5. வீதி²முத்தபரிச்சே²த³வண்ணனா

1. ஏத்தாவதா வீதி²ஸங்க³ஹம் த³ஸ்ஸேத்வா இதா³னி வீதி²முத்தஸங்க³ஹம் த³ஸ்ஸேதுமாரப⁴ந்தோ ஆஹ ‘‘வீதி²சித்தவஸேனேவ’’ந்த்யாதி³. ஏவம் யதா²வுத்தனயேன வீதி²சித்தவஸேன பவத்தியம் படிஸந்தி⁴தோ அபரபா⁴கே³ சுதிபரியோஸானம் பவத்திஸங்க³ஹோ நாம ஸங்க³ஹோ உதீ³ரிதோ, இதா³னி தத³னந்தரம் ஸந்தி⁴யம் படிஸந்தி⁴காலே, ததா³ஸன்னதாய தம்க³ஹணேனேவ க³ஹிதசுதிகாலே ச பவத்திஸங்க³ஹோ வுச்சதீதி யோஜனா.

பூ⁴மிசதுக்கவண்ணனா

3. புஞ்ஞஸம்மதா அயா யேபு⁴ய்யேன அபக³தோதி அபாயோ, ஸோயேவ பூ⁴மி ப⁴வந்தி ஏத்த² ஸத்தாதி அபாயபூ⁴மி. அனேகவித⁴ஸம்பத்திஅதி⁴ட்டா²னதாய ஸோப⁴னா க³ந்தப்³ப³தோ உபபஜ்ஜிதப்³ப³தோ க³தீதி ஸுக³தி, காமதண்ஹாஸஹசரிதா ஸுக³தி காமஸுக³தி, ஸாயேவ பூ⁴மீதி காமஸுக³திபூ⁴மி. ஏவம் ஸேஸேஸுபி.

4. அயதோ ஸுக²தோ நிக்³க³தோதி நிரயோ. திரோ அஞ்சிதாதி திரச்சா²னா, தேஸம் யோனி திரச்சா²னயோனி. யவந்தி தாய ஸத்தா அமிஸ்ஸிதாபி ஸமானஜாதிதாய மிஸ்ஸிதா விய ஹோந்தீதி யோனி. ஸா பன அத்த²தோ க²ந்தா⁴னம் பவத்திவிஸேஸோ. பகட்டே²ன ஸுக²தோ இதா க³தாதி பேதா, நிஜ்ஜா²மதண்ஹிகாதி³பே⁴தா³னம் பேதானம் விஸயோ பேத்திவிஸயோ. ஏத்த² பன திரச்சா²னயோனிபேத்திவிஸயக்³க³ஹணேன க²ந்தா⁴னம்யேவ க³ஹணம் தேஸம் தாதி³ஸஸ்ஸ பரிச்சி²ன்னோகாஸஸ்ஸ அபா⁴வதோ. யத்த² வா தே அரஞ்ஞபப்³ப³தபாதா³தி³கே நிப³த்³த⁴வாஸம் வஸந்தி, தாதி³ஸஸ்ஸ டா²னஸ்ஸ வஸேன ஓகாஸோபி க³ஹேதப்³போ³. ந ஸுரந்தி இஸ்ஸரியகீளாதீ³ஹி ந தி³ப்³ப³ந்தீதி அஸுரா, பேதாஸுரா. இதரே பன ந ஸுரா ஸுரப்படிபக்கா²தி அஸுரா, இத⁴ ச பேதாஸுரானமேவ க³ஹணம் இதரேஸம் தாவதிம்ஸேஸு க³ஹணஸ்ஸ இச்சி²தத்தா. ததா² ஹி வுத்தம் ஆசரியேன –

‘‘தாவதிம்ஸேஸு தே³வேஸு, வேபசித்தாஸுரா க³தா’’தி; (நாம. பரி. 438);

5. ஸதிஸூரபா⁴வப்³ரஹ்மசரியயோக்³யதாதி³கு³ணேஹி உக்கட்ட²மனதாய மனோ உஸ்ஸன்னம் ஏதேஸந்தி மனுஸ்ஸா. ததா² ஹி பரமஸதினேபக்காதி³ப்பத்தா பு³த்³தா⁴த³யோபி மனுஸ்ஸபூ⁴தாயேவ. ஜம்பு³தீ³பவாஸினோ சேத்த² நிப்பரியாயதோ மனுஸ்ஸா. தேஹி பன ஸமானரூபாதி³தாய ஸத்³தி⁴ம் பரித்ததீ³பவாஸீஹி இதரமஹாதீ³பவாஸினோபி ‘‘மனுஸ்ஸா’’தி வுச்சந்தி. லோகியா பன ‘‘மனுனோ ஆதி³க²த்தியஸ்ஸ அபச்சம் புத்தாதி மனுஸ்ஸா’’தி வத³ந்தி. மனுஸ்ஸானம் நிவாஸபூ⁴தா பூ⁴மி இத⁴ மனுஸ்ஸா. ஏவம் ஸேஸேஸுபி.

சதூஸு மஹாராஜேஸு ப⁴த்தி ஏதேஸம், சதுன்னம் வா மஹாராஜானம் நிவாஸட்டா²னபூ⁴தே சாதுமஹாராஜே ப⁴வாதி சாதுமஹாராஜிகா. மாகே⁴ன மாணவேன ஸத்³தி⁴ம் தேத்திம்ஸ ஸஹபுஞ்ஞகாரினோ ஏத்த² நிப்³ப³த்தாதி தம்ஸஹசரிதட்டா²னம் தேத்திம்ஸம், ததே³வ தாவதிம்ஸம், தம்னிவாஸோ ஏதேஸந்தி தாவதிம்ஸாதி வத³ந்தி. யஸ்மா பன ‘‘ஸஹஸ்ஸம் சாதுமஹாராஜிகானம் ஸஹஸ்ஸம் தாவதிம்ஸான’’ந்தி (அ. நி. 3.81) வசனதோ ஸேஸசக்கவாளேஸுபி ச²காமாவசரதே³வலோகா அத்தி², தஸ்மா நாமமத்தமேவ ஏதம் தஸ்ஸ தே³வலோகஸ்ஸாதி க³ஹேதப்³ப³ம். து³க்க²தோ யாதா அபயாதாதி யாமா. அத்தனோ ஸிரிஸம்பத்தியா துஸம் பீதிம் இதா க³தாதி துஸிதா. நிம்மானே ரதி ஏதேஸந்தி நிம்மானரதினோ. பரனிம்மிதேஸு போ⁴கே³ஸு அத்தனோ வஸம் வத்தேந்தீதி பரனிம்மிதவஸவத்தினோ.

7. மஹாப்³ரஹ்மானம் பரிசாரிகத்தா தேஸம் பரிஸதி ப⁴வாதி ப்³ரஹ்மபாரிஸஜ்ஜா. தேஸம் புரோஹிதட்டா²னே டி²தத்தா ப்³ரஹ்மபுரோஹிதா. தேஹி தேஹி ஜா²னாதீ³ஹி கு³ணவிஸேஸேஹி ப்³ரூஹிதா பரிவுத்³தா⁴தி ப்³ரஹ்மானோ, வண்ணவந்ததாய சேவ தீ³கா⁴யுகதாதீ³ஹி ச ப்³ரஹ்மபாரிஸஜ்ஜாதீ³ஹி மஹந்தா ப்³ரஹ்மானோதி மஹாப்³ரஹ்மானோ. தயோபேதே பணீதரதனபபா⁴வபா⁴ஸிதஸமானதலவாஸினோ.

8. உபரிமேஹி பரித்தா ஆபா⁴ ஏதேஸந்தி பரித்தாபா⁴. அப்பமாணா ஆபா⁴ ஏதேஸந்தி அப்பமாணாபா⁴. வலாஹகதோ விஜ்ஜு விய இதோ சிதோ ச ஆபா⁴ ஸரதி நிஸ்ஸரதி ஏதேஸம் ஸப்பீதிகஜ்ஜா²னனிப்³ப³த்தக்க²ந்த⁴ஸந்தானத்தாதி ஆப⁴ஸ்ஸரா. த³ண்ட³தீ³பிகாய வா அச்சி விய ஏதேஸம் ஸரீரதோ ஆபா⁴ சி²ஜ்ஜித்வா சி²ஜ்ஜித்வா பதந்தீ விய ஸரதி நிஸ்ஸரதீதி ஆப⁴ஸ்ஸரா. யதா²வுத்தாய வா பபா⁴ய ஆபா⁴ஸனஸீலாதி ஆப⁴ஸ்ஸரா. ஏதேபி தயோ பணீதரதனபபா⁴வபா⁴ஸிதேகதலவாஸினோ.

9. ஸுபா⁴தி ஏகக்³க⁴னா அசலா ஸரீராபா⁴ வுச்சதி, ஸா உபரிப்³ரஹ்மேஹி பரித்தா ஏதேஸந்தி பரித்தஸுபா⁴. அப்பமாணா ஸுபா⁴ ஏதேஸந்தி அப்பமாணஸுபா⁴. பபா⁴ஸமுத³யஸங்கா²தேஹி ஸுபே⁴ஹி கிண்ணா ஆகிண்ணாதி ஸுப⁴கிண்ஹா. ‘‘ஸுபா⁴கிண்ணா’’தி ச வத்தப்³பே³ ஆ-ஸத்³த³ஸ்ஸ ரஸ்ஸத்தம், அந்திமண-காரஸ்ஸ ச ஹ-காரம் கத்வா ‘‘ஸுப⁴கிண்ஹா’’தி வுத்தம். ஏதேபி பணீதரதனபபா⁴வபா⁴ஸிதேகதலவாஸினோ.

10. ஜா²னப்பபா⁴வனிப்³ப³த்தம் விபுலம் ப²லமேதேஸந்தி வேஹப்ப²லா. ஸஞ்ஞாவிராக³பா⁴வனானிப்³ப³த்தரூபஸந்ததிமத்தத்தா நத்தி² ஸஞ்ஞா, தம்முகே²ன வுத்தாவஸேஸா அரூபக்க²ந்தா⁴ ச ஏதேஸந்தி அஸஞ்ஞா. தேயேவ ஸத்தாதி அஸஞ்ஞஸத்தா. ஏதேபி பணீதரதனபபா⁴வபா⁴ஸிதேகதலவாஸினோ. ஸுத்³தா⁴னம் அனாகா³மிஅரஹந்தானமேவ ஆவாஸாதி ஸுத்³தா⁴வாஸா. அனுனயபடிகா⁴பா⁴வதோ வா ஸுத்³தோ⁴ ஆவாஸோ ஏதேஸந்தி ஸுத்³தா⁴வாஸா, தேஸம் நிவாஸபூ⁴மிபி ஸுத்³தா⁴வாஸா.

11. இமேஸு பன பட²மதலவாஸினோ அப்பகேன காலேன அத்தனோ டா²னம் ந விஜஹந்தீதி அவிஹா. து³தியதலவாஸினோ ந கேனசி தப்பந்தீதி அதப்பா. ததியதலவாஸினோ பரமஸுந்த³ரரூபத்தா ஸுகே²ன தி³ஸ்ஸந்தீதி ஸுத³ஸ்ஸா. சதுத்த²தலவாஸினோ ஸுபரிஸுத்³த⁴த³ஸ்ஸனத்தா ஸுகே²ன பஸ்ஸந்தீதி ஸுத³ஸ்ஸினோ. பஞ்சமதலவாஸினோ பன உக்கட்ட²ஸம்பத்திகத்தா நத்தி² ஏதேஸம் கனிட்ட²பா⁴வோதி அகனிட்டா².

12. ஆகாஸானஞ்சாயதனே பவத்தா பட²மாருப்பவிபாகபூ⁴தசதுக்க²ந்தா⁴ ஏவ, தேஹி பரிச்சி²ன்னஓகாஸோ வா ஆகாஸானஞ்சாயதனபூ⁴மி. ஏவம் ஸேஸேஸுபி.

13. புது²ஜ்ஜனா, ஸோதாபன்னா ச ஸகதா³கா³மினோ சாபி புக்³க³லா ஸுத்³தா⁴வாஸேஸு ஸப்³ப³தா² ந லப்³ப⁴ந்தீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. புது²ஜ்ஜனாதீ³னஞ்ச படிக்கே²பேன அனாகா³மிஅரஹந்தானமேவ தத்த² லாபோ⁴ வுத்தோ ஹோதி.

14. ஸேஸட்டா²னேஸூதி ஸுத்³தா⁴வாஸஅபாயஅஸஞ்ஞிவஜ்ஜிதேஸு ஸேஸட்டா²னேஸு அரியா, அனரியாபி ச லப்³ப⁴ந்தி.

பூ⁴மிசதுக்கவண்ணனா நிட்டி²தா.

படிஸந்தி⁴சதுக்கவண்ணனா

16. ஓக்கந்திக்க²ணேதி படிஸந்தி⁴க்க²ணே.

17. ஜாதியா அந்தோ⁴ ஜச்சந்தோ⁴. கிஞ்சாபி ஜாதிக்க²ணே அண்ட³ஜஜலாபு³ஜா ஸப்³பே³பி அசக்கு²காவ. ததா²பி சக்கா²தி³உப்பஜ்ஜனாரஹகாலேபி சக்கு²ப்பத்திவிப³ந்த⁴ககம்மப்படிபா³ஹிதஸாமத்தி²யேன தி³ன்னபடிஸந்தி⁴னா, இதரேனபி வா கம்மேன அனுப்பாதே³தப்³ப³சக்கு²கோ ஸத்தோ ஜச்சந்தோ⁴ நாம. அபரே பன ‘‘ஜச்சந்தோ⁴தி பஸூதியம்யேவ அந்தோ⁴, மாதுகுச்சி²யம் அந்தோ⁴ ஹுத்வா நிக்க²ந்தோதி அத்தோ², தேன து³ஹேதுகதிஹேதுகானம் மாதுகுச்சி²யம் சக்கு²ஸ்ஸ அவிபஜ்ஜனம் ஸித்³த⁴’’ந்தி வத³ந்தி. ஜச்சந்தா⁴தீ³னந்தி ஏத்த² ஆதி³க்³க³ஹணேன ஜச்சப³தி⁴ரஜச்சமூக³ஜச்சஜளஜச்சும்மத்தகபண்ட³கஉப⁴தோப்³யஞ்ஜனகனபும்ஸகமம்மாதீ³னம் ஸங்க³ஹோ. அபரே பன ‘‘ஏகச்சே அஹேதுகபடிஸந்தி⁴கா அவிகலிந்த்³ரியா ஹுத்வா தோ²கம் விசாரணபகதிகா ஹோந்தி, தாதி³ஸானம்பி ஆதி³ஸத்³தே³ன ஸங்க³ஹோ’’தி வத³ந்தி. பு⁴ம்மதே³வே ஸிதா நிஸ்ஸிதா தக்³க³திகத்தாதி பு⁴ம்மஸ்ஸிதா. ஸுக²ஸமுஸ்ஸயதோ வினிபாதாதி வினிபாதிகா.

