3. பகிண்ணகபரிச்சே²த³வண்ணனா

1. இதா³னி யதா²வுத்தானம் சித்தசேதஸிகானம் வேத³னாதி³விபா⁴க³தோ, தம்தம்வேத³னாதி³பே⁴த³பி⁴ன்னசித்துப்பாத³விபா⁴க³தோ ச பகிண்ணகஸங்க³ஹம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஸம்பயுத்தா யதா²யோக³’’ந்த்யாதி³ ஆரத்³த⁴ம். யதா²யோக³ம் ஸம்பயுத்தா சித்தசேதஸிகா த⁴ம்மா ஸபா⁴வதோ அத்தனோ அத்தனோ ஸபா⁴வவஸேன ஏகூனனவுதிவித⁴ம்பி சித்தம் ஆரம்மணவிஜானனஸபா⁴வஸாமஞ்ஞேன ஏகவித⁴ம், ஸப்³ப³சித்தஸாதா⁴ரணோ ப²ஸ்ஸோ பு²ஸனஸபா⁴வேன ஏகவிதோ⁴த்யாதி³னா தேபஞ்ஞாஸ ஹோந்தி.

2. இதா³னி தேஸம் த⁴ம்மானம் யதா²ரஹம் வேத³னா…பே… வத்து²தோ ஸங்க³ஹோ நாம வேத³னாஸங்க³ஹாதி³னாமகோ பகிண்ணகஸங்க³ஹோ சித்துப்பாத³வஸேனேவ தம்தம்வேத³னாதி³பே⁴த³பி⁴ன்னசித்துப்பாதா³னம் வஸேனேவ ந கத்த²சி தம்விரஹேன நீயதே உபனீயதே, ஆஹரீயதீத்யத்தோ².

வேத³னாஸங்க³ஹவண்ணனா

3. தத்தா²தி தேஸு ச²ஸு ஸங்க³ஹேஸு. ஸுகா²தி³வேத³னானம், தம்ஸஹக³தசித்துப்பாதா³னஞ்ச விபா⁴க³வஸேன ஸங்க³ஹோ வேத³னாஸங்க³ஹோ. து³க்க²தோ, ஸுக²தோ ச அஞ்ஞா அது³க்க²மஸுகா²ம-காராக³மவஸேன. நனு ச ‘‘த்³வேமா, பி⁴க்க²வே, வேத³னா ஸுகா² து³க்கா²’’தி (ஸம். நி. 4.267) வசனதோ த்³வே ஏவ வேத³னாதி? ஸச்சம், தம் பன அனவஜ்ஜபக்கி²கம் அது³க்க²மஸுக²ம் ஸுக²வேத³னாயம், ஸாவஜ்ஜபக்கி²கஞ்ச து³க்க²வேத³னாயம் ஸங்க³ஹேத்வா வுத்தம். யம்பி கத்த²சி ஸுத்தே ‘‘யம் கிஞ்சி வேத³யிதமித³மேத்த² து³க்க²ஸ்ஸா’’தி (ஸம். நி. 4.259) வசனம், தம் ஸங்கா²ரது³க்க²தாய ஸப்³ப³வேத³னானம் து³க்க²ஸபா⁴வத்தா வுத்தம். யதா²ஹ – ‘‘ஸங்கா²ரானிச்சதம், ஆனந்த³, மயா ஸந்தா⁴ய பா⁴ஸிதம் ஸங்கா²ரவிபரிணாமதஞ்ச யம் கிஞ்சிவேத³யிதமித³மேத்த² து³க்க²ஸ்ஸா’’தி (ஸம். நி. 4.259; இதிவு. அட்ட². 52). தஸ்மா திஸ்ஸோயேவ வேத³னாதி த³ட்ட²ப்³பா³. தேனாஹ ப⁴க³வா – ‘‘திஸ்ஸோ இமா, பி⁴க்க²வே, வேத³னா ஸுகா² து³க்கா² அது³க்க²மஸுகா² சா’’தி (இதிவு. 52-53; ஸம். நி. 4.249-251). ஏவம் திவிதா⁴பி பனேதா இந்த்³ரியதே³ஸனாயம் ‘‘ஸுகி²ந்த்³ரியம் து³க்கி²ந்த்³ரியம் ஸோமனஸ்ஸிந்த்³ரியம் தோ³மனஸ்ஸிந்த்³ரியம் உபேக்கி²ந்த்³ரிய’’ந்தி (விப⁴. 219) பஞ்சதா⁴ தே³ஸிதாதி தம்வஸேனபேத்த² விபா⁴க³ம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஸுக²ம் து³க்க²’’ந்த்யாதி³ வுத்தம். காயிகமானஸிகஸாதாஸாதபே⁴த³தோ ஹி ஸுக²ம் து³க்க²ஞ்ச பச்சேகம் த்³விதா⁴ விப⁴ஜித்வா ‘‘ஸுகி²ந்த்³ரியம் ஸோமனஸ்ஸிந்த்³ரியம் து³க்கி²ந்த்³ரியம் தோ³மனஸ்ஸிந்த்³ரிய’’ந்தி (விப⁴. 219) தே³ஸிதா, உபேக்கா² பன பே⁴தா³பா⁴வதோ உபேக்கி²ந்த்³ரியந்தி ஏகதா⁴வ. யதா² ஹி ஸுக²து³க்கா²னி அஞ்ஞதா² காயஸ்ஸ அனுக்³க³ஹமுபகா⁴தஞ்ச கரோந்தி, அஞ்ஞதா² மனஸோ, நேவம் உபேக்கா², தஸ்மா ஸா ஏகதா⁴வ தே³ஸிதா, தேனாஹு போராணா –

‘‘காயிகம் மானஸம் து³க்க²ம், ஸுக²ஞ்சோபேக்க²வேத³னா;

ஏகம் மானஸமேவேதி, பஞ்சதி⁴ந்த்³ரியபே⁴த³தோ’’தி. (ஸ. ஸ. 74);

தத்த² இட்ட²போ²ட்ட²ப்³பா³னுப⁴வனலக்க²ணம் ஸுக²ம். அனிட்ட²போ²ட்ட²ப்³பா³னுப⁴வனலக்க²ணம் து³க்க²ம். ஸபா⁴வதோ, பரிகப்பதோ வா இட்டா²னுப⁴வனலக்க²ணம் ஸோமனஸ்ஸம். ததா² அனிட்டா²னுப⁴வனலக்க²ணம் தோ³மனஸ்ஸம். மஜ்ஜ²த்தானுப⁴வனலக்க²ணா உபேக்கா².

5. சதுசத்தாலீஸ பச்சேகம் லோகியலோகுத்தரபே⁴தே³ன ஏகாத³ஸவித⁴த்தா.

