2. சேதஸிகபரிச்சே²த³வண்ணனா

ஸம்பயோக³லக்க²ணவண்ணனா

1. ஏவம் தாவ சித்தம் பூ⁴மிஜாதிஸம்பயோக³ஸங்கா²ரஜா²னாரம்மணமக்³க³பே⁴தே³ன யதா²ரஹம் விப⁴ஜித்வா இதா³னி சேதஸிகவிபா⁴க³ஸ்ஸ அனுப்பத்தத்தா பட²மம் தாவ சதுப்³பி³த⁴ஸம்பயோக³லக்க²ணஸந்த³ஸ்ஸனவஸேன சேதஸிகலக்க²ணம் ட²பேத்வா, தத³னந்தரம் அஞ்ஞஸமானஅகுஸலஸோப⁴னவஸேன தீஹி ராஸீஹி சேதஸிகத⁴ம்மே உத்³தி³ஸித்வா, தேஸம் ஸோளஸஹாகாரேஹி ஸம்பயோக³ம், தேத்திம்ஸவிதே⁴ன ஸங்க³ஹஞ்ச த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஏகுப்பாத³னிரோதா⁴ சா’’த்யாதி³ ஆரத்³த⁴ம். சித்தேன ஸஹ ஏகதோ உப்பாதோ³ ச நிரோதோ⁴ ச யேஸம் தே ஏகுப்பாத³னிரோதா⁴. ஏகம் ஆலம்ப³ணஞ்ச வத்து² ச யேஸம் தே ஏகாலம்ப³ணவத்து²கா. ஏவம் சதூஹி லக்க²ணேஹி சேதோயுத்தா சித்தேன ஸம்பயுத்தா த்³விபஞ்ஞாஸ லக்க²ணா தா⁴ரணதோ த⁴ம்மா நியதயோகி³னோ, அனியதயோகி³னோ ச சேதஸிகா மதா.

தத்த² யதி³ ஏகுப்பாத³மத்தேனேவ சேதோயுத்தாதி அதி⁴ப்பேதா, ததா³ சித்தேன ஸஹ உப்பஜ்ஜமானானம் ரூபத⁴ம்மானம்பி சேதோயுத்ததா ஆபஜ்ஜேய்யாதி ஏகனிரோத⁴க்³க³ஹணம். ஏவம்பி சித்தானுபரிவத்தினோ விஞ்ஞத்தித்³வயஸ்ஸ பஸங்கோ³ நஸக்கா நிவாரேதும், ததா² ‘‘ஏகதோ உப்பாதோ³ வா நிரோதோ⁴ வா ஏதேஸந்தி ஏகுப்பாத³னிரோதா⁴’’தி பரிகப்பேந்தஸ்ஸ புரேதரமுப்பஜ்ஜித்வா சித்தஸ்ஸ ப⁴ங்க³க்க²ணே நிருஜ்ஜ²மானானம்பி ரூபத⁴ம்மானந்தி ஏகாலம்ப³ணக்³க³ஹணம். யே ஏவம் திவித⁴லக்க²ணா, தே நியமதோ ஏகவத்து²யேவாதித³ஸ்ஸனத்த²ம் ஏகவத்து²கக்³க³ஹணந்தி அலமதிப்பபஞ்சேன.

ஸம்பயோக³லக்க²ணவண்ணனா நிட்டி²தா.

அஞ்ஞஸமானசேதஸிகவண்ணனா

2. கத²ந்தி ஸரூபஸம்பயோகா³காரானம் கதே²துகம்யதாபுச்சா². பு²ஸதீதி ப²ஸ்ஸோ (த⁴. ஸ. அட்ட². 1 த⁴ம்முதே³ஸவாரப²ஸ்ஸபஞ்சமகராஸிவண்ணனா), ஸ்வாயம் பு²ஸனலக்க²ணோ. அயஞ்ஹி அரூபத⁴ம்மோபி ஸமானோ ஆரம்மணே பு²ஸனாகாரேனேவ பவத்ததி, ஸா சஸ்ஸ பு²ஸனாகாரப்பவத்தி அம்பி³லகா²த³காதீ³னம் பஸ்ஸந்தஸ்ஸ பரஸ்ஸ கே²ளுப்பாதா³தி³ விய த³ட்ட²ப்³பா³. வேத³யதி ஆரம்மணரஸம் அனுப⁴வதீதி வேத³னா, ஸா வேத³யிதலக்க²ணா. ஆரம்மணரஸானுப⁴வனஞ்ஹி பத்வா ஸேஸஸம்பயுத்தத⁴ம்மா ஏகதே³ஸமத்தேனேவ ரஸம் அனுப⁴வந்தி, ஏகம்ஸதோ பன இஸ்ஸரவதாய வேத³னாவ அனுப⁴வதி. ததா² ஹேஸா ‘‘ஸுபோ⁴ஜனரஸானுப⁴வனகராஜா வியா’’தி வுத்தா. ஸுகா²தி³வஸேன பனஸ்ஸா பே⁴த³ம் ஸயமேவ வக்க²தி. நீலாதி³பே⁴த³ம் ஆரம்மணம் ஸஞ்ஜானாதி ஸஞ்ஞம் கத்வா ஜானாதீதி ஸஞ்ஞா, ஸா ஸஞ்ஜானனலக்க²ணா. ஸா ஹி உப்பஜ்ஜமானா தா³ருஆதீ³ஸு வட்³ட⁴கிஆதீ³னம் ஸஞ்ஞாணகரணம் விய பச்சா² ஸஞ்ஜானனஸ்ஸ காரணபூ⁴தம் ஆகாரம் க³ஹேத்வா உப்பஜ்ஜதி. நிமித்தகாரிகாய தாவேதம் யுஜ்ஜதி, நிமித்தேன ஸஞ்ஜானந்தியா பன கத²ந்தி? ஸாபி புன அபராய ஸஞ்ஞாய ஸஞ்ஜானனஸ்ஸ நிமித்தம் ஆகாரம் க³ஹேத்வா உப்பஜ்ஜதீதி ந ஏத்த² கோசி அஸம்ப⁴வோ.