18. ஸப்³ப³த்தா²பி காமஸுக³தியந்தி தே³வமனுஸ்ஸவஸேன ஸத்தவிதா⁴யபி காமஸுக³தியம்.

21. தேஸூதி யதா²வுத்தபடிஸந்தி⁴யுத்தேஸு புக்³க³லேஸு, அபாயாதீ³ஸு வா. ஆயுப்பமாணக³ணனாய நியமோ நத்தி² கேஸஞ்சி சிராயுகத்தா, கேஸஞ்சி சிரதராயுகத்தா ச. ததா²சாஹு –

‘‘ஆபாயிகமனுஸ்ஸாயு-

பரிச்சே²தோ³ ந விஜ்ஜதி;

ததா² ஹி காலோ மந்தா⁴தா,

யக்கா² கேசி சிராயுனோ’’தி. –

அபாயேஸு ஹி கம்மமேவ பமாணம், தத்த² நிப்³ப³த்தானம் யாவ கம்மம் நகீ²யதி. தாவ சவனாபா⁴வதோ, ததா² பு⁴ம்மதே³வானம். தேஸுபி ஹி நிப்³ப³த்தா கேசி ஸத்தாஹாதி³காலம் திட்ட²ந்தி, கேசி கப்பமத்தம்பி, ததா² மனுஸ்ஸானம்பி கதா³சி தேஸம்பி அஸங்க்²யேய்யாயுகத்தா கதா³சி த³ஸவஸ்ஸாயுகத்தா. ‘‘யோ சிரம் ஜீவதி, ஸோ வஸ்ஸஸதம் ஜீவதி, அப்பம் வா பி⁴ய்யோ (தீ³. நி. 2.7; ஸம். நி. 1.145; அ. நி. 7.74), து³தியம் வஸ்ஸஸதம் ந பாபுணாதீ’’தி இத³ம் பன அஜ்ஜதனகாலிகே ஸந்தா⁴ய வுத்தம்.

22. தி³ப்³பா³னி பஞ்சவஸ்ஸஸதானீதி மனுஸ்ஸானம் பஞ்ஞாஸ வஸ்ஸானி ஏகதி³னம், தத³னுரூபதோ மாஸஸம்வச்ச²ரே பரிச்சி²ந்தி³த்வா தி³ப்³ப³ப்பமாணானி பஞ்சவஸ்ஸஸதானி ஆயுப்பமாணம் ஹோதி. வுத்தம்பி சேதம் –

‘‘யானி பஞ்ஞாஸ வஸ்ஸானி, மனுஸ்ஸானம் தி³னோ தஹிம்;

திம்ஸரத்திதி³வோ மாஸோ, மாஸா த்³வாத³ஸ ஸம்வச்ச²ரம்;

தேன ஸம்வச்ச²ரேனாயு, தி³ப்³ப³ம் பஞ்சஸதம் மத’’ந்தி.

மனுஸ்ஸக³ணனாயாதி மனுஸ்ஸானம் ஸம்வச்ச²ரக³ணனாய. ததோ சதுக்³கு³ணந்தி சாதுமஹாராஜிகானம் பஞ்ஞாஸமானுஸ்ஸகவஸ்ஸபரிமிதம் தி³வஸம், தி³ப்³பா³னி ச பஞ்சவஸ்ஸஸதானி தி³கு³ணம் கத்வா தி³ப்³ப³வஸ்ஸஸஹஸ்ஸானி தாவதிம்ஸானம் ஸம்ப⁴வதீதி ஏவம் தி³வஸஸம்வச்ச²ரதி³கு³ணவஸேன சதுக்³கு³ணம், தம் பன தி³ப்³ப³க³ணனாய வஸ்ஸஸஹஸ்ஸம், மனுஸ்ஸக³ணனாய ஸட்டி²வஸ்ஸஸதஸஹஸ்ஸாதி⁴கதிகோடிப்பமாணம் ஹோதி. ததோ சதுக்³கு³ணம் யாமானந்தி தாவதிம்ஸானமாயுப்பமாணதோ வுத்தனயேன சதுக்³கு³ணம், தி³ப்³ப³க³ணனாய த்³விஸஹஸ்ஸம், மனுஸ்ஸக³ணனாய சத்தாலீஸவஸ்ஸஸதஸஹஸ்ஸாதி⁴கா சுத்³த³ஸ வஸ்ஸகோடியோ ஹோந்தி. ததோ சதுக்³கு³ணம் துஸிதானந்தி தி³ப்³பா³னி சத்தாரி வஸ்ஸஸஹஸ்ஸானி, மனுஸ்ஸக³ணனாய ஸட்டி²வஸ்ஸஸதஸஹஸ்ஸாதி⁴கா ஸத்தபஞ்ஞாஸ வஸ்ஸகோடியோ. ததோ சதுக்³கு³ணம் நிம்மானரதீனந்தி தி³ப்³பா³னி அட்ட²வஸ்ஸஸஹஸ்ஸானி, மனுஸ்ஸக³ணனாய த்³வே வஸ்ஸகோடிஸதானி சத்தாலீஸவஸ்ஸஸதஸஹஸ்ஸாதி⁴கா திம்ஸ வஸ்ஸகோடியோ ச. ததோ சதுக்³கு³ணம் பரனிம்மிதவஸவத்தீனந்தி தி³ப்³பா³னி ஸோளஸ வஸ்ஸஸஹஸ்ஸானி.

23. மனுஸ்ஸக³ணனம் பன ஸயமேவ த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ ‘‘நவஸதஞ்சா’’த்யாதி³. வஸ்ஸானம் ஸம்ப³ந்தி⁴ நவஸதம் ஏகவீஸ கோடியோ, ததா² ஸட்டி² ச வஸ்ஸஸதஸஹஸ்ஸானி வஸவத்தீஸு ஆயுப்பமாணந்தி ஸம்ப³ந்தோ⁴.

25. து³தியஜ்ஜா²னபூ⁴மியந்தி சதுக்கனயவஸேன வுத்தம். ததோ பரம் பவத்தியம், சவனகாலே ச ததா²ரூபமேவ ப⁴வங்க³சுதிவஸேன பவத்தித்வா நிருஜ்ஜ²தீதி யோஜனா.

29. தேஸூதி தாஹி க³ஹிதபடிஸந்தி⁴கேஸு ப்³ரஹ்மேஸு. கப்பஸ்ஸாதி அஸங்க்²யேய்யகப்பஸ்ஸ. ந ஹி ப்³ரஹ்மபாரிஸஜ்ஜாதீ³னம் திண்ணம் மஹாகப்பவஸேன ஆயுபரிச்சே²தோ³ ஸம்ப⁴வதி ஏககப்பேபி தேஸம் அவினாஸாபா⁴வேன பரிபுண்ணகப்பே அஸம்ப⁴வதோ. ததா² ஹேஸ (விஸுத்³தி⁴. 2.409) லோகோ ஸத்தவாரேஸு அக்³கி³னா வினஸ்ஸதி, அட்ட²மே வாரே உத³கேன, புன ஸத்தவாரேஸு அக்³கி³னா, அட்ட²மே வாரே உத³கேனாதி ஏவம் அட்ட²ஸு அட்ட²கேஸு பரிபுண்ணேஸு பச்சி²மே வாரே வாதேன வினஸ்ஸதி. தத்த² பட²மஜ்ஜா²னதலம் உபாதா³ய அக்³கி³னா, து³தியததியஜ்ஜா²னதலம் உபாதா³ய உத³கேன, சதுத்த²ஜ்ஜா²னதலம் உபாதா³ய வாதேன வினஸ்ஸதி. வுத்தம்பி சேதம் –

‘‘ஸத்த ஸத்தக்³கி³னா வாரா, அட்ட²மே அட்ட²மே த³கா;

சதுஸட்டி² யதா³ புண்ணா, ஏகோ வாயுவரோ ஸியா.

‘‘அக்³கி³னாப⁴ஸ்ஸரா ஹேட்டா², ஆபேன ஸுப⁴கிண்ஹதோ;

வேஹப்ப²லதோ வாதேன, ஏவம் லோகோ வினஸ்ஸதீ’’தி. –

தஸ்மா திண்ணம்பி பட²மஜ்ஜா²னதலானம் ஏககப்பேபி அவினாஸாபா⁴வதோ ஸகலகப்பே தேஸம் ஸம்ப⁴வோ நத்தீ²தி அஸங்க்²யேய்யகப்பவஸேன தேஸம் ஆயுபரிச்சே²தோ³ த³ட்ட²ப்³போ³. து³தியஜ்ஜா²னாதி³தலதோ பட்டா²ய பன பரிபுண்ணஸ்ஸ மஹாகப்பஸ்ஸ வஸேன, ந அஸங்க்²யேய்யகப்பவஸேன. அஸங்க்²யேய்யகப்போதி ச யோஜனாயாமவித்தா²ரதோ ஸேதஸாஸபராஸிதோ வஸ்ஸஸதவஸ்ஸஸதச்சயேன ஏகேகபீ³ஜஸ்ஸ ஹரணேன ஸாஸபராஸினோ பரிக்க²யேபி அக்க²யஸபா⁴வஸ்ஸ மஹாகப்பஸ்ஸ சதுத்த²பா⁴கோ³. ஸோ பன ஸத்த²ரோக³து³ப்³பி⁴க்கா²னம் அஞ்ஞதரஸம்வட்டேன ப³ஹூஸு வினாஸமுபக³தேஸு அவஸிட்ட²ஸத்தஸந்தானப்பவத்தகுஸலகம்மானுபா⁴வேன த³ஸவஸ்ஸதோ பட்டா²ய அனுக்கமேன அஸங்க்²யேய்யாயுகப்பமாணேஸு ஸத்தேஸு புன அஸத்³த⁴ம்மஸமாதா³னவஸேன கமேன பரிஹாயித்வா த³ஸவஸ்ஸாயுகேஸு ஜாதேஸு ரோகா³தீ³னம் அஞ்ஞதரஸம்வட்டேன ஸத்தானம் வினாஸப்பத்தியாவ ‘‘அயமேகோ அந்தரகப்போ’’தி ஏவம் பரிச்சி²ன்னஸ்ஸ அந்தரகப்பஸ்ஸ வஸேன சதுஸட்டி²அந்தரகப்பப்பமாணோ ஹோதி, ‘‘வீஸதிஅந்தரகப்பப்பமாணோ’’தி ச வத³ந்தி.

45. ஆகாஸானஞ்சாயதனம் உபக³ச்ச²ந்தீதி ஆகாஸானஞ்சாயதனூபகா³.

49. ஏகமேவாதி பூ⁴மிதோ, ஜாதிதோ, ஸம்பயுத்தத⁴ம்மதோ, ஸங்கா²ரதோ ச ஸமானமேவ. ஏகஜாதியந்தி ஏகஸ்மிம் ப⁴வே.

படிஸந்தி⁴சதுக்கவண்ணனா நிட்டி²தா.

கம்மசதுக்கவண்ணனா

50. இதா³னி கம்மசதுக்கம் சதூஹாகாரேஹி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஜனக’’ந்த்யாதி³ ஆரத்³த⁴ம், ஜனயதீதி ஜனகம். உபத்த²ம்பே⁴தீதி உபத்த²ம்ப⁴கம். உபக³ந்த்வா பீளேதீதி உபபீளகம். உபக³ந்த்வா கா⁴தேதீதி உபகா⁴தகம்.

தத்த² படிஸந்தி⁴பவத்தீஸு விபாககடத்தாரூபானம் நிப்³ப³த்தகா குஸலாகுஸலசேதனா ஜனகம் நாம. ஸயம் விபாகம் நிப்³ப³த்தேதும் அஸக்கோந்தம்பி கம்மந்தரஸ்ஸ சிரதரவிபாகனிப்³ப³த்தனே பச்சயபூ⁴தம், விபாகஸ்ஸேவ வா ஸுக²து³க்க²பூ⁴தஸ்ஸ விச்சே²த³பச்சயானுப்பத்தியா, உபப்³ரூஹனபச்சயுப்பத்தியா ச ஜனகஸாமத்தி²யானுரூபம் சிரதரப்பவத்திபச்சயபூ⁴தம் குஸலாகுஸலகம்மம் உபத்த²ம்ப⁴கம் நாம. கம்மந்தரஜனிதவிபாகஸ்ஸ ப்³யாதி⁴தா⁴துஸமதாதி³னிமித்தவிபா³த⁴னேன சிரதரப்பவத்திவினிப³ந்த⁴கம் யம் கிஞ்சி கம்மம் உபபீளகம் நாம. து³ப்³ப³லஸ்ஸ பன கம்மஸ்ஸ ஜனகஸாமத்தி²யம் உபஹச்ச விச்சே²த³கபச்சயுப்பாத³னேன தஸ்ஸ விபாகம் படிபா³ஹித்வா ஸயம் விபாகனிப்³ப³த்தககம்மம் உபகா⁴தகம் நாம.

ஜனகோபகா⁴தகானஞ்ஹி அயம் விஸேஸோ – ஜனகம் கம்மந்தரஸ்ஸ விபாகம் அனுபச்சி²ந்தி³த்வாவ விபாகம் ஜனேதி, உபகா⁴தகம் உபச்சே²த³னபுப்³ப³கந்தி இத³ம் தாவ அட்ட²கதா²ஸு (விஸுத்³தி⁴. 2.687; அ. நி. அட்ட². 2.3.34) ஸன்னிட்டா²னம். அபரே பன ஆசரியா ‘‘உபபீளககம்மம் ப³ஹ்வாபா³த⁴தாதி³பச்சயோபஸம்ஹாரேன கம்மந்தரஸ்ஸ விபாகம் அந்தரந்தரா விபா³த⁴தி. உபகா⁴தகம் பன தம் ஸப்³ப³ஸோ உபச்சி²ந்தி³த்வா அஞ்ஞஸ்ஸ ஓகாஸம் தே³தி, ந பன ஸயம் விபாகனிப்³ப³த்தகம். ஏவஞ்ஹி ஜனகதோ இமஸ்ஸ விஸேஸோ ஸுபாகடோ’’தி வத³ந்தி. கிச்சவஸேனாதி ஜனனஉபத்த²ம்ப⁴னஉபபீளனஉபச்சே²த³னகிச்சவஸேன.

51. க³ருகந்தி மஹாஸாவஜ்ஜம், மஹானுபா⁴வஞ்ச அஞ்ஞேன கம்மேன படிபா³ஹிதும் அஸக்குணேய்யகம்மம். ஆஸன்னந்தி மரணகாலே அனுஸ்ஸரிதம், ததா³ கதஞ்ச. ஆசிண்ணந்தி அபி⁴ண்ஹஸோ கதம், ஏகவாரம் கத்வாபி வா அபி⁴ண்ஹஸோ ஸமாஸேவிதம். கடத்தாகம்மந்தி க³ருகாதி³பா⁴வம் அஸம்பத்தம் கதமத்ததோயேவ கம்மந்தி வத்தப்³ப³கம்மம்.

