அபி⁴த⁴ம்மத்த²விபா⁴வினீடீகா

க³ந்தா²ரம்ப⁴கதா²

(க) விஸுத்³த⁴கருணாஞாணம், பு³த்³த⁴ம் ஸம்பு³த்³த⁴பூஜிதம்;

த⁴ம்மம் ஸத்³த⁴ம்மஸம்பூ⁴தம், நத்வா ஸம்க⁴ம் நிரங்க³ணம்.

(க²) ஸாரிபுத்தம் மஹாதே²ரம், பரியத்திவிஸாரத³ம்;

வந்தி³த்வா ஸிரஸா தீ⁴ரம், க³ரும் கா³ரவபா⁴ஜனம்.

(க³) வண்ணயிஸ்ஸம் ஸமாஸேன, அபி⁴த⁴ம்மத்த²ஸங்க³ஹம்;

ஆபி⁴த⁴ம்மிகபி⁴க்கூ²னம், பரம் பீதிவிவட்³ட⁴னம்.

(க⁴) போராணேஹி அனேகாபி, கதா யா பன வண்ணனா;

ந தாஹி ஸக்கா ஸப்³ப³த்த², அத்தோ² விஞ்ஞாதவே இத⁴.

(ங) தஸ்மா லீனபதா³னேத்த², ஸாதி⁴ப்பாயமஹாபயம்;

விபா⁴வேந்தோ ஸமாஸேன, ரசயிஸ்ஸாமி வண்ணனந்தி.

க³ந்தா²ரம்ப⁴கதா²வண்ணனா

1. பரமவிசித்தனயஸமன்னாக³தம் ஸகஸமயஸமயந்தரக³ஹனவிக்³கா³ஹணஸமத்த²ம் ஸுவிமலவிபுலபஞ்ஞாவேய்யத்தியஜனனம் பகரணமித³மாரப⁴ந்தோயமாசரியோ பட²மம் தாவ ரதனத்தயபணாமாபி⁴தே⁴ய்ய கரணப்பகாரபகரணாபி⁴தா⁴னபயோஜனானி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴’’ந்த்யாதி³மாஹ.

ஏத்த² ஹி ‘‘ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴…பே… அபி⁴வாதி³யா’’தி இமினா ரதனத்தயபணாமோ வுத்தோ, அபி⁴த⁴ம்மத்த²ஸங்க³ஹ’’ந்தி ஏதேன அபி⁴தே⁴ய்யகரணப்பகாரபகரணாபி⁴தா⁴னானி அபி⁴த⁴ம்மத்தா²னம் இத⁴ ஸங்க³ஹேதப்³ப³பா⁴வத³ஸ்ஸனேன தேஸம் இமினா ஸமுதி³தேன படிபாதே³தப்³ப³பா⁴வதீ³பனதோ, ஏகத்த² ஸங்க³ய்ஹ கத²னாகாரதீ³பனதோ, அத்தா²னுக³தஸமஞ்ஞாபரிதீ³பனதோ ச. பயோஜனம் பன ஸங்க³ஹபதே³ன ஸாமத்தி²யதோ த³ஸ்ஸிதமேவ அபி⁴த⁴ம்மத்தா²னம் ஏகத்த² ஸங்க³ஹே ஸதி தது³க்³க³ஹபரிபுச்சா²தி³வஸேன தேஸம் ஸரூபாவபோ³த⁴ஸ்ஸ, தம்மூலிகாய ச தி³ட்ட²த⁴ம்மிகஸம்பராயிகத்த²ஸித்³தி⁴யா அனாயாஸேன ஸம்ஸிஜ்ஜ²னதோ.

தத்த² ரதனத்தயபணாமப்பயோஜனம் தாவ ப³ஹுதா⁴ பபஞ்சேந்தி ஆசரியா, விஸேஸதோ பன அந்தராயனிவாரணம் பச்சாஸீஸந்தி. ததா² ஹி வுத்தம் ஸங்க³ஹகாரேஹி ‘‘தஸ்ஸானுபா⁴வேன ஹதந்தராயோ’’தி (பாரா. அட்ட². 1.க³ந்தா²ரம்ப⁴கதா²). ரதனத்தயபணாமோ ஹி அத்த²தோ பணாமகிரியாபி⁴னிப்பா²தி³கா குஸலசேதனா, ஸா ச வந்த³னேய்யவந்த³கானம் கே²த்தஜ்ஜா²ஸயஸம்பதா³ஹி தி³ட்ட²த⁴ம்மவேத³னீயபூ⁴தா யதா²லத்³த⁴ஸம்பத்தினிமித்தகஸ்ஸ கம்மஸ்ஸ அனுப³லப்பதா³னவஸேன தன்னிப்³ப³த்திதவிபாகஸந்ததியா அந்தராயகரானி உபபீளகஉபச்சே²த³ககம்மானி படிபா³ஹித்வா தன்னிதா³னானம் யதா²தி⁴ப்பேதஸித்³தி⁴விப³ந்த⁴கானம் ரோகா³தி³அந்தராயானமப்பவத்திம் ஸாதே⁴தி. தஸ்மா பகரணாரம்பே⁴ ரதனத்தயபணாமகரணம் யதா²ரத்³த⁴பகரணஸ்ஸ அனந்தராயேன பரிஸமாபனத்த²ஞ்சேவ ஸோதூனஞ்ச வந்த³னாபுப்³ப³ங்க³மாய படிபத்தியா அனந்தராயேன உக்³க³ஹணதா⁴ரணாதி³ஸம்ஸிஜ்ஜ²னத்த²ஞ்ச. அபி⁴தே⁴ய்யகத²னம் பன விதி³தாபி⁴தே⁴ய்யஸ்ஸேவ க³ந்த²ஸ்ஸ விஞ்ஞூஹி உக்³க³ஹணாதி³வஸேன படிபஜ்ஜிதப்³ப³பா⁴வதோ. கரணப்பகாரப்பயோஜனஸந்த³ஸ்ஸனானி ச ஸோதுஜனஸமுஸ்ஸாஹஜனனத்த²ம். அபி⁴தா⁴னகத²னம் பன வோஹாரஸுக²த்த²ந்தி அயமேத்த² ஸமுதா³யத்தோ². அயம் பன அவயவத்தோ² – ஸஸத்³த⁴ம்மக³ணுத்தமம் அதுலம் ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ம் அபி⁴வாதி³ய அபி⁴த⁴ம்மத்த²ஸங்க³ஹம் பா⁴ஸிஸ்ஸந்தி ஸம்ப³ந்தோ⁴.

தத்த² ஸம்மா ஸாமஞ்ச ஸப்³ப³த⁴ம்மே அபி⁴ஸம்பு³த்³தோ⁴தி ஸம்மா ஸம்பு³த்³தோ⁴, ப⁴க³வா. ஸோ ஹி ஸங்க²தாஸங்க²தபே⁴த³ம் ஸகலம்பி த⁴ம்மஜாதம் யாதா²வஸரஸலக்க²ணபடிவேத⁴வஸேன ஸம்மா ஸயம் விசிதோபசிதபாரமிதாஸம்பூ⁴தேன ஸயம்பூ⁴ஞாணேன ஸாமம் பு³ஜ்ஜி² அஞ்ஞாஸி. யதா²ஹ ‘‘ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞாய கமுத்³தி³ஸேய்ய’’ந்தி (மஹாவ. 11; ம. நி. 1.285; 2.341; த⁴. ப. 353), அத² வா பு³த⁴தா⁴துஸ்ஸ ஜாக³ரணவிகஸனத்தே²ஸுபி பவத்தனதோ ஸம்மா ஸாமஞ்ச படிபு³த்³தோ⁴ அனஞ்ஞபடிபோ³தி⁴தோ ஹுத்வா ஸயமேவ ஸவாஸனஸம்மோஹனித்³தா³ய அச்சந்தம் விக³தோ, தி³னகரகிரணஸமாக³மேன பரமருசிரஸிரிஸோப⁴க்³க³ப்பத்தியா விகஸிதமிவ பது³மம் அக்³க³மக்³க³ஞாணஸமாக³மேன அபரிமிதகு³ணக³ணாலங்கதஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணப்பத்தியா ஸம்மா ஸயமேவ விகஸிதோ விகாஸமனுப்பத்தோத்யத்தோ². யதா²வுத்தவசனத்த²யோகே³பி ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ஸத்³த³ஸ்ஸ ப⁴க³வதி ஸமஞ்ஞாவஸேன பவத்தத்தா ‘‘அதுல’’ந்தி இமினா விஸேஸேதி. துலாய ஸம்மிதோ துல்யோ, ஸோயேவ துலோ யகாரலோபவஸேன. அத² வா ஸம்மிதத்தே² அகாரபச்சயவஸேன துலாய ஸம்மிதோ துலோ, ந துலோ அதுலோ, ஸீலாதீ³ஹி கு³ணேஹி கேனசி அஸதி³ஸோ, நத்தி² ஏதஸ்ஸ வா துலோ ஸதி³ஸோதி அதுலோ ஸதே³வகே லோகே அக்³க³புக்³க³லபா⁴வதோ. யதா²ஹ ‘‘யாவதா, பி⁴க்க²வே, ஸத்தா அபதா³ வா த்³விபதா³ வா சதுப்பதா³ வா…பே… ததா²க³தோ தேஸம் அக்³க³மக்கா²யதீ’’திஆதி³ (அ. நி. 4.34; 5.32; இதிவு. 90).

ஏத்தாவதா ச ஹேதுப²லஸத்தூபகாரஸம்பதா³வஸேன தீஹாகாரேஹி ப⁴க³வதோ தோ²மனா கதா ஹோதி. தத்த² ஹேதுஸம்பதா³ நாம மஹாகருணாஸமாயோகோ³ போ³தி⁴ஸம்பா⁴ரஸம்ப⁴ரணஞ்ச. ப²லஸம்பதா³ பன ஞாணபஹானஆனுபா⁴வரூபகாயஸம்பதா³வஸேன சதுப்³பி³தா⁴. தத்த² ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணபத³ட்டா²னம் மக்³க³ஞாணம், தம்மூலகானி ச த³ஸப³லாதி³ஞாணானி ஞாணஸம்பதா³. ஸவாஸனஸகலஸம்கிலேஸானமச்சந்தமனுப்பாத³த⁴ம்மதாபாத³னம் பஹானஸம்பதா³. யதி²ச்சி²தனிப்பா²த³னே ஆதி⁴பச்சம் ஆனுபா⁴வஸம்பதா³. ஸகலலோகனயனாபி⁴ஸேகபூ⁴தா பன லக்க²ணானுப்³யஞ்ஜனப்படிமண்டி³தா அத்தபா⁴வஸம்பத்தி ரூபகாயஸம்பதா³ நாம. ஸத்தூபகாரோ பன ஆஸயபயோக³வஸேன து³விதோ⁴. தத்த² தே³வத³த்தாதீ³ஸு விரோதி⁴ஸத்தேஸுபி நிச்சம் ஹிதஜ்ஜா²ஸயதா, அபரிபாகக³திந்த்³ரியானம் இந்த்³ரியபரிபாககாலாக³மனஞ்ச ஆஸயோ நாம. தத³ஞ்ஞஸத்தானம் பன லாப⁴ஸக்காராதி³னிரபேக்க²சித்தஸ்ஸ யானத்தயமுகே²ன ஸப்³ப³து³க்க²னிய்யானிகத⁴ம்மதே³ஸனா பயோகோ³ நாம.

தத்த² புரிமா த்³வே ப²லஸம்பதா³ ‘‘ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴’’ந்தி இமினா த³ஸ்ஸிதா, இதரா பன த்³வே, ததா² ஸத்தூபகாரஸம்பதா³ ச ‘‘அதுல’’ந்தி ஏதேன, தது³பாயபூ⁴தா பன ஹேதுஸம்பதா³ த்³வீஹிபி ஸாமத்தி²யதோ த³ஸ்ஸிதா ததா²வித⁴ஹேதுப்³யதிரேகேன தது³ப⁴யஸம்பத்தீனமஸம்ப⁴வதோ, அஹேதுகத்தே ச ஸப்³ப³த்த² தாஸம் ஸம்ப⁴வப்பஸங்க³தோ.

ததே³வம் திவிதா⁴வத்தா²ஸங்க³ஹிததோ²மனாபுப்³ப³ங்க³மம் பு³த்³த⁴ரதனம் வந்தி³த்வா இதா³னி ஸேஸரதனானம்பி பணாமமாரப⁴ந்தோ ஆஹ ‘‘ஸஸத்³த⁴ம்மக³ணுத்தம’’ந்தி. கு³ணீபூ⁴தானம்பி ஹி த⁴ம்மஸம்கா⁴னம் அபி⁴வாதே³தப்³ப³பா⁴வோ ஸஹயோகே³ன விஞ்ஞாயதி யதா² ‘‘ஸபுத்ததா³ரோ ஆக³தோதி புத்ததா³ரஸ்ஸாபி ஆக³மன’’ந்தி.

தத்த² அத்தானம் தா⁴ரேந்தே சதூஸு அபாயேஸு, வட்டது³க்கே²ஸு ச அபதமானே கத்வா தா⁴ரேதீதி த⁴ம்மோ, சதுமக்³க³ப²லனிப்³பா³னவஸேன நவவிதோ⁴, பரியத்தியா ஸஹ த³ஸவிதோ⁴ வா த⁴ம்மோ. தா⁴ரணஞ்ச பனேதஸ்ஸ அபாயாதி³னிப்³ப³த்தககிலேஸவித்³த⁴ம்ஸனம், தம் அரியமக்³க³ஸ்ஸ கிலேஸஸமுச்சே²த³கபா⁴வதோ, நிப்³பா³னஸ்ஸ ச ஆரம்மணபா⁴வேன தஸ்ஸ தத³த்த²ஸித்³தி⁴ஹேதுதாய நிப்பரியாயதோ லப்³ப⁴தி, ப²லஸ்ஸ பன கிலேஸானம் படிப்பஸ்ஸம்ப⁴னவஸேன மக்³கா³னுகூலப்பவத்திதோ, பரியத்தியா ச தத³தி⁴க³மஹேதுதாயாதி உபி⁴ன்னம்பி பரியாயதோதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். ஸதம் ஸப்புரிஸானம் அரியபுக்³க³லானம், ஸந்தோ வா ஸம்விஜ்ஜமானோ ந தித்தி²யபரிகப்பிதோ அத்தா விய பரமத்த²தோ அவிஜ்ஜமானோ ஸந்தோ வா பஸத்தோ² ஸ்வாக்கா²ததாதி³கு³ணயோக³தோ ந பா³ஹிரகத⁴ம்மோ விய ஏகந்தனிந்தி³தோ த⁴ம்மோதி ஸத்³த⁴ம்மோ, க³ணோ ச ஸோ அட்ட²ன்னம் அரியபுக்³க³லானம் ஸமூஹபா⁴வதோ உத்தமோ ச ஸுப்படிபன்னதாதி³கு³ணவிஸேஸயோக³தோ, க³ணானம், க³ணேஸு வா தே³வமனுஸ்ஸாதி³ ஸமூஹேஸு உத்தமோ யதா²வுத்தகு³ணவஸேனாதி க³ணுத்தமோ, ஸஹ ஸத்³த⁴ம்மேன, க³ணுத்தமேன சாதி ஸஸத்³த⁴ம்மக³ணுத்தமோ, தம் ஸஸத்³த⁴ம்மக³ணுத்தமம்.

அபி⁴வாதி³யாதி விஸேஸதோ வந்தி³த்வா, ப⁴யலாப⁴குலாசாராதி³விரஹேன ஸக்கச்சம் ஆத³ரேன காயவசீமனோத்³வாரேஹி வந்தி³த்வாத்யத்தோ². பா⁴ஸிஸ்ஸந்தி கதே²ஸ்ஸாமி. நிப்³ப³த்திதபரமத்த²பா⁴வேன அபி⁴ விஸிட்டா² த⁴ம்மா ஏத்தா²திஆதி³னா அபி⁴த⁴ம்மோ, த⁴ம்மஸங்க³ணீஆதி³ஸத்தபகரணம் அபி⁴த⁴ம்மபிடகம், தத்த² வுத்தா அத்தா² அபி⁴த⁴ம்மத்தா², தே ஸங்க³ய்ஹந்தி ஏத்த², ஏதேனாதி வா அபி⁴த⁴ம்மத்த²ஸங்க³ஹம்.

