தி இமினா நிப்³பா³னஸ்ஸ தம்தம்அரியபுக்³க³லானம் பச்சக்க²ஸித்³த⁴தம் த³ஸ்ஸேதி. ‘‘மக்³க³ப²லானமாரம்மணபூ⁴த’’ந்தி இமினா கல்யாணபுது²ஜ்ஜனானம் அனுமானஸித்³த⁴தம். ஸங்க²தத⁴ம்மாரம்மணஞ்ஹி, பஞ்ஞத்தாரம்மணம் வா ஞாணம் கிலேஸானம் ஸமுச்சே²த³படிப்பஸ்ஸம்ப⁴னே அஸமத்த²ம், அத்தி² ச லோகே கிலேஸஸமுச்சே²தா³தி³. தஸ்மா அத்தி² ஸங்க²தஸம்முதித⁴ம்மவிபரீதோ கிலேஸானம் ஸமுச்சே²த³படிப்பஸ்ஸத்³தி⁴கரானம் மக்³க³ப²லானம் ஆரம்மணபூ⁴தோ நிப்³பா³னம் நாம ஏகோ த⁴ம்மோதி ஸித்³த⁴ம். பச்சக்கா²னுமானஸித்³த⁴தாஸந்த³ஸ்ஸனேன ச அபா⁴வமத்தம் நிப்³பா³னந்தி விப்படிபன்னானம் வாத³ம் நிஸேதே⁴தீதி அலமதிப்பபஞ்சேன. க²ந்தா⁴தி³பே⁴தே³ தேபூ⁴மகத⁴ம்மே ஹேட்டு²பரியவஸேன வினனதோ ஸம்ஸிப்³ப³னதோ வானஸங்கா²தாய தண்ஹாய நிக்க²ந்தத்தா விஸயாதிக்கமவஸேன அதீதத்தா.

63. ஸபா⁴வதோதி அத்தனோ ஸந்திலக்க²ணேன. உபாதீ³யதி காமுபாதா³தீ³ஹீதி உபாதி³, பஞ்சக்க²ந்த⁴ஸ்ஸேதம் அதி⁴வசனம், உபாதி³யேவ ஸேஸோ கிலேஸேஹீதி உபாதி³ஸேஸோ, தேன ஸஹ வத்ததீதி ஸஉபாதி³ஸேஸா, ஸா ஏவ நிப்³பா³னதா⁴தூதி ஸஉபாதி³ஸேஸனிப்³பா³னதா⁴து. காரணபரியாயேனாதி ஸஉபாதி³ஸேஸாதி³வஸேன பஞ்ஞாபனே காரணபூ⁴தஸ்ஸ உபாதி³ஸேஸ பா⁴வாபா⁴வஸ்ஸ லேஸேன.

64. ஆரம்மணதோ, ஸம்பயோக³தோ ச ராக³தோ³ஸமோஹேஹி ஸுஞ்ஞத்தா ஸுஞ்ஞம், ஸுஞ்ஞமேவ ஸுஞ்ஞதம், ததா² ராகா³தி³னிமித்தரஹிதத்தா அனிமித்தம். ராகா³தி³பணிதி⁴ரஹிதத்தா அப்பணிஹிதம். ஸப்³ப³ஸங்கா²ரேஹி வா ஸுஞ்ஞத்தா ஸுஞ்ஞதம். ஸப்³ப³ஸங்கா²ரனிமித்தாபா⁴வதோ அனிமித்தம். தண்ஹாபணிதி⁴யா அபா⁴வதோ அப்பணிஹிதம்.

65. சவனாபா⁴வதோ அச்சுதம். அந்தஸ்ஸ பரியோஸானஸ்ஸ அதிக்கந்தத்தா அச்சந்தம். பச்சயேஹி அஸங்க²தத்தா அஸங்க²தம். அத்தனோ உத்தரிதரஸ்ஸ அபா⁴வதோ, ஸஹத⁴ம்மேன வத்தப்³ப³ஸ்ஸ உத்தரஸ்ஸ வா அபா⁴வதோ அனுத்தரம். வானதோ தண்ஹாதோ முத்தத்தா ஸப்³ப³ஸோ அபக³தத்தா வானமுத்தா. மஹந்தே ஸீலக்க²ந்தா⁴தி³கே ஏஸந்தி க³வேஸந்தீதி மஹேஸயோ. ‘‘இதி சித்த’’ந்த்யாதி³ ச²ஹி பரிச்சே²தே³ஹி விப⁴த்தானம் சித்தாதீ³னம் நிக³மனம்.

நிப்³பா³னபே⁴த³வண்ணனா நிட்டி²தா.

இதி அபி⁴த⁴ம்மத்த²விபா⁴வினியா நாம அபி⁴த⁴ம்மத்த²ஸங்க³ஹவண்ணனாய

ரூபபரிச்சே²த³வண்ணனா நிட்டி²தா.