7. ஸேஸானீதி ஸுக²து³க்க²ஸோமனஸ்ஸதோ³மனஸ்ஸஸஹக³தேஹி அவஸேஸானி அகுஸலதோ ச², அஹேதுகதோ சுத்³த³ஸ, காமாவசரஸோப⁴னதோ த்³வாத³ஸ, பஞ்சமஜ்ஜா²னிகானி தேவீஸாதி ஸப்³பா³னிபி பஞ்சபஞ்ஞாஸ.

வேத³னாஸங்க³ஹவண்ணனா நிட்டி²தா.

ஹேதுஸங்க³ஹவண்ணனா

10. லோபா⁴தி³ஹேதூனம் விபா⁴க³வஸேன, தம்ஸம்பயுத்தவஸேன ச ஸங்க³ஹோ ஹேதுஸங்க³ஹோ. ஹேதவோ நாம ச²ப்³பி³தா⁴ ப⁴வந்தீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. ஹேதுபா⁴வோ பன நேஸம் ஸம்பயுத்தானம் ஸுப்பதிட்டி²தபா⁴வஸாத⁴னஸங்கா²தோ மூலபா⁴வோ. லத்³த⁴ஹேதுபச்சயா ஹி த⁴ம்மா விருள்ஹமூலா விய பாத³பா தி²ரா ஹோந்தி, ந அஹேதுகா விய ஜலதலே ஸேவாலஸதி³ஸா. ஏவஞ்ச கத்வா ஏதே மூலஸதி³ஸதாய ‘‘மூலானீ’’தி ச வுச்சந்தி. அபரே பன ‘‘குஸலாதீ³னம் குஸலாதி³பா⁴வஸாத⁴னம் ஹேதுபா⁴வோ’’தி வத³ந்தி, ஏவம் ஸதி ஹேதூனம் அத்தனோ குஸலாதி³பா⁴வஸாத⁴னோ அஞ்ஞோ ஹேது மக்³கி³தப்³போ³ ஸியா. அத² ஸேஸஸம்பயுத்தஹேதுபடிப³த்³தோ⁴ தேஸம் குஸலாதி³பா⁴வோ, ஏவம்பி மோமூஹசித்தஸம்பயுத்தஸ்ஸ ஹேதுனோ அகுஸலபா⁴வோ அப்படிப³த்³தோ⁴ ஸியா. அத² தஸ்ஸ ஸபா⁴வதோ அகுஸலபா⁴வோபி ஸியா, ஏவம் ஸதி ஸேஸஹேதூனம்பி ஸபா⁴வதோவ குஸலாதி³பா⁴வோதி தேஸம் விய ஸம்பயுத்தத⁴ம்மானம்பி ஸோ ஹேதுபடிப³த்³தோ⁴ ந ஸியா. யதி³ ச ஹேதுபடிப³த்³தோ⁴ குஸலாதி³பா⁴வோ, ததா³ அஹேதுகானம் அப்³யாகதபா⁴வோ ந ஸியாதி அலமதினிப்பீளனேன. குஸலாதி³பா⁴வோ பன குஸலாகுஸலானம் யோனிஸோஅயோனிஸோமனஸிகாரப்படிப³த்³தோ⁴. யதா²ஹ – ‘‘யோனிஸோ, பி⁴க்க²வே, மனஸிகரோதோ அனுப்பன்னா சேவ குஸலா த⁴ம்மா உப்பஜ்ஜந்தி, உப்பன்னா ச குஸலா த⁴ம்மா அபி⁴வட்³ட⁴ந்தீ’’த்யாதி³ (அ. நி. 1.67), அப்³யாகதானம் பன அப்³யாகதபா⁴வோ நிரனுஸயஸந்தானப்படிப³த்³தோ⁴ கம்மப்படிப³த்³தோ⁴ அவிபாகபா⁴வப்படிப³த்³தோ⁴ சாதி த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

16. இதா³னி ஹேதூனம் ஜாதிபே⁴த³ம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘லோபோ⁴ தோ³ஸோ சா’’த்யாதி³ வுத்தம்.

ஹேதுஸங்க³ஹவண்ணனா நிட்டி²தா.

கிச்சஸங்க³ஹவண்ணனா

18. படிஸந்தா⁴தீ³னம் கிச்சானம் விபா⁴க³வஸேன, தம்கிச்சவந்தானஞ்ச பரிச்சே²த³வஸேன ஸங்க³ஹோ கிச்சஸங்க³ஹோ. ப⁴வதோ ப⁴வஸ்ஸ படிஸந்தா⁴னம் படிஸந்தி⁴கிச்சம். அவிச்சே²த³ப்பவத்திஹேதுபா⁴வேன ப⁴வஸ்ஸ அங்க³பா⁴வோ ப⁴வங்க³கிச்சம். ஆவஜ்ஜனகிச்சாதீ³னி ஹேட்டா² வுத்தவசனத்தா²னுஸாரேன யதா²ரஹம் யோஜேதப்³பா³னி. ஆரம்மணே தம்தம்கிச்சஸாத⁴னவஸேன அனேகக்க²த்தும், ஏகக்க²த்தும் வா ஜவமானஸ்ஸ விய பவத்தி ஜவனகிச்சம். தம்தம்ஜவனக்³க³ஹிதாரம்மணஸ்ஸ ஆரம்மணகரணம் ததா³ரம்மணகிச்சம். நிப்³ப³த்தப⁴வதோ பரிக³ள்ஹனம் சுதிகிச்சம்.

19. இமானி பன கிச்சானி டா²னவஸேன பாகடானி ஹோந்தீதி தம் தா³னி பபே⁴த³தோ த³ஸ்ஸேதும் ‘‘படிஸந்தீ⁴’’த்யாதி³ வுத்தம், தத்த² படிஸந்தி⁴யா டா²னம் படிஸந்தி⁴டா²னம். காமம் படிஸந்தி⁴வினிமுத்தம் டா²னம் நாம நத்தி², ஸுக²க்³க³ஹணத்த²ம் பன ‘‘ஸிலாபுத்தகஸ்ஸ ஸரீர’’ந்த்யாதீ³ஸு விய அபே⁴தே³பி பே⁴த³பரிகப்பனாதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். ஏவம் ஸேஸேஸுபி. த³ஸ்ஸனாதீ³னம் பஞ்சன்னம் விஞ்ஞாணானம் டா²னம் பஞ்சவிஞ்ஞாணடா²னம். ஆதி³-ஸத்³தே³ன ஸம்படிச்ச²னடா²னாதீ³னம் ஸங்க³ஹோ.