தத்த² குஸலம் வா ஹோது அகுஸலம் வா, க³ருகாக³ருகேஸு யம் க³ருகம் அகுஸலபக்கே² மாதுகா⁴தகாதி³கம்மம், குஸலபக்கே² மஹக்³க³தகம்மம் வா, ததே³வ பட²மம் விபச்சதி ஸதிபி ஆஸன்னாதி³கம்மே பரித்தம் உத³கம் ஓத்த²ரித்வா க³ச்ச²ந்தோ மஹோகோ⁴ விய. ததா² ஹி தம் ‘‘க³ருக’’ந்தி வுச்சதி. தஸ்மிம் அஸதி தூ³ராஸன்னேஸு யம் ஆஸன்னம் மரணகாலே அனுஸ்ஸரிதம், ததே³வ பட²மம் விபச்சதி, ஆஸன்னகாலே கதே வத்தப்³ப³மேவ நத்தி². தஸ்மிம்பி அஸதி ஆசிண்ணானாசிண்ணேஸு ச யம் ஆசிண்ணம் ஸுஸீல்யம் வா, து³ஸ்ஸீல்யம் வா, ததே³வ பட²மம் விபச்சதி. கடத்தாகம்மம் பன லத்³தா⁴ஸேவனம் புரிமானம் அபா⁴வேன படிஸந்தி⁴ம் ஆகட்³ட⁴தீதி க³ருகம் ஸப்³ப³பட²மம் விபச்சதி. க³ருகே அஸதி ஆஸன்னம், தஸ்மிம்பி அஸதி ஆசிண்ணம், தஸ்மிம்பி அஸதி கடத்தாகம்மம். தேனாஹ ‘‘பாகதா³னபரியாயேனா’’தி, விபாகதா³னானுக்கமேனாத்யத்தோ². அபி⁴த⁴ம்மாவதாராதீ³ஸு பன ஆஸன்னதோ ஆசிண்ணம் பட²மம் விபச்சந்தம் கத்வா வுத்தம். யதா² பன கோ³க³ணபரிபுண்ணஸ்ஸ வஜஸ்ஸ த்³வாரே விவடே அபரபா⁴கே³ த³ம்மக³வப³லவக³வேஸு ஸந்தேஸுபி யோ வஜத்³வாரஸ்ஸ ஆஸன்னோ ஹோதி, அந்தமஸோ து³ப்³ப³லஜரக்³க³வோபி, ஸோயேவ பட²மதரம் நிக்க²மதி, ஏவம் க³ருகதோ அஞ்ஞேஸு குஸலாகுஸலேஸு ஸந்தேஸுபி மரணகாலஸ்ஸ ஆஸன்னத்தா ஆஸன்னமேவ பட²மம் விபாகம் தே³தீதி இத⁴ தம் பட²மம் வுத்தம்.

52. தி³ட்ட²த⁴ம்மோ பச்சக்க²பூ⁴தோ பச்சுப்பன்னோ அத்தபா⁴வோ, தத்த² வேதி³தப்³ப³ம் விபாகானுப⁴வனவஸேனாதி தி³ட்ட²த⁴ம்மவேத³னீயம். தி³ட்ட²த⁴ம்மதோ அனந்தரம் உபபஜ்ஜித்வா வேதி³தப்³ப³ம் உபபஜ்ஜவேத³னீயம். அபரே அபரே தி³ட்ட²த⁴ம்மதோ அஞ்ஞஸ்மிம் யத்த² கத்த²சி அத்தபா⁴வே வேதி³தப்³ப³ம் கம்மம் அபராபரியவேத³னீயம். அஹோஸி ஏவ கம்மம், ந தஸ்ஸ விபாகோ அஹோஸி, அத்தி², ப⁴விஸ்ஸதி சாதி ஏவம் வத்தப்³ப³கம்மம் அஹோஸிகம்மம்.

தத்த² படிபக்கே²ஹி அனபி⁴பூ⁴ததாய, பச்சயவிஸேஸேன படிலத்³த⁴விஸேஸதாய ச ப³லவபா⁴வப்பத்தா தாதி³ஸஸ்ஸ புப்³பா³பி⁴ஸங்கா²ரஸ்ஸ வஸேன ஸாதிஸயா ஹுத்வா தஸ்மிம்யேவ அத்தபா⁴வே ப²லதா³யினீ பட²மஜவனசேதனா தி³ட்ட²த⁴ம்மவேத³னீயம் நாம. ஸா ஹி வுத்தப்பகாரேன ப³லவஜனஸந்தானே கு³ணவிஸேஸயுத்தேஸு உபகாரானுபகாரவஸப்பவத்தியா, ஆஸேவனாலாபே⁴ன அப்பவிபாகதாய ச இதரத்³வயம் விய பவத்தஸந்தானுபரமாபேக்க²ம், ஓகாஸலாபா⁴பேக்க²ஞ்ச கம்மம் ந ஹோதீதி இதே⁴வ புப்ப²மத்தம் விய பவத்திவிபாகமத்தம் அஹேதுகப²லம் தே³தி. அத்த²ஸாதி⁴கா பன ஸத்தமஜவனசேதனா ஸன்னிட்டா²பகசேதனாபூ⁴தா வுத்தனயேன படிலத்³த⁴விஸேஸா அனந்தரத்தபா⁴வே விபாகதா³யினீ உபபஜ்ஜவேத³னீயம் நாம. ஸா ச படிஸந்தி⁴ம் த³த்வாவ பவத்திவிபாகம் தே³தி. படிஸந்தி⁴யா பன அதி³ன்னாய பவத்திவிபாகம் தே³தீதி நத்தி². சுதி அனந்தரஞ்ஹி உபபஜ்ஜவேத³னீயஸ்ஸ ஓகாஸோ. படிஸந்தி⁴யா பன தி³ன்னாய ஜாதிஸதேபி பவத்திவிபாகம் தே³தீதி ஆசரியா. யதா²வுத்தகஆரணவிரஹதோ தி³ட்ட²த⁴ம்மவேத³னீயாதி³பா⁴வம் அஸம்பத்தா ஆதி³பரியோஸானசேதனானம் மஜ்ஜே² பவத்தா பஞ்ச சேதனா விபாகதா³னஸபா⁴வஸ்ஸ அனுபச்சி²ன்னத்தா யதா³ கதா³சி ஓகாஸலாபே⁴ ஸதி படிஸந்தி⁴பவத்தீஸு விபாகம் அபி⁴னிப்பா²தே³ந்தீ அபராபரியவேத³னியம் நாம. ஸகஸககாலாதீதம் பன புரிமகம்மத்³வயம், ததியம்பி ச ஸம்ஸாரப்பவத்தியா வோச்சி²ன்னாய அஹோஸிகம்மம் நாம.

பாககாலவஸேனாதி பச்சுப்பன்னே, தத³னந்தரே, யதா³ கதா³சீதி ஏவம் புரிமானம் திண்ணம் யதா²பரிச்சி²ன்னகாலவஸேன, இதரஸ்ஸ தம்காலாபா⁴வவஸேன ச. அஹோஸிகம்மஸ்ஸ ஹி காலாதிக்கமதோவ தம் வோஹாரோ.

53. பாகடா²னவஸேனாதி படிஸந்தி⁴யா விபச்சனபூ⁴மிவஸேன.

54. இதா³னி அகுஸலாதி³கம்மானம் காயகம்மத்³வாராதி³வஸேன பவத்திம், தம்னித்³தே³ஸமுகே²ன ச தேஸம் பாணாதிபாதாதி³வஸேன த³ஸவிதா⁴தி³பே⁴த³ஞ்ச த³ஸ்ஸேதும் ‘‘தத்த² அகுஸல’’ந்த்யாதி³ ஆரத்³த⁴ம். காயத்³வாரே பவத்தம் கம்மம் காயகம்மம். ஏவம் வசீகம்மாதீ³னி.

55. பாணஸ்ஸ ஸணிகம் பதிதும் அத³த்வா அதீவ பாதனம் பாணாதிபாதோ. காயவாசாஹி அதி³ன்னஸ்ஸ ஆதா³னம் அதி³ன்னாதா³னம். மேது²னவீதிக்கமஸங்கா²தேஸு காமேஸு மிச்சா² சரணம் காமேஸு மிச்சா²சாரோ.

தத்த² பாணோதி வோஹாரதோ ஸத்தோ, பரமத்த²தோ ஜீவிதிந்த்³ரியம். தஸ்மிம் பாணே பாணஸஞ்ஞினோ ஜீவிதிந்த்³ரியுபச்சே²த³கப்பயோக³ஸமுட்டா²பிகா வத⁴கசேதனா பாணாதிபாதோ. பரப⁴ண்டே³ ததா²ஸஞ்ஞினோ ததா³தா³யகப்பயோக³ஸமுட்டா²பிகா தே²ய்யசேதனா அதி³ன்னாதா³னம். அஸத்³த⁴ம்மஸேவனவஸேன காயத்³வாரப்பவத்தா அக³ந்தப்³ப³ட்டா²னவீதிக்கமசேதனா காமேஸுமிச்சா²சாரோ நாம. ஸுராபானம்பி ஏத்தே²வ ஸங்க³ய்ஹதீதி வத³ந்தி ரஸஸங்கா²தேஸு காமேஸு மிச்சா²சாரபா⁴வதோ. காயவிஞ்ஞத்திஸங்கா²தே காயத்³வாரேதி காயேன அதி⁴ப்பாயவிஞ்ஞாபனதோ, ஸயஞ்ச காயேன விஞ்ஞேய்யத்தா காயவிஞ்ஞத்திஸங்கா²தே அபி⁴க்கமாதி³ஜனகசித்தஜவாயோதா⁴த்வாதி⁴ககலாபஸ்ஸ விகாரபூ⁴தே ஸந்த²ம்ப⁴னாதீ³னம் ஸஹகாரீகாரணபூ⁴தே சோபனகாயபா⁴வதோ, கம்மானம் பவத்திமுக²பா⁴வதோ ச காயத்³வாரஸங்கா²தே கம்மத்³வாரே.

கிஞ்சாபி ஹி தம்தம்கம்மஸஹக³தசித்துப்பாதே³னேவ ஸா விஞ்ஞத்தி ஜனீயதி. ததா²பி தஸ்ஸா ததா² பவத்தமானாய தம்ஸமுட்டா²பககம்மஸ்ஸ காயகம்மாதி³வோஹாரோ ஹோதீதி ஸா தஸ்ஸேவ பவத்திமுக²பா⁴வேன வத்தும் லப்³ப⁴தி. ‘‘காயத்³வாரே வுத்திதோ’’தி ஏத்தகேயேவ வுத்தே ‘‘யதி³ ஏவம் கம்மத்³வாரவவத்தா²னம் ந ஸியா. காயத்³வாரே ஹி பவத்தம் ‘காயகம்ம’ந்தி வுச்சதி, காயகம்மஸ்ஸ ச பவத்திமுக²பூ⁴தம் ‘காயத்³வார’ந்தி. பாணாதிபாதாதி³கம் பன வாசாய ஆணாபேந்தஸ்ஸ காயகம்மம் வசீத்³வாரேபி பவத்ததீதி த்³வாரேன கம்மவவத்தா²னம் ந ஸியா, ததா² முஸாவாதா³தி³ம் காயவிகாரேன கரோந்தஸ்ஸ வசீகம்மம் காயத்³வாரேபி பவத்ததீதி கம்மேன த்³வாரவவத்தா²னம்பி ந ஸியா’’தி அயம் சோத³னா பச்சுபட்டே²ய்யாதி பா³ஹுல்லவுத்தியா வவத்தா²னம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘பா³ஹுல்லவுத்திதோ’’தி வுத்தம். காயகம்மஞ்ஹி காயத்³வாரேயேவ ப³ஹுலம் பவத்ததி, அப்பம் வசீத்³வாரே, தஸ்மா காயத்³வாரேயேவ ப³ஹுலம் பவத்தனதோ காயகம்மபா⁴வோ ஸித்³தோ⁴ வனசரகாதீ³னம் வனசரகாதி³பா⁴வோ விய. ததா² காயகம்மமேவ யேபு⁴ய்யேன காயத்³வாரே பவத்ததி, ந இதரானி, தஸ்மா காயகம்மஸ்ஸ யேபு⁴ய்யேன ஏத்தே²வ பவத்தனதோ காயகம்மத்³வாரபா⁴வோ ஸித்³தோ⁴ ப்³ராஹ்மணகா³மாதீ³னம் ப்³ராஹ்மணகா³மாதி³பா⁴வோ வியாதி நத்தி² கம்மத்³வாரவவத்தா²னே கோசி விப³ந்தோ⁴தி அயமேத்தா²தி⁴ப்பாயோ.

56. முஸாதி அபூ⁴தம் வத்து², தம் தச்ச²தோ வத³ந்தி ஏதேனாதி முஸாவாதோ³. பிஸதி ஸாமக்³கி³ம் ஸஞ்சுண்ணேதி விக்கி²பதி, பியபா⁴வம் ஸுஞ்ஞம் கரோதீதி வா பிஸுணா. அத்தானம்பி பரம்பி ப²ருஸம் கரோதி, ககசோ விய க²ரஸம்ப²ஸ்ஸாதி வா ப²ருஸா. ஸம் ஸுக²ம், ஹிதஞ்ச ப²லதி விஸரதி வினாஸேதீதி ஸம்ப²ம், அத்தனோ, பரேஸஞ்ச அனுபகாரம் யம் கிஞ்சி, தம் பலபதி ஏதேனாதி ஸம்ப²ப்பலாபோ.

தத்த² அபூ⁴தம் வத்து²ம் பூ⁴ததோ பரம் விஞ்ஞாபேதுகாமஸ்ஸ ததா² விஞ்ஞாபனப்பயோக³ஸமுட்டா²பிகா சேதனா முஸாவாதோ³. ஸோ பரஸ்ஸ அத்த²பே⁴த³கரோவ கம்மபதோ² ஹோதி, இதரோ கம்மமேவ. பரேஸம் பே⁴த³காமதாய, அத்தப்பியகாமதாய வா பரபே⁴த³கரவசீபயோக³ஸமுட்டா²பிகா ஸம்கிலிட்ட²சேதனா பிஸுணவாசா, ஸாபி த்³வீஸு பி⁴ன்னேஸுயேவ கம்மபதோ². பரஸ்ஸ மம்மச்சே²த³கரவசீபயோக³ஸமுட்டா²பிகா ஏகந்தப²ருஸசேதனா ப²ருஸவாசா. ந ஹி சித்தஸண்ஹதாய ஸதி ப²ருஸவாசா நாம ஹோதி. ஸீதாஹரணாதி³அனத்த²விஞ்ஞாபனப்பயோக³ஸமுட்டா²பிகா ஸம்கிலிட்ட²சேதனா ஸம்ப²ப்பலாபோ, ஸோ பன பரேஹி தஸ்மிம் அனத்தே² க³ஹிதேயேவ கம்மபதோ². வசீவிஞ்ஞத்திஸங்கா²தே வசீத்³வாரேதி வாசாய அதி⁴ப்பாயம் விஞ்ஞாபேதி, ஸயஞ்ச வாசாய விஞ்ஞாயதீதி வசீவிஞ்ஞத்திஸங்கா²தே வசீபே⁴த³கரப்பயோக³ஸமுட்டா²பகசித்தஸமுட்டா²னபத²வீதா⁴த்வாதி⁴ககலாபஸ்ஸ விகாரபூ⁴தே சோபனவாசாபா⁴வதோ, கம்மானம் பவத்திமுக²பா⁴வதோ ச வசீத்³வாரஸங்கா²தே கம்மத்³வாரே. பா³ஹுல்லவுத்திதோதி இத³ம் வுத்தனயமேவ.