பரமத்த²த⁴ம்மவண்ணனா

2. ஏவம் தாவ யதா²தி⁴ப்பேதப்பயோஜனனிமித்தம் ரதனத்தயபணாமாதி³கம் விதா⁴ய இதா³னி யேஸம் அபி⁴த⁴ம்மத்தா²னம் ஸங்க³ஹணவஸேன இத³ம் பகரணம் பட்ட²பீயதி, தே தாவ ஸங்கே²பதோ உத்³தி³ஸந்தோ ஆஹ ‘‘தத்த² வுத்தா’’த்யாதி³. தத்த² தஸ்மிம் அபி⁴த⁴ம்மே ஸப்³ப³தா² குஸலாதி³வஸேன, க²ந்தா⁴தி³வஸேன ச வுத்தா அபி⁴த⁴ம்மத்தா² பரமத்த²தோ ஸம்முதிம் ட²பேத்வா நிப்³ப³த்திதபரமத்த²வஸேன சித்தம் விஞ்ஞாணக்க²ந்தோ⁴, சேதஸிகம் வேத³னாதி³க்க²ந்த⁴த்தயம், ரூபம் பூ⁴துபாதா³யபே⁴த³பி⁴ன்னோ ரூபக்க²ந்தோ⁴, நிப்³பா³னம் மக்³க³ப²லானமாரம்மணபூ⁴தோ அஸங்க²தத⁴ம்மோதி ஏவம் சதுதா⁴ சதூஹாகாரேஹி டி²தாதி யோஜனா. தத்த² பரமோ உத்தமோ அவிபரீதோ அத்தோ², பரமஸ்ஸ வா உத்தமஸ்ஸ ஞாணஸ்ஸ அத்தோ² கோ³சரோதி பரமத்தோ².

சிந்தேதீதி சித்தம், ஆரம்மணம் விஜானாதீதி அத்தோ². யதா²ஹ ‘‘விஸயவிஜானனலக்க²ணம் சித்த’’ந்தி (த⁴. ஸ. அட்ட². 1 த⁴ம்முதே³ஸவாரப²ஸ்ஸபஞ்சமகராஸிவண்ணனா). ஸதிபி ஹி நிஸ்ஸயஸமனந்தராதி³பச்சயேன வினா ஆரம்மணேன சித்தமுப்பஜ்ஜதீதி தஸ்ஸ தம்லக்க²ணதா வுத்தா, ஏதேன நிராரம்மணவாதி³மதம் படிக்கி²த்தம் ஹோதி. சிந்தேந்தி வா ஏதேன கரணபூ⁴தேன ஸம்பயுத்தத⁴ம்மாதி சித்தம். அத² வா சிந்தனமத்தம் சித்தம். யதா²பச்சயம் ஹி பவத்திமத்தமேவ யதி³த³ம் ஸபா⁴வத⁴ம்மோ நாம. ஏவஞ்ச கத்வா ஸப்³பே³ஸம்பி பரமத்த²த⁴ம்மானம் பா⁴வஸாத⁴னமேவ நிப்பரியாயதோ லப்³ப⁴தி, கத்துகரணவஸேன பன நிப்³ப³சனம் பரியாயகதா²தி த³ட்ட²ப்³ப³ம். ஸகஸககிச்சேஸு ஹி த⁴ம்மானம் அத்தப்பதா⁴னதாஸமாரோபனேன கத்துபா⁴வோ ச, தத³னுகூலபா⁴வேன ஸஹஜாதத⁴ம்மஸமூஹே கத்துபா⁴வஸமாரோபனேன படிபாதே³தப்³ப³த⁴ம்மஸ்ஸ கரணத்தஞ்ச பரியாயதோவ லப்³ப⁴தி, ததா²னித³ஸ்ஸனம் பன த⁴ம்மஸபா⁴வவினிமுத்தஸ்ஸ கத்தாதி³னோ அபா⁴வபரிதீ³பனத்த²ந்தி வேதி³தப்³ப³ம். விசித்தகரணாதி³தோபி சித்தஸத்³த³த்த²ம் பபஞ்சேந்தி. அயம் பனேத்த² ஸங்க³ஹோ –

‘‘விசித்தகரணா சித்தம், அத்தனோ சித்ததாய வா;

சிதம் கம்மகிலேஸேஹி, சிதம் தாயதி வா ததா²;

சினோதி அத்தஸந்தானம், விசித்தாரம்மணந்தி சா’’தி.

சேதஸி ப⁴வம் ததா³யத்தவுத்திதாயாதி சேதஸிகம். ந ஹி தம் சித்தேன வினா ஆரம்மணக்³க³ஹணஸமத்த²ம் அஸதி சித்தே ஸப்³பே³ன ஸப்³ப³ம் அனுப்பஜ்ஜனதோ, சித்தம் பன கேனசி சேதஸிகேன வினாபி ஆரம்மணே பவத்ததீதி தம் சேதஸிகமேவ சித்தாயத்தவுத்திகம் நாம. தேனாஹ ப⁴க³வா ‘‘மனோபுப்³ப³ங்க³மா த⁴ம்மா’’தி (த⁴. ப. 1-2), ஏதேன ஸுகா²தீ³னம் அசேதனத்தனிச்சத்தாத³யோ விப்படிபத்தியோபி படிக்கி²த்தா ஹோந்தி. சேதஸி நியுத்தம் வா சேதஸிகம்.

ருப்பதீதி ரூபம், ஸீதுண்ஹாதி³விரோதி⁴பச்சயேஹி விகாரமாபஜ்ஜதி, ஆபாதீ³யதீதி வா அத்தோ². தேனாஹ ப⁴க³வா ‘‘ஸீதேனபி ருப்பதி, உண்ஹேனபி ருப்பதீ’’த்யாதி³ (ஸம். நி. 3.79), ருப்பனஞ்சேத்த² ஸீதாதி³விரோதி⁴பச்சயஸமவாயே விஸதி³ஸுப்பத்தியேவ. யதி³ ஏவம் அரூபத⁴ம்மானம்பி ரூபவோஹாரோ ஆபஜ்ஜதீதி? நாபஜ்ஜதி ஸீதாதி³க்³க³ஹணஸாமத்தி²யதோ விபூ⁴ததரஸ்ஸேவ ருப்பனஸ்ஸாதி⁴ப்பேதத்தா. இதரதா² ஹி ‘‘ருப்பதீ’’தி அவிஸேஸவசனேனேவ பரியத்தந்தி கிம் ஸீதாதி³க்³க³ஹணேன, தம் பன ஸீதாதி³னா பு²ட்ட²ஸ்ஸ ருப்பனம் விபூ⁴ததரம், தஸ்மா ததே³வேத்தா²தி⁴ப்பேதந்தி ஞாபனத்த²ம் ஸீதாதி³க்³க³ஹணம் கதம். யதி³ ஏவம் கத²ம் ப்³ரஹ்மலோகே ரூபவோஹாரோ, ந ஹி தத்த² உபகா⁴தகா ஸீதாத³யோ அத்தீ²தி? கிஞ்சாபி உபகா⁴தகா நத்தி², அனுக்³கா³ஹகா பன அத்தி², தஸ்மா தம்வஸேனேத்த² ருப்பனம் ஸம்ப⁴வதீதி, அத² வா தம்ஸபா⁴வானதிவத்தனதோ தத்த² ரூபவோஹாரோதி அலமதிப்பபஞ்சேன.

ப⁴வாப⁴வம் வினனதோ ஸம்ஸிப்³ப³னதோ வானஸங்கா²தாய தண்ஹாய நிக்க²ந்தம், நிப்³பா³தி வா ஏதேன ராக³க்³கி³ஆதி³கோதி நிப்³பா³னம்.

1. சித்தபரிச்சே²த³வண்ணனா

பூ⁴மிபே⁴த³சித்தவண்ணனா

3. இதா³னி யஸ்மா விபா⁴க³வந்தானம் த⁴ம்மானம் ஸபா⁴வவிபா⁴வனம் விபா⁴கே³ன வினா ந ஹோதி, தஸ்மா யதா²உத்³தி³ட்டா²னம் அபி⁴த⁴ம்மத்தா²னம் உத்³தே³ஸக்கமேன விபா⁴க³ம் த³ஸ்ஸேதும் சித்தம் தாவ பூ⁴மிஜாதிஸம்பயோகா³தி³வஸேன விப⁴ஜித்வா நித்³தி³ஸிதுமாரப⁴ந்தோ ஆஹ ‘‘தத்த² சித்தம் தாவா’’த்யாதி³. தாவ-ஸத்³தோ³ பட²மந்தி ஏதஸ்ஸத்தே². யதா²உத்³தி³ட்டே²ஸு சதூஸு அபி⁴த⁴ம்மத்தே²ஸு பட²மம் சித்தம் நித்³தி³ஸீயதீதி அயஞ்ஹேத்த²த்தோ². சத்தாரோ விதா⁴ பகாரா அஸ்ஸாதி சதுப்³பி³த⁴ம். யஸ்மா பனேதே சதுபு⁴ம்மகா த⁴ம்மா அனுபுப்³ப³பணீதா, தஸ்மா ஹீனுக்கட்டு²க்கட்ட²தரதமானுக்கமேன தேஸம் நித்³தே³ஸோ கதோ. தத்த² காமேதீதி காமோ, காமதண்ஹா, ஸா ஏத்த² அவசரதி ஆரம்மணகரணவஸேனாதி காமாவசரம். காமீயதீதி வா காமோ, ஏகாத³ஸவிதோ⁴ காமப⁴வோ, தஸ்மிம் யேபு⁴ய்யேன அவசரதீதி காமாவசரம். யேபு⁴ய்யேன சரணஸ்ஸ ஹி அதி⁴ப்பேதத்தா ரூபாரூபப⁴வேஸு பவத்தஸ்ஸாபி இமஸ்ஸ காமாவசரபா⁴வோ உபபன்னோ ஹோதி. காமப⁴வோயேவ வா காமோ ஏத்த² அவசரதீதி காமாவசரோ, தத்த² பவத்தம்பி சித்தம் நிஸ்ஸிதே நிஸ்ஸயவோஹாரேன காமாவசரம் ‘‘மஞ்சா உக்குட்டி²ம் கரோந்தீ’’த்யாதீ³ஸு வியாதி அலமதிவிஸாரணியா கதா²ய. ஹோதி சேத்த² –

‘‘காமோவசரதீத்யேத்த², காமேவசரதீதி வா;

டா²னூபசாரதோ வாபி, தம் காமாவசரம் ப⁴வே’’தி.

ரூபாரூபாவசரேஸுபி ஏஸேவ நயோ யதா²ரஹம் த³ட்ட²ப்³போ³. உபாதா³னக்க²ந்த⁴ஸங்கா²தலோகதோ உத்தரதி அனாஸவபா⁴வேனாதி லோகுத்தரம், மக்³க³சித்தம். ப²லசித்தம் பன ததோ உத்திண்ணந்தி லோகுத்தரம். உப⁴யம்பி வா ஸஹ நிப்³பா³னேன லோகதோ உத்தரம் அதி⁴கம் யதா²வுத்தகு³ணவஸேனேவாதி லோகுத்தரம்.

பூ⁴மிபே⁴த³சித்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

அகுஸலசித்தவண்ணனா

4. இமேஸு பன சதூஸு சித்தேஸு காமாவசரசித்தஸ்ஸ குஸலாகுஸலவிபாககிரியபே⁴தே³ன சதுப்³பி³த⁴பா⁴வேபி பாபாஹேதுகவஜ்ஜானம் ஏகூனஸட்டி²யா, ஏகனவுதியா வா சித்தானம் ஸோப⁴னனாமேன வோஹாரகரணத்த²ம் ‘‘பாபாஹேதுகமுத்தானி ‘ஸோப⁴னானீ’தி வுச்சரே’’தி ஏவம் வக்க²மானனயஸ்ஸ அனுரூபதோ பாபாஹேதுகேயேவ பட²மம் த³ஸ்ஸேந்தோ, தேஸு ச ப⁴வேஸு க³ஹிதபடிஸந்தி⁴கஸ்ஸ ஸத்தஸ்ஸ ஆதி³தோ வீதி²சித்தவஸேன லோப⁴ஸஹக³தசித்துப்பாதா³னமேவ ஸம்ப⁴வதோ தேயேவ பட²மம் த³ஸ்ஸேத்வா தத³னந்தரம் த்³விஹேதுகபா⁴வஸாமஞ்ஞேன தோ³மனஸ்ஸஸஹக³தே, தத³னந்தரம் ஏகஹேதுகே ச த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஸோமனஸ்ஸஸஹக³த’’ந்த்யாதி³னா லோப⁴மூலம் தாவ வேத³னாதி³ட்டி²ஸங்கா²ரபே⁴தே³ன அட்ட²தா⁴ விப⁴ஜித்வா த³ஸ்ஸேதி.

தத்த² ஸுந்த³ரம் மனோ, தம் வா ஏதஸ்ஸ அத்தீ²தி ஸுமனோ, சித்தம், தம்ஸமங்கி³புக்³க³லோ வா, தஸ்ஸ பா⁴வோ தஸ்மிம் அபி⁴தா⁴னபு³த்³தீ⁴னம் பவத்திஹேதுதாயாதி ஸோமனஸ்ஸம், மானஸிகஸுக²வேத³னாயேதம் அதி⁴வசனம், தேன ஸஹக³தம் ஏகுப்பாதா³தி³வஸேன ஸம்ஸட்ட²ம், தேன ஸஹ ஏகுப்பாதா³தி³பா⁴வம் க³தந்தி வா ஸோமனஸ்ஸஸஹக³தம். மிச்சா² பஸ்ஸதீதி தி³ட்டி². ஸாமஞ்ஞவசனஸ்ஸபி ஹி அத்த²ப்பகரணாதி³னா விஸேஸவிஸயதா ஹோதீதி இத⁴ மிச்சா²த³ஸ்ஸனமேவ ‘‘தி³ட்டீ²’’தி வுச்சதி. தி³ட்டி²யேவ தி³ட்டி²க³தம் ‘‘ஸங்கா²ரக³தம் தா²மக³த’’ந்த்யாதீ³ஸு விய க³த-ஸத்³த³ஸ்ஸ தப்³பா⁴வவுத்தித்தா. த்³வாஸட்டி²யா வா தி³ட்டீ²ஸு க³தம் அந்தோக³தம், தி³ட்டி²யா வா க³மனமத்தம் ந ஏத்த² க³ந்தப்³போ³ அத்தாதி³கோ கோசி அத்தீ²தி தி³ட்டி²க³தம், ‘‘இத³மேவ ஸச்சம் மோக⁴மஞ்ஞ’’ந்தி பவத்தோ அத்தத்தனியாதி³அபி⁴னிவேஸோ, தேன ஸமம் ஏகுப்பாதா³தீ³ஹி பகாரேஹி யுத்தந்தி தி³ட்டி²க³தஸம்பயுத்தம். ஸங்க²ரோதி சித்தம் திக்க²பா⁴வஸங்கா²தமண்ட³னவிஸேஸேன ஸஜ்ஜேதி, ஸங்க²ரீயதி வா தம் ஏதேன யதா²வுத்தனயேன ஸஜ்ஜீயதீதி ஸங்கா²ரோ, தத்த² தத்த² கிச்சே ஸம்ஸீத³மானஸ்ஸ சித்தஸ்ஸ அனுப³லப்பதா³னவஸேன அத்தனோ வா பரேஸம் வா பவத்தபுப்³ப³ப்பயோகோ³, ஸோ பன அத்தனோ புப்³ப³பா⁴க³ப்பவத்தே சித்தஸந்தானே சேவ பரஸந்தானே ச பவத்ததீதி தன்னிப்³ப³த்திதோ சித்தஸ்ஸ திக்க²பா⁴வஸங்கா²தோ விஸேஸோவித⁴ ஸங்கா²ரோ, ஸோ யஸ்ஸ நத்தி² தம் அஸங்கா²ரம், ததே³வ அஸங்கா²ரிகம். ஸங்கா²ரேன ஸஹிதம் ஸஸங்கா²ரிகம். ததா² ச வத³ந்தி –

‘‘புப்³ப³ப்பயோக³ஸம்பூ⁴தோ, விஸேஸோ சித்தஸம்ப⁴வீ;

ஸங்கா²ரோ தம்வஸேனேத்த², ஹோத்யாஸங்கா²ரிகாதி³தா’’தி.