தத்த² சுதிப⁴வங்கா³னம் அந்தரா படிஸந்தி⁴டா²னம். படிஸந்தி⁴ஆவஜ்ஜனானம், ஜவனாவஜ்ஜனானம், ததா³ரம்மணாவஜ்ஜனானம், வோட்ட²ப்³ப³னாவஜ்ஜனானம், கதா³சி ஜவனசுதீனம், ததா³ரம்மணசுதீனஞ்ச அந்தரா ப⁴வங்க³டா²னம். ப⁴வங்க³பஞ்சவிஞ்ஞாணானம், ப⁴வங்க³ஜவனானஞ்ச அந்தரா ஆவஜ்ஜனடா²னம். பஞ்சத்³வாராவஜ்ஜனஸம்படிச்ச²னானமந்தரா பஞ்சவிஞ்ஞாணடா²னம். பஞ்சவிஞ்ஞாணஸந்தீரணானமந்தரா ஸம்படிச்ச²னடா²னம். ஸம்படிச்ச²னவோட்ட²ப்³ப³னானமந்தரா ஸந்தீரணடா²னம். ஸந்தீரணஜவனானம், ஸந்தீரணப⁴வங்கா³னஞ்ச அந்தரா வோட்ட²ப்³ப³னடா²னம். வோட்ட²ப்³ப³னததா³ரம்மணானம், வோட்ட²ப்³ப³னப⁴வங்கா³னம், வோட்ட²ப்³ப³னசுதீனம், மனோத்³வாராவஜ்ஜனததா³ரம்மணானம், மனோத்³வாராவஜ்ஜனப⁴வங்கா³னம், மனோத்³வாராவஜ்ஜனசுதீனஞ்ச அந்தரா ஜவனடா²னம். ஜவனப⁴வங்கா³னம், ஜவனசுதீனஞ்ச அந்தரா ததா³ரம்மணடா²னம். ஜவனபடிஸந்தீ⁴னம், ததா³ரம்மணபடிஸந்தீ⁴னம், ப⁴வங்க³படிஸந்தீ⁴னம் வா அந்தரா சுதிடா²னம் நாம.

20. த்³வே உபேக்கா²ஸஹக³தஸந்தீரணானி ஸுக²ஸந்தீரணஸ்ஸ படிஸந்தி⁴வஸப்பவத்திபா⁴வாபா⁴வதோதிஅதி⁴ப்பாயோ. ஏவஞ்ச கத்வா பட்டா²னே ‘‘உபேக்கா²ஸஹக³தம் த⁴ம்மம் படிச்ச உபேக்கா²ஸஹக³தோ த⁴ம்மோ உப்பஜ்ஜதி ந ஹேதுபச்சயா’’தி (பட்டா². 4.13.179) ஏவமாக³தஸ்ஸ உபேக்கா²ஸஹக³தபத³ஸ்ஸ விப⁴ங்கே³ ‘‘அஹேதுகம் உபேக்கா²ஸஹக³தம் ஏகம் க²ந்த⁴ம் படிச்ச த்³வே க²ந்தா⁴, த்³வே க²ந்தே⁴ படிச்ச ஏகோ க²ந்தோ⁴, அஹேதுகபடிஸந்தி⁴க்க²ணே உபேக்கா²ஸஹக³தம் ஏகம் க²ந்த⁴ம் படிச்ச த்³வே க²ந்தா⁴, த்³வே க²ந்தே⁴ படிச்ச ஏகோ க²ந்தோ⁴’’தி (பட்டா². 4.13.179) ஏவம் பவத்திபடிஸந்தி⁴வஸேன படிச்சனயோ உத்³த⁴டோ, பீதிஸஹக³தஸுக²ஸஹக³தபத³விப⁴ங்கே³ பன ‘‘அஹேதுகம் பீதிஸஹக³தம் ஏகம் க²ந்த⁴ம் படிச்சதயோ க²ந்தா⁴…பே… த்³வே க²ந்தா⁴. அஹேதுகம் ஸுக²ஸஹக³தம் ஏகம் க²ந்த⁴ம் படிச்ச த்³வே க²ந்தா⁴ …பே… ஏகோ க²ந்தோ⁴’’தி (பட்டா². 4.13.144, 167) பவத்திவஸேனேவ உத்³த⁴டோ, ந பன ‘‘அஹேதுகபடிஸந்தி⁴க்க²ணே’’த்யாதி³னா படிஸந்தி⁴வஸேன, தஸ்மா யதா²த⁴ம்மஸாஸனே அவசனம்பி அபா⁴வமேவ தீ³பேதீதி ந தஸ்ஸ படிஸந்தி⁴வஸேன பவத்தி அத்தி². யத்த² பன லப்³ப⁴மானஸ்ஸபி கஸ்ஸசி அவசனம், தத்த² காரணம் உபரி ஆவி ப⁴விஸ்ஸதி.

25. மனோத்³வாராவஜ்ஜனஸ்ஸ பரித்தாரம்மணே த்³வத்திக்க²த்தும் பவத்தமானஸ்ஸபி நத்தி² ஜவனகிச்சம் தஸ்ஸ ஆரம்மணரஸானுப⁴வனாபா⁴வதோதி வுத்தம் ‘‘ஆவஜ்ஜனத்³வயவஜ்ஜிதானீ’’தி. ஏவஞ்ச கத்வா வுத்தம் அட்ட²கதா²யம் ‘‘ஜவனட்டா²னே ட²த்வா’’தி (த⁴. ஸ. அட்ட². 498 விபாகுத்³தா⁴ரகதா²). இதரதா² ‘‘ஜவனம் ஹுத்வா’’தி வத்தப்³ப³ம் ஸியாதி. குஸலாகுஸலப²லகிரியசித்தானீதி ஏகவீஸதி லோகியலோகுத்தரகுஸலானி, த்³வாத³ஸ அகுஸலானி, சத்தாரி லோகுத்தரப²லசித்தானி, அட்டா²ரஸ தேபூ⁴மககிரியசித்தானி. ஏகசித்தக்க²ணிகம்பி ஹி லோகுத்தரமக்³கா³தி³கம் தம்ஸபா⁴வவந்ததாய ஜவனகிச்சம் நாம, யதா² ஏகேககோ³சரவிஸயம்பி ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணம் ஸகலவிஸயாவபோ³த⁴னஸாமத்தி²யயோக³தோ ந கதா³சி தம்னாமம் விஜஹதீதி.

27. ஏவம் கிச்சபே⁴தே³ன வுத்தானேவ யதா²ஸகம் லப்³ப⁴மானகிச்சக³ணனவஸேன ஸம்பிண்டே³த்வா த³ஸ்ஸேதும் ‘‘தேஸு பனா’’த்யாதி³ வுத்தம்.