57. பரஸம்பத்திம் அபி⁴முக²ம் ஜா²யதி லோப⁴வஸேன சிந்தேதீதி அபி⁴ஜ்ஜா². ப்³யாபஜ்ஜதி ஹிதஸுக²ம் ஏதேனாதி ப்³யாபாதோ³. மிச்சா² விபரீததோ பஸ்ஸதீதி மிச்சா²தி³ட்டி².

தத்த² ‘‘அஹோ வத இத³ம் மம ஸியா’’தி ஏவம் பரப⁴ண்டா³பி⁴ஜ்ஜா²யனம் அபி⁴ஜ்ஜா², ஸா பரப⁴ண்ட³ஸ்ஸ அத்தனோ நாமனேனேவ கம்மபதோ² ஹோதி. ‘‘அஹோ வதாயம் ஸத்தோ வினஸ்ஸேய்யா’’தி ஏவம் மனோபதோ³ஸோ ப்³யாபாதோ³. ‘‘நத்தி² தி³ன்ன’’ந்த்யாதி³னா நயேன விபரீதத³ஸ்ஸனம் மிச்சா²தி³ட்டி². ஏத்த² பன நத்தி²கஅஹேதுகஅகிரியதி³ட்டீ²ஹியேவ கம்மபத²பே⁴தோ³. இமேஸம் பன அங்கா³தி³வவத்தா²னவஸேன பபஞ்சோ தத்த² தத்த² (தீ³. நி. அட்ட². 1.8; த⁴. ஸ. அட்ட². 1 அகுஸலகம்மபத²கதா²; பாரா. அட்ட². 2.172) ஆக³தனயேன த³ட்ட²ப்³போ³. அஞ்ஞத்ராபி விஞ்ஞத்தியாதி காயவசீவிஞ்ஞத்திம் வினாபி, தம் அஸமுட்டா²பேத்வாபீத்யத்தோ². விஞ்ஞத்திஸமுட்டா²பகசித்தஸம்பயுத்தா சேத்த² அபி⁴ஜ்ஜா²த³யோ சேதனாபக்கி²காவ ஹோந்தி.

58. தோ³ஸமூலேன ஜாயந்தீதி ஸஹஜாதாதி³பச்சயேன தோ³ஸஸங்கா²தமூலேன, தோ³ஸமூலகசித்தேன வா ஜாயந்தி, ந லோப⁴மூலாதீ³ஹி. ஹஸமானாபி ஹி ராஜானோ தோ³ஸசித்தேனேவ பாணவத⁴ம் ஆணாபேந்தி, ததா² ப²ருஸவாசாப்³யாபாதே³ஸுபி யதா²ரஹம் த³ட்ட²ப்³ப³ம். மிச்சா²த³ஸ்ஸனஸ்ஸ அபி⁴னிவிஸிதப்³ப³வத்தூ²ஸு லோப⁴புப்³ப³ங்க³மமேவ அபி⁴னிவிஸனதோ ஆஹ ‘‘மிச்சா²தி³ட்டி² ச லோப⁴மூலேனா’’தி. ஸேஸானி சத்தாரிபி த்³வீஹி மூலேஹி ஸம்ப⁴வந்தீதி யோ தாவ அபி⁴மதம் வத்து²ம், அனபி⁴மதம் வா அத்தப³ந்து⁴பரித்தாணாதி³ப்பயோஜனம் ஸந்தா⁴ய ஹரதி, தஸ்ஸ அதி³ன்னாதா³னம் லோப⁴மூலேன ஹோதி. வேரனிய்யாதனத்த²ம் ஹரந்தஸ்ஸ தோ³ஸமூலேன. நீதிபாட²கப்பமாணதோ து³ட்ட²னிக்³க³ஹணத்த²ம் பரஸந்தகம் ஹரந்தானம் ராஜூனம், ப்³ராஹ்மணானஞ்ச ‘‘ஸப்³ப³மித³ம் ப்³ராஹ்மணானம் ராஜூஹி தி³ன்னம், தேஸம் பன ஸப்³ப³து³ப்³ப³லபா⁴வேன அஞ்ஞே பரிபு⁴ஞ்ஜந்தி, அத்தஸந்தகமேவ ப்³ராஹ்மணா பரிபு⁴ஞ்ஜந்தீ’’த்யாதீ³னி வத்வா ஸகஸஞ்ஞாய ஏவம் யம் கிஞ்சி ஹரந்தானம், கம்மப²லஸம்ப³ந்தா⁴பவாதீ³னஞ்ச மோஹமூலேன. ஏவம் முஸாவாதா³தீ³ஸுபி யதா²ரஹம் யோஜேதப்³ப³ம்.

63. ச²ஸு ஆரம்மணேஸு திவித⁴கம்மவஸேன உப்பஜ்ஜமானம்பேதம் திவித⁴னியமேன உப்பஜ்ஜதீதி ஆஹ ‘‘ததா² தா³னஸீலபா⁴வனாவஸேனா’’தி. த³ஸதா⁴ நித்³தி³ஸியமானானம் ஹி த்³வின்னம், புன த்³வின்னம், திண்ணஞ்ச யதா²க்கமம் தா³னாதீ³ஸு தீஸ்வேவ ஸங்க³ஹோ. காரணம் பனேத்த² பரதோ வக்கா²ம. ச²ளாரம்மணேஸு பன திவித⁴கம்மத்³வாரேஸு ச நேஸம் பவத்தியோஜனா அட்ட²கதா²தீ³ஸு (த⁴. ஸ. அட்ட². 156-159) ஆக³தனயேன க³ஹேதப்³பா³.

65. தீ³யதி ஏதேனாதி தா³னம், பரிச்சாக³சேதனா. ஏவம் ஸேஸேஸுபி. ஸீலதீதி ஸீலம், காயவசீகம்மானி ஸமாத³ஹதி, ஸம்மா ட²பேதீத்யத்தோ², ஸீலயதி வா உபதா⁴ரேதீதி ஸீலம், உபதா⁴ரணம் பனேத்த² குஸலானம் அதி⁴ட்டா²னபா⁴வோ. ததா² ஹி வுத்தம் ‘‘ஸீலே பதிட்டா²யா’’த்யாதி³ (ஸம். நி. 1.23, 192). பா⁴வேதி குஸலே த⁴ம்மே ஆஸேவதி வட்³டே⁴தி ஏதாயாதி பா⁴வனா. அபசாயதி பூஜாவஸேன ஸாமீசிம் கரோதி ஏதேனாதி அபசாயனம். தம்தம்கிச்சகரணே ப்³யாவடஸ்ஸ பா⁴வோ வேய்யாவச்சம். அத்தனோ ஸந்தானே நிப்³ப³த்தா பத்தி தீ³யதி ஏதேனாதி பத்திதா³னம். பத்திம் அனுமோத³தி ஏதாயாதி பத்தானுமோத³னா. த⁴ம்மம் ஸுணந்தி ஏதேனாதி த⁴ம்மஸ்ஸவனம். த⁴ம்மம் தே³ஸேந்தி ஏதாயாதி த⁴ம்மதே³ஸனா. தி³ட்டி²யா உஜுகரணம் தி³ட்டி²ஜுகம்மம்.

தத்த² ஸானுஸயஸந்தானவதோ பரேஸம் பூஜானுக்³க³ஹகாமதாய அத்தனோ விஜ்ஜமானவத்து²பரிச்சஜனவஸப்பவத்தசேதனா தா³னம் நாம, தா³னவத்து²பரியேஸனவஸேன, தி³ன்னஸ்ஸ ஸோமனஸ்ஸசித்தேன அனுஸ்ஸரணவஸேன ச பவத்தா புப்³ப³பச்சா²பா⁴க³சேதனா ஏத்தே²வ ஸமோதா⁴னம் க³ச்ச²ந்தி. ஏவம் ஸேஸேஸுபி யதா²ரஹம் த³ட்ட²ப்³ப³ம். நிச்சஸீலாதி³வஸேன பஞ்ச, அட்ட², த³ஸ வா ஸீலானி ஸமாதி³யந்தஸ்ஸ, பரிபூரேந்தஸ்ஸ, அஸமாதி³யித்வாபி ஸம்பத்தகாயவசீது³ச்சரிததோ விரமந்தஸ்ஸ, பப்³ப³ஜந்தஸ்ஸ, உபஸம்பத³மாளகே ஸம்வரம் ஸமாதி³யந்தஸ்ஸ, சதுபாரிஸுத்³தி⁴ஸீலம் பரிபூரேந்தஸ்ஸ ச பவத்தசேதனா ஸீலம் நாம. சத்தாலீஸாய கம்மட்டா²னேஸு, க²ந்தா⁴தீ³ஸு ச பூ⁴மீஸு பரிகம்மஸம்மஸனவஸப்பவத்தா அப்பனம் அப்பத்தா கோ³த்ரபு⁴பரியோஸானசேதனா பா⁴வனா நாம, நிரவஜ்ஜவிஜ்ஜாதி³பரியாபுணனசேதனாபி ஏத்தே²வ ஸமோதா⁴னம் க³ச்ச²தி.

வயஸா, கு³ணேஹி ச ஜேட்டா²னம் சீவராதீ³ஸு பச்சாஸாரஹிதேன அஸம்கிலிட்ட²ஜ்ஜா²ஸயேன பச்சுட்டா²னஆஸனாபி⁴னீஹாராதி³விதி⁴னா ப³ஹுமானகரணசேதனா அபசாயனம் நாம. தேஸமேவ, கி³லானானஞ்ச யதா²வுத்தஜ்ஜா²ஸயேன தம்தம்கிச்சகரணசேதனா வேய்யாவச்சம் நாம. அத்தனோ ஸந்தானே நிப்³ப³த்தஸ்ஸ புஞ்ஞஸ்ஸ பரேஹி ஸாதா⁴ரணபா⁴வம் பச்சாஸீஸனசேதனா பத்திதா³னம் நாம. பரேஹி தி³ன்னஸ்ஸ, அதி³ன்னஸ்ஸபி வா புஞ்ஞஸ்ஸ மச்சே²ரமலவினிஸ்ஸடேன சித்தேன அப்³பா⁴னுமோத³னசேதனா பத்தானுமோத³னா நாம. ஏவமிமம் த⁴ம்மம் ஸுத்வா தத்த² வுத்தனயேன படிபஜ்ஜந்தோ ‘‘லோகியலோகுத்தரகு³ணவிஸேஸஸ்ஸ பா⁴கீ³ ப⁴விஸ்ஸாமி, ப³ஹுஸ்ஸுதோ வா ஹுத்வா பரேஸம் த⁴ம்மதே³ஸனாதீ³ஹி அனுக்³க³ண்ஹிஸ்ஸாமீ’’தி ஏவம் அத்தனோ, பரேஸம் வா ஹிதப²ரணவஸப்பவத்தேன அஸம்கிலிட்ட²ஜ்ஜா²ஸயேன ஹிதூபதே³ஸஸவனசேதனா த⁴ம்மஸ்ஸவனம் நாம, நிரவஜ்ஜவிஜ்ஜாதி³ஸவனசேதனாபி ஏத்தே²வ ஸங்க³ய்ஹதி. லாப⁴ஸக்காராதி³னிரபேக்க²தாய யோனிஸோ மனஸி கரோதோ ஹிதூபதே³ஸசேதனா த⁴ம்மதே³ஸனா நாம, நிரவஜ்ஜவிஜ்ஜாதி³உபதி³ஸனசேதனாபி ஏத்தே²வ ஸங்க³ஹம் க³ச்ச²தி. ‘‘அத்தி² தி³ன்ன’’ந்த்யாதி³னயப்பவத்தஸம்மாத³ஸ்ஸனவஸேன தி³ட்டி²யா உஜுகரணம் தி³ட்டி²ஜுகம்மம் நாம.

யதி³ ஏவம் ஞாணவிப்பயுத்தசித்துப்பாத³ஸ்ஸ தி³ட்டி²ஜுகம்மபுஞ்ஞகிரியபா⁴வோ ந லப்³ப⁴தீதி? நோ ந லப்³ப⁴தி புரிமபச்சி²மசேதனானம்பி தம்தம்புஞ்ஞகிரியாஸ்வேவ ஸங்க³ண்ஹனதோ. கிஞ்சாபி ஹி உஜுகரணவேலாயம் ஞாணஸம்பயுத்தமேவ சித்தம் ஹோதி, புரிமபச்சா²பா⁴கே³ பன ஞாணவிப்பயுத்தம்பி ஸம்ப⁴வதீதி தஸ்ஸபி தி³ட்டி²ஜுகம்மபா⁴வோ உபபஜ்ஜதீதி அலமதிப்பபஞ்சேன.