அத² வா ‘‘ஸஸங்கா²ரிகம் அஸங்கா²ரிக’’ந்தி சேதம் கேவலம் ஸங்கா²ரஸ்ஸ பா⁴வாபா⁴வம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம், ந தஸ்ஸ ஸஹப்பவத்திஸப்³பா⁴வாபா⁴வதோதி பி⁴ன்னஸந்தானப்பவத்தினோபி ஸங்கா²ரஸ்ஸ இத³மத்தி²தாய தம்வஸேன நிப்³ப³த்தம் சித்தம் ஸங்கா²ரோ அஸ்ஸ அத்தீ²தி ஸஸங்கா²ரிகம் ‘‘ஸலோமகோ ஸபக்க²கோ’’த்யாதீ³ஸு விய ஸஹ-ஸத்³த³ஸ்ஸ விஜ்ஜமானத்த²பரிதீ³பனதோ. தப்³பி³பரீதம் பன தத³பா⁴வதோ வுத்தனயேன அஸங்கா²ரிகம். தி³ட்டி²க³தேன விப்பயுத்தம் விஸம்ஸட்ட²ந்தி தி³ட்டி²க³தவிப்பயுத்தம். உபபத்திதோ யுத்திதோ இக்க²தி அனுப⁴வதி வேத³யமானாபி மஜ்ஜ²த்தாகாரஸண்டி²தியாதி உபேக்கா². ஸுக²து³க்கா²னம் வா உபேதா யுத்தா அவிருத்³தா⁴ இக்கா² அனுப⁴வனந்தி உபேக்கா². ஸுக²து³க்கா²விரோதி⁴தாய ஹேஸா தேஸம் அனந்தரம்பி பவத்ததி. உபேக்கா²ஸஹக³தந்தி இத³ம் வுத்தனயமேவ.

கஸ்மா பனேத்த² அஞ்ஞேஸுபி ப²ஸ்ஸாதீ³ஸு ஸம்பயுத்தத⁴ம்மேஸு விஜ்ஜமானேஸு ஸோமனஸ்ஸஸஹக³தாதி³பா⁴வோவ வுத்தோதி? ஸோமனஸ்ஸாதீ³னமேவ அஸாதா⁴ரணபா⁴வதோ. ப²ஸ்ஸாத³யோ ஹி கேசி ஸப்³ப³சித்தஸாதா⁴ரணா, கேசி குஸலாதி³ஸாதா⁴ரணா, மோஹாத³யோ ச ஸப்³பா³குஸலஸாதா⁴ரணாதி ந தேஹி ஸக்கா சித்தம் விஸேஸேதும், ஸோமனஸ்ஸாத³யோ பன கத்த²சி சித்தே ஹோந்தி, கத்த²சி ந ஹோந்தீதி பாகடோவ தம்வஸேன சித்தஸ்ஸ விஸேஸோ. கஸ்மா பனேதே கத்த²சி ஹோந்தி, கத்த²சி ந ஹோந்தீதி? காரணஸ்ஸ ஸன்னிஹிதாஸன்னிஹிதபா⁴வதோ. கிம் பன நேஸம் காரணந்தி? வுச்சதேஸபா⁴வதோ, பரிகப்பதோ வா ஹி இட்டா²ரம்மணம், ஸோமனஸ்ஸபடிஸந்தி⁴கதா, அக³ம்பீ⁴ரஸபா⁴வதா ச இத⁴ ஸோமனஸ்ஸஸ்ஸ காரணம், இட்ட²மஜ்ஜ²த்தாரம்மணம், உபேக்கா²படிஸந்தி⁴கதா, க³ம்பீ⁴ரஸபா⁴வதா ச உபேக்கா²ய, தி³ட்டி²விபன்னபுக்³க³லஸேவனா, ஸஸ்ஸதுச்சே²தா³ஸயதா ச தி³ட்டி²யா, ப³லவஉதுபோ⁴ஜனாத³யோ பன பச்சயா அஸங்கா²ரிகபா⁴வஸ்ஸாதி. தஸ்மா அத்தனோ அனுரூபகாரணவஸேன நேஸம் உப்பஜ்ஜனதோ கத்த²சி சித்தேயேவ ஸம்ப⁴வோதி ஸக்கா ஏதேஹி சித்தஸ்ஸ விஸேஸோ பஞ்ஞாபேதுந்தி. ஏவஞ்ச கத்வா நேஸம் ஸதிபி மோஹஹேதுகபா⁴வே லோப⁴ஸஹக³தபா⁴வோவ நிக³மனே வுத்தோ.

இமேஸம் பன அட்ட²ன்னம்பி அயமுப்பத்திக்கமோ வேதி³தப்³போ³. யதா³ ஹி ‘‘நத்தி² காமேஸு ஆதீ³னவோ’’த்யாதி³னா நயேன மிச்சா²தி³ட்டி²ம் புரக்க²த்வா ஹட்ட²துட்டோ² காமே வா பரிபு⁴ஞ்ஜதி, தி³ட்ட²மங்க³லாதீ³னி வா ஸாரதோ பச்சேதி ஸபா⁴வதிக்கே²னேவ அனுஸ்ஸாஹிதேன சித்தேன, ததா³ பட²மம் அகுஸலசித்தமுப்பஜ்ஜதி. யதா³ பன மந்தே³ன ஸமுஸ்ஸாஹிதேன சித்தேன, ததா³ து³தியம். யதா³ பன மிச்சா²தி³ட்டி²ம் அபுரக்க²த்வா கேவலம் ஹட்ட²துட்டோ² மேது²னம் வா ஸேவதி, பரஸம்பத்திம் வா அபி⁴ஜ்ஜா²யதி, பரப⁴ண்ட³ம் வா ஹரதி ஸபா⁴வதிக்கே²னேவ அனுஸ்ஸாஹிதேன சித்தேன, ததா³ ததியம். யதா³ பன மந்தே³ன ஸமுஸ்ஸாஹிதேன சித்தேன, ததா³ சதுத்த²ம். யதா³ பன காமானம் வா அஸம்பத்திம் ஆக³ம்ம, அஞ்ஞேஸம் வா ஸோமனஸ்ஸஹேதூனம் அபா⁴வேன சதூஸுபி விகப்பேஸு ஸோமனஸ்ஸரஹிதா ஹோந்தி, ததா³ ஸேஸானி சத்தாரி உபேக்கா²ஸஹக³தானி உப்பஜ்ஜந்தீதி. அட்ட²பீதி பி-ஸத்³தோ³ ஸம்பிண்ட³னத்தோ², தேன வக்க²மானனயேன அகுஸலகம்மபதே²ஸு நேஸம் லப்³ப⁴மானகம்மபதா²னுரூபதோ பவத்திபே⁴த³ம் காலதே³ஸஸந்தானாரம்மணாதி³பே⁴தே³ன அனேகவித⁴தம்பி ஸங்க³ண்ஹாதி.

5. து³ட்டு² மனோ, தம் வா ஏதஸ்ஸாதி து³ம்மனோ, தஸ்ஸ பா⁴வோ தோ³மனஸ்ஸம், மானஸிகது³க்க²வேத³னாயேதம் அதி⁴வசனம், தேன ஸஹக³தந்தி தோ³மனஸ்ஸஸஹக³தம். ஆரம்மணே படிஹஞ்ஞதீதி படிகோ⁴, தோ³ஸோ. சண்டி³க்கஸபா⁴வதாய ஹேஸ ஆரம்மணம் படிஹனந்தோ விய பவத்ததி. தோ³மனஸ்ஸஸஹக³தஸ்ஸ வேத³னாவஸேன அபே⁴தே³பி அஸாதா⁴ரணத⁴ம்மவஸேன சித்தஸ்ஸ உபலக்க²ணத்த²ம் தோ³மனஸ்ஸக்³க³ஹணம், படிக⁴ஸம்பயுத்தபா⁴வோ பன உபி⁴ன்னம் ஏகந்தஸஹசாரிதா த³ஸ்ஸனத்த²ம் வுத்தோதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். தோ³மனஸ்ஸஞ்சேத்த² அனிட்டா²ரம்மணானுப⁴வனலக்க²ணோ வேத³னாக்க²ந்த⁴பரியாபன்னோ ஏகோ த⁴ம்மோ, படிகோ⁴ சண்டி³க்கஸபா⁴வோ ஸங்கா²ரக்க²ந்த⁴பரியாபன்னோ ஏகோ த⁴ம்மோதி அயமேதேஸம் விஸேஸோ. ஏத்த² ச யம் கிஞ்சி அனிட்டா²ரம்மணம், நவவித⁴ஆகா⁴தவத்தூ²னி ச தோ³மனஸ்ஸஸ்ஸ காரணம், படிக⁴ஸ்ஸ காரணஞ்சாதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். த்³வின்னம் பன நேஸம் சித்தானம் பாணாதிபாதாதீ³ஸு திக்க²மந்த³ப்பவத்திகாலே உப்பத்தி வேதி³தப்³பா³. ஏத்தா²பி நிக³மனே பி-ஸத்³த³ஸ்ஸ அத்தோ² வுத்தனயானுஸாரேன த³ட்ட²ப்³போ³.

6. ஸபா⁴வம் விசினந்தோ தாய கிச்ச²தி கிலமதீதி விசிகிச்சா². அத² வா சிகிச்சி²தும் து³க்கரதாய விக³தா சிகிச்சா² ஞாணப்படிகாரோ இமிஸ்ஸாதி விசிகிச்சா², தாய ஸம்பயுத்தம் விசிகிச்சா²ஸம்பயுத்தம். உத்³த⁴தஸ்ஸ பா⁴வோ உத்³த⁴ச்சம். உத்³த⁴ச்சஸ்ஸ ஸப்³பா³குஸலஸாதா⁴ரணபா⁴வேபி இத⁴ ஸம்பயுத்தத⁴ம்மேஸு பதா⁴னம் ஹுத்வா பவத்ததீதி இத³மேவ தேன விஸேஸேத்வா வுத்தம். ஏவஞ்ச கத்வா த⁴ம்முத்³தே³ஸபாளியம் ஸேஸாகுஸலேஸு உத்³த⁴ச்சம் யேவாபனகவஸேன வுத்தம், இத⁴ பன ‘‘உத்³த⁴ச்சம் உப்பஜ்ஜதீ’’தி ஸரூபேனேவ தே³ஸிதம். ஹோந்தி சேத்த² –

‘‘ஸப்³பா³குஸலயுத்தம்பி, உத்³த⁴ச்சம் அந்தமானஸே;

ப³லவம் இதி தம்யேவ, வுத்தமுத்³த⁴ச்சயோக³தோ.

‘‘தேனேவ ஹி முனிந்தே³ன, யேவாபனகனாமதோ;

வத்வா ஸேஸேஸு ஏத்தே²வ, தம் ஸரூபேன தே³ஸித’’ந்தி.

இமானி பன த்³வே சித்தானி மூலந்தரவிரஹதோ அதிஸம்மூள்ஹதாய, ஸம்ஸப்பனவிக்கி²பனவஸேன பவத்தவிசிகிச்சு²த்³த⁴ச்சஸமாயோகே³ன சஞ்சலதாய ச ஸப்³ப³த்தா²பி ரஜ்ஜனது³ஸ்ஸனரஹிதானி உபேக்கா²ஸஹக³தானேவ பவத்தந்தி, ததோயேவ ச ஸபா⁴வதிக்க²தாய உஸ்ஸாஹேதப்³ப³தாய அபா⁴வதோ ஸங்கா²ரபே⁴தோ³பி நேஸம் நத்தி². ஹோந்தி சேத்த² –

‘‘மூள்ஹத்தா சேவ ஸம்ஸப்ப-விக்கே²பா சேகஹேதுகம்;

ஸோபேக்க²ம் ஸப்³ப³தா³ நோ ச, பி⁴ன்னம் ஸங்கா²ரபே⁴த³தோ.

‘‘ந ஹி தஸ்ஸ ஸபா⁴வேன, திக்க²துஸ்ஸாஹனீயதா;

அத்தி² ஸம்ஸப்பமானஸ்ஸ, விக்கி²பந்தஸ்ஸ ஸப்³ப³தா³’’தி.

மோஹேன முய்ஹந்தி அதிஸயேன முய்ஹந்தி மூலந்தரவிரஹதோதி மோமூஹானி.

7. இச்சேவந்த்யாதி³ யதா²வுத்தானம் த்³வாத³ஸாகுஸலசித்தானம் நிக³மனம். தத்த² இதி-ஸத்³தோ³ வசனவசனீயஸமுதா³யனித³ஸ்ஸனத்தோ². ஏவம்-ஸத்³தோ³ வசனவசனீயபடிபாடிஸந்த³ஸ்ஸனத்தோ². நிபாதஸமுதா³யோ வா ஏஸ வசனவசனீயனிக³மனாரம்பே⁴. இச்சேவம் யதா²வுத்தனயேன ஸப்³ப³தா²பி ஸோமனஸ்ஸுபேக்கா²தி³ட்டி²ஸம்பயோகா³தி³னா படிக⁴ஸம்பயோகா³தி³னா விசிகிச்சு²த்³த⁴ச்சயோகே³னாதி ஸப்³பே³னாபி ஸம்பயோகா³தி³ஆகாரேன த்³வாத³ஸ அகுஸலசித்தானி ஸமத்தானி பரினிட்டி²தானி, ஸங்க³ஹேத்வா வா அத்தானி க³ஹிதானி, வுத்தானீத்யத்தோ². தத்த² குஸலபடிபக்கா²னி அகுஸலானி மித்தப்படிபக்கோ² அமித்தோ விய, படிபக்க²பா⁴வோ ச குஸலாகுஸலானம் யதா²க்கமம் பஹாயகபஹாதப்³ப³பா⁴வேன வேதி³தப்³போ³.

8. அட்ட²தா⁴த்யாதி³ ஸங்க³ஹகா³தா². லோபோ⁴ ச ஸோ ஸுப்பதிட்டி²தபா⁴வஸாத⁴னேன மூலஸதி³ஸத்தா மூலஞ்ச, கம் ஏதேஸந்தி லோப⁴மூலானி சித்தானி வேத³னாதி³பே⁴த³தோ அட்ட²தா⁴ ஸியும். ததா² தோ³ஸமூலானி ஸங்கா²ரபே⁴த³தோ த்³விதா⁴. மோஹமூலானி ஸுத்³தோ⁴ மோஹோயேவ மூலமேதேஸந்தி மோஹமூலஸங்கா²தானி ஸம்பயோக³பே⁴த³தோ த்³வே சாதி அகுஸலா த்³வாத³ஸ ஸியுந்த்யத்தோ².

அகுஸலசித்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

அஹேதுகசித்தவண்ணனா

9. ஏவம் மூலபே⁴த³தோ திவித⁴ம்பி அகுஸலம் ஸம்பயோகா³தி³பே⁴த³தோ த்³வாத³ஸதா⁴ விப⁴ஜித்வா இதா³னி அஹேதுகசித்தானி நித்³தி³ஸந்தோ தேஸம் அகுஸலவிபாகாதி³வஸேன திவித⁴பா⁴வேபி அகுஸலானந்தரம் அகுஸலவிபாகேயேவ சக்கா²தி³னிஸ்ஸயஸம்படிச்ச²னாதி³கிச்சபே⁴தே³ன ஸத்ததா⁴ விப⁴ஜிதும் ‘‘உபேக்கா²ஸஹக³தம் சக்கு²விஞ்ஞாண’’ந்த்யாதி³மாஹ. தத்த² சக்க²தி விஞ்ஞாணாதி⁴ட்டி²தம் ஹுத்வா ஸமவிஸமம் ஆசிக்க²ந்தம் விய ஹோதீதி சக்கு². அத² வா சக்க²தி ரூபம் அஸ்ஸாதே³ந்தம் விய ஹோதீதி சக்கு². சக்க²தீதி ஹி அயம் ஸத்³தோ³ ‘‘மது⁴ம் சக்க²தி, ப்³யஞ்ஜனம் சக்க²தீ’’த்யாதீ³ஸு விய அஸ்ஸாத³னத்தோ² ஹோதி. தேனாஹ ப⁴க³வா – ‘‘சக்கு²ம் கோ² பன, மாக³ண்டி³ய, ரூபாராமம் ரூபரதம் ரூபஸம்முதி³த’’ந்த்யாதி³. யதி³ ஏவம் ‘‘ஸோதம் கோ², மாக³ண்டி³ய, ஸத்³தா³ராமம் ஸத்³த³ரதம் ஸத்³த³ஸம்முதி³த’’ந்த்யாதி³வசனதோ (ம. நி. 2.209) ஸோதாதீ³னம்பி ஸத்³தா³தி³அஸ்ஸாத³னம் அத்தீ²தி தேஸம்பி சக்கு²ஸத்³தா³பி⁴தே⁴ய்யதா ஆபஜ்ஜேய்யாதி? நாபஜ்ஜதி நிருள்ஹத்தா, நிருள்ஹோ ஹேஸ சக்கு²-ஸத்³தோ³ த³ட்டு²காமதானிதா³னகம்மஜபூ⁴தப்பஸாத³லக்க²ணே சக்கு²ப்பஸாதே³யேவ மயூராதி³ஸத்³தா³ விய ஸகுணவிஸேஸாதீ³ஸு, சக்கு²னா ஸஹவுத்தியா பன ப⁴முகட்டி²பரிச்சி²ன்னோ மம்ஸபிண்டோ³பி ‘‘சக்கூ²’’தி வுச்சதி. அட்ட²கதா²யம் பன அனேகத்த²த்தா தா⁴தூனம் சக்க²தி-ஸத்³த³ஸ்ஸ விபா⁴வனத்த²தாபி ஸம்ப⁴வதீதி ‘‘சக்க²தி ரூபம் விபா⁴வேதீதி சக்கூ²’’தி (விஸுத்³தி⁴. 2.510) வுத்தம். சக்கு²ஸ்மிம் விஞ்ஞாணம் தன்னிஸ்ஸிதத்தா²தி சக்கு²விஞ்ஞாணம். ததா² ஹேதம் ‘‘சக்கு²ஸன்னிஸ்ஸிதரூபவிஜானனலக்க²ண’’ந்தி (த⁴. ஸ. அட்ட². 431; விஸுத்³தி⁴. 2.454) வுத்தம்.