33. படிஸந்தா⁴த³யோ சித்துப்பாதா³ நாமகிச்சபே⁴தே³ன படிஸந்தா⁴தீ³னம் நாமானம், கிச்சானஞ்ச பே⁴தே³ன, அத² வா படிஸந்தா⁴த³யோ நாம தன்னாமகா சித்துப்பாதா³ படிஸந்தா⁴தீ³னம் கிச்சானம் பே⁴தே³ன சுத்³த³ஸ, டா²னபே⁴தே³ன படிஸந்தா⁴தீ³னம்யேவ டா²னானம் பே⁴தே³ன த³ஸதா⁴ பகாஸிதாதி யோஜனா. ஏககிச்சடா²னத்³விகிச்சடா²னதிகிச்சடா²னசதுகிச்சடா²னபஞ்சகிச்சடா²னானி சித்தானி யதா²க்கமம் அட்ட²ஸட்டி², ததா² த்³வே ச நவ ச அட்ட² ச த்³வே சாதி நித்³தி³ஸேதி ஸம்ப³ந்தோ⁴.

கிச்சஸங்க³ஹவண்ணனா நிட்டி²தா.

த்³வாரஸங்க³ஹவண்ணனா

35. த்³வாரானம், த்³வாரப்பவத்தசித்தானஞ்ச பரிச்சே²த³வஸேன ஸங்க³ஹோ த்³வாரஸங்க³ஹோ. ஆவஜ்ஜனாதீ³னம் அரூபத⁴ம்மானம் பவத்திமுக²பா⁴வதோ த்³வாரானி வியாதி த்³வாரானி.

36. சக்கு²மேவாதி பஸாத³சக்கு²மேவ.

37. ஆவஜ்ஜனாதீ³னம் மனானம், மனோயேவ வா த்³வாரந்தி மனோத்³வாரம். ப⁴வங்க³ந்தி ஆவஜ்ஜனானந்தரம் ப⁴வங்க³ம். தேனாஹு போராணா –

‘‘ஸாவஜ்ஜனம் ப⁴வங்க³ந்து, மனோத்³வாரந்தி வுச்சதீ’’தி;

39. தத்தா²தி தேஸு சக்கா²தி³த்³வாரேஸு சக்கு²த்³வாரே ச²சத்தாலீஸ சித்தானி யதா²ரஹமுப்பஜ்ஜந்தீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. பஞ்சத்³வாராவஜ்ஜனமேகம், சக்கு²விஞ்ஞாணாதீ³னி உப⁴யவிபாகவஸேன ஸத்த, வோட்ட²ப்³ப³னமேகம், காமாவசரஜவனானி ச குஸலாகுஸலனிராவஜ்ஜனகிரியவஸேன ஏகூனதிம்ஸ, ததா³ரம்மணானி ச அக்³க³ஹிதக்³க³ஹணேன அட்டே²வாதி ச²சத்தாலீஸ. யதா²ரஹந்தி இட்டா²தி³ஆரம்மணே யோனிஸோஅயோனிஸோமனஸிகாரனிரனுஸயஸந்தானாதீ³னம் அனுரூபவஸேன. ஸப்³ப³தா²பீதி ஆவஜ்ஜனாதி³ததா³ரம்மணபரியோஸானேன ஸப்³பே³னபி பகாரேன காமாவசரானேவாதி யோஜனா. ஸப்³ப³தா²பி சதுபஞ்ஞாஸ சித்தானீதி வா ஸம்ப³ந்தோ⁴. ஸப்³ப³தா²பி தம்தம்த்³வாரிகவஸேன டி²தானி அக்³க³ஹிதக்³க³ஹணேன சக்கு²த்³வாரிகேஸு ச²சத்தாலீஸசித்தேஸு ஸோதவிஞ்ஞாணாதீ³னம் சதுன்னம் யுக³ளானம் பக்கே²பேன சதுபஞ்ஞாஸபீத்யத்தோ².

41. சக்கா²தி³த்³வாரேஸு அப்பவத்தனதோ, மனோத்³வாரஸங்கா²தப⁴வங்க³தோ ஆரம்மணந்தரக்³க³ஹணவஸேன அப்பவத்திதோ ச படிஸந்தா⁴தி³வஸேன பவத்தானி ஏகூனவீஸதி த்³வாரவிமுத்தானி.

42. த்³விபஞ்சவிஞ்ஞாணானி ஸகஸகத்³வாரே, ச²ப்³பீ³ஸதி மஹக்³க³தலோகுத்தரஜவனானி மனோத்³வாரேயேவ உப்பஜ்ஜனதோ ச²த்திம்ஸ சித்தானி யதா²ரஹம் ஸகஸகத்³வாரானுரூபம் ஏகத்³வாரிகசித்தானி.

45. பஞ்சத்³வாரேஸு ஸந்தீரணததா³ரம்மணவஸேன, மனோத்³வாரே ச ததா³ரம்மணவஸேன பவத்தனதோ ச²த்³வாரிகானி சேவ படிஸந்தா⁴தி³வஸப்பவத்தியா த்³வாரவிமுத்தானி ச.

47. பஞ்சத்³வாரிகானி ச ச²த்³வாரிகானி ச பஞ்சச²த்³வாரிகானி. ச²த்³வாரிகானி ச தானி கதா³சி த்³வாரவிமுத்தானி சாதி ச²த்³வாரிகவிமுத்தானி. அத² வா ச²த்³வாரிகானி ச ச²த்³வாரிகவிமுத்தானி சாதி ச²த்³வாரிகவிமுத்தானீதி ஏகதே³ஸஸரூபேகஸேஸோ த³ட்ட²ப்³போ³.

த்³வாரஸங்க³ஹவண்ணனா நிட்டி²தா.

ஆலம்ப³ணஸங்க³ஹவண்ணனா

48. ஆரம்மணானம் ஸரூபதோ, விபா⁴க³தோ, தம்விஸயசித்ததோ ச ஸங்க³ஹோ ஆலம்ப³ணஸங்க³ஹோ. வண்ணவிகாரம் ஆபஜ்ஜமானம் ரூபயதி ஹத³யங்க³தபா⁴வம் பகாஸேதீதி ரூபம், ததே³வ து³ப்³ப³லபுரிஸேன த³ண்டா³தி³ விய சித்தசேதஸிகேஹி ஆலம்பீ³யதி, தானி வா ஆக³ந்த்வா ஏத்த² ரமந்தீதி ஆரம்மணந்தி ரூபாரம்மணம். ஸத்³தீ³யதீதி ஸத்³தோ³, ஸோயேவ ஆரம்மணந்தி ஸத்³தா³ரம்மணம். க³ந்த⁴யதி அத்தனோ வத்து²ம் ஸூசேதி ‘‘இத³மேத்த² அத்தீ²’’தி பேஸுஞ்ஞம் கரோந்தம் விய ஹோதீதி க³ந்தோ⁴, ஸோயேவ ஆரம்மணம் க³ந்தா⁴ரம்மணம். ரஸந்தி தம் ஸத்தா அஸ்ஸாதே³ந்தீதி ரஸோ, ஸோயேவ ஆரம்மணம் ரஸாரம்மணம். பு²ஸீயதீதி போ²ட்ட²ப்³ப³ம், ததே³வ ஆரம்மணம் போ²ட்ட²ப்³பா³ரம்மணம். த⁴ம்மோயேவ ஆரம்மணம் த⁴ம்மாரம்மணம்.