இமேஸு பன த³ஸஸு பத்திதா³னானுமோத³னா தா³னே ஸங்க³ஹம் க³ச்ச²ந்தி தம்ஸபா⁴வத்தா. தா³னம்பி ஹி இஸ்ஸாமச்சே²ரானம் படிபக்க²ம், ஏதேபி. தஸ்மா ஸமானப்படிபக்க²தாய ஏகலக்க²ணத்தா தே தா³னமயபுஞ்ஞகிரியவத்து²ம்ஹி ஸங்க³ய்ஹந்தி. அபசாயனவேய்யாவச்சாஸீலமயபுஞ்ஞேவ ஸங்க³ய்ஹந்தி சாரித்தஸீலபா⁴வதோ. தே³ஸனாஸவனதி³ட்டி²ஜுகா பன குஸலத⁴ம்மாஸேவனபா⁴வதோ பா⁴வனாமயே ஸங்க³ஹம் க³ச்ச²ந்தீதி (தீ³. நி. டீ. 3.305) ஆசரியத⁴ம்மபாலத்தே²ரேன வுத்தம். அபரே பன ‘‘தே³ஸேந்தோ, ஸுணந்தோ ச தே³ஸனானுஸாரேன ஞாணம் பேஸேத்வா லக்க²ணானி படிவிஜ்ஜ² படிவிஜ்ஜ² தே³ஸேதி, ஸுணாதி ச, தானி ச தே³ஸனாஸவனானி படிவேத⁴மேவாஹரந்தீதி தே³ஸனாஸவனாபா⁴வனாமயே ஸங்க³ஹம் க³ச்ச²ந்தீ’’தி வத³ந்தி. த⁴ம்மதா³னஸபா⁴வதோ தே³ஸனா தா³னமயே ஸங்க³ஹம் க³ச்ச²தீதிபி ஸக்கா வத்தும். ததா² ஹி வுத்தம் ‘‘ஸப்³ப³தா³னம் த⁴ம்மதா³னம் ஜினாதீ’’தி (த⁴. ப. 354). ததா² தி³ட்டி²ஜுகம்மம் ஸப்³ப³த்தா²பி ஸப்³பே³ஸம் நியமனலக்க²ணத்தா. தா³னாதீ³ஸு ஹி யம் கிஞ்சி ‘‘அத்தி² தி³ன்ன’’ந்த்யாதி³னயப்பவத்தாய ஸம்மாதி³ட்டி²யா விஸோதி⁴தம் மஹப்ப²லம் ஹோதி மஹானிஸம்ஸம், ஏவஞ்ச கத்வா தீ³க⁴னிகாயட்ட²கதா²யம் (தீ³. நி. அட்ட². 3.305; த⁴. ஸ. அட்ட². 156-159 புஞ்ஞாகிரியவத்தா²தி³கதா²) ‘‘தி³ட்டி²ஜுகம்மம் ஸப்³பே³ஸம் நியமலக்க²ண’’ந்தி வுத்தம். ஏவம் தா³னஸீலபா⁴வனாவஸேன தீஸு இதரேஸம் ஸங்க³ண்ஹனதோ ஸங்கே²பதோ திவித⁴மேவ புஞ்ஞகிரியவத்து² ஹோதீதி த³ட்ட²ப்³ப³ம், ததா² சேவ ஆசரியேன ஹேட்டா² த³ஸ்ஸிதம்.

67. மனோகம்மமேவ விஞ்ஞத்திஸமுட்டா²பகத்தாபா⁴வேன காயத்³வாராதீ³ஸு அப்பவத்தனதோ. தஞ்ச ரூபாவசரகுஸலம் பா⁴வனாமயம் தா³னாதி³வஸேன அப்பவத்தனதோ. அப்பனாப்பத்தம் புப்³ப³பா⁴க³ப்பவத்தானம் காமாவசரபா⁴வதோ. ஜா²னங்க³பே⁴தே³னாதி படிபதா³தி³பே⁴த³தோ அனேகவித⁴த்தேபி அங்கா³திக்கமவஸேன நிப்³ப³த்தஜ்ஜா²னங்க³பே⁴த³தோ பஞ்சவித⁴ம் ஹோதி.

68. ஆரம்மணபே⁴தே³னாதி கஸிணுக்³கா⁴டிமாகாஸம், ஆகாஸவிஸயம் மனோ, தத³பா⁴வோ, ததா³லம்ப³ம் விஞ்ஞாணந்தி சதுப்³பி³த⁴ந்தி இமேஸம் சதுன்னம் ஆரம்மணானம் பே⁴தே³ன.

69. ஏத்தா²தி இமேஸு பாகட்டா²னவஸேன சதுப்³பி³தே⁴ஸு கம்மேஸு. உத்³த⁴ச்சரஹிதந்தி உத்³த⁴ச்சஸஹக³தசேதனாரஹிதம் ஏகாத³ஸவித⁴ம் அகுஸலகம்மம். கிம் பனேத்த² காரணம் அதி⁴மோக்க²விரஹேன ஸப்³ப³து³ப்³ப³லம்பி விசிகிச்சா²ஸஹக³தம் படிஸந்தி⁴ம் ஆகட்³ட⁴தி, அதி⁴மோக்க²ஸம்பயோகே³ன ததோ ப³லவந்தம்பி உத்³த⁴ச்சஸஹக³தம் நாகட்³ட⁴தீதி? படிஸந்தி⁴தா³னஸபா⁴வாபா⁴வதோ. ப³லவம் ஆகட்³ட⁴தி, து³ப்³ப³லம் நாகட்³ட⁴தீதி ஹி அயம் விசாரணா படிஸந்தி⁴தா³னஸபா⁴வேஸுயேவ. யஸ்ஸ பன படிஸந்தி⁴தா³னஸபா⁴வோயேவ நத்தி², ந தஸ்ஸ ப³லவபா⁴வோ படிஸந்தி⁴ஆகட்³ட⁴னே காரணம்.

கத²ம் பனேதம் விஞ்ஞாதப்³ப³ம் உத்³த⁴ச்சஸஹக³தஸ்ஸ படிஸந்தி⁴தா³னஸபா⁴வோ நத்தீ²தி? த³ஸ்ஸனேனபஹாதப்³பே³ஸு அனாக³தத்தா. திவிதா⁴ ஹி அகுஸலா த³ஸ்ஸனேன பஹாதப்³பா³, பா⁴வனாய பஹாதப்³பா³, ஸியா த³ஸ்ஸனேன பஹாதப்³பா³, ஸியா பா⁴வனாய பஹாதப்³பா³தி. தத்த² தி³ட்டி²ஸஹக³தவிசிகிச்சா²ஸஹக³தசித்துப்பாதா³ த³ஸ்ஸனேன பஹாதப்³பா³ நாம பட²மம் நிப்³பா³னத³ஸ்ஸனவஸேன ‘‘த³ஸ்ஸன’’ந்தி லத்³த⁴னாமேன ஸோதாபத்திமக்³கே³ன பஹாதப்³ப³த்தா. உத்³த⁴ச்சஸஹக³தசித்துப்பாதோ³ பா⁴வனாய பஹாதப்³போ³ நாம அக்³க³மக்³கே³ன பஹாதப்³ப³த்தா. உபரிமக்³க³த்தயஞ்ஹி பட²மமக்³கே³ன தி³ட்ட²னிப்³பா³னே பா⁴வனாவஸேன பவத்தனதோ ‘‘பா⁴வனா’’தி வுச்சதி. தி³ட்டி²விப்பயுத்ததோ³மனஸ்ஸஸஹக³தசித்துப்பாதா³ பன ஸியா த³ஸ்ஸனேன பஹாதப்³பா³, ஸியா பா⁴வனாய பஹாதப்³பா³ தேஸம் அபாயனிப்³ப³த்தகாவத்தா²ய பட²மமக்³கே³ன, ஸேஸப³ஹலாப³ஹலாவத்தா²ய உபரிமக்³கே³ஹி பஹீயமானத்தா. தத்த² ஸியா த³ஸ்ஸனேன பஹாதப்³ப³ம்பி த³ஸ்ஸனேன பஹாதப்³ப³ஸாமஞ்ஞேன இத⁴ ‘‘த³ஸ்ஸனேன பஹாதப்³ப³’’ந்தி வோஹரந்தி.

யதி³ ச உத்³த⁴ச்சஸஹக³தம் படிஸந்தி⁴ம் த³தே³ய்ய, ததா³ அகுஸலபடிஸந்தி⁴யா ஸுக³தியம் அஸம்ப⁴வதோ அபாயேஸ்வேவ த³தே³ய்ய. அபாயக³மனீயஞ்ச அவஸ்ஸம் த³ஸ்ஸனேன பஹாதப்³ப³ம் ஸியா. இதரதா² அபாயக³மனீயஸ்ஸ அப்பஹீனத்தா ஸேக்கா²னம் அபாயுப்பத்தி ஆபஜ்ஜதி, ந ச பனேதம் யுத்தம் ‘‘சதூஹபாயேஹி ச விப்பமுத்தோ (கு². பா. 6.11; ஸு. நி. 234), அவினிபாதத⁴ம்மோ’’தி (பாரா. 21; ஸம். நி. 5.998) ஆதி³வசனேஹி ஸஹ விருஜ்ஜ²னதோ. ஸதி ச பனேதஸ்ஸ த³ஸ்ஸனேன பஹாதப்³ப³பா⁴வே ‘‘ஸியா த³ஸ்ஸனேன பஹாதப்³பா³’’தி இமஸ்ஸ விப⁴ங்கே³ வத்தப்³ப³ம் ஸியா, ந ச பனேதம் வுத்தந்தி. அத² ஸியா ‘‘அபாயகா³மினியோ ராகோ³ தோ³ஸோ மோஹோ ததே³கட்டா² ச கிலேஸா’’தி ஏவம் த³ஸ்ஸனேன பஹாதப்³பே³ஸு வுத்தத்தா உத்³த⁴ச்சஸஹக³தசேதனாய தத்த² ஸங்க³ஹோ ஸக்கா வத்துந்தி. தம் ந, தஸ்ஸ ஏகந்ததோ பா⁴வனாய பஹாதப்³ப³பா⁴வேன வுத்தத்தா. வுத்தஞ்ஹேதம் – ‘‘கதமே த⁴ம்மா பா⁴வனாய பஹாதப்³பா³? உத்³த⁴ச்சஸஹக³தோ சித்துப்பாதோ³’’தி (த⁴. ஸ. 1406), தஸ்மா த³ஸ்ஸனேன பஹாதப்³பே³ஸு அவசனம் இமஸ்ஸ படிஸந்தி⁴தா³னாபா⁴வம் ஸாதே⁴தி. நனு ச படிஸம்பி⁴தா³விப⁴ங்கே³ –

‘‘யஸ்மிம் ஸமயே அகுஸலம் சித்தம் உப்பன்னம் ஹோதி உபேக்கா²ஸஹக³தம் உத்³த⁴ச்சஸம்பயுத்தம் ரூபாரம்மணம் வா…பே… த⁴ம்மாரம்மணம் வா, யம் யம் வா பனாரப்³ப⁴ தஸ்மிம் ஸமயே ப²ஸ்ஸோ ஹோதி…பே… அவிக்கே²போ ஹோதி, இமே த⁴ம்மா அகுஸலா. இமேஸு த⁴ம்மேஸு ஞாணம் த⁴ம்மபடிஸம்பி⁴தா³, தேஸம் விபாகே ஞாணம் அத்த²படிஸம்பி⁴தா³’’தி (விப⁴. 730-731) –

ஏவம் உத்³த⁴ச்சஸஹக³தசித்துப்பாத³ம் உத்³த⁴ரித்வா தஸ்ஸ விபாகோபி உத்³த⁴டோதி கத²மஸ்ஸ படிஸந்தி⁴தா³னாபா⁴வோ ஸம்படிச்சி²தப்³போ³தி? நாயம் படிஸந்தி⁴தா³னம் ஸந்தா⁴ய உத்³த⁴டோ. அத² கோ² பவத்திவிபாகம் ஸந்தா⁴ய. பட்டா²னே பன –

‘‘ஸஹஜாதா த³ஸ்ஸனேன பஹாதப்³பா³ சேதனா சித்தஸமுட்டா²னானம் ரூபானம் கம்மபச்சயேன பச்சயோ, நானாக்க²ணிகா த³ஸ்ஸனேன பஹாதப்³பா³ சேதனா விபாகானம் க²ந்தா⁴னம், கடத்தா ச ரூபானம் கம்மபச்சயேன பச்சயோ’’தி (பட்டா². 2.8.89) –

த³ஸ்ஸனேன பஹாதப்³ப³சேதனாய ஏவ ஸஹஜாதனானாக்க²ணிககம்மபச்சயபா⁴வம் உத்³த⁴ரித்வா ‘‘ஸஹஜாதா பா⁴வனாய பஹாதப்³பா³ சேதனா சித்தஸமுட்டா²னானம் ரூபானம் கம்மபச்சயேன பச்சயோ’’தி (பட்டா². 2.8.89) பா⁴வனாய பஹாதப்³ப³சேதனாய ஸஹஜாதகம்மபச்சயபா⁴வோவ உத்³த⁴டோ, ந பன நானாக்க²ணிககம்மபச்சயபா⁴வோ, ந ச நானாக்க²ணிககம்மபச்சயம் வினா படிஸந்தி⁴ஆகட்³ட⁴னம் அத்தி², தஸ்மா நத்தி² தஸ்ஸ ஸப்³ப³தா²பி படிஸந்தி⁴தா³னந்தி. யம் பனேகே வத³ந்தி ‘‘உத்³த⁴ச்சசேதனா உப⁴யவிபாகம்பி ந தே³தி பட்டா²னே நானாக்க²ணிககம்மபச்சயபா⁴வஸ்ஸ அனுத்³த⁴டத்தா’’தி, தம் தேஸம் மதிமத்தம் படிஸம்பி⁴தா³விப⁴ங்கே³ உத்³த⁴ச்சஸஹக³தானம்பி பவத்திவிபாகஸ்ஸ உத்³த⁴டத்தா, பட்டா²னே ச படிஸந்தி⁴விபாகபா⁴வமேவ ஸந்தா⁴ய நானாக்க²ணிககம்மபச்சயபா⁴வஸ்ஸ அனுத்³த⁴டத்தா. யதி³ ஹி பவத்திவிபாகம் ஸந்தா⁴ய நானாக்க²ணிககம்மபச்சயபா⁴வோ வுச்சேய்ய, ததா³ படிஸந்தி⁴விபாகம்பிஸ்ஸ மஞ்ஞேய்யுந்தி லப்³ப⁴மானஸ்ஸபி பவத்திவிபாகஸ்ஸ வஸேன நானாக்க²ணிககம்மபச்சயபா⁴வோ ந வுத்தோ, தஸ்மா ந ஸக்கா தஸ்ஸ பவத்திவிபாகம் நிவாரேதும். தேனாஹ ‘‘பவத்தியம் பனா’’த்யாதி³. ஆசரியபு³த்³த⁴மித்தாத³யோ பன அத்தி² உத்³த⁴ச்சஸஹக³தம் பா⁴வனாய பஹாதப்³ப³ம்பி. அத்தி² ந பா⁴வனாய பஹாதப்³ப³ம்பி, தேஸு பா⁴வனாய பஹாதப்³ப³ம் ஸேக்க²ஸந்தானப்பவத்தம், இதரம் புது²ஜ்ஜனஸந்தானப்பவத்தம், ப²லதா³னஞ்ச புது²ஜ்ஜனஸந்தானப்பவத்தஸ்ஸேவ ந இதரஸ்ஸாதி ஏவம் உத்³த⁴ச்சஸஹக³தம் த்³விதா⁴ விப⁴ஜித்வா ஏகஸ்ஸ உப⁴யவிபாகதா³னம், ஏகஸ்ஸ ஸப்³ப³தா²பி விபாகாபா⁴வம் வண்ணேந்தி. யோ பனேத்த² தேஸம் வினிச்ச²யோ, யஞ்ச தஸ்ஸ நிராகரணம், யஞ்ச ஸப்³ப³தா²பி விபாகாபா⁴வவாதீ³னம் மதபடிக்கே²பனம் இத⁴ அவுத்தம், தம் ஸப்³ப³ம் பரமத்த²மஞ்ஜூஸாதீ³ஸு, விஸேஸதோ ச அபி⁴த⁴ம்மத்த²விகாஸினியா நாம அபி⁴த⁴ம்மாவதாரஸம்வண்ணனாயம் வுத்தனயேன வேதி³தப்³ப³ம்.