ஏவம் ஸோதவிஞ்ஞாணாதீ³ஸுபி யதா²ரஹம் த³ட்ட²ப்³ப³ம். ‘‘ததா²’’தி இமினா உபேக்கா²ஸஹக³தபா⁴வம் அதிதி³ஸதி. விஞ்ஞாணாதி⁴ட்டி²தம் ஹுத்வா ஸுணாதீதி ஸோதம். கா⁴யதி க³ந்தோ⁴பாதா³னம் கரோதீதி கா⁴னம். ஜீவிதனிமித்தம் ரஸோ ஜீவிதம், தம் அவ்ஹாயதி தஸ்மிம் நின்னதாயாதி ஜிவ்ஹா நிருத்தினயேன. குச்சி²தானம் பாபத⁴ம்மானம் ஆயோ பவத்திட்டா²னந்தி காயோ. காயிந்த்³ரியஞ்ஹி போ²ட்ட²ப்³ப³க்³க³ஹணஸபா⁴வத்தா தத³ஸ்ஸாத³வஸப்பவத்தானம், தம்மூலகானஞ்ச பாபத⁴ம்மானம் விஸேஸகாரணந்தி தேஸம் பவத்திட்டா²னம் விய க³ய்ஹதி. ஸஸம்பா⁴ரகாயோ வா குச்சி²தானம் கேஸாதீ³னம் ஆயோதி காயோ. தம்ஸஹசரிதத்தா பன பஸாத³காயோபி ததா² வுச்சதி. து³ குச்சி²தம் ஹுத்வா க²னதி காயிகஸுக²ம், து³க்க²மந்தி வா து³க்க²ம். து³க்கரமோகாஸதா³னம் ஏதஸ்ஸாதி து³க்க²’’ந்திபி அபரே. பஞ்சவிஞ்ஞாணக்³க³ஹிதம் ரூபாதி³ஆரம்மணம் ஸம்படிச்ச²தி ததா³காரப்பவத்தியாதி ஸம்படிச்ச²னம். ஸம்மா தீரேதி யதா²ஸம்படிச்சி²தம் ரூபாதி³ஆரம்மணம் வீமம்ஸதீதி ஸந்தீரணம். அஞ்ஞமஞ்ஞவிருத்³தா⁴னம் குஸலாகுஸலானம் பாகாதி விபாகா, விபக்கபா⁴வமாபன்னானம் அரூபத⁴ம்மானமேதம் அதி⁴வசனம். ஏவஞ்ச கத்வா குஸலாகுஸலகம்மஸமுட்டா²னானம்பி கடத்தாரூபானம் நத்தி² விபாகவோஹாரோ. அகுஸலஸ்ஸ விபாகசித்தானி அகுஸலவிபாகசித்தானி.

10. ஸுக²யதி காயசித்தம், ஸுட்டு² வா க²னதி காயசித்தாபா³த⁴ம், ஸுகே²ன க²மிதப்³ப³ந்தி வா ஸுக²ம். ‘‘ஸுகரமோகாஸதா³னம் ஏதஸ்ஸாதி ஸுக²’’ந்தி அபரே. கஸ்மா பன யதா² அகுஸலவிபாகஸந்தீரணம் ஏகமேவ வுத்தம், ஏவமவத்வா குஸலவிபாகஸந்தீரணம் த்³விதா⁴ வுத்தந்தி? இட்ட²இட்ட²மஜ்ஜ²த்தாரம்மணவஸேன வேத³னாபே⁴த³ஸம்ப⁴வதோ. யதி³ ஏவம் தத்தா²பி அனிட்ட²அனிட்ட²மஜ்ஜ²த்தாரம்மணவஸேன வேத³னாபே⁴தே³ன ப⁴விதப்³ப³ந்தி? நயித³மேவம் அனிட்டா²ரம்மணே உப்பஜ்ஜிதப்³ப³ஸ்ஸபி தோ³மனஸ்ஸஸ்ஸ படிகே⁴ன வினா அனுப்பஜ்ஜனதோ, படிக⁴ஸ்ஸ ச ஏகந்தாகுஸலஸபா⁴வஸ்ஸ அப்³யாகதேஸு அஸம்ப⁴வதோ. ந ஹி பி⁴ன்னஜாதிகோ த⁴ம்மோ பி⁴ன்னஜாதிகேஸு உபலப்³ப⁴தி, தஸ்மா அத்தனா ஸமானயோக³க்க²மஸ்ஸ அஸம்ப⁴வதோ அகுஸலவிபாகேஸு தோ³மனஸ்ஸம் ந ஸம்ப⁴வதீதி தஸ்ஸ தம்ஸஹக³ததா ந வுத்தா. அத² வா யதா² கோசி ப³லவதா போதி²யமானோ து³ப்³ப³லபுரிஸோ தஸ்ஸ படிப்பஹரிதும் அஸக்கோந்தோ தஸ்மிம் உபேக்க²கோவ ஹோதி, ஏவமேவ அகுஸலவிபாகானம் பரிது³ப்³ப³லபா⁴வதோ அனிட்டா²ரம்மணேபி தோ³மனஸ்ஸுப்பாதோ³ நத்தீ²தி ஸந்தீரணம் உபேக்கா²ஸஹக³தமேவ.

சக்கு²விஞ்ஞாணாதீ³னி பன சத்தாரி உப⁴யவிபாகானிபி வத்தா²ரம்மணக⁴ட்டனாய து³ப்³ப³லபா⁴வதோ அனிட்டே² இட்டே²பி ச ஆரம்மணே உபேக்கா²ஸஹக³தானேவ. தேஸஞ்ஹி சதுன்னம்பி வத்து²பூ⁴தானி சக்கா²தீ³னி உபாதா³ரூபானேவ, ததா² ஆரம்மணபூ⁴தானிபி ரூபாதீ³னி, உபாதா³ரூபகேன ச உபாதா³ரூபகஸ்ஸ ஸங்க⁴ட்டனம் அதிது³ப்³ப³லம் பிசுபிண்ட³கேன பிசுபிண்ட³கஸ்ஸ பு²ஸனம் விய, தஸ்மா தானி ஸப்³ப³தா²பி உபேக்கா²ஸஹக³தானேவ. காயவிஞ்ஞாணஸ்ஸ பன போ²ட்ட²ப்³ப³ஸங்கா²தபூ⁴தத்தயமேவ ஆரம்மணந்தி தம் காயப்பஸாதே³ ஸங்க⁴ட்டிதம்பி தம் அதிக்கமித்வா தன்னிஸ்ஸயேஸு மஹாபூ⁴தேஸு படிஹஞ்ஞதி. பூ⁴தரூபேஹி ச பூ⁴தரூபானம் ஸங்க⁴ட்டனம் ப³லவதரம் அதி⁴கரணிமத்த²கே பிசுபிண்ட³கம் ட²பேத்வா கூடேன பஹடகாலே கூடஸ்ஸ பிசுபிண்ட³கம் அதிக்கமித்வா அதி⁴கரணிக்³க³ஹணம் விய, தஸ்மா வத்தா²ரம்மணக⁴ட்டனாய ப³லவபா⁴வதோ காயவிஞ்ஞாணம் அனிட்டே² து³க்க²ஸஹக³தம், இட்டே² ஸுக²ஸஹக³தந்தி. ஸம்படிச்ச²னயுக³ள்ஹம் பன அத்தனா அஸமானனிஸ்ஸயானம் சக்கு²விஞ்ஞாணாதீ³னமனந்தரம் உப்பஜ்ஜதீதி ஸமானனிஸ்ஸயதோ அலத்³தா⁴னந்தரபச்சயதாய ஸபா⁴கூ³பத்த²ம்ப⁴ரஹிதோ விய புரிஸோ நாதிப³லவம் ஸப்³ப³தா²பி விஸயரஸமனுப⁴விதும் ந ஸக்கோதீதி ஸப்³ப³தா²பி உபேக்கா²ஸஹக³தமேவ. வுத்தவிபரியாயதோ குஸலவிபாகஸந்தீரணம் இட்ட²இட்ட²மஜ்ஜ²த்தாரம்மணேஸு ஸுகோ²பேக்கா²ஸஹக³தந்தி. யதி³ ஏவம் ஆவஜ்ஜனத்³வயஸ்ஸ உபேக்கா²ஸம்பயோக³ம் கஸ்மா வக்க²தி, நனு தம்பி ஸமானனிஸ்ஸயானந்தரம் பவத்ததீதி? ஸச்சம், தத்த² பன புரிமம் புப்³பே³ கேனசி அக்³க³ஹிதேயேவ ஆரம்மணே ஏகவாரமேவ பவத்ததி, பச்சி²மம்பி விஸதி³ஸசித்தஸந்தானபராவத்தனவஸேன ப்³யாபாரந்தரஸாபேக்க²ந்தி ந ஸப்³ப³தா²பி விஸயரஸமனுப⁴விதும் ஸக்கோதி, தஸ்மா மஜ்ஜ²த்தவேத³னாஸம்பயுத்தமேவாதி. ஹோந்தி சேத்த² –

‘‘வத்தா²லம்ப³ஸபா⁴வானம், பூ⁴திகானஞ்ஹி க⁴ட்டனம்;

து³ப்³ப³லம் இதி சக்கா²தி³-சதுசித்தமுபேக்க²கம்.

‘‘காயனிஸ்ஸயபோ²ட்ட²ப்³ப³-பூ⁴தானம் க⁴ட்டனாய து;

ப³லவத்தா ந விஞ்ஞாணம், காயிக மஜ்ஜ²வேத³னம்.

‘‘ஸமானனிஸ்ஸயோ யஸ்மா, நத்தா²னந்தரபச்சயோ;

தஸ்மா து³ப்³ப³லமாலம்பே³, ஸோபேக்க²ம் ஸம்படிச்ச²ன’’ந்தி.

குஸலஸ்ஸ விபாகானி, ஸம்பயுத்தஹேதுவிரஹதோ அஹேதுகசித்தானி சாதி குஸலவிபாகாஹேதுகசித்தானி. நிப்³ப³த்தகஹேதுவஸேன நிப்ப²ன்னானிபி ஹேதானி ஸம்பயுத்தஹேதுவஸேனேவ அஹேதுகவோஹாரம் லப⁴ந்தி, இதரதா² மஹாவிபாகேஹி இமேஸம் நானத்தாஸம்ப⁴வதோ. கிம் பனேத்த² காரணம் யதா² இதே⁴வம் அகுஸலவிபாகனிக³மனே அஹேதுகக்³க³ஹணம் ந கதந்தி? ப்³யபி⁴சாராபா⁴வதோ. ஸதி ஹி ஸம்ப⁴வே, ப்³யபி⁴சாரே ச விஸேஸனம் ஸாத்த²கம் ஸியா. அகுஸலவிபாகானம் பன லோபா⁴தி³ஸாவஜ்ஜத⁴ம்மவிபாகபா⁴வேன தப்³பி³து⁴ரேஹி, அலோபா⁴தீ³ஹி ஸம்பயோகா³யோக³தோ, ஸயம் அப்³யாகதனிரவஜ்ஜஸபா⁴வானம் லோபா⁴தி³அகுஸலத⁴ம்மஸம்பயோக³விரோத⁴தோ ச நத்தி² கதா³சிபி ஸஹேதுகதாய ஸம்ப⁴வோதி அஹேதுகபா⁴வாப்³யபி⁴சாரதோ ந தானி அஹேதுகஸத்³தே³ன விஸேஸிதப்³பா³னி.

11. இதா³னி அஹேதுகாதி⁴காரே அஹேதுககிரியசித்தானிபி கிச்சபே⁴தே³ன திதா⁴ த³ஸ்ஸேதும் ‘‘உபேக்கா²ஸஹக³த’’ந்த்யாதி³ வுத்தம். சக்கா²தி³பஞ்சத்³வாரே க⁴ட்டிதமாரம்மணம் ஆவஜ்ஜேதி தத்த² ஆபோ⁴க³ம் கரோதி, சித்தஸந்தானம் வா ப⁴வங்க³வஸேன பவத்திதும் அத³த்வா வீதி²சித்தபா⁴வாய பரிணாமேதீதி பஞ்சத்³வாராவஜ்ஜனம், கிரியாஹேதுகமனோதா⁴துசித்தம். ஆவஜ்ஜனஸ்ஸ அனந்தரபச்சயபூ⁴தம் ப⁴வங்க³சித்தம் மனோத்³வாரம் வீதி²சித்தானம் பவத்திமுக²பா⁴வதோ. தஸ்மிம் தி³ட்ட²ஸுதமுதாதி³வஸேன ஆபாத²மாக³தமாரம்மணம் ஆவஜ்ஜேதி, வுத்தனயேன வா சித்தஸந்தானம் பரிணாமேதீதி மனோத்³வாராவஜ்ஜனம், கிரியாஹேதுகமனோவிஞ்ஞாணதா⁴துஉபேக்கா²ஸஹக³தசித்தம். இத³மேவ ச பஞ்சத்³வாரே யதா²ஸந்தீரிதம் ஆரம்மணம் வவத்த²பேதீதி வோட்ட²ப்³ப³னந்தி ச வுச்சதி. ஹஸிதம் உப்பாதே³தீதி ஹஸிதுப்பாத³ம், கீ²ணாஸவானம் அனோளாரிகாரம்மணேஸு பஹட்டா²காரமத்தஹேதுகம் கிரியாஹேதுகமனோவிஞ்ஞாணதா⁴துஸோமனஸ்ஸஸஹக³தசித்தம்.

12. ஸப்³ப³தா²பீதி அகுஸலவிபாககுஸலவிபாககிரியபே⁴தே³ன. அட்டா²ரஸாதி க³ணனபரிச்சே²தோ³. அஹேதுகசித்தானீதி பரிச்சி²ன்னத⁴ம்மனித³ஸ்ஸனம்.

அஹேதுகசித்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

ஸோப⁴னசித்தவண்ணனா

14. ஏவம் த்³வாத³ஸாகுஸலஅஹேதுகாட்டா²ரஸவஸேன ஸமதிம்ஸ சித்தானி த³ஸ்ஸேத்வா இதா³னி தப்³பி³னிமுத்தானம் ஸோப⁴னவோஹாரம் ட²பேதும் ‘‘பாபாஹேதுகமுத்தானீ’’த்யாதி³ வுத்தம். அத்தனா அதி⁴ஸயிதஸ்ஸ அபாயாதி³து³க்க²ஸ்ஸ பாபனதோ பாபேஹி, ஹேதுஸம்பயோகா³பா⁴வதோ அஹேதுகேஹி ச முத்தானி சதுவீஸதிகாமாவசரபஞ்சதிம்ஸமஹக்³க³தலோகுத்தரவஸேன ஏகூனஸட்டி²பரிமாணானி, அத² வா அட்ட² லோகுத்தரானி ஜா²னங்க³யோக³பே⁴தே³ன பச்சேகம் பஞ்சதா⁴ கத்வா ஏகனவுதிபி சித்தானி ஸோப⁴னகு³ணாவஹனதோ, அலோபா⁴தி³அனவஜ்ஜஹேதுஸம்பயோக³தோ ச ஸோப⁴னானீதி வுச்சரே கதீ²யந்தி.