49. தத்தா²தி தேஸு ரூபாதி³ஆரம்மணேஸு, ரூபமேவாதி வண்ணாயதனஸங்கா²தம் ரூபமேவ. ஸத்³தா³த³யோதி ஸத்³தா³யதனாதி³ஸங்கா²தா ஸத்³தா³த³யோ, ஆபோதா⁴துவஜ்ஜிதபூ⁴தத்தயஸங்கா²தம் போ²ட்ட²ப்³பா³யதனஞ்ச.

50. பஞ்சாரம்மணபஸாதா³னி ட²பேத்வா ஸேஸானி ஸோளஸ ஸுகு²மரூபானி.

51. பச்சுப்பன்னந்தி வத்தமானம்.

52. ச²ப்³பி³த⁴ம்பீதி ரூபாதி³வஸேன ச²ப்³பி³த⁴ம்பி. வினாஸாபா⁴வதோ அதீதாதி³காலவஸேன நவத்தப்³ப³த்தா நிப்³பா³னம், பஞ்ஞத்தி ச காலவிமுத்தம் நாம. யதா²ரஹந்தி காமாவசரஜவனஅபி⁴ஞ்ஞாஸேஸமஹக்³க³தாதி³ஜவனானம் அனுரூபதோ. காமாவசரஜவனானஞ்ஹி ஹஸிதுப்பாத³வஜ்ஜானம் ச²ப்³பி³த⁴ம்பி திகாலிகம், காலவிமுத்தஞ்ச ஆரம்மணம் ஹோதி. ஹஸிதுப்பாத³ஸ்ஸ திகாலிகமேவ. ததா² ஹிஸ்ஸ ஏகந்தபரித்தாரம்மணதம் வக்க²தி. தி³ப்³ப³சக்கா²தி³வஸப்பவத்தஸ்ஸ பன அபி⁴ஞ்ஞாஜவனஸ்ஸ யதா²ரஹம் ச²ப்³பி³த⁴ம்பி திகாலிகம், காலவிமுத்தஞ்ச ஆரம்மணம் ஹோதி. விபா⁴கோ³ பனேத்த² நவமபரிச்சே²தே³ ஆவி ப⁴விஸ்ஸதி. ஸேஸானம் பன காலவிமுத்தம், அதீதஞ்ச யதா²ரஹமாரம்மணம் ஹோதி.

53. த்³வார…பே… ஸங்கா²தானம் ச²ப்³பி³த⁴ம்பி ஆரம்மணம் ஹோதீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴, தம் பன நேஸம் ஆரம்மணம் ந ஆவஜ்ஜனஸ்ஸ விய கேனசி அக்³க³ஹிதமேவ கோ³சரபா⁴வம் க³ச்ச²தி, ந ச பஞ்சத்³வாரிகஜவனானம் விய ஏகந்தபச்சுப்பன்னம், நாபி மனோத்³வாரிகஜவனானம் விய திகாலிகமேவ, அவிஸேஸேன காலவிமுத்தம் வா, நாபி மரணாஸன்னதோ புரிமபா⁴க³ஜவனானம் விய கம்மகம்மனிமித்தாதி³வஸேன ஆக³மஸித்³தி⁴வோஹாரவினிமுத்தந்தி ஆஹ ‘‘யதா²ஸம்ப⁴வம்…பே… ஸம்மத’’ந்தி. தத்த² யதா²ஸம்ப⁴வந்தி தம்தம்பூ⁴மிகபடிஸந்தி⁴ப⁴வங்க³சுதீனம் தம்தம்த்³வாரக்³க³ஹிதாதி³வஸேன ஸம்ப⁴வானுரூபதோ. காமாவசரானஞ்ஹி படிஸந்தி⁴ப⁴வங்கா³னம் தாவ ரூபாதி³பஞ்சாரம்மணம் ச²த்³வாரக்³க³ஹிதம் யதா²ரஹம் பச்சுப்பன்னமதீதஞ்ச கம்மனிமித்தஸம்மதமாரம்மணம் ஹோதி, ததா² சுதிசித்தஸ்ஸ அதீதமேவ. த⁴ம்மாரம்மணம் பன தேஸம் திண்ணன்னம்பி மனோத்³வாரக்³க³ஹிதமேவ அதீதம் கம்மகம்மனிமித்தஸம்மதம், ததா² ரூபாரம்மணம் ஏகமேவ மனோத்³வாரக்³க³ஹிதம் ஏகந்தபச்சுப்பன்னம் க³தினிமித்தஸம்மதந்தி ஏவம் காமாவசரபடிஸந்தா⁴தீ³னம் யதா²ஸம்ப⁴வம் ச²த்³வாரக்³க³ஹிதம் பச்சுப்பன்னமதீதஞ்ச கம்மகம்மனிமித்தக³தினிமித்தஸம்மதமாரம்மணம் ஹோதி.

மஹக்³க³தபடிஸந்தா⁴தீ³ஸு பன ரூபாவசரானம், பட²மததியாருப்பானஞ்ச த⁴ம்மாரம்மணமேவ மனோத்³வாரக்³க³ஹிதம் பஞ்ஞத்திபூ⁴தம் கம்மனிமித்தஸம்மதம், ததா² து³தியசதுத்தா²ருப்பானம் அதீதமேவாதி ஏவம் மஹக்³க³தபடிஸந்தி⁴ப⁴வங்க³சுதீனம் மனோத்³வாரக்³க³ஹிதம் பஞ்ஞத்திபூ⁴தம், அதீதம் வா கம்மனிமித்தஸம்மதமேவ ஆரம்மணம் ஹோதி.