ஸப்³ப³த்தா²பி காமலோகேதி ஸுக³திது³க்³க³திவஸேன ஸப்³ப³ஸ்மிம்பி காமலோகே. யதா²ரஹந்தி த்³வாராரம்மணானுரூபம். அபாயேஸுபி யம் நாக³ஸுபண்ணாதீ³னம் மஹாஸம்பத்திவிஸயம் விபாகவிஞ்ஞாணம், யஞ்ச நிரயவாஸீனம் மஹாமோக்³க³ல்லானத்தே²ரத³ஸ்ஸனாதீ³ஸு உப்பஜ்ஜதி விபாகவிஞ்ஞாணம், தம் குஸலகம்மஸ்ஸேவ ப²லம். ந ஹி அகுஸலஸ்ஸ இட்ட²விபாகோ ஸம்ப⁴வதி. வுத்தஞ்ஹேதம் ‘‘அட்டா²னமேதம், பி⁴க்க²வே, அனவகாஸோ, யம் அகுஸலஸ்ஸ கம்மஸ்ஸ இட்டோ² கந்தோ விபாகோ ஸம்விஜ்ஜதீ’’தி (ம. நி. 3.131; அ. நி. 1.284-286; விப⁴. 809), தஸ்மா குஸலகம்மம் அபாயேஸுபி அஹேதுகவிபாகானி ஜனேதி. அஞ்ஞபூ⁴மிகஸ்ஸ ச கம்மஸ்ஸ அஞ்ஞபூ⁴மிகவிபாகாபா⁴வதோ காமவிராக³பா⁴வனாய காமதண்ஹாவிஸயவிஞ்ஞாணுப்பாத³னாயோக³தோ ஏகந்தஸதி³ஸவிபாகத்தா ச மஹக்³க³தானுத்தரகுஸலானம் ரூபாவசரகம்மேன அஹேதுகவிபாகுப்பத்தியா அபா⁴வதோ ரூபலோகேபி யதா²ரஹம் ரூபாதி³விஸயானி தானி அபி⁴னிப்பா²தே³தீதி வுத்தம் ‘‘ஸப்³ப³த்தா²பி காமலோகே’’த்யாதி³.

71. ஏவம் பன விபச்சந்தம் கம்மம் ஸோளஸகத்³வாத³ஸகஅட்ட²கவஸேன திதா⁴ விபச்சதீதி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘தத்தா²பி’’த்யாதி³ வுத்தம். தத்தா²பீதி ஏவம் விபச்சமானேபி குஸலகம்மே. உக்கட்ட²ந்தி குஸலபரிவாரலாப⁴தோ, பச்சா² ஆஸேவனப்பவத்தியா வா விஸிட்ட²ம். யஞ்ஹி கம்மம் அத்தனோ பவத்திகாலே புரிமபச்சா²பா⁴க³ப்பவத்தேஹி குஸலகம்மேஹி பரிவாரிதம், பச்சா² வா ஆஸேவனலாபே⁴ன ஸமுதா³சிண்ணம். தம் உக்கட்ட²ம். யம் பன கரணகாலே அகுஸலகம்மேஹி பரிவாரிதம், பச்சா² வா ‘‘து³க்கடமேதம் மயா’’தி விப்படிஸாருப்பாத³னேன பரிபா⁴விதம், தம் ஓமகந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

படிஸந்தி⁴ந்தி ஏகமேவ படிஸந்தி⁴ம். ந ஹி ஏகேன கம்மேன அனேகாஸு ஜாதீஸு படிஸந்தி⁴ ஹோதி, பவத்திவிபாகோ பன ஜாதிஸதேபி ஜாதிஸஹஸ்ஸேபி ஹோதி. யதா²ஹ ‘‘திரச்சா²னக³தே தா³னம் த³த்வா ஸதகு³ணா த³க்கி²ணா பாடிகங்கி²தப்³பா³’’தி (ம. நி. 3.379). யஸ்மா பனேத்த² ஞாணம் ஜச்சந்தா⁴தி³விபத்தினிமித்தஸ்ஸ மோஹஸ்ஸ, ஸப்³பா³குஸலஸ்ஸேவ வா படிபக்க²ம், தஸ்மா தம்ஸம்பயுத்தம் கம்மம் ஜச்சந்தா⁴தி³விபத்திபச்சயம் ந ஹோதீதி திஹேதுகம் அதிது³ப்³ப³லம்பி ஸமானம் து³ஹேதுகபடிஸந்தி⁴மேவ ஆகட்³ட⁴தி, நாஹேதுகம். து³ஹேதுகஞ்ச கம்மம் ஞாணஸம்பயோகா³பா⁴வதோ ஞாணப²லுப்பாத³னே அஸமத்த²ம், யதா² தம் அலோப⁴ஸம்பயோகா³பா⁴வதோ அலோப⁴ப²லுப்பாத³னே அஸமத்த²ம் அகுஸலகம்மந்தி தம் அதிஉக்கட்ட²ம்பி ஸமானம் து³ஹேதுகமேவ படிஸந்தி⁴ம் ஆகட்³ட⁴தி, ந திஹேதுகந்தி வுத்தம் ‘‘திஹேதுகமோமகம் து³ஹேதுகமுக்கட்ட²ஞ்சா’’த்யாதி³.

ஏத்த² ஸியா – யதா² படிஸம்பி⁴தா³மக்³கே³ ‘‘க³திஸம்பத்தியா ஞாணஸம்பயுத்தே அட்ட²ன்னம் ஹேதூனம் பச்சயா உபபத்தி ஹோதீ’’தி (படி. ம. 1.231) குஸலஸ்ஸ கம்மஸ்ஸ ஜவனக்க²ணே திண்ணம், நிகந்திக்க²ணே த்³வின்னம், படிஸந்தி⁴க்க²ணே திண்ணஞ்ச ஹேதூனம் வஸேன அட்ட²ன்னம் ஹேதூனம் பச்சயா ஞாணஸம்பயுத்தூபபத்தி, ததா² ‘‘க³திஸம்பத்தியா ஞாணவிப்பயுத்தே ச²ன்னம் ஹேதூனம் பச்சயா உபபத்தி ஹோதீ’’தி (படி. ம. 1.233) ஜவனக்க²ணே த்³வின்னம், நிகந்திக்க²ணே த்³வின்னம், படிஸந்தி⁴க்க²ணே த்³வின்னஞ்ச ஹேதூனம் வஸேன ச²ன்னம் ஹேதூனம் பச்சயா ஞாணவிப்பயுத்தூபபத்தி வுத்தா, ஏவம் ‘‘க³திஸம்பத்தியா ஞாணவிப்பயுத்தே ஸத்தன்னம் ஹேதூனம் பச்சயா உபபத்தி ஹோதீ’’தி திஹேதுககம்மேன து³ஹேதுகபடிஸந்தி⁴யா அவுத்தத்தா நத்தி² திஹேதுகஸ்ஸ து³ஹேதுகபடிஸந்தி⁴ஆகட்³ட⁴னந்தி? நயித³மேவம் து³ஹேதுகோமககம்மேன அஹேதுகபடிஸந்தி⁴யா விய திஹேதுகோமககம்மேன ஸாமத்தி²யானுரூபதோ து³ஹேதுகபடிஸந்தி⁴யாவ தா³தப்³ப³த்தா, கம்மஸரிக்க²கவிபாகத³ஸ்ஸத்த²ம் பன மஹாதே²ரேன ஸாவஸேஸோ பாடோ² கதோ. இதரதா² ‘‘சதுன்னம் ஹேதூனம் பச்சயா’’தி வசனாபா⁴வதோ து³ஹேதுககம்மேன அஹேதுகூபபத்தியாபிஅபா⁴வோ ஆபஜ்ஜதி, தஸ்மா யதா² ஸுக³தியம் ஜச்சந்த⁴ப³தி⁴ராதி³விபத்தியா அஹேதுகூபபத்திம் வஜ்ஜேத்வா க³திஸம்பத்தியா ஸஹேதுகூபபத்தித³ஸ்ஸனத்த²ம் து³ஹேதுகூபபத்தி ஏவ உத்³த⁴டா, ந அஹேதுகூபபத்தி, ஏவம் கம்மஸரிக்க²கவிபாகத³ஸ்ஸனத்த²ம் திஹேதுககம்மேன திஹேதுகூபபத்தி ஏவ உத்³த⁴டா, ந து³ஹேதுகூபபத்தி, ந பன அலப்³ப⁴னதோதி த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

74. ஏவம் ஏகாய சேதனாய ஸோளஸ விபாகானி ஏத்தே²வ த்³வாத³ஸகமக்³கோ³ அஹேதுகட்ட²கம்பீதி பவத்தஸ்ஸ திபிடகசூளனாக³த்தே²ரவாத³ஸ்ஸ வஸேன விபாகப்பவத்திம் த³ஸ்ஸேத்வா இதா³னி ஏகாய சேதனாய த்³வாத³ஸ விபாகானி ஏத்தே²வ த³ஸகமக்³கோ³ அஹேதுகட்ட²கம்பீதி ஆக³தஸ்ஸ மோரவாபீவாஸீமஹாத⁴ம்மரக்கி²தத்தே²ரவாத³ஸ்ஸபி வஸேன த³ஸ்ஸேதும் அஸங்கா²ரம் ஸஸங்கா²ரவிபாகானீ’’த்யாதி³ வுத்தம். யதா² முகே² சலிதே ஆதா³ஸதலே முக²னிமித்தம் சலதி, ஏவம் அஸங்கா²ரகுஸலஸ்ஸ அஸங்கா²ரவிபாகோவ ஹோதி, ந ஸஸங்கா²ரோதி ஏவம் ஆக³மனதோவ ஸங்கா²ரபே⁴தோ³தி அயமேத்தா²தி⁴ப்பாயோ. யஸ்மா பன விபாகஸ்ஸ ஸங்கா²ரபே⁴தோ³ பச்சயவஸேன இச்சி²தோ, ந கம்மவஸேன, தஸ்மா ஏஸ கேசிவாதோ³ கதோ.

தேஸந்தி தேஸம் ஏவம்வாதீ³னம். யதா²க்கமந்தி திஹேதுகுக்கட்டா²தீ³னம் அனுக்கமேன. த்³வாத³ஸ விபாகானீதி திஹேதுகுக்கட்ட²அஸங்கா²ரிகஸஸங்கா²ரிககம்மஸ்ஸ வஸேன யதா²க்கமம் ஸஸங்கா²ரிகசதுக்கவஜ்ஜிதானி, அஸங்கா²ரிகசதுக்கவஜ்ஜிதானி ச த்³வாத³ஸ விபாகானி, ததா² திஹேதுகோமகஸ்ஸ, து³ஹேதுகுக்கட்ட²ஸ்ஸ ச கம்மஸ்ஸ வஸேன து³ஹேதுகஸஸங்கா²ரத்³வயவஜ்ஜிதானி, து³ஹேதுகாஸங்கா²ரத்³வயவஜ்ஜிதானி ச த³ஸ விபாகானி, து³ஹேதுகோமகஸ்ஸ வஸேன து³ஹேதுகத்³வயவஜ்ஜிதானி ச அட்ட² விபாகானி யதா²வுத்தஸ்ஸ ‘‘திஹேதுகமுக்கட்ட²’’ந்த்யாதி³னா வுத்தனயஸ்ஸ அனுஸாரேன அனுஸ்ஸரணேன யதா²ஸம்ப⁴வம் தஸ்ஸ தஸ்ஸ ஸம்ப⁴வானுரூபதோ உத்³தி³ஸே.

75. பரிதோ அத்தம் க²ண்டி³தம் விய அப்பானுபா⁴வந்தி பரித்தம். பகட்ட²பா⁴வம் நீதந்தி பணீதம், உபி⁴ன்னம் மஜ்ஜே² ப⁴வம் மஜ்ஜி²மம். தத்த² ‘‘படிலத்³த⁴மத்தம் அனாஸேவிதம் பரித்த’’ந்தி அவிஸேஸதோவ அட்ட²கதா²யம் வுத்தம், ததா² ‘‘நாதிஸுபா⁴விதம் அபரிபுண்ணவஸீபா⁴வம் மஜ்ஜி²மம். அதிவிய ஸுபா⁴விதம் பன ஸப்³ப³ஸோ பரிபுண்ணவஸீபா⁴வம் பணீத’’ந்தி. ஆசரியேன பனேத்த² பரித்தம்பி ஈஸகம் லத்³தா⁴ஸேவனமேவாதி⁴ப்பேதந்தி தி³ஸ்ஸதி. ததா² ஹானேன நாமரூபபரிச்சே²தே³ –

‘‘ஸமானாஸேவனே லத்³தே⁴, விஜ்ஜமானே மஹப்³ப³லே;

அலத்³தா⁴ தாதி³ஸம் ஹேதும், அபி⁴ஞ்ஞா ந விபச்சதீ’’தி. (நாம. பரி. 474);

ஸமானபூ⁴மிகதோவ ஆஸேவனலாபே⁴ன ப³லவபா⁴வதோ மஹக்³க³தத⁴ம்மானம் விபாகதா³னம் வத்வா தத³பா⁴வதோ அபி⁴ஞ்ஞாய அவிபச்சனம் வுத்தம். ஹீனேஹி ச²ந்த³சித்தவீரியவீமம்ஸாஹி நிப்³ப³த்திதம் வா பரித்தம். மஜ்ஜி²மேஹி ச²ந்தா³தீ³ஹி மஜ்ஜி²மம். பணீதேஹி பணீதந்தி அலமதிப்பபஞ்சேன.