காமாவசரஸோப⁴னசித்தவண்ணனா

15. இதா³னி ஸோப⁴னேஸு காமாவசரானமேவ பட²மம் உத்³தி³ட்ட²த்தா தேஸுபி அப்³யாகதானம் குஸலபுப்³ப³கத்தா பட²மம் காமாவசரகுஸலம், ததோ தப்³பி³பாகம், தத³னந்தரம் ததே³கபூ⁴மிபரியாபன்னம் கிரியசித்தஞ்ச பச்சேகம் வேத³னாஞாணஸங்கா²ரபே⁴தே³ன அட்ட²தா⁴ த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஸோமனஸ்ஸஸஹக³த’’ந்த்யாதி³ வுத்தம். தத்த² ஜானாதி யதா²ஸபா⁴வம் படிவிஜ்ஜ²தீதி ஞாணம். ஸேஸம் வுத்தனயமேவ. ஏத்த² ச ப³லவஸத்³தா⁴ய த³ஸ்ஸனஸம்பத்தியா பச்சயபடிக்³கா³ஹகாதி³ஸம்பத்தியாதி ஏவமாதீ³ஹி காரணேஹி ஸோமனஸ்ஸஸஹக³ததா, பஞ்ஞாஸம்வத்தனிககம்மதோ, அப்³யாபஜ்ஜலோகூபபத்திதோ, இந்த்³ரியபரிபாகதோ, கிலேஸதூ³ரீபா⁴வதோ ச ஞாணஸம்பயுத்ததா, தப்³பி³பரியாயேன உபேக்கா²ஸஹக³ததா சேவ ஞாணவிப்பயுத்ததா ச, ஆவாஸஸப்பாயாதி³வஸேன காயசித்தானம் கல்லபா⁴வதோ, புப்³பே³ தா³னாதீ³ஸு கதபரிசயதாதீ³ஹி ச அஸங்கா²ரிகதா, தப்³பி³பரியாயேன ஸஸங்கா²ரிகதா ச வேதி³தப்³பா³.

தத்த² யதா³ பன யோ தே³ய்யத⁴ம்மபடிக்³கா³ஹகாதி³ஸம்பத்திம், அஞ்ஞம் வா ஸோமனஸ்ஸஹேதும் ஆக³ம்ம ஹட்ட²பஹட்டோ² ‘‘அத்தி² தி³ன்ன’’ந்த்யாதி³னயப்பவத்தம் ஸம்மாதி³ட்டி²ம் புரக்க²த்வா முத்தசாக³தாதி³வஸேன அஸம்ஸீத³ந்தோ அனுஸ்ஸாஹிதோ பரேஹி தா³னாதீ³னி புஞ்ஞானி கரோதி, ததா³ஸ்ஸ சித்தம் ஸோமனஸ்ஸஸஹக³தம் ஞாணஸம்பயுத்தம் அஸங்கா²ரிகம் ஹோதி. யதா³ பன வுத்தனயேனேவ ஹட்ட²துட்டோ² ஸம்மாதி³ட்டி²ம் புரக்க²த்வாபி அமுத்தசாக³தாதி³வஸேன ஸம்ஸீத³மானோ பரேஹி வா உஸ்ஸாஹிதோ கரோதி, ததா³ஸ்ஸ ததே³வ சித்தம் ஸஸங்கா²ரிகம் ஹோதி. யதா³ பன ஞாதிஜனஸ்ஸ படிபத்தித³ஸ்ஸனேன ஜாதபரிசயா பா³லதா³ரகா பி⁴க்கூ² தி³ஸ்வா ஸோமனஸ்ஸஜாதா ஸஹஸா கிஞ்சிதே³வ ஹத்த²க³தம் த³த³ந்தி வா வந்த³ந்தி வா, ததா³ தேஸம் ததியம் சித்தம் உப்பஜ்ஜதி. யதா³ பன ‘‘தே³த², வந்த³தா²’’தி ஞாதீஹி உஸ்ஸாஹிதா ஏவம் படிபஜ்ஜந்தி, ததா³ சதுத்த²ம் சித்தம் உப்பஜ்ஜதி. யதா³ பன தே³ய்யத⁴ம்மபடிக்³கா³ஹகாதீ³னம் அஸம்பத்திம், அஞ்ஞேஸம் வா ஸோமனஸ்ஸஹேதூனம் அபா⁴வம் ஆக³ம்ம சதூஸுபி விகப்பேஸு ஸோமனஸ்ஸரஹிதா ஹோந்தி, ததா³ ஸேஸானி சத்தாரி உபேக்கா²ஸஹக³தானி உப்பஜ்ஜந்தீதி. அட்ட²பீதி பி-ஸத்³தே³ன த³ஸபுஞ்ஞகிரியாதி³வஸேன அனேகவித⁴தம் ஸம்பிண்டே³தி. ததா² ஹி வத³ந்தி –

‘‘கமேன புஞ்ஞவத்தூ²ஹி, கோ³சராதி⁴பதீஹி ச;

கம்மஹீனாதி³தோ சேவ, க³ணேய்ய நயகோவிதோ³’’தி.

இமானி ஹி அட்ட² சித்தானி த³ஸபுஞ்ஞகிரியவத்து²வஸேன பவத்தனதோ பச்சேகம் த³ஸ த³ஸாதி கத்வா அஸீதி சித்தானி ஹோந்தி, தானி ச ச²ஸு ஆரம்மணேஸு பவத்தனதோ பச்சேகம் ச²க்³கு³ணிதானி ஸாஸீதிகானி சத்தாரி ஸதானி ஹோந்தி, அதி⁴பதிபே⁴தே³ன பன ஞாணவிப்பயுத்தானம் சத்தாலீஸாதி⁴கத்³விஸதபரிமாணானம் வீமம்ஸாதி⁴பதிஸம்பயோகா³பா⁴வதோ தானி திண்ணம் அதி⁴பதீனம் வஸேன திகு³ணிதானி வீஸாதி⁴கானி ஸத்தஸதானி, ததா² ஞாணஸம்பயுத்தானி ச சதுன்னம் அதி⁴பதீனம் வஸேன சதுக்³கு³ணிதானி ஸஸட்டி²கானி நவ ஸதானீதி ஏவம் அதி⁴பதிவஸேன ஸஹஸ்ஸம் ஸாஸீதிகானி ச ச² ஸதானி ஹோந்தி, தானி காயவசீமனோகம்மஸங்கா²தகம்மத்திகவஸேன திகு³ணிதானி சத்தாலீஸாதி⁴கானி பஞ்ச ஸஹஸ்ஸானி ஹோந்தி, தானி ச ஹீனமஜ்ஜி²மபணீதபே⁴த³தோ திகு³ணிதானி வீஸஸதாதி⁴கபன்னரஸஸஹஸ்ஸானி ஹோந்தி. யம் பன வுத்தம் ஆசரியபு³த்³த⁴த³த்தத்தே²ரேன –

‘‘ஸத்தரஸ ஸஹஸ்ஸானி, த்³வே ஸதானி அஸீதி ச;

காமாவசரபுஞ்ஞானி, ப⁴வந்தீதி வினித்³தி³ஸே’’தி.

தம் அதி⁴பதிவஸேன க³ணனபரிஹானிம் அனாதி³யித்வா ஸோதபதிதவஸேன வுத்தந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம், காலதே³ஸாதி³பே⁴தே³ன பன நேஸம் பே⁴தோ³ அப்பமேய்யோவ.

குச்சி²தே (த⁴. ஸ. அட்ட². 1) பாபத⁴ம்மே ஸலயந்தி கம்பேந்தி வித்³த⁴ம்ஸேந்தி அபக³மேந்தீதி வா குஸலானி. அத² வா குச்சி²தாகாரேன ஸந்தானே ஸயனதோ பவத்தனதோ குஸஸங்கா²தே பாபத⁴ம்மே லுனந்தி சி²ந்த³ந்தீதி குஸலானி. அத² வா குச்சி²தே பாபத⁴ம்மே ஸானதோ தனுகரணதோ ஓஸானகரணதோ வா குஸஸங்கா²தேன ஞாணேன, ஸத்³தா⁴தி³த⁴ம்மஜாதேன வா லாதப்³பா³னி ஸஹஜாதஉபனிஸ்ஸயபா⁴வேன யதா²ரஹம் பவத்தேதப்³பா³னீதி குஸலானி, தானேவ யதா²வுத்தத்தே²ன காமாவசரானி குஸலசித்தானி சாதி காமாவசரகுஸலசித்தானி.

16. யதா² பனேதானி புஞ்ஞகிரியவஸேன, கம்மத்³வாரவஸேன, கம்மவஸேன, அதி⁴பதிவஸேன ச பவத்தந்தி, நேவம் விபாகானி தா³னாதி³வஸேன அப்பவத்தனதோ, விஞ்ஞத்திஸமுட்டா²பனாபா⁴வதோ, அவிபாகஸபா⁴வதோ, ச²ந்தா³தீ³னி புரக்க²த்வா அப்பவத்திதோ ச, தஸ்மா தம்வஸேன பரிஹாபேத்வா யதா²ரஹம் க³ணனபே⁴தோ³ யோஜேதப்³போ³. இமானிபி இட்ட²இட்ட²மஜ்ஜ²த்தாரம்மணவஸேன யதா²க்கமம் ஸோமனஸ்ஸுபேக்கா²ஸஹிதானி. படிஸந்தா⁴தி³வஸப்பவத்தியம் கம்மஸ்ஸ ப³லவாப³லவபா⁴வதோ, ததா³ரம்மணப்பவத்தியம் யேபு⁴ய்யேன ஜவனானுரூபதோ, கதா³சி தத்தா²பி கம்மானுரூபதோ ச ஞாணஸம்பயுத்தானி, ஞாணவிப்பயுத்தானி ச ஹோந்தி. யதா²பயோக³ம் வினா ஸப்பயோக³ஞ்ச யதா²உபட்டி²தேஹி கம்மாதி³பச்சயேஹி உதுபோ⁴ஜனாதி³ஸப்பாயாஸப்பாயவஸேன அஸங்கா²ரிகஸஸங்கா²ரிகானி.

17. கிரியசித்தானம்பி குஸலே வுத்தனயேன யதா²ரஹம் ஸோமனஸ்ஸஸஹக³தாதி³தா வேதி³தப்³பா³.

18. ஸஹேதுககாமாவசரகுஸலவிபாககிரியசித்தானீதி ஏத்த² ஸஹேதுகக்³க³ஹணம் விபாககிரியாபேக்க²ம் விஸேஸனம் குஸலஸ்ஸ ஏகந்தஸஹேதுகத்தா. ஹோதி ஹி யதா²லாப⁴யோஜனா, ‘‘ஸக்க²ரகத²லம்பி மச்ச²கு³ம்ப³ம்பி சரந்தம்பி திட்ட²ந்தம்பீ’’த்யாதீ³ஸு (தீ³. நி. 1.249) விய ஸக்க²ரகத²லஸ்ஸ சரணாயோக³தோ மச்ச²கு³ம்பா³பேக்கா²ய சரணகிரியா யோஜீயதீதி.

19. ஸஹேதுகாமாவசரபுஞ்ஞபாககிரியா வேத³னாஞாணஸங்கா²ரபே⁴தே³ன பச்சேகம் வேத³னாபே⁴த³தோ து³வித⁴த்தா, ஞாணபே⁴த³தோ சதுப்³பி³த⁴த்தா, ஸங்கா²ரபே⁴த³தோ அட்ட²வித⁴த்தா ச ஸம்பிண்டே³த்வா சதுவீஸதி மதாதி யோஜனா. நனு ச வேத³னாபே⁴தோ³ தாவ யுத்தோ தாஸம் பி⁴ன்னஸபா⁴வத்தா. ஞாணஸங்கா²ரபே⁴தோ³ பன கத²ந்தி? ஞாணஸங்கா²ரானம் பா⁴வாபா⁴வகதோபி பே⁴தோ³ ஞாணஸங்கா²ரகதோவ யதா² வஸ்ஸகதோ ஸுபி⁴க்கோ² து³ப்³பி⁴க்கோ²தி, தஸ்மா ஞாணஸங்கா²ரகதோ பே⁴தோ³ ஞாணஸங்கா²ரபே⁴தோ³தி ந ஏத்த² கோசி விரோதோ⁴தி.

20. இதா³னி ஸப்³பா³னிபி காமாவசரசித்தானி ஸம்பிண்டே³த்வா த³ஸ்ஸேதும் ‘‘காமே தேவீஸா’’த்யாதி³ வுத்தம். காமே ப⁴வே ஸத்த அகுஸலவிபாகானி, ஸஹேதுகாஹேதுகானி ஸோளஸ குஸலவிபாகானீதி ஏவம் தேவீஸதி விபாகானி த்³வாத³ஸ அகுஸலானி, அட்ட² குஸலானீதி புஞ்ஞாபுஞ்ஞானி வீஸதி அஹேதுகா திஸ்ஸோ ஸஹேதுகா அட்டா²தி ஏகாத³ஸ கிரியா சாதி ஸப்³ப³தா²பி குஸலாகுஸலவிபாககிரியானம் அந்தோக³த⁴பே⁴தே³ன சதுபஞ்ஞாஸேவ காலதே³ஸஸந்தானாதி³பே⁴தே³ன அனேகவித⁴பா⁴வேபீத்யத்தோ².

காமாவசரஸோப⁴னசித்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

ரூபாவசரசித்தவண்ணனா

21. இதா³னி தத³னந்தருத்³தி³ட்ட²ஸ்ஸ ரூபாவசரஸ்ஸ நித்³தே³ஸக்கமோ அனுப்பத்தோதி தஸ்ஸ ஜா²னங்க³யோக³பே⁴தே³ன பஞ்சதா⁴ விபா⁴க³ம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘விதக்க…பே… ஸஹித’’ந்த்யாதி³மாஹ. விதக்கோ ச விசாரோ ச பீதி ச ஸுக²ஞ்ச ஏகக்³க³தா சாதி இமேஹி ஸஹிதம் விதக்கவிசாரபீதிஸுகே²கக்³க³தாஸஹிதம். தத்த² ஆரம்மணம் விதக்கேதி ஸம்பயுத்தத⁴ம்மே அபி⁴னிரோபேதீதி விதக்கோ, ஸோ ஸஹஜாதானம் ஆரம்மணாபி⁴னிரோபனலக்க²ணோ, யதா² ஹி கோசி கா³மவாஸீ புரிஸோ ராஜவல்லப⁴ம் ஸம்ப³ந்தி⁴னம் மித்தம் வா நிஸ்ஸாய ராஜகே³ஹம் அனுபவிஸதி, ஏவம் விதக்கம் நிஸ்ஸாய சித்தம் ஆரம்மணம் ஆரோஹதி. யதி³ ஏவம் கத²ம் அவிதக்கம் சித்தம் ஆரம்மணம் ஆரோஹதீதி? தம்பி விதக்கப³லேனேவ அபி⁴னிரோஹதி. யதா² ஹி ஸோ புரிஸோ பரிசயேன தேன வினாபி நிராஸங்கோ ராஜகே³ஹம் பவிஸதி, ஏவம் பரிசயேன விதக்கேன வினாபி அவிதக்கம் சித்தம் ஆரம்மணம் அபி⁴னிரோஹதி. பரிசயோதி சேத்த² ஸவிதக்கசித்தஸ்ஸ ஸந்தானே அபி⁴ண்ஹப்பவத்திவஸேன நிப்³ப³த்தா சித்தபா⁴வனா. அபி சேத்த² பஞ்சவிஞ்ஞாணம் அவிதக்கம்பி வத்தா²ரம்மணஸங்க⁴ட்டனப³லேன, து³தியஜ்ஜா²னாதீ³னி ச ஹேட்டி²மபா⁴வனாப³லேன அபி⁴ரோஹந்தி.