யேபு⁴ய்யேன ப⁴வந்தரே ச²த்³வாரக்³க³ஹிதந்தி பா³ஹுல்லேன அதீதானந்தரப⁴வே மரணாஸன்னப்பவத்தச²த்³வாரிகஜவனேஹி க³ஹிதம். அஸஞ்ஞீப⁴வதோ சுதானஞ்ஹி படிஸந்தி⁴விஸயஸ்ஸ அனந்தராதீதப⁴வே ந கேனசி த்³வாரேன க³ஹணம் அத்தீ²தி ததே³வேத்த² யேபு⁴ய்யக்³க³ஹணேன ப்³யபி⁴சாரிதம். கேவலஞ்ஹி கம்மப³லேனேவ தேஸம் படிஸந்தி⁴யா கம்மனிமித்தாதி³கமாரம்மணம் உபட்டா²தி. ததா² ஹி ஸச்சஸங்கே²பே அஸஞ்ஞீப⁴வதோ சுதஸ்ஸ படிஸந்தி⁴னிமித்தம் புச்சி²த்வா –

‘‘ப⁴வந்தரகதம் கம்மம், யமோகாஸம் லபே⁴ ததோ;

ஹோதி ஸா ஸந்தி⁴ தேனேவ, உபட்டா²பிதகோ³சரே’’தி. (ஸ. ஸ. 171) –

கேவலம் கம்மப³லேனேவ படிஸந்தி⁴கோ³சரஸ்ஸ உபட்டா²னம் வுத்தம். இதரதா² ஹி ஜவனக்³க³ஹிதஸ்ஸபி ஆரம்மணஸ்ஸ கம்மப³லேனேவ உபட்டா²பியமானத்தா ‘‘தேனேவா’’தி ஸாவதா⁴ரணவசனஸ்ஸ அதி⁴ப்பாயஸுஞ்ஞதா ஆபஜ்ஜேய்யாதி. நனு ச தேஸம்பி படிஸந்தி⁴கோ³சரோ கம்மப⁴வே கேனசி த்³வாரேன ஜவனக்³க³ஹிதோ ஸம்ப⁴வதீதி? ஸச்சம் ஸம்ப⁴வதி கம்மகம்மனிமித்தஸம்மதோ, க³தினிமித்தஸம்மதோ பன ஸப்³பே³ஸம்பி மரணகாலேயேவ உபட்டா²தீதி குதோ தஸ்ஸ கம்மப⁴வே க³ஹணஸம்ப⁴வோ. அபிசேத்த² மரணாஸன்னபவத்தஜவனேஹி க³ஹிதமேவ ஸந்தா⁴ய ‘‘ச²த்³வாரக்³க³ஹித’’ந்தி வுத்தம், ஏவஞ்ச கத்வா ஆசரியேன இமஸ்மிம்யேவ அதி⁴காரே பரமத்த²வினிச்ச²யே வுத்தம் –

‘‘மரணாஸன்னஸத்தஸ்ஸ, யதோ²பட்டி²தகோ³சரம்;

ச²த்³வாரேஸு தமாரப்³ப⁴, படிஸந்தி⁴ ப⁴வந்தரே’’தி. (பரம. வி. 89);

‘‘பச்சுப்பன்ன’’ந்த்யாதி³னா அனாக³தஸ்ஸ படிஸந்தி⁴கோ³சரபா⁴வம் நிவாரேதி. ந ஹி தம் அதீதகம்மகம்மனிமித்தானி விய அனுபூ⁴தம், நாபி பச்சுப்பன்னகம்மனிமித்தக³தினிமித்தானி விய ஆபாத²க³தஞ்ச ஹோதீதி, கம்மகம்மனிமித்தாதீ³னஞ்ச ஸரூபம் ஸயமேவ வக்க²தி.

54. தேஸூதி ரூபாதி³பச்சுப்பன்னாதி³கம்மாதி³ஆரம்மணேஸு விஞ்ஞாணேஸு. ரூபாதீ³ஸு ஏகேகம் ஆரம்மணம் ஏதேஸந்தி ரூபாதி³ஏகேகாரம்மணானி.

55. ரூபாதி³கம் பஞ்சவித⁴ம்பி ஆரம்மணமேதஸ்ஸாதி ரூபாதி³பஞ்சாரம்மணம்.

56. ஸேஸானீதி த்³விபஞ்சவிஞ்ஞாணஸம்படிச்ச²னேஹி அவஸேஸானி ஏகாத³ஸ காமாவசரவிபாகானி. ஸப்³ப³தா²பி காமாவசராரம்மணானீதி ஸப்³பே³னபி ச²த்³வாரிகத்³வாரவிமுத்தச²ளாரம்மணவஸப்பவத்தாகாரேன நிப்³ப³த்தானிபி ஏகந்தகாமாவசரஸபா⁴வச²ளாரம்மணகோ³சரானி. ஏத்த² ஹி விபாகானி தாவ ஸந்தீரணாதி³வஸேன ரூபாதி³பஞ்சாரம்மணே, படிஸந்தா⁴தி³வஸேன ச²ளாரம்மணஸங்கா²தே காமாவசராரம்மணேயேவ பவத்தந்தி.

ஹஸனசித்தம்பி பதா⁴னஸாருப்பட்டா²னம் தி³ஸ்வா துஸ்ஸந்தஸ்ஸ ரூபாரம்மணே, ப⁴ண்ட³பா⁴ஜனட்டா²னே மஹாஸத்³த³ம் ஸுத்வா ‘‘ஏவரூபா லோலுப்பதண்ஹா மே பஹீனா’’தி துஸ்ஸந்தஸ்ஸ ஸத்³தா³ரம்மணே, க³ந்தா⁴தீ³ஹி சேதியபூஜனகாலே துஸ்ஸந்தஸ்ஸ க³ந்தா⁴ரம்மணே, ரஸஸம்பன்னம் பிண்ட³பாதம் ஸப்³ரஹ்மசாரீஹி பா⁴ஜேத்வா பரிபு⁴ஞ்ஜனகாலே துஸ்ஸந்தஸ்ஸ ரஸாரம்மணே, ஆபி⁴ஸமாசாரிகவத்தபரிபூரணகாலே துஸ்ஸந்தஸ்ஸ போ²ட்ட²ப்³பா³ரம்மணே, புப்³பே³னிவாஸஞாணாதீ³ஹி க³ஹிதகாமாவசரத⁴ம்மம் ஆரப்³ப⁴ துஸ்ஸந்தஸ்ஸ த⁴ம்மாரம்மணேதி ஏவம் பரித்தத⁴ம்மபரியாபன்னேஸ்வேவ ச²ஸு ஆரம்மணேஸு பவத்ததி.