84. பஞ்சமஜ்ஜா²னம் பா⁴வேத்வாதி அபி⁴ஞ்ஞாபா⁴வம் அஸம்பத்தம் பஞ்சமஜ்ஜா²னம் திவித⁴ம்பி பா⁴வேத்வா. அபி⁴ஞ்ஞாபா⁴வப்பத்தஸ்ஸ பன அவிபாகபா⁴வோ ‘‘அலத்³தா⁴ தாதி³ஸ’’ந்த்யாதி³னா (நாம. பரி. 474) ஆசரியேன ஸாதி⁴தோ. மூலடீகாகாராத³யோ பன அஞ்ஞதா²பி தம் ஸாதே⁴ந்தி. தம் பன ஸங்கே²பதோ, தத்த² தத்த² வித்தா²ரதோ ச அபி⁴த⁴ம்மத்த²விகாஸினியம் வுத்தனயேன த³ட்ட²ப்³ப³ம். ஸஞ்ஞாவிராக³ம் பா⁴வேத்வாதி ‘‘ஸஞ்ஞா ரோகோ³, ஸஞ்ஞா க³ண்டோ³’’த்யாதி³னா, ‘‘தீ⁴ சித்தம் தி⁴ப்³ப³தம் சித்த’’ந்த்யாதி³னா வா நயேன அரூபப்பவத்தியா ஆதீ³னவத³ஸ்ஸனேன தத³பா⁴வே ச பணீதபா⁴வஸன்னிட்டா²னேன வாயோகஸிணே கேஸஞ்சி மதேன பரிச்சி²ன்னாகாஸகஸிணே வா பா⁴வனாப³லேன தேன படிலபி⁴தப்³ப³பா⁴வே அரூபஸ்ஸ அனிப்³ப³த்திஸபா⁴வாபாத³னவஸேன அரூபவிராக³பா⁴வனம் பா⁴வேத்வா அஞ்ஞஸத்தேஸு உப்பஜ்ஜந்தி கம்மகிரியவாதி³னோ தித்தி²யா ஏவாத்யதி⁴ப்பாயோ. தே பன யேன இரியாபதே²ன இத⁴ மரந்தி. தேனேவ தத்த² நிப்³ப³த்தந்தீதி த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

86. அனாகா³மினோ பன ஸுத்³தா⁴வாஸேஸு உப்பஜ்ஜந்தீதி அனாகா³மினோயேவ அரியா புது²ஜ்ஜனாதி³காலே, பச்சா²பி வா பஞ்சமஜ்ஜா²னம் திவித⁴ம்பி பா⁴வேத்வா ஸத்³தா⁴தி³இந்த்³ரியவேமத்ததானுக்கமேன பஞ்சஸு ஸுத்³தா⁴வாஸேஸு உப்பஜ்ஜந்தி.

87. யதா²க்கமம் பா⁴வேத்வா யதா²க்கமம் ஆருப்பேஸு உப்பஜ்ஜந்தீதி யோஜனா யதா²க்கமந்தி ச பட²மாருப்பாதி³அனுக்கமேன. ஸப்³ப³ம்பி சேதம் தஸ்ஸ தஸ்ஸேவ ஜா²னஸ்ஸ ஆவேணிகபூ⁴மிவஸேன வுத்தம். நிகந்தியா பன ஸதி புது²ஜ்ஜனாத³யோ யதா²லத்³த⁴ஜ்ஜா²னஸ்ஸ பூ⁴மிபூ⁴தேஸு ஸுத்³தா⁴வாஸவஜ்ஜிதேஸு யத்த² கத்த²சி நிப்³ப³த்தந்தி, ததா² காமப⁴வேபி காமாவசரகம்மப³லேன. ‘இஜ்ஜ²தி, பி⁴க்க²வே, ஸீலவதோ சேதோபணிதி⁴ விஸுத்³த⁴த்தா’தி (அ. நி. 8.35) ஹி வுத்தம். அனாகா³மினோ பன காமராக³ஸ்ஸ ஸப்³ப³ஸோ பஹீனத்தா காமப⁴வேஸு நிகந்திம் ந உப்பாதே³ந்தீதி காமலோகவஜ்ஜிதே யதா²லத்³த⁴ஜ்ஜா²னபூ⁴மிபூ⁴தே யத்த² கத்த²சி நிப்³ப³த்தந்தி. ஸுத்³தா⁴வாஸேஸு ஹி அனாகா³மினோயேவ நிப்³ப³த்தந்தீதி நியமோ அத்தி². தே பன அஞ்ஞத்த² ந நிப்³ப³த்தந்தீதி நியமோ நத்தி². ஏவஞ்ச கத்வா வுத்தம் ஆசரியேன –

‘‘ஸுத்³தா⁴வாஸேஸ்வனாகா³மி-புக்³க³லாவோபபஜ்ஜரே;

காமதா⁴தும்ஹி ஜாயந்தி, அனாகா³மிவிவஜ்ஜிதா’’தி. (பரம. வி. 205);

ஸுக்க²விபஸ்ஸகாபி பனேதே மரணகாலே ஏகந்தேனேவ ஸமாபத்திம் நிப்³ப³த்தேந்தி ஸமாதி⁴ம்ஹி பரிபூரகாரீபா⁴வதோதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். ‘‘இத்தி²யோபி பன அரியா வா அனரியா வா அட்ட²ஸமாபத்திலாபி⁴னியோ ப்³ரஹ்மபாரிஸஜ்ஜேஸுயேவ நிப்³ப³த்தந்தீ’’தி அட்ட²கதா²யம் (விப⁴. அட்ட². 809; அ. நி. அட்ட². 1.1.279 ஆத³யோ; ம. நி. அட்ட². 3.130) வுத்தம். அபிசேத்த² வேஹப்ப²லஅகனிட்ட²சதுத்தா²ருப்பப⁴வானம் ஸேட்ட²ப⁴வபா⁴வதோ தத்த² நிப்³ப³த்தா அரியா அஞ்ஞத்த² நுப்பஜ்ஜந்தி, ததா² அவஸேஸேஸு உபரூபரி ப்³ரஹ்மலோகேஸு நிப்³ப³த்தா ஹேட்டி²மஹேட்டி²மேஸு. வுத்தஞ்ஹேதம் ஆசரியேன –

‘‘வேஹப்ப²லே அகனிட்டே², ப⁴வக்³கே³ ச பதிட்டி²தா;

ந புனாஞ்ஞத்த² ஜாயந்தி, ஸப்³பே³ அரியபுக்³க³லா;

ப்³ரஹ்மலோகக³தா ஹேட்டா², அரியா நோபபஜ்ஜரே’’தி. (நாம. பரி. 452-453);

கம்மசதுக்கவண்ணனா நிட்டி²தா.

சுதிபடிஸந்தி⁴க்கமவண்ணனா

89. ‘‘ஆயுக்க²யேனா’’த்யாதீ³ஸு ஸதிபி கம்மானுபா⁴வே தம்தம்க³தீஸு யதா²பரிச்சி²ன்னஸ்ஸ ஆயுனோ பரிக்க²யேன மரணம் ஆயுக்க²யமரணம். ஸதிபி தத்த² தத்த² பரிச்சி²ன்னாயுஸேஸே க³திகாலாதி³பச்சயஸாமக்³கி³யஞ்ச தம்தம்ப⁴வஸாத⁴கஸ்ஸ கம்முனோ பரினிட்டி²தவிபாகத்தா மரணம் கம்மக்க²யமரணம். ஆயுகம்மானம் ஸமகமேவ பரிக்கீ²ணத்தா மரணம் உப⁴யக்க²யமரணம். ஸதிபி தஸ்மிம் து³விமே புரிமப⁴வஸித்³த⁴ஸ்ஸ கஸ்ஸசி உபச்சே²த³ககம்முனோ ப³லேன ஸத்த²ஹரணாதீ³ஹி உபக்கமேஹி உபச்சி²ஜ்ஜமானஸந்தானானம், கு³ணமஹந்தேஸு வா கதேன கேனசி உபக்கமேன ஆயூஹிதஉபச்சே²த³ககம்முனா படிபா³ஹிதஸாமத்தி²யஸ்ஸ கம்மஸ்ஸ தம்தம்அத்தபா⁴வப்பவத்தனே அஸமத்த²பா⁴வதோ து³ஸிமாரகலாபு³ராஜாதீ³னம் விய தங்க²ணேயேவ டா²னாசாவனவஸேன பவத்தமரணம் உபச்சே²த³கமரணம் நாம. இத³ம் பன நேரயிகானம் உத்தரகுருவாஸீனம் கேஸஞ்சி தே³வானஞ்ச ந ஹோதி. தேனாஹு –

‘‘உபக்கமேன வா கேஸஞ்சுபச்சே²த³ககம்முனா’’தி. (ஸ. ஸ. 62);

மரணஸ்ஸ உப்பத்தி பவத்தி மரணுப்பத்தி.

90. மரணகாலேதி மரணாஸன்னகாலே. யதா²ரஹந்தி தம்தம்க³தீஸு உப்பஜ்ஜனகஸத்தானுரூபம், கத்த²சி பன அனுப்பஜ்ஜமானஸ்ஸ கீ²ணாஸவஸ்ஸ யதோ²பட்டி²தம் நாமரூபத⁴ம்மாதி³கமேவ சுதிபரியோஸானானம் கோ³சரபா⁴வம் க³ச்ச²தி, ந கம்மகம்மனிமித்தாத³யோ. உபலத்³த⁴புப்³ப³ந்தி சேதியத³ஸ்ஸனாதி³வஸேன புப்³பே³ உபலத்³த⁴ம். உபகரணபூ⁴தந்தி புப்பா²தி³வஸேன உபகரணபூ⁴தம். உபலபி⁴தப்³ப³ந்தி அனுப⁴விதப்³ப³ம். உபபோ⁴க³பூ⁴தந்தி அச்ச²ராவிமானகப்பருக்க²னிரயக்³கி³ஆதி³கம் உபபு⁴ஞ்ஜிதப்³ப³ம். அச்ச²ராவிமானகப்பருக்க²மாதுகுச்சி²ஆதி³க³தம் ஹி ரூபாயதனம் ஸுக³தினிமித்தம். நிரயக்³கி³னிரயபாலாதி³க³தம் து³க்³க³தினிமித்தம். க³தியா நிமித்தம் க³தினிமித்தம்.

கம்மப³லேனாதி படிஸந்தி⁴னிப்³ப³த்தகஸ்ஸ குஸலாகுஸலகம்மஸ்ஸ ஆனுபா⁴வேன. ச²ன்னம் த்³வாரானந்தி வக்க²மானனயேன யதா²ஸம்ப⁴வம் ச²ன்னம் உபபத்தித்³வாரானம், யதி³ குஸலகம்மம் விபச்சதி, ததா³ பரிஸுத்³த⁴ம் குஸலசித்தம் பவத்ததி, அத² அகுஸலகம்மம், ததா³ உபக்கிலிட்ட²ம் அகுஸலசித்தந்தி ஆஹ ‘‘விபச்சமானக…பே… கிலிட்ட²ம் வா’’தி. தேனாஹ ப⁴க³வா ‘‘நிமித்தஸ்ஸாத³க³தி⁴தம் வா, பி⁴க்க²வே, விஞ்ஞாணம் திட்ட²மானம் திட்ட²தி, அனுப்³யஞ்ஜனஸ்ஸாத³க³தி⁴தம் வா, தஸ்மிம் சே ஸமயே காலம் கரோதி, டா²னமேதம் விஜ்ஜதி, யம் த்³வின்னம் க³தீனம் அஞ்ஞதரம் க³திம் உபபஜ்ஜேய்ய நிரயம் வா திரச்சா²னயோனிம் வா’’தி (ஸம். நி. 4.235). தத்தோ²ணதம் வாதி தஸ்மிம் உபபஜ்ஜிதப்³ப³ப⁴வே ஓணதம் விய, தத்தோ²ணதம் ஏவாதி வா பத³ச்சே²தோ³. ‘‘பா³ஹுல்லேனா’’தி ஏத்த² அதி⁴ப்பாயோ ‘‘யேபு⁴ய்யேன ப⁴வந்தரே’’தி ஏத்த² வுத்தனயேன த³ட்ட²ப்³போ³. அத² வா ‘‘யதா²ரஹ’’ந்தி இமினாவ ஸோ ஸக்கா ஸங்க³ஹேதுந்தி ‘‘பா³ஹுல்லேனா’’தி இமினா ஸஹஸா ஓச்சி²ஜ்ஜமானஜீவிதானம் ஸணிகம் மரந்தானம் விய ந அபி⁴க்க²ணமேவாதி தீ³பிதந்தி விஞ்ஞாயதி. அபி⁴னவகரணவஸேனாதி தங்க²ணே கரியமானம் விய அத்தானம் அபி⁴னவகரணவஸேன.

91. பச்சாஸன்னமரணஸ்ஸாதி ஏகவீதி²ப்பமாணாயுகவஸேன, ததோ வா கிஞ்சி அதி⁴காயுகவஸேன ஸமாஸன்னமரணஸ்ஸ. வீதி²சித்தாவஸானேதி ததா³ரம்மணபரியோஸானானம், ஜவனபரியோஸானானம் வா வீதி²சித்தானம் அவஸானே. தத்த² ‘‘காமப⁴வதோ சவித்வா தத்தே²வ உப்பஜ்ஜமானானம் ததா³ரம்மணபரியோஸானானி, ஸேஸானம் ஜவனபரியோஸானானீ’’தி த⁴ம்மானுஸாரணியம் வுத்தம். ப⁴வங்க³க்க²யேவாதி யதி³ ஏகஜவனவீதி²தோ அதி⁴கதராயுஸேஸோ ஸியா, ததா³ ப⁴வங்கா³வஸானே வா உப்பஜ்ஜித்வா நிருஜ்ஜ²தி. அத² ஏகசித்தக்க²ணாயுஸேஸோ ஸியா, ததா³ வீதி²சித்தாவஸானே, தஞ்ச அதீதகம்மாதி³விஸயமேவ. ‘‘தஸ்ஸானந்தரமேவா’’தி இமினா அந்தராப⁴வவாதி³மதம் படிக்கி²பதி.

யதா²ரஹந்தி கம்மகரணகாலஸ்ஸ, விபாகதா³னகாலஸ்ஸ ச அனுரூபவஸேன. அத² வா விபச்சமானககம்மானுரூபம் அனுஸயவஸேன, ஜவனஸஹஜாதவஸேன வா பவத்திஅனுரூபதோத்யத்தோ². நனு ச ‘‘அவிஜ்ஜானுஸயபரிக்கி²த்தேனா’’த்யாதி³ வுத்தம். ஜவனஸஹஜாதானஞ்ச கத²ம் அனுஸயபா⁴வோதி? நாயம் தோ³ஸோ அனுஸயஸதி³ஸதாய தாஸம்பி அனுஸயவோஹாரபா⁴வதோ. இதரதா² அகுஸலகம்மஸஹஜாதானம் ப⁴வதண்ஹாஸஹஜாதானம் வா சுதிஆஸன்னஜவனஸஹஜாதானஞ்ச ஸங்க³ஹோ ந ஸியா. அவிஜ்ஜாவ அப்பஹீனட்டே²ன அனுஸயனதோ பவத்தனதோ அனுஸயோ, தேன பரிக்கி²த்தேன பரிவாரிதேன. தண்ஹானுஸயோவ மூலம் பதா⁴னம் ஸஹகாரீகாரணபூ⁴தம் இமஸ்ஸாதி தண்ஹானுஸயமூலகோ. ஸங்கா²ரேனாதி குஸலாகுஸலகம்மேன கம்மஸஹஜாதப²ஸ்ஸாதி³த⁴ம்மஸமுதா³யேன சுதிஆஸன்னஜவனஸஹஜாதேன வா, தேன ஜனியமானம். அவிஜ்ஜாய ஹி படிச்ச²ன்னாதீ³னவவிஸயே தண்ஹா நாமேதி, கி²பனகஸங்கா²ரஸம்மதா யதா²வுத்தஸங்கா²ரா கி²பந்தி, யதா²ஹு –

‘‘அவிஜ்ஜாதண்ஹாஸங்கா²ர-ஸஹஜேஹி அபாயினம்;

விஸயாதீ³னவச்சா²தி³னமனக்கி²பகேஹி து.