ஆரம்மணே தேன சித்தம் விசரதீதி விசாரோ. ஸோ ஆரணனுமஜ்ஜனலக்க²ணோ. ததா² ஹேஸ ‘‘அனுஸந்தா⁴னதா’’தி (த⁴. ஸ. 8) நித்³தி³ட்டோ². ஏத்த² ச விசாரதோ ஓளாரிகட்டே²ன, தஸ்ஸேவ புப்³ப³ங்க³மட்டே²ன ச பட²மக⁴ண்டாபி⁴கா⁴தோ விய சேதஸோ பட²மாபி⁴னிபாதோ விதக்கோ, அனுரவோ விய அனுஸஞ்சரணம் விசாரோ. விப்பா²ரவாசேத்த² விதக்கோ சித்தஸ்ஸ பரிப்ப²ந்த³னபூ⁴தோ, ஆகாஸே உப்பதிதுகாமஸ்ஸ ஸகுணஸ்ஸ பக்க²விக்கே²போ விய, பது³மாபி⁴முக²பாதோ விய ச க³ந்தா⁴னுப³ந்த⁴சேதஸா ப⁴மரஸ்ஸ, ஸந்தவுத்தி விசாரோ சித்தஸ்ஸ நாதிபரிப்ப²ந்த³னபூ⁴தோ, ஆகாஸே உப்பதிதஸ்ஸ ஸகுணஸ்ஸ பக்க²ப்பஸாரணம் விய, பது³மஸ்ஸ உபரிபா⁴கே³ பரிப்³ப⁴மனம் விய ச பது³மாபி⁴முக²பதிதஸ்ஸ ப⁴மரஸ்ஸ.

பினயதி காயசித்தம் தப்பேதி, வட்³டே⁴தீதி வா பீதி, ஸா ஸம்பியாயனலக்க²ணா, ஆரம்மணம் கல்லதோ க³ஹணலக்க²ணாதி வுத்தம் ஹோதி, ஸம்பயுத்தத⁴ம்மே ஸுக²யதீதி ஸுக²ம், தம் இட்டா²னுப⁴வனலக்க²ணம் ஸுபோ⁴ஜனரஸஸ்ஸாத³கோ ராஜா விய. தத்த² ஆரம்மணப்படிலாபே⁴ பீதியா விஸேஸோ பாகடோ கந்தாரகி²ன்னஸ்ஸ வனந்தோத³கத³ஸ்ஸனே விய, யதா²லத்³த⁴ஸ்ஸ அனுப⁴வனே ஸுக²ஸ்ஸ விஸேஸோ பாகடோ யதா²தி³ட்ட²உத³கஸ்ஸ பானாதீ³ஸு வியாதி. நானாரம்மணவிக்கே²பாபா⁴வேன ஏகம் ஆரம்மணம் அக்³க³ம் இமஸ்ஸாதி ஏகக்³க³ம், சித்தம், தஸ்ஸ பா⁴வோ ஏகக்³க³தா, ஸமாதி⁴. ஸோ அவிக்கே²பலக்க²ணோ. தஸ்ஸ ஹி வஸேன ஸஸம்பயுத்தம் சித்தம் அவிக்கி²த்தம் ஹோதி.

பட²மஞ்ச தே³ஸனாக்கமதோ சேவ உப்பத்திக்கமதோ ச ஆதி³பூ⁴தத்தா தம் ஜா²னஞ்ச ஆரம்மணூபனிஜ்ஜா²னதோ, பச்சனீகஜா²பனதோ சாதி பட²மஜ்ஜா²னம், விதக்காதி³பஞ்சகம். ஜா²னங்க³ஸமுதா³யே யேவ ஹி ஜா²னவோஹாரோ நேமிஆதி³அங்க³ஸமுதா³யே ரத²வோஹாரோ விய, ததா² ஹி வுத்தம் விப⁴ங்கே³ ‘‘ஜா²னந்தி விதக்கோ விசாரோ பீதி ஸுக²ம் சித்தஸ்ஸேகக்³க³தா’’தி (விப⁴. 569). பட²மஜ்ஜா²னேன ஸம்பயுத்தம் குஸலசித்தம் பட²மஜ்ஜா²னகுஸலசித்தம்.

கஸ்மா பன அஞ்ஞேஸு ப²ஸ்ஸாதீ³ஸு ஸம்பயுத்தத⁴ம்மேஸு விஜ்ஜமானேஸு இமேயேவ பஞ்ச ஜா²னங்க³வஸேன வுத்தாதி? வுச்சதே – உபனிஜ்ஜா²னகிச்சவந்ததாய, காமச்ச²ந்தா³தீ³னம் உஜுபடிபக்க²பா⁴வதோ ச. விதக்கோ ஹி ஆரம்மணே சித்தம் அபி⁴னிரோபேதி. விசாரோ அனுப்பப³ந்தே⁴தி, பீதி சஸ்ஸ பீனனம், ஸுக²ஞ்ச உபப்³ரூஹனம் கரோதி, அத² நம் ஸஸம்பயுத்தத⁴ம்மம் ஏதேஹி அபி⁴னிரோபனானுப்பப³ந்த⁴னபீனனஉபப்³ரூஹனேஹி அனுக்³க³ஹிதா ஏகக்³க³தா ஸமாதா⁴னகிச்சேன அத்தானம் அனுவத்தாபேந்தீ ஏகத்தாரம்மணே ஸமம், ஸம்மா ச ஆதி⁴யதி. இந்த்³ரியஸமதாவஸேன ஸமம் படிபக்க²த⁴ம்மானம் தூ³ரீபா⁴வேன லீனுத்³த⁴ச்சாபா⁴வேன ஸம்மா ச ட²பேதீதி ஏவமேதே ஸமேவ உபனிஜ்ஜா²னகிச்சம் ஆவேணிகம். காமச்ச²ந்தா³தி³படிபக்க²பா⁴வே பன ஸமாதி⁴ காமச்ச²ந்த³ஸ்ஸ படிபக்கோ² ராக³ப்பணிதி⁴யா உஜுபச்சனீகபா⁴வதோ. காமச்ச²ந்த³வஸேன ஹி நானாரம்மணேஹி பலோபி⁴தஸ்ஸ பரிப்³ப⁴மந்தஸ்ஸ சித்தஸ்ஸ ஸமாதா⁴னம் ஏகக்³க³தாய ஹோதி. பீதி ப்³யாபாத³ஸ்ஸ பாமோஜ்ஜஸபா⁴வத்தா. விதக்கோ தி²னமித்³த⁴ஸ்ஸ யோனிஸோ ஸங்கப்பனவஸேன ஸவிப்பா²ரப்பவத்திதோ ஸுக²ம் அவூபஸமானுதாபஸபா⁴வஸ்ஸ உத்³த⁴ச்சகுக்குச்சஸ்ஸ வூபஸந்தஸீதலஸபா⁴வத்தா. விசாரோ விசிகிச்சா²ய ஆரம்மணே அனுமஜ்ஜனவஸேன பஞ்ஞாபதிரூபஸபா⁴வத்தா. ஏவம் உபனிஜ்ஜா²னகிச்சவந்ததாய, காமச்ச²ந்தா³தீ³னம் உஜுபடிபக்க²பா⁴வதோ ச இமேயேவ பஞ்ச ஜா²னங்க³பா⁴வேன வவத்தி²தாதி. யதா²ஹு –

‘‘உபனிஜ்ஜா²னகிச்சத்தா, காமாதி³படிபக்க²தோ;

ஸந்தேஸுபி ச அஞ்ஞேஸு, பஞ்சேவ ஜா²னஸஞ்ஞிதா’’தி.

உபேக்கா² பனேத்த ஸந்தவுத்திஸபா⁴வத்தா ஸுகே²வ அந்தோக³தா⁴தி த³ட்ட²ப்³ப³ம். தேனாஹு –

‘‘உபேக்கா² ஸந்தவுத்தித்தா, ஸுக²மிச்சேவ பா⁴ஸிதா’’தி. (விப⁴. அட்ட². 232; விஸுத்³தி⁴. 2.644);

பஹானங்கா³தி³வஸேன பனஸ்ஸ விஸேஸோ உபரி ஆவி ப⁴விஸ்ஸதி, ததா² அரூபாவசரலோகுத்தரேஸுபி லப்³ப⁴மானகவிஸேஸோ. அதே²த்த² காமாவசரகுஸலேஸு விய ஸங்கா²ரபே⁴தோ³ கஸ்மா ந க³ஹிதோ. இத³ம்பி ஹி கேவலம் ஸமதா²னுயோக³வஸேன படிலத்³த⁴ம் ஸஸங்கா²ரிகம், மக்³கா³தி⁴க³மவஸேன படிலத்³த⁴ம் அஸங்கா²ரிகந்தி ஸக்கா வத்துந்தி? நயித³மேவம் மக்³கா³தி⁴க³மவஸேனஸத்திதோ படிலத்³த⁴ஸ்ஸாபி அபரபா⁴கே³ பரிகம்மவஸேனேவ உப்பஜ்ஜனதோ, தஸ்மா ஸப்³ப³ஸ்ஸபி ஜா²னஸ்ஸ பரிகம்மஸங்கா²தபுப்³பா³பி⁴ஸங்கா²ரேன வினா கேவலம் அதி⁴காரவஸேன அனுப்பஜ்ஜனதோ ‘‘அஸங்கா²ரிக’’ந்திபி, அதி⁴காரேன ச வினா கேவலம் பரிகம்மாபி⁴ஸங்கா²ரேனேவ அனுப்பஜ்ஜனதோ ‘‘ஸஸங்கா²ரிக’’ந்திபி ந ஸக்கா வத்துந்தி. அத² வா புப்³பா³பி⁴ஸங்கா²ரவஸேனேவ உப்பஜ்ஜமானஸ்ஸ ந கதா³சி அஸங்கா²ரிகபா⁴வோ ஸம்ப⁴வதீதி ‘‘அஸங்கா²ரிக’’ந்தி ச ப்³யபி⁴சாராபா⁴வதோ ‘‘ஸஸங்கா²ரிக’’ந்தி ச ந வுத்தந்தி.

பி-ஸத்³தே³ன சேத்த² சதுக்கபஞ்சகனயவஸேன ஸுத்³தி⁴கனவகோ, தஞ்ச து³க்க²ப்படிபதா³த³ந்தா⁴பி⁴ஞ்ஞாது³க்க²ப்படிபதா³கி²ப்பாபி⁴ஞ்ஞாஸுக²ப்படிபதா³த³ந்தா⁴பி⁴ஞ்ஞாஸுக²ப்படிபதா³கி²ப்பாபி⁴ஞ்ஞாவஸேன படிபதா³சதுக்கேன யோஜேத்வா தே³ஸிதத்தா சத்தாரோ நவகா, பரித்தம் பரித்தாரம்மணம், பரித்தம் அப்பமாணாரம்மணம், அப்பமாணம் பரித்தாரம்மணம், அப்பமாணம் அப்பமாணாரம்மணந்தி ஆரம்மணசதுக்கேன யோஜிதத்தா சத்தாரோ நவகா, ‘‘து³க்க²ப்படிபத³ம் த³ந்தா⁴பி⁴ஞ்ஞம் பரித்தம் பரித்தாரம்மணம், து³க்க²ப்படிபத³ம் த³ந்தா⁴பி⁴ஞ்ஞம் பரித்தம் அப்பமாணாரம்மண’’ந்த்யாதி³னா ஆரம்மணப்படிபதா³மிஸ்ஸகனயவஸேன ஸோளஸ நவகாதி பஞ்சவீஸதி நவகாதி ஏவமாதி³பே⁴த³ம் ஸங்க³ண்ஹாதி.

22. ஜா²னவிஸேஸேன நிப்³ப³த்திதவிபாகோ ஏகந்ததோ தம்தம்ஜா²னஸதி³ஸோவாதி விபாகம் ஜா²னஸதி³ஸமேவ விப⁴த்தம். இமமேவ ஹி அத்த²ம் தீ³பேதும் ப⁴க³வதா விபாகனித்³தே³ஸேபி குஸலம் உத்³தி³ஸித்வாவ தத³னந்தரம் மஹக்³க³தலோகுத்தரவிபாகா விப⁴த்தா.

25. ரூபாவசரமானஸம் ஜா²னபே⁴தே³ன பஞ்சஹி சதூஹி தீஹி த்³வீஹி புன த்³வீஹி ஜா²னங்கே³ஹி ஸம்பயோக³பே⁴தே³ன பஞ்சதா⁴ பஞ்சங்கி³கம் சதுரங்கி³கம் திவங்கி³கம் து³வங்கி³கம் புன து³வங்கி³கந்தி பஞ்சவித⁴ம் ஹோதி அவிஸேஸேன, புன தம் புஞ்ஞபாககிரியானம் பச்சேகம் பஞ்சன்னம் பஞ்சன்னம் பே⁴தா³ பஞ்சத³ஸதா⁴ ப⁴வேத்யத்தோ².

ரூபாவசரசித்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

அரூபாவசரசித்தவண்ணனா

26. இதா³னி அரூபாவசரம் ஆரம்மணபே⁴தே³ன சதுதா⁴ விப⁴ஜித்வா த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ ‘‘ஆகாஸானஞ்சாயதனா’’திஆதி³. தத்த² உப்பாதா³தி³அந்தரஹிததாய நாஸ்ஸ அந்தோதி அனந்தம், ஆகாஸஞ்ச தம் அனந்தஞ்சாதி ஆகாஸானந்தம், கஸிணுக்³கா⁴டிமாகாஸோ. ‘‘அனந்தாகாஸ’’ந்தி ச வத்தப்³பே³ ‘‘அக்³யாஹிதோ’’த்யாதீ³ஸு விய விஸேஸனஸ்ஸ பரனிபாதவஸேன ‘‘ஆகாஸானந்த’’ந்தி வுத்தம். ஆகாஸானந்தமேவ ஆகாஸானஞ்சம் ஸகத்தே² பா⁴வபச்சயவஸேன. ஆகாஸானஞ்சமேவ ஆயதனம் ஸஸம்பயுத்தத⁴ம்மஸ்ஸ ஜா²னஸ்ஸ அதி⁴ட்டா²னட்டே²ன தே³வானம் தே³வாயதனம் வியாதி ஆகாஸானஞ்சாயதனம். தஸ்மிம் அப்பனாப்பத்தம் பட²மாருப்பஜ்ஜா²னம்பி இத⁴ ‘‘ஆகாஸானஞ்சாயதன’’ந்தி வுத்தம் யதா² பத²வீகஸிணாரம்மணம் ஜா²னம் ‘‘பத²வீகஸிண’’ந்தி. அத² வா ஆகாஸானஞ்சம் ஆயதனம் அஸ்ஸாதி ஆகாஸானஞ்சாயதனம், ஜா²னம், தேன ஸம்பயுத்தம் குஸலசித்தம் ஆகாஸானஞ்சாயதனகுஸலசித்தம்.

விஞ்ஞாணமேவ அனந்தம் விஞ்ஞாணானந்தம், பட²மாருப்பவிஞ்ஞாணம். தஞ்ஹி உப்பாதா³தி³அந்தவந்தம்பி அனந்தாகாஸே பவத்தனதோ அத்தானம் ஆரப்³ப⁴ பவத்தாய பா⁴வனாய உப்பாதா³தி³அந்தம் அக்³க³ஹேத்வா அனந்ததோ ப²ரணவஸேன பவத்தனதோ ச ‘‘அனந்த’’ந்தி வுச்சதி. விஞ்ஞாணானந்தமேவ விஞ்ஞாணஞ்சம் ஆகாரஸ்ஸ ரஸ்ஸத்தம், ந-காரஸ்ஸ லோபஞ்ச கத்வா. து³தியாருப்பவிஞ்ஞாணேன வா அஞ்சிதப்³ப³ம் பாபுணிதப்³ப³ந்தி விஞ்ஞாணஞ்சம், ததே³வ ஆயதனம் து³தியாருப்பஸ்ஸ அதி⁴ட்டா²னத்தாதி விஞ்ஞாணஞ்சாயதனம். ஸேஸம் புரிமஸமம்.

நாஸ்ஸ பட²மாருப்பஸ்ஸ கிஞ்சனம் அப்பமத்தகம் அந்தமஸோ ப⁴ங்க³மத்தம்பி அவஸிட்ட²ம் அத்தீ²தி அகிஞ்சனம், தஸ்ஸ பா⁴வோ ஆகிஞ்சஞ்ஞம், பட²மாருப்பவிஞ்ஞாணாபா⁴வோ. ததே³வ ஆயதனந்த்யாதி³ புரிமஸதி³ஸம்.