57. த்³வாத³ஸாகுஸலஅட்ட²ஞாணவிப்பயுத்தஜவனவஸேன வீஸதி சித்தானி அத்தனோ ஜளபா⁴வதோ லோகுத்தரத⁴ம்மே ஆரப்³ப⁴ பவத்திதும் ந ஸக்கோந்தீதி நவவித⁴லோகுத்தரத⁴ம்மே வஜ்ஜேத்வா தேபூ⁴மகானி, பஞ்ஞத்திஞ்ச ஆரப்³ப⁴ பவத்தந்தீதி ஆஹ ‘‘அகுஸலானி சேவா’’த்யாதி³. இமேஸு ஹி அகுஸலதோ சத்தாரோ தி³ட்டி²க³தஸம்பயுத்தசித்துப்பாதா³ பரித்தத⁴ம்மே ஆரப்³ப⁴ பராமஸனஅஸ்ஸாத³னாபி⁴னந்த³னகாலே காமாவசராரம்மணா, தேனேவாகாரேன ஸத்தவீஸதி மஹக்³க³தத⁴ம்மே ஆரப்³ப⁴ பவத்தியம் மஹக்³க³தாரம்மணா, ஸம்முதித⁴ம்மே ஆரப்³ப⁴ பவத்தியம் பஞ்ஞத்தாரம்மணா. தி³ட்டி²விப்பயுத்தசித்துப்பாதா³பி தேயேவ த⁴ம்மே ஆரப்³ப⁴ கேவலம் அஸ்ஸாத³னாபி⁴னந்த³னவஸேன பவத்தியம், படிக⁴ஸம்பயுத்தா ச து³ஸ்ஸனவிப்படிஸாரவஸேன, விசிகிச்சா²ஸஹக³தோ அனிட்ட²ங்க³மனவஸேன, உத்³த⁴ச்சஸஹக³தோ விக்கி²பனவஸேன, அவூபஸமவஸேன ச பவத்தியம் பரித்தமஹக்³க³தபஞ்ஞத்தாரம்மணோ, குஸலதோ சத்தாரோ, கிரியதோ சத்தாரோதி அட்ட² ஞாணவிப்பயுத்தசித்துப்பாதா³ ஸேக்க²புது²ஜ்ஜனகீ²ணாஸவானம் அஸக்கச்சதா³னபச்சவேக்க²ணத⁴ம்மஸ்ஸவனாதீ³ஸு பரித்தத⁴ம்மே ஆரப்³ப⁴ பவத்திகாலே காமாவசராரம்மணா, அதிபகு³ணஜ்ஜா²னபச்சவேக்க²ணகாலே மஹக்³க³தாரம்மணா, கஸிணனிமித்தாதீ³ஸு பரிகம்மாதி³காலே பஞ்ஞத்தாரம்மணாதி த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

58. அரஹத்தமக்³க³ப²லவஜ்ஜிதஸப்³பா³ரம்மணானி ஸேக்க²புது²ஜ்ஜனஸந்தானேஸ்வேவ பவத்தனதோ. ஸேக்கா²பி ஹி ட²பேத்வா லோகியசித்தம் அரஹதோ மக்³க³ப²லஸங்கா²தம் பாடிபுக்³க³லிகசித்தம் ஜானிதும் ந ஸக்கோந்தி அனதி⁴க³தத்தா, ததா² புது²ஜ்ஜனாத³யோபி ஸோதாபன்னாதீ³னம், ஸேக்கா²னம் பன அத்தனோ அத்தனோ மக்³க³ப²லபச்சவேக்க²ணேஸு பரஸந்தானக³தமக்³க³ப²லாரம்மணாய அபி⁴ஞ்ஞாய பரிகம்மகாலே, அபி⁴ஞ்ஞாசித்தேனேவ மக்³க³ப²லானம் பரிச்சி²ந்த³னகாலே ச அத்தனோ அத்தனோ ஸமானானம், ஹேட்டி²மானஞ்ச மக்³க³ப²லத⁴ம்மே ஆரப்³ப⁴ குஸலஜவனானம் பவத்தி அத்தீ²தி அரஹத்தமக்³க³ப²லஸ்ஸேவ படிக்கே²போ கதோ. காமாவசரமஹக்³க³தபஞ்ஞத்தினிப்³பா³னானி பன ஸேக்க²புது²ஜ்ஜனானம் ஸக்கச்சதா³னபச்சவேக்க²ணத⁴ம்மஸ்ஸவனஸங்கா²ரஸம்மஸனகஸிணபரிகம்மாதீ³ஸு தம்ததா³ரம்மணிகாபி⁴ஞ்ஞானம் பரிகம்மகாலே, கோ³த்ரபு⁴வோதா³னகாலே, தி³ப்³ப³சக்கா²தீ³ஹி ரூபவிஜானனாதி³காலே ச குஸலஜவனானம் கோ³சரபா⁴வம் க³ச்ச²ந்தி.

59. ஸப்³ப³தா²பி ஸப்³பா³ரம்மணானீதி காமாவசரமஹக்³க³தஸப்³ப³லோகுத்தரபஞ்ஞத்திவஸேன ஸப்³ப³தா²பி ஸப்³பா³ரம்மணானி, ந பன அகுஸலாத³யோ விய ஸப்பதே³ஸஸப்³பா³ரம்மணானீத்யத்தோ². கிரியஜவனானஞ்ஹி ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணாதி³வஸப்பவத்தியம், வோட்ட²ப்³ப³னஸ்ஸ ச தம்தம்புரேசாரிகவஸப்பவத்தியம் ந ச கிஞ்சி அகோ³சரம் நாம அத்தி².

60. பட²மததியாருப்பாரம்மணத்தா ஆருப்பேஸு து³தியசதுத்தா²னி மஹக்³க³தாரம்மணானி.

61. ஸேஸானி…பே… பஞ்ஞத்தாரம்மணானீதி பன்னரஸ ரூபாவசரானி, பட²மததியாருப்பானி சாதி ஏகவீஸதி கஸிணாதி³பஞ்ஞத்தீஸு பவத்தனதோ பஞ்ஞத்தாரம்மணானி.

63. தேவீஸதிகாமாவசரவிபாகபஞ்சத்³வாராவஜ்ஜனஹஸனவஸேன பஞ்சவீஸதி சித்தானி பரித்த²ம்ஹி காமாவசராரம்மணே யேவ ப⁴வந்தி. காமாவசரஞ்ஹி மஹக்³க³தாத³யோ உபாதா³ய மந்தா³னுபா⁴வதாய பரிஸமந்ததோ அத்தம் க²ண்டி³தம் வியாதி பரித்தம். ‘‘ச² சித்தானி மஹக்³க³தேயேவா’’த்யாதி³னா ஸப்³ப³த்த² ஸாவதா⁴ரணயோஜனா த³ட்ட²ப்³பா³.

ஆலம்ப³ணஸங்க³ஹவண்ணனா நிட்டி²தா.

வத்து²ஸங்க³ஹவண்ணனா

64. வத்து²விபா⁴க³தோ, தப்³ப³த்து²கசித்தபரிச்சே²த³வஸேன ச ஸங்க³ஹோ வத்து²ஸங்க³ஹோ. வஸந்தி ஏதேஸு சித்தசேதஸிகா தன்னிஸ்ஸயத்தாதி வத்தூ²னி.

65. தானி காமலோகே ஸப்³பா³னிபி லப்³ப⁴ந்தி பரிபுண்ணிந்த்³ரியஸ்ஸ தத்தே²வ உபலப்³ப⁴னதோ. பி-ஸத்³தே³ன பன அந்த⁴ப³தி⁴ராதி³வஸேன கேஸஞ்சி அஸம்ப⁴வம் தீ³பேதி.