‘‘அப்பஹீனேஹி ஸேஸானம், சா²த³னம் நமனம்பி ச;

கி²பகா பன ஸங்கா²ரா, குஸலாவ ப⁴வந்திஹா’’தி. (ஸ. ஸ. 164-165);

ஸம்பயுத்தேஹி பரிக்³க³ய்ஹமானந்தி அத்தனா ஸம்பயுத்தேஹி ப²ஸ்ஸாதீ³ஹி த⁴ம்மேஹி ஸம்பயுத்தபச்சயாதி³னா பரிவாரேத்வா க³ய்ஹமானம், ஸஹஜாதானமதி⁴ட்டா²னபா⁴வேன புப்³ப³ங்க³மபூ⁴தந்தி அத்தனா ஸஹஜாதானம் பதிட்டா²னபா⁴வேன பதா⁴னபூ⁴தம். ‘‘மனோபுப்³ப³ங்க³மா த⁴ம்மா’’தி (த⁴. ப. 1-2) ஹி வுத்தம். ப⁴வந்தரபடிஸந்தா⁴னவஸேனாதி புரிமப⁴வந்தரஸ்ஸ, பச்சி²மப⁴வந்தரஸ்ஸ ச அஞ்ஞமஞ்ஞம் ஏகாப³த்³த⁴ம் விய படிஸந்த³ஹனவஸேன உப்பஜ்ஜமானமேவ பதிட்டா²தி, ந இதோ க³ந்த்வாத்யதி⁴ப்பாயோ. ந ஹி புரிமப⁴வபரியாபன்னோ கோசி த⁴ம்மோ ப⁴வந்தரம் ஸங்கமதி, நாபி புரிமப⁴வபரியாபன்னஹேதூஹி வினா உப்பஜ்ஜதி படிகோ⁴ஸபதீ³பமுத்³தா³ வியாதி அலமதிப்பபஞ்சேன.

92. மந்த³ம் ஹுத்வா பவத்தானி மந்த³ப்பவத்தானி. பச்சுப்பன்னாரம்மணேஸு ஆபாத²க³தேஸு மனோத்³வாரே க³தினிமித்தவஸேன, பஞ்சத்³வாரே கம்மனிமித்தவஸேனாத்யதி⁴ப்பாயோ. படிஸந்தி⁴ப⁴வங்கா³னம்பி பச்சுப்பன்னாரம்மணதா லப்³ப⁴தீதி மனோத்³வாரே தாவ படிஸந்தி⁴யா சதுன்னம் ப⁴வங்கா³னஞ்ச, பஞ்சத்³வாரே பன படிஸந்தி⁴யாவ பச்சுப்பன்னாரம்மணபா⁴வோ லப்³ப⁴தி. ததா² ஹி கஸ்ஸசி மனோத்³வாரே ஆபாத²மாக³தம் பச்சுப்பன்னம் க³தினிமித்தம் ஆரப்³ப⁴ உப்பன்னாய ததா³ரம்மணபரியோஸானாய சித்தவீதி²யா அனந்தரம் சுதிசித்தே உப்பன்னே தத³னந்தரம் பஞ்சசித்தக்க²ணாயுகே ஆரம்மணே பவத்தாய படிஸந்தி⁴யா சதுன்னம் ப⁴வங்கா³னம், பஞ்சத்³வாரே ச ஞாதகாதீ³ஹி உபட்டா²பிதேஸு தே³ய்யத⁴ம்மேஸு வண்ணாதி³கே ஆரப்³ப⁴ யதா²ரஹம் பவத்தாய சித்தவீதி²யா சுதிசித்தஸ்ஸ ச அனந்தரம் ஏகசித்தக்க²ணாயுகே ஆரம்மணே பவத்தாய படிஸந்தி⁴யா பச்சுப்பன்னாரம்மணே பவத்தி உபலப்³ப⁴தீதி அயமேத்த² ஸங்கே²போ, வித்தா²ரோ பன விஸுத்³தி⁴மக்³கே³(விஸுத்³தி⁴. 2.620 ஆத³யோ) விப⁴ங்க³ட்ட²கதா²யம் (விப⁴. அட்ட². 227) வா ஸங்கா²ரபச்சயாவிஞ்ஞாணபத³வண்ணனாயம் வுத்தனயேன த³ட்ட²ப்³போ³. ச²த்³வாரக்³க³ஹிதந்தி கம்மனிமித்தம் ச²த்³வாரக்³க³ஹிதம், க³தினிமித்தம் ச²ட்ட²த்³வாரக்³க³ஹிதந்தி யதா²ஸம்ப⁴வம் யோஜேதப்³ப³ம். அபரே பன அவிஸேஸதோ வண்ணேந்தி. ஸச்சஸங்கே²பேபி தேனேவாதி⁴ப்பாயேன இத³ம் வுத்தம் –

‘‘பஞ்சத்³வாரே ஸியா ஸந்தி⁴, வினா கம்மம் த்³விகோ³சரே’’தி; (ஸ. ஸ. 173);

அட்ட²கதா²யம் (விஸுத்³தி⁴. 2.624-625; விப⁴. அட்ட². 227) பன ‘‘க³தினிமித்தம் மனோத்³வாரே ஆபாத²மாக³ச்ச²தீ’’தி வுத்தத்தா, ததா³ரம்மணாய ச பஞ்சத்³வாரிகபடிஸந்தி⁴யா அத³ஸ்ஸிதத்தா, மூலடீகாதீ³ஸு ச ‘‘கம்மப³லேன உபட்டா²பிதம் வண்ணாயதனம் ஸுபினம் பஸ்ஸந்தஸ்ஸ விய தி³ப்³ப³சக்கு²ஸ்ஸ விய ச மனோத்³வாரேயேவ கோ³சரபா⁴வம் க³ச்ச²தீ’’தி (விஸுத்³தி⁴. மஹா. 2.623) நியமேத்வா வுத்தத்தா தேஸம் வசனம் ந ஸம்படிச்ச²ந்தி ஆசரியா. ‘‘பச்சுப்பன்னஞ்சா’’தி ஏத்த² க³தினிமித்தம் தாவ பச்சுப்பன்னாரம்மணம் யுஜ்ஜதி, கம்மனிமித்தம் பன படிஸந்தி⁴ஜனககம்மஸ்ஸேவ நிமித்தபூ⁴தம் அதி⁴ப்பேதந்தி கத²ம் தஸ்ஸ சுதிஆஸன்னஜவனேஹி க³ஹிதஸ்ஸ பச்சுப்பன்னபா⁴வோ ஸம்ப⁴வதி. ந ஹி ததே³வ ஆரம்மணுபட்டா²பகம், ததே³வ படிஸந்தி⁴ஜனகம் ப⁴வேய்ய உபசிதபா⁴வாபா⁴வதோ அனஸ்ஸாதி³தத்தா ச. ‘‘கதத்தா உபசிதத்தா’’தி (த⁴. ஸ. 431) ஹி வசனதோ புனப்புனம் லத்³தா⁴ஸேவனமேவ கம்மம் படிஸந்தி⁴ம் ஆகட்³ட⁴தி. படிஸம்பி⁴தா³மக்³கே³ (படி. ம. 1.232) ச நிகந்திக்க²ணே த்³வின்னம் ஹேதூனம் பச்சயாபி ஸஹேதுகபடிஸந்தி⁴யா வுத்தத்தாகதூபசிதம்பி கம்மம் தண்ஹாய அஸ்ஸாதி³தமேவ விபாகம் அபி⁴னிப்பா²தே³தி, ததா³ ச படிஸந்தி⁴யா ஸமானவீதி²யம் விய பவத்தமானானி சுதிஆஸன்னஜவனானி கத²ம் புனப்புனம் லத்³தா⁴ஸேவனானி ஸியும், கத²ஞ்ச தானி ததா³ கண்ஹாய பராமட்டா²னி. அபிச பச்சுப்பன்னம் கம்மனிமித்தம் சுதிஆஸன்னப்பவத்தானம் பஞ்சத்³வாரிகஜவனானம் ஆரம்மணம் ஹோதி. ‘‘பஞ்சத்³வாரிககம்மஞ்ச படிஸந்தி⁴னிமித்தகம் ந ஹோதி பரிது³ப்³ப³லபா⁴வதோ’’தி அட்ட²கதா²யம் (விஸுத்³தி⁴. 2.620; விப⁴. அட்ட². 227) வுத்தந்தி ஸச்சமேதம். ஞாதகாதீ³ஹி உபட்டா²பிதேஸு பன புப்பா²தீ³ஸு ஸன்னிஹிதேஸ்வேவ மரணஸம்ப⁴வதோ தத்த² வண்ணாதி³கம் ஆரப்³ப⁴ சுதிஆஸன்னவீதி²தோ புரிமபா⁴க³ப்பவத்தானம் படிஸந்தி⁴ஜனனஸமத்தா²னம் மனோத்³வாரிகஜவனானம் ஆரம்மணபூ⁴தேன ஸஹ ஸமானத்தா ததே³கஸந்ததிபதிதம் சுதிஆஸன்னஜவனக்³க³ஹிதம்பி பச்சுப்பன்னம் வண்ணாதி³கம் கம்மனிமித்தபா⁴வேன வுத்தம். ஏவஞ்ச கத்வா வுத்தம் ஆனந்தா³சரியேன ‘‘பஞ்சத்³வாரே ச ஆபாத²மாக³ச்ச²ந்தம் பச்சுப்பன்னம் கம்மனிமித்தம் ஆஸன்னகதகம்மாரம்மணஸந்ததியம் உப்பன்னம், தம்ஸதி³ஸஞ்ச த³ட்ட²ப்³ப³’’ந்தி (விப⁴. மூலடீ. 227; விஸுத்³தி⁴. மஹா. 2.623).

94. யதா²ரஹந்தி து³தியசதுத்த²பட²மததியானம் படிஸந்தீ⁴னம் அனுரூபதோ.

98. ஆருப்பசுதியா பரம் ஹேட்டி²மாருப்பவஜ்ஜிதா ஆருப்பபடிஸந்தி⁴யோ ஹோந்தி உபரூபரிஅரூபீனம் ஹேட்டி²மஹேட்டி²மகம்மஸ்ஸ அனாயூஹனதோ, உபசாரஜ்ஜா²னஸ்ஸ பன ப³லவபா⁴வதோ தஸ்ஸ விபாகபூ⁴தா காமதிஹேதுகா படிஸந்தி⁴யோ ஹோந்தி. ரூபாவசரசுதியா பரம் அஹேதுகரஹிதா உபசாரஜ்ஜா²னானுபா⁴வேனேவ து³ஹேதுகதிஹேதுகபடிஸந்தி⁴யோ ஸியும், காமதிஹேதும்ஹா சுதிதோ பரம் ஸப்³பா³ ஏவ காமரூபாரூபப⁴வபரியாபன்னா யதா²ரஹம் அஹேதுகாதி³படிஸந்தி⁴யோ ஸியும். இதரோ து³ஹேதுகாஹேதுகசுதிதோ பரம் காமேஸ்வேவ ப⁴வேஸு திஹேதுகாதி³படிஸந்தி⁴யோ ஸியும்.

சுதிபடிஸந்தி⁴க்கமவண்ணனா நிட்டி²தா.

99. படிஸந்தி⁴யா நிரோத⁴ஸ்ஸ அனந்தரதோ படிஸந்தி⁴னிரோதா⁴னந்தரதோ. ததே³வ சித்தந்தி தம்ஸதி³ஸதாய தப்³போ³ஹாரப்பவத்தத்தா ததே³வ சித்தம் யதா² ‘‘தானியேவ ஓஸதா⁴னீ’’தி. அஸதி வீதி²சித்துப்பாதே³தி அந்தரந்தரா வீதி²சித்தானம் உப்பாதே³ அஸதி, சுதிசித்தம் ஹுத்வா நிருஜ்ஜ²தி ததே³வ சித்தந்தி ஸம்ப³ந்தோ⁴.

101. பரிவத்தந்தா பவத்தந்தி யாவ வட்டமூலஸமுச்சே²தா³த்யதி⁴ப்பாயோ.

102. யதா² இஹ ப⁴வேபடிஸந்தி⁴ சேவ ப⁴வங்க³ஞ்ச வீதி²யோ ச சுதி ச, ததா² புன ப⁴வந்தரே படிஸந்தி⁴ப⁴வங்க³ந்தி ஏவமாதி³கா அயம் சித்தஸந்ததி பரிவத்ததீதி யோஜனா. கேசி பன இமஸ்மிம் பரிச்சே²தே³ வீதி²முத்தஸங்க³ஹஸ்ஸேவ த³ஸ்ஸிதத்தா படிஸந்தி⁴ப⁴வங்க³சுதீனமேவ இத⁴ க³ஹணம் யுத்தந்த்யாதி⁴ப்பாயேன ‘‘படிஸந்தி⁴ப⁴வங்க³வீதி²யோ’’தி இமஸ்ஸ படிஸந்தி⁴ப⁴வங்க³ப்பவாஹாதி அத்த²ம் வத³ந்தி, தம் தேஸம் மதிமத்தம் பவத்திஸங்க³ஹத³ஸ்ஸனாவஸானே தத்த² ஸங்க³ஹிதானம் ஸப்³பே³ஸமேவ நிக³மனஸ்ஸ அதி⁴ப்பேதத்தா. ஏவஞ்ஹி ஸதி ‘‘படிஸங்கா²ய பனேதமத்³து⁴வ’’ந்தி ஏத்த² ஸப்³பே³ஸமேவ ஏத-ஸத்³தே³ன பராமஸனம் ஸுட்டு² உபபன்னம் ஹோதி. ஏதம் யதா²வுத்தம் வட்டபவத்தம் அத்³து⁴வம் அனிச்சம் பலோகத⁴ம்மம் படிஸங்கா²ய பச்சவேக்கி²த்வா பு³தா⁴ பண்டி³தா சிராய சிரகாலம் ஸுப்³ப³தா ஹுத்வா அச்சுதம் து⁴வம் அசவனத⁴ம்மம் பத³ம் நிப்³பா³னம் அதி⁴க³ந்த்வா மக்³க³ப²லஞாணேன ஸச்சி²கத்வா ததோயேவ ஸுட்டு² ஸமுச்சி²ன்னஸினேஹப³ந்த⁴னா ஸமம் நிருபதி⁴ஸேஸனிப்³பா³னதா⁴தும் ஏஸ்ஸந்தி பாபுணிஸ்ஸந்தி.

இதி அபி⁴த⁴ம்மத்த²விபா⁴வினியா நாம அபி⁴த⁴ம்மத்த²ஸங்க³ஹவண்ணனாய

வீதி²முத்தபரிச்சே²த³வண்ணனா நிட்டி²தா.