ஓளாரிகாய ஸஞ்ஞாய அபா⁴வதோ, ஸுகு²மாய ச ஸஞ்ஞாய அத்தி²தாய நேவஸ்ஸ ஸஸம்பயுத்தத⁴ம்மஸ்ஸ ஸஞ்ஞா அத்தி², நாபி அஸஞ்ஞம் அவிஜ்ஜமானஸஞ்ஞந்தி நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞம், சதுத்தா²ருப்பஜ்ஜா²னம். தீ³க⁴ம் கத்வா பன ‘‘நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞ’’ந்தி வுத்தம். நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞமேவ ஆயதனம் மனாயதனத⁴ம்மாயதனபரியாபன்னத்தாதி நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனம். அத² வா ஸஞ்ஞாவ விபஸ்ஸனாய கோ³சரபா⁴வம் க³ந்த்வா நிப்³பே³த³ஜனனஸங்கா²தஸ்ஸ படுஸஞ்ஞாகிச்சஸ்ஸ அபா⁴வதோ நேவஸஞ்ஞா ச உண்ஹோத³கே தேஜோதா⁴து விய ஸங்கா²ராவஸேஸஸுகு²மபா⁴வேன விஜ்ஜமானத்தா ந அஸஞ்ஞாதி நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞா, ஸா ஏவ ஆயதனம் இமஸ்ஸ ஸஸம்பயுத்தத⁴ம்மஸ்ஸ ஜா²னஸ்ஸ நிஸ்ஸயாதி³பா⁴வதோதி நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனம். ஸஞ்ஞாவஸேன சேத்த² ஜா²னூபலக்க²ணம் நித³ஸ்ஸனமத்தம். வேத³னாத³யோபி ஹி தஸ்மிம் ஜா²னே நேவவேத³னானாவேத³னாதி³காயேவாதி. நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனேன ஸம்பயுத்தம் குஸலசித்தம் நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனகுஸலசித்தம். பி-ஸத்³தே³ன சேத்த² ஆரம்மணப்படிபதா³மிஸ்ஸகனயவஸேன ஸோளஸக்க²த்துகதே³ஸனம் (த⁴. ஸ. 265-268), அஞ்ஞம்பி ச பாளியம் ஆக³தனயபே⁴த³ம் ஸங்க³ண்ஹாதி.

30. ஆரம்மணானம் அதிக்கமிதப்³பா³னம், கஸிணாகாஸவிஞ்ஞாணதத³பா⁴வஸங்கா²தானம் ஆலம்பி³தப்³பா³னஞ்ச ஆகாஸாதி³சதுன்னம் கோ³சரானம் பபே⁴தே³ன ஆருப்பமானஸம் சதுப்³பி³த⁴ம் ஹோதி. தஞ்ஹி யதா²க்கமம் பஞ்சமஜ்ஜா²னாரம்மணம் கஸிணனிமித்தம் அதிக்கம்ம தது³க்³கா⁴டேன லத்³த⁴ம் ஆகாஸமாலம்பி³த்வா தம்பி அதிக்கம்ம தத்த² பவத்தம் விஞ்ஞாணமாலம்பி³த்வா தம்பி அதிக்கம்ம தத³பா⁴வபூ⁴தம் அகிஞ்சனபா⁴வமாலம்பி³த்வா தம்பி அதிக்கம்ம தத்த² பவத்தம் ததியாருப்பவிஞ்ஞாணமாலம்பி³த்வா பவத்ததி, ந பன ரூபாவசரகுஸலம் விய புரிமபுரிமஅங்கா³திக்கமவஸேன புரிமபுரிமஸ்ஸாபி ஆரம்மணம் க³ஹேத்வா. தேனாஹு ஆசரியா –

‘‘ஆரம்மணாதிக்கமதோ, சதஸ்ஸோபி ப⁴வந்திமா;

அங்கா³திக்கமமேதாஸம், ந இச்ச²ந்தி விபா⁴வினோ’’தி; (த⁴. ஸ. அட்ட². 268);

அரூபாவசரசித்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

ஸோப⁴னசித்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

லோகுத்தரசித்தவண்ணனா

31. இதா³னி லோகுத்தரகுஸலம் சதுமக்³க³யோக³தோ, ப²லஞ்ச தத³னுரூபப்பவத்தியா சதுதா⁴ விப⁴ஜித்வா த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஸோதாபத்திமக்³க³சித்த’’ந்த்யாதி³ வுத்தம். நிப்³பா³னம் பதிஸவனதோ உபக³மனதோ, நிப்³பா³னமஹாஸமுத்³த³னின்னதாய ஸோதஸதி³ஸத்தா வா ‘‘ஸோதோ’’தி வுச்சதி அரியோ அட்ட²ங்கி³கோ மக்³கோ³, தஸ்ஸ ஆபத்தி ஆதி³தோ பஜ்ஜனம் பாபுணனம் பட²மஸமன்னாக³மோ ஸோதாபத்தி ஆ-உபஸக்³க³ஸ்ஸ ஆதி³கம்மனி பவத்தனதோ. நிப்³பா³னம் மக்³கே³தி, நிப்³பா³னத்தி²கேஹி வா மக்³கீ³யதி, கிலேஸே மாரேந்தோ க³ச்ச²தீதி வா மக்³கோ³, தேன ஸம்பயுத்தம் சித்தம் மக்³க³சித்தம், ஸோதாபத்தியா லத்³த⁴ம் மக்³க³சித்தம் ஸோதாபத்திமக்³க³சித்தம். அத² வா அரியமக்³க³ஸோதஸ்ஸ ஆதி³தோ பஜ்ஜனம் ஏதஸ்ஸாதி ஸோதாபத்தி, புக்³க³லோ, தஸ்ஸ மக்³கோ³ ஸோதாபத்திமக்³கோ³, தேன ஸம்பயுத்தம் சித்தம் ஸோதாபத்திமக்³க³சித்தம்.

ஸகிம் ஏகவாரம் படிஸந்தி⁴வஸேன இமம் மனுஸ்ஸலோகம் ஆக³ச்ச²தீதி ஸகதா³கா³மீ, இத⁴ பத்வா இத⁴ பரினிப்³பா³யீ, தத்த² பத்வா தத்த² பரினிப்³பா³யீ, இத⁴ பத்வா தத்த² பரினிப்³பா³யீ, தத்த² பத்வா இத⁴ பரினிப்³பா³யீ, இத⁴ பத்வா தத்த² நிப்³ப³த்தித்வா இத⁴ பரினிப்³பா³யீதி பஞ்சஸு ஸகதா³கா³மீஸு பஞ்சமகோ இதா⁴தி⁴ப்பேதோ. ஸோ ஹி இதோ க³ந்த்வா புன ஸகிம் இத⁴ ஆக³ச்ச²தீதி. தஸ்ஸ மக்³கோ³ ஸகதா³கா³மிமக்³கோ³. கிஞ்சாபி மக்³க³ஸமங்கி³னோ ததா²க³மனாஸம்ப⁴வதோ ப²லட்டோ²யேவ ஸகதா³கா³மீ நாம, தஸ்ஸ பன காரணபூ⁴தோ புரிமுப்பன்னோ மக்³கோ³ மக்³க³ந்தராவச்சே²த³னத்த²ம் ப²லட்டே²ன விஸேஸேத்வா வுச்சதி ‘‘ஸகதா³கா³மிமக்³கோ³’’தி. ஏவம் அனாகா³மிமக்³கோ³தி. ஸகதா³கா³மிமக்³கே³ன ஸம்பயுத்தம் சித்தம் ஸகதா³கா³மிமக்³க³சித்தம்.

படிஸந்தி⁴வஸேன இமம் காமதா⁴தும் ந ஆக³ச்ச²தீதி அனாகா³மீ, தஸ்ஸ மக்³கோ³ அனாகா³மிமக்³கோ³, தேன ஸம்பயுத்தம் சித்தம் அனாகா³மிமக்³க³சித்தம். அக்³க³த³க்கி²ணேய்யபா⁴வேன பூஜாவிஸேஸம் அரஹதீதி அரஹா, அத² வா கிலேஸஸங்கா²தா அரயோ, ஸம்ஸாரசக்கஸ்ஸ வா அரா கிலேஸா ஹதா அனேனாதி அரஹா, பாபகரணே ரஹாபா⁴வதோ வா அரஹா, அட்ட²மகோ அரியபுக்³க³லோ, தஸ்ஸ பா⁴வோ அரஹத்தம், சதுத்த²ப²லஸ்ஸேதம் அதி⁴வசனம், தஸ்ஸ ஆக³மனபூ⁴தோ மக்³கோ³ அரஹத்தமக்³கோ³, தேன ஸம்பயுத்தம் சித்தம் அரஹத்தமக்³க³சித்தம்.

பி-ஸத்³தே³ன ஏகேகஸ்ஸ மக்³க³ஸ்ஸ நயஸஹஸ்ஸவஸேன சதுன்னம் சதுஸஹஸ்ஸபே⁴த³ம் ஸச்சவிப⁴ங்கே³ (விப⁴. 206; விப⁴. அட்ட². 206-214) ஆக³தம் ஸட்டி²ஸஹஸ்ஸபே⁴த³ம் நயம் ஹேட்டா² வுத்தனயேன அனேகவித⁴த்தம்பி ஸங்க³ண்ஹாதி. தத்தா²யம் நயஸஹஸ்ஸமத்தபரிதீ³பனா, கத²ம்? ஸோதாபத்திமக்³கோ³ தாவ ஜா²னனாமேன படிபதா³பே⁴த³ம் அனாமஸித்வா கேவலம் ஸுஞ்ஞதோ அப்பணிஹிதோதி த்³விதா⁴ விப⁴த்தோ, புன படிபதா³சதுக்கேன யோஜேத்வா பச்சேகம் சதுதா⁴ விப⁴த்தோதி ஏவம் ஜா²னனாமேன த³ஸதா⁴ விப⁴த்தோ. ததா² மக்³க³ஸதிபட்டா²னஸம்மப்பதா⁴னஇத்³தி⁴பாத³இந்த்³ரியப³லபோ³ஜ்ஜ²ங்க³ஸச்சஸமத²த⁴ம்மக²ந்த⁴ஆயதனதா⁴துஆஹாரப²ஸ்ஸவேத³னாஸஞ்ஞாசேதனாசித்தனாமேஹிபி பச்சேகம் த³ஸத³ஸாகாரேஹி விப⁴த்தோ ததா² ததா² பு³ஜ்ஜ²னகானம் புக்³க³லானம் வஸேன. தஸ்மா ஜா²னவஸேன த³ஸமக்³கா³தீ³னம் ஏகூனவீஸதியா வஸேன த³ஸ த³ஸாதி வீஸதியா டா²னேஸு த்³வே நயஸதானி ஹோந்தி. புன தானி சதூஹி அதி⁴பதீஹி யோஜேத்வா பச்சேகம் சதுதா⁴ விப⁴த்தானீதி ஏவம் அதி⁴பதீஹி அமிஸ்ஸேத்வா த்³வே ஸதானி, மிஸ்ஸேத்வா அட்ட² ஸதானீதி ஸோதாபத்திமக்³கே³ நயஸஹஸ்ஸம் ஹோதி, ததா² ஸகதா³கா³மிமக்³கா³தீ³ஸுபி.

32. ஸோதாபத்தியா லத்³த⁴ம், ஸோதாபத்திஸ்ஸ வா ப²லசித்தம் விபாகபூ⁴தம் சித்தம் ஸோதாபத்திப²லசித்தம். அரஹத்தஞ்ச தம் ப²லசித்தஞ்சாதி அரஹத்தப²லசித்தம்.

34. சதுமக்³க³ப்பபே⁴தே³னாதி இந்த்³ரியானம் அபாடவபாடவதரதமபே⁴தே³ன பி⁴ன்னஸாமத்தி²யதாய ஸக்காயதி³ட்டி²விசிகிச்சா²ஸீலப்³ப³தபராமாஸானம் நிரவஸேஸப்பஹானம் காமராக³ப்³யாபாதா³னம் தனுபா⁴வாபாத³னம் தேஸமேவ நிரவஸேஸப்பஹானம் ரூபாரூபராக³மானுத்³த⁴ச்சாவிஜ்ஜானம் அனவஸேஸப்பஹானந்தி ஏவம் ஸம்யோஜனப்பஹானவஸேன சதுப்³பி³தா⁴னம் ஸோதாபத்திமக்³கா³தீ³னம் அட்ட²ங்கி³கமக்³கா³னம் ஸம்பயோக³பே⁴தே³ன சதுமக்³க³ஸங்கா²தம் லோகுத்தரகுஸலம் சதுதா⁴ ஹோதி, விபாகம் பன தஸ்ஸேவ குஸலஸ்ஸ ப²லத்தா தத³னுரூபதோ ததா² சதுதா⁴தி ஏவம் அனுத்தரம் அத்தனோ உத்தரிதராபா⁴வேன அனுத்தரஸங்கா²தம் லோகுத்தரம் சித்தம் அட்ட²தா⁴ மதந்தி யோஜனா.

கிரியானுத்தரஸ்ஸ பன அஸம்ப⁴வதோ த்³வாத³ஸவித⁴தா ந வுத்தா. கஸ்மா பன தஸ்ஸ அஸம்ப⁴வோதி? மக்³க³ஸ்ஸ ஏகசித்தக்க²ணிகத்தா. யதி³ ஹி மக்³க³சித்தம் புனப்புனம் உப்பஜ்ஜேய்ய, தது³ப்பத்தியா கிரியபா⁴வோ ஸக்கா வத்தும். தம் பன கிலேஸஸமுச்சே²த³கவஸேனேவ உபலபி⁴தப்³ப³தோ ஏகவாரப்பவத்தேனேவ ச தேன அஸனிஸம்பாதேன விய தருஆதீ³னம் ஸமூலவித்³த⁴ம்ஸனஸ்ஸ தம்தம்கிலேஸானம் அச்சந்தம் அப்பவத்தியா ஸாதி⁴தத்தா புன உப்பஜ்ஜமானேபி காதப்³பா³பா⁴வதோ தி³ட்ட²த⁴ம்மஸுக²விஹாரத்த²ஞ்ச ப²லஸமாபத்தியா ஏவ நிப்³பா³னாரம்மணவஸேன பவத்தனதோ ந கதா³சி ஸேக்கா²னம் அஸேக்கா²னம் வா உப்பஜ்ஜதி. தஸ்மா நத்தி² ஸப்³ப³தா²பி லோகுத்தரகிரியசித்தந்தி.

லோகுத்தரசித்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

சித்தக³ணனஸங்க³ஹவண்ணனா

35. ‘‘த்³வாத³ஸாகுஸலானேவ’’ந்த்யாதி³ யதா²வுத்தானம் சதுபூ⁴மிகசித்தானம் க³ணனஸங்க³ஹோ.

36. ஏவம் ஜாதிவஸேன ஸங்க³ஹம் த³ஸ்ஸேத்வா புன பூ⁴மிவஸேன த³ஸ்ஸேதும் ‘‘சதுபஞ்ஞாஸதா⁴ காமே’’த்யாதி³ வுத்தம். காமே ப⁴வே சித்தானி சதுபஞ்ஞாஸதா⁴ ஈரயே, ரூபே ப⁴வே பன்னரஸ ஈரயே, ஆருப்பே ப⁴வே த்³வாத³ஸ ஈரயே, அனுத்தரே பன நவவிதே⁴ த⁴ம்மஸமுதா³யே சித்தானி அட்ட²தா⁴ ஈரயே, கதே²ய்யாத்யத்தோ². ஏத்த² ச காமதண்ஹாதி³விஸயபா⁴வேன காமப⁴வாதி³பரியாபன்னானி சித்தானி ஸகஸகபூ⁴மிதோ அஞ்ஞத்த² பவத்தமானானிபி காமப⁴வாதீ³ஸு சித்தானீதி வுத்தானி, யதா² மனுஸ்ஸித்தி²யா குச்சி²ஸ்மிம் நிப்³ப³த்தோபி திரச்சா²னக³தோ திரச்சா²னயோனிபரியாபன்னத்தா திரச்சா²னேஸ்வேவ ஸங்க³ய்ஹதி. கத்த²சி அபரியாபன்னானி நவவித⁴லோகுத்தரத⁴ம்மஸமூஹேகதே³ஸபூ⁴தானி ‘‘ருக்கே² ஸாகா²’’த்யாதீ³ஸு விய அனுத்தரே சித்தானீதி வுத்தானி. அத² வா ‘‘காமே, ரூபே’’தி ச உத்தரபத³லோபனித்³தே³ஸோ. அரூபே ப⁴வானி ஆருப்பானி. நத்தி² ஏதேஸம் உத்தரம் சித்தந்தி அனுத்தரானீதி உபயோக³ப³ஹுவசனவஸேன காமே காமாவசரானி சித்தானி சதுபஞ்ஞாஸதா⁴ ஈரயே, ரூபே ரூபாவசரானி சித்தானி பன்னரஸ ஈரயே, ஆருப்பே ஆருப்பானி சித்தானி த்³வாத³ஸ ஈரயே. அனுத்தரே லோகுத்தரானி சித்தானி அட்ட²தா⁴ ஈரயேதி ஏவமேத்த² ஸம்ப³ந்தோ⁴ த³ட்ட²ப்³போ³.