66. கா⁴னாதி³த்தயம் நத்தி² ப்³ரஹ்மானம் காமவிராக³பா⁴வனாவஸேன க³ந்த⁴ரஸபோ²ட்ட²ப்³பே³ஸு விரத்ததாய தப்³பி³ஸயப்பஸாதே³ஸுபி விராக³ஸபா⁴வதோ. பு³த்³த⁴த³ஸ்ஸனத⁴ம்மஸ்ஸவனாதி³அத்த²ம் பன சக்கு²ஸோதேஸு அவிரத்தபா⁴வதோ சக்கா²தி³த்³வயம் தத்த² உபலப்³ப⁴தி.

67. அரூபலோகே ஸப்³பா³னிபி ச² வத்தூ²னி ந ஸம்விஜ்ஜந்தி அரூபீனம் ரூபவிராக³பா⁴வனாப³லேன தத்த² ஸப்³பே³ன ஸப்³ப³ம் ரூபப்பவத்தியா அபா⁴வதோ.

68. பஞ்சவிஞ்ஞாணானேவ நிஸ்ஸத்தனிஜ்ஜீவட்டே²ன தா⁴துயோதி பஞ்சவிஞ்ஞாணதா⁴துயோ.

69. மனனமத்தா தா⁴து மனோதா⁴து.

70. மனோயேவ விஸிட்ட²விஜானனகிச்சயோக³தோ விஞ்ஞாணம் நிஸ்ஸத்தனிஜ்ஜீவட்டே²ன தா⁴து சாதி மனோவிஞ்ஞாணதா⁴து. மனஸோ விஞ்ஞாணதா⁴தூதி வா மனோவிஞ்ஞாணதா⁴து. ஸா ஹி மனதோயேவ அனந்தரபச்சயதோ ஸம்பூ⁴யமனஸோயேவ அனந்தரபச்சயபூ⁴தாதி மனஸோ ஸம்ப³ந்தி⁴னீ ஹோதி. ஸந்தீரணத்தயஸ்ஸ, அட்ட²மஹாவிபாகானம், படிக⁴த்³வயஸ்ஸ, பட²மமக்³க³ஸ்ஸ, ஹஸிதுப்பாத³ஸ்ஸ, பன்னரஸரூபாவசரானஞ்ச வஸேன பவத்தா யதா²வுத்தமனோதா⁴துபஞ்சவிஞ்ஞாணதா⁴தூஹி அவஸேஸா மனோவிஞ்ஞாணதா⁴து ஸங்கா²தா ச திம்ஸ த⁴ம்மா ந கேவலம் மனோதா⁴துயேவ, ததா² ஹத³யம் நிஸ்ஸாயேவ பவத்தந்தீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴.

ஸந்தீரணமஹாவிபாகானி ஹி ஏகாத³ஸ த்³வாராபா⁴வதோ, கிச்சாபா⁴வதோ ச ஆருப்பே ந உப்பஜ்ஜந்தி. படிக⁴ஸ்ஸ அனீவரணாவத்த²ஸ்ஸ அபா⁴வதோ தம்ஸஹக³தம் சித்தத்³வயம் ரூபலோகேபி நத்தி², பகே³வ ஆருப்பே. பட²மமக்³கோ³பி பரதோகோ⁴ஸபச்சயாபா⁴வே ஸாவகானம் அனுப்பஜ்ஜனதோ, பு³த்³த⁴பச்சேகபு³த்³தா⁴னஞ்ச மனுஸ்ஸலோகதோ அஞ்ஞத்த² அனிப்³ப³த்தனதோ, ஹஸனசித்தஞ்ச காயாபா⁴வதோ, ரூபாவசரானி அரூபீனம் ரூபவிராக³பா⁴வனாவஸேன ததா³ரம்மணேஸு ஜா²னேஸுபி விரத்தபா⁴வதோ அரூபப⁴வே ந உப்பஜ்ஜந்தீதி ஸப்³பா³னிபி ஏதானி தேத்திம்ஸ சித்தானி ஹத³யம் நிஸ்ஸாயேவ பவத்தந்தி.

71. பஞ்சரூபாவசரகுஸலதோ அவஸேஸானி த்³வாத³ஸ லோகியகுஸலானி, படிக⁴த்³வயதோ அவஸேஸானி த³ஸ அகுஸலானி, பஞ்சத்³வாராவஜ்ஜனஹஸனரூபாவசரகிரியேஹி அவஸேஸானி தேரஸ கிரியசித்தானி, பட²மமக்³க³தோ அவஸேஸானி ஸத்த அனுத்தரானி சாதி இமேஸம் வஸேன த்³வேசத்தாலீஸவிதா⁴ மனோவிஞ்ஞாணதா⁴துஸங்கா²தா த⁴ம்மா பஞ்சவோகாரப⁴வவஸேன ஹத³யம் நிஸ்ஸாய வா, சதுவோகாரப⁴வவஸேன அனிஸ்ஸாயவா பவத்தந்தி.

73. காமே ப⁴வே ச²வத்து²ம் நிஸ்ஸிதா ஸத்த விஞ்ஞாணதா⁴துயோ, ரூபே ப⁴வே திவத்து²ம் நிஸ்ஸிதா கா⁴னவிஞ்ஞாணாதி³த்தயவஜ்ஜிதா சதுப்³பி³தா⁴ விஞ்ஞாணதா⁴துயோ, ஆருப்பே ப⁴வே அனிஸ்ஸிதா ஏகா மனோவிஞ்ஞாணதா⁴து மதாதி யோஜனா.

74. காமாவசரவிபாகபஞ்சத்³வாராவஜ்ஜனபடிக⁴த்³வயஹஸனவஸேன ஸத்தவீஸதி காமாவசரானி, பன்னரஸ ரூபாவசரானி, பட²மமக்³கோ³தி தேசத்தாலீஸ நிஸ்ஸாயேவ ஜாயரே, ததோயேவ அவஸேஸா ஆருப்பவிபாகவஜ்ஜிதா த்³வேசத்தாலீஸ நிஸ்ஸாய ச அனிஸ்ஸாய ச ஜாயரே, பாகாருப்பா சத்தாரோ அனிஸ்ஸிதாயேவாதி ஸம்ப³ந்தோ⁴.

வத்து²ஸங்க³ஹவண்ணனா நிட்டி²தா.

இதி அபி⁴த⁴ம்மத்த²விபா⁴வினியா நாம அபி⁴த⁴ம்மத்த²ஸங்க³ஹவண்ணனாய

பகிண்ணகபரிச்சே²த³வண்ணனா நிட்டி²தா.