37. இத்த²ம் யதா²வுத்தேன ஜாதிபே⁴த³பி⁴ன்னசதுபூ⁴மிகசித்தபே⁴த³வஸேன ஏகூனனவுதிப்பபே⁴த³ம் கத்வா மானஸம் சித்தம் விசக்க²ணா விஸேஸேன அத்த²சக்க²ணஸபா⁴வா பண்டி³தா விப⁴ஜந்தி. அத² வா ஏகவீஸஸதம் ஏகுத்தரவீஸாதி⁴கம் ஸதம் விப⁴ஜந்தி.

சித்தக³ணனஸங்க³ஹவண்ணனா நிட்டி²தா.

வித்தா²ரக³ணனவண்ணனா

38. ஜா²னங்க³வஸேன பட²மஜ்ஜா²னஸதி³ஸத்தா பட²மஜ்ஜா²னஞ்ச தம் ஸோதாபத்திமக்³க³சித்தஞ்சேதி பட²மஜ்ஜா²னஸோதாபத்திமக்³க³சித்தம். பாத³கஜ்ஜா²னஸம்மஸிதஜ்ஜா²னபுக்³க³லஜ்ஜா²ஸயேஸுபி, ஹி அஞ்ஞதரவஸேன தம்தம்ஜா²னஸதி³ஸத்தா விதக்காதி³அங்க³பாதுபா⁴வேன சத்தாரோபி மக்³கா³ பட²மஜ்ஜா²னாதி³வோஹாரம் லப⁴ந்தா பச்சேகம் பஞ்சதா⁴ விப⁴ஜந்தி. தேனாஹ ‘‘ஜா²னங்க³யோக³பே⁴தே³னா’’த்யாதி³, தத்த² பட²மஜ்ஜா²னாதீ³ஸு யம் யம் ஜா²னம் ஸமாபஜ்ஜித்வா ததோ ததோ வுட்டா²ய ஸங்கா²ரே ஸம்மஸந்தஸ்ஸ வுட்டா²னகா³மினிவிபஸ்ஸனா பவத்தா, தம் பாத³கஜ்ஜா²னம் வுட்டா²னகா³மினிவிபஸ்ஸனாய பத³ட்டா²னபா⁴வதோ. யம் யம் ஜா²னம் ஸம்மஸந்தஸ்ஸ ஸா பவத்தா, தம் ஸம்மஸிதஜ்ஜா²னம். ‘‘அஹோ வத மே பட²மஜ்ஜா²னஸதி³ஸோ மக்³கோ³ பஞ்சங்கி³கோ, து³தியஜ்ஜா²னாதீ³ஸு வா அஞ்ஞதரஸதி³ஸோ சதுரங்கா³தி³பே⁴தோ³ மக்³கோ³ ப⁴வேய்யா’’தி ஏவம் யோகா³வசரஸ்ஸ உப்பன்னஜ்ஜா²ஸயோ புக்³க³லஜ்ஜா²ஸயோ நாம.

தத்த² யேன பட²மஜ்ஜா²னாதீ³ஸு அஞ்ஞதரம் ஜா²னம் ஸமாபஜ்ஜித்வா ததோ வுட்டா²ய பகிண்ணகஸங்கா²ரே ஸம்மஸித்வா மக்³கோ³ உப்பாதி³தோ ஹோதி, தஸ்ஸ ஸோ மக்³கோ³ பட²மஜ்ஜா²னாதீ³ஸு தம்தம்பாத³கஜ்ஜா²னஸதி³ஸோ ஹோதி. ஸசே பன விபஸ்ஸனாபாத³கம் கிஞ்சி ஜா²னம் நத்தி², கேவலம் பட²மஜ்ஜா²னாதீ³ஸு அஞ்ஞதரம் ஜா²னம் ஸம்மஸித்வா மக்³கோ³ உப்பாதி³தோ ஹோதி, தஸ்ஸ ஸோ ஸம்மஸிதஜ்ஜா²னஸதி³ஸோ ஹோதி. யதா³ பன யம் கிஞ்சி ஜா²னம் ஸமாபஜ்ஜித்வா ததோ வுட்டா²ய அஞ்ஞதரம் ஸம்மஸித்வா மக்³கோ³ உப்பாதி³தோ ஹோதி, ததா³ புக்³க³லஜ்ஜா²ஸயவஸேன த்³வீஸு அஞ்ஞதரஸதி³ஸோ ஹோதி. ஸசே பன புக்³க³லஸ்ஸ ததா²விதோ⁴ அஜ்ஜா²ஸயோ நத்தி², ஹேட்டி²மஹேட்டி²மஜ்ஜா²னதோ வுட்டா²ய உபரூபரிஜா²னத⁴ம்மே ஸம்மஸித்வா உப்பாதி³தமக்³கோ³ பாத³கஜ்ஜா²னம் அனபேக்கி²த்வா ஸம்மஸிதஜ்ஜா²னஸதி³ஸோ ஹோதி. உபரூபரிஜா²னதோ பன வுட்டா²ய ஹேட்டி²மஹேட்டி²மஜ்ஜா²னத⁴ம்மே ஸம்மஸித்வா உப்பாதி³தமக்³கோ³ ஸம்மஸிதஜ்ஜா²னம் அனபேக்கி²த்வா பாத³கஜ்ஜா²னஸதி³ஸோ ஹோதி. ஹேட்டி²மஹேட்டி²மஜ்ஜா²னதோ ஹி உபரூபரிஜா²னம் ப³லவதரந்தி. வேத³னானியமோ பன ஸப்³ப³த்தா²பி வுட்டா²னகா³மினிவிபஸ்ஸனானியமேன ஹோதி. ததா² ஸுக்க²விபஸ்ஸகஸ்ஸ ஸகலஜ்ஜா²னங்க³னியமோ. தஸ்ஸ ஹி பாத³கஜ்ஜா²னாதீ³னம் அபா⁴வேன தேஸம் வஸேன நியமாபா⁴வதோ விபஸ்ஸனானியமேன பஞ்சங்கி³கோவ மக்³கோ³ ஹோதீதி. அபிச ஸமாபத்திலாபி⁴னோபி ஜா²னம் பாத³கம் அகத்வா பகிண்ணகஸங்கா²ரே ஸம்மஸித்வா உப்பாதி³தமக்³கோ³பி விபஸ்ஸனானியமேனேவ பஞ்சங்கி³கோவ ஹோதீதி அயமேத்த² அட்ட²கதா²தி³தோ உத்³த⁴டோ வினிச்ச²யஸாரோ. தே²ரவாத³த³ஸ்ஸனாதி³வஸப்பவத்தோ பன பபஞ்சோ அட்ட²கதா²தீ³ஸு வுத்தனயேன வேதி³தப்³போ³. யதா² சேத்த², ஏவம் ஸப்³ப³த்தா²பி வித்தா²ரனயோ தத்த² தத்த² வுத்தனயேன க³ஹேதப்³போ³. க³ந்த²பீ⁴ருகஜனானுக்³க³ஹத்த²ம் பனேத்த² ஸங்கே²பகதா² அதி⁴ப்பேதா.

42. யதா² ரூபாவசரம் சித்தம் பட²மாதி³பஞ்சவித⁴ஜா²னபே⁴தே³ன க³ய்ஹதி ‘‘பட²மஜ்ஜா²ன’’ந்த்யாதி³னா வுச்சதி, ததா² அனுத்தரம்பி சித்தம் ‘‘பட²மஜ்ஜா²னஸோதாபத்திமக்³க³சித்த’’ந்த்யாதி³னா க³ய்ஹதி. ஆருப்பஞ்சாபி உபேக்கே²கக்³க³தாயோகே³ன அங்க³ஸமதாய பஞ்சமஜ்ஜா²னே க³ய்ஹதி, பஞ்சமஜ்ஜா²னவோஹாரம் லப⁴தீத்யத்தோ². அத² வா ரூபாவசரம் சித்தம் அனுத்தரஞ்ச பட²மாதி³ஜா²னபே⁴தே³ ‘‘பட²மஜ்ஜா²னகுஸலசித்தம், பட²மஜ்ஜா²னஸோதாபத்திமக்³க³சித்தந்த்யாதி³னா யதா² க³ய்ஹதி, ததா² ஆருப்பஞ்சாபி பஞ்சமே ஜா²னே க³ய்ஹதீதி யோஜனா. ஆசரியஸ்ஸாபி ஹி அயமேவ யோஜனா அதி⁴ப்பேதாதி தி³ஸ்ஸதி நாமரூபபரிச்சே²தே³ உஜுகமேவ ததா² வுத்தத்தா. வுத்தஞ்ஹி தத்த² –

‘‘ரூபாவசரசித்தானி, க³ய்ஹந்தானுத்தரானி ச;

பட²மாதி³ஜா²னபே⁴தே³, ஆருப்பஞ்சாபி பஞ்சமே’’தி. (நாம. பரி. 24);

தஸ்மாதி யஸ்மா ரூபாவசரம் விய அனுத்தரம்பி பட²மாதி³ஜா²னபே⁴தே³ க³ய்ஹதி, ஆருப்பஞ்சாபி பஞ்சமே க³ய்ஹதி, யஸ்மா வா ஜா²னங்க³யோக³பே⁴தே³ன ஏகேகம் பஞ்சதா⁴ கத்வா அனுத்தரம் சித்தம் சத்தாலீஸவித⁴ந்தி வுச்சதி, ரூபாவசரலோகுத்தரானி விய ச பட²மாதி³ஜா²னபே⁴தே³, ததா² ஆருப்பஞ்சாபி பஞ்சமே க³ய்ஹதி, தஸ்மா பட²மாதி³கமேகேகம் ஜா²னம் லோகியம் திவித⁴ம், லோகுத்தரம் அட்ட²வித⁴ந்தி ஏகாத³ஸவித⁴ம். அந்தே து ஜா²னம் தேவீஸதிவித⁴ம் திவித⁴ரூபாவசரத்³வாத³ஸவித⁴அரூபாவசரஅட்ட²லோகுத்தரவஸேனாத்யத்தோ².

43. பாத³கஜ்ஜா²னாதி³வஸேன க³ணனவுட்³டி⁴ குஸலவிபாகேஸ்வேவ ஸம்ப⁴வதீதி தேஸமேவ க³ணனம் ஏகவீஸஸதக³ணனாய அங்க³பா⁴வேன த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ ‘‘ஸத்ததிம்ஸா’’த்யாதி³.

இதி அபி⁴த⁴ம்மத்த²விபா⁴வினியா நாம அபி⁴த⁴ம்மத்த²ஸங்க³ஹவண்ணனாய

சித்தபரிச்சே²த³வண்ணனா நிட்டி²தா.

2. சேதஸிகபரிச்சே²த³வண்ணனா

ஸம்பயோக³லக்க²ணவண்ணனா

1. ஏவம் தாவ சித்தம் பூ⁴மிஜாதிஸம்பயோக³ஸங்கா²ரஜா²னாரம்மணமக்³க³பே⁴தே³ன யதா²ரஹம் விப⁴ஜித்வா இதா³னி சேதஸிகவிபா⁴க³ஸ்ஸ அனுப்பத்தத்தா பட²மம் தாவ சதுப்³பி³த⁴ஸம்பயோக³லக்க²ணஸந்த³ஸ்ஸனவஸேன சேதஸிகலக்க²ணம் ட²பேத்வா, தத³னந்தரம் அஞ்ஞஸமானஅகுஸலஸோப⁴னவஸேன தீஹி ராஸீஹி சேதஸிகத⁴ம்மே உத்³தி³ஸித்வா, தேஸம் ஸோளஸஹாகாரேஹி ஸம்பயோக³ம், தேத்திம்ஸவிதே⁴ன ஸங்க³ஹஞ்ச த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஏகுப்பாத³னிரோதா⁴ சா’’த்யாதி³ ஆரத்³த⁴ம். சித்தேன ஸஹ ஏகதோ உப்பாதோ³ ச நிரோதோ⁴ ச யேஸம் தே ஏகுப்பாத³னிரோதா⁴. ஏகம் ஆலம்ப³ணஞ்ச வத்து² ச யேஸம் தே ஏகாலம்ப³ணவத்து²கா. ஏவம் சதூஹி லக்க²ணேஹி சேதோயுத்தா சித்தேன ஸம்பயுத்தா த்³விபஞ்ஞாஸ லக்க²ணா தா⁴ரணதோ த⁴ம்மா நியதயோகி³னோ, அனியதயோகி³னோ ச சேதஸிகா மதா.

தத்த² யதி³ ஏகுப்பாத³மத்தேனேவ சேதோயுத்தாதி அதி⁴ப்பேதா, ததா³ சித்தேன ஸஹ உப்பஜ்ஜமானானம் ரூபத⁴ம்மானம்பி சேதோயுத்ததா ஆபஜ்ஜேய்யாதி ஏகனிரோத⁴க்³க³ஹணம். ஏவம்பி சித்தானுபரிவத்தினோ விஞ்ஞத்தித்³வயஸ்ஸ பஸங்கோ³ நஸக்கா நிவாரேதும், ததா² ‘‘ஏகதோ உப்பாதோ³ வா நிரோதோ⁴ வா ஏதேஸந்தி ஏகுப்பாத³னிரோதா⁴’’தி பரிகப்பேந்தஸ்ஸ புரேதரமுப்பஜ்ஜித்வா சித்தஸ்ஸ ப⁴ங்க³க்க²ணே நிருஜ்ஜ²மானானம்பி ரூபத⁴ம்மானந்தி ஏகாலம்ப³ணக்³க³ஹணம். யே ஏவம் திவித⁴லக்க²ணா, தே நியமதோ ஏகவத்து²யேவாதித³ஸ்ஸனத்த²ம் ஏகவத்து²கக்³க³ஹணந்தி அலமதிப்பபஞ்சேன.

ஸம்பயோக³லக்க²ணவண்ணனா நிட்டி²தா.

அஞ்ஞஸமானசேதஸிகவண்ணனா

2. கத²ந்தி ஸரூபஸம்பயோகா³காரானம் கதே²துகம்யதாபுச்சா². பு²ஸதீதி ப²ஸ்ஸோ (த⁴. ஸ. அட்ட². 1 த⁴ம்முதே³ஸவாரப²ஸ்ஸபஞ்சமகராஸிவண்ணனா), ஸ்வாயம் பு²ஸனலக்க²ணோ. அயஞ்ஹி அரூபத⁴ம்மோபி ஸமானோ ஆரம்மணே பு²ஸனாகாரேனேவ பவத்ததி, ஸா சஸ்ஸ பு²ஸனாகாரப்பவத்தி அம்பி³லகா²த³காதீ³னம் பஸ்ஸந்தஸ்ஸ பரஸ்ஸ கே²ளுப்பாதா³தி³ விய த³ட்ட²ப்³பா³. வேத³யதி ஆரம்மணரஸம் அனுப⁴வதீதி வேத³னா, ஸா வேத³யிதலக்க²ணா. ஆரம்மணரஸானுப⁴வனஞ்ஹி பத்வா ஸேஸஸம்பயுத்தத⁴ம்மா ஏகதே³ஸமத்தேனேவ ரஸம் அனுப⁴வந்தி, ஏகம்ஸதோ பன இஸ்ஸரவதாய வேத³னாவ அனுப⁴வதி. ததா² ஹேஸா ‘‘ஸுபோ⁴ஜனரஸானுப⁴வனகராஜா வியா’’தி வுத்தா. ஸுகா²தி³வஸேன பனஸ்ஸா பே⁴த³ம் ஸயமேவ வக்க²தி. நீலாதி³பே⁴த³ம் ஆரம்மணம் ஸஞ்ஜானாதி ஸஞ்ஞம் கத்வா ஜானாதீதி ஸஞ்ஞா, ஸா ஸஞ்ஜானனலக்க²ணா. ஸா ஹி உப்பஜ்ஜமானா தா³ருஆதீ³ஸு வட்³ட⁴கிஆதீ³னம் ஸஞ்ஞாணகரணம் விய பச்சா² ஸஞ்ஜானனஸ்ஸ காரணபூ⁴தம் ஆகாரம் க³ஹேத்வா உப்பஜ்ஜதி. நிமித்தகாரிகாய தாவேதம் யுஜ்ஜதி, நிமித்தேன ஸஞ்ஜானந்தியா பன கத²ந்தி? ஸாபி புன அபராய ஸஞ்ஞாய ஸஞ்ஜானனஸ்ஸ நிமித்தம் ஆகாரம் க³ஹேத்வா உப்பஜ்ஜதீதி ந ஏத்த² கோசி அஸம்ப⁴வோ.