சேதேதி அத்தனா ஸம்பயுத்தத⁴ம்மே ஆரம்மணே அபி⁴ஸந்த³ஹதி, ஸங்க²தாபி⁴ஸங்க²ரணே வா ப்³யாபாரமாபஜ்ஜதீதி சேதனா. ததா² ஹி அயமேவ அபி⁴ஸங்க²ரணே பதா⁴னத்தா விப⁴ங்கே³ ஸுத்தந்தபா⁴ஜனியே ஸங்கா²ரக்க²ந்த⁴ம் விப⁴ஜந்தேன ‘‘ஸங்க²தமபி⁴ஸங்க²ரோந்தீதி ஸங்கா²ரா’’தி (ஸம். நி. 3.79) வத்வா ‘‘சக்கு²ஸம்ப²ஸ்ஸஜா சேதனா’’த்யாதி³னா (விப⁴. 21) நித்³தி³ட்டா². ஸா சேதயிதலக்க²ணா, ஜேட்ட²ஸிஸ்ஸமஹாவட்³ட⁴கிஆத³யோ விய ஸகிச்சபரகிச்சஸாதி⁴காதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். ஏகக்³க³தாவிதக்கவிசாரபீதீனம் ஸரூபவிபா⁴வனம் ஹேட்டா² ஆக³தமேவ.

ஜீவந்தி தேன ஸம்பயுத்தத⁴ம்மாதி ஜீவிதம், ததே³வ ஸஹஜாதானுபாலனே ஆதி⁴பச்சயோகே³ன இந்த்³ரியந்தி ஜீவிதிந்த்³ரியம், தம் அனுபாலனலக்க²ணம் உப்பலாதி³அனுபாலகம் உத³கம் விய. கரணம் காரோ, மனஸ்மிம் காரோ மனஸிகாரோ, ஸோ சேதஸோ ஆரம்மணே ஸமன்னாஹாரலக்க²ணோ. விதக்கோ ஹி ஸஹஜாதத⁴ம்மானம் ஆரம்மணே அபி⁴னிரோபனஸபா⁴வத்தா தே தத்த² பக்கி²பந்தோ விய ஹோதி, சேதனா அத்தனா ஆரம்மணக்³க³ஹணேன யதா²ருள்ஹே த⁴ம்மேபி தத்த² தத்த² நியோஜேந்தீ ப³லனாயகோ விய ஹோதி, மனஸிகாரோ தே ஆரம்மணாபி⁴முக²ம் பயோஜனதோ ஆஜானீயானம் பயோஜனகஸாரதி² வியாதி அயமேதேஸம் விஸேஸோ. த⁴ம்மானஞ்ஹி தம் தம் யாதா²வஸரஸலக்க²ணம் ஸபா⁴வதோ படிவிஜ்ஜி²த்வா ப⁴க³வதா தே தே த⁴ம்மா விப⁴த்தாதி ப⁴க³வதி ஸத்³தா⁴ய ‘‘ஏவம் விஸேஸா இமே த⁴ம்மா’’தி ஓகப்பேத்வா உக்³க³ஹணபரிபுச்சா²தி³வஸேன தேஸம் ஸபா⁴வஸமதி⁴க³மாய யோகோ³ கரணீயோ, ந பன தத்த² தத்த² விப்படிபஜ்ஜந்தேஹி ஸம்மோஹோ ஆபஜ்ஜிதப்³போ³தி அயமேத்த² ஆசரியானம் அனுஸாஸனீ. ஸப்³பே³ஸம்பி ஏகூனனவுதிசித்தானம் ஸாதா⁴ரணா நியமதோ தேஸு உப்பஜ்ஜனதோதி ஸப்³ப³சித்தஸாதா⁴ரணா நாம.

3. அதி⁴முச்சனம் அதி⁴மோக்கோ², ஸோ ஸன்னிட்டா²னலக்க²ணோ, ஆரம்மணே நிச்சலபா⁴வேன இந்த³கீ²லோ விய த³ட்ட²ப்³போ³. வீரானம் பா⁴வோ, கம்மம், விதி⁴னா ஈரயிதப்³ப³ம் பவத்தேதப்³ப³ந்தி வா வீரியம், உஸ்ஸாஹோ, ஸோ ஸஹஜாதானம் உபத்த²ம்ப⁴னலக்க²ணோ. வீரியவஸேன ஹி தேஸம் ஓலீனவுத்திதா ந ஹோதி. ஏவஞ்ச கத்வா இமஸ்ஸ விதக்காதீ³ஹி விஸேஸோ ஸுபாகடோ ஹோதி. ச²ந்த³னம் ச²ந்தோ³, ஆரம்மணேன அத்தி²கதா, ஸோ கத்துகாமதாலக்க²ணோ. ததா² ஹேஸ ‘‘ஆரம்மணக்³க³ஹணே சேதஸோ ஹத்த²ப்பஸாரணம் வியா’’தி (த⁴. ஸ. அட்ட². 1 யேவாபனகவண்ணனா) வுச்சதி. தா³னவத்து²விஸ்ஸஜ்ஜனவஸேன பவத்தகாலேபி சேஸ விஸ்ஸஜ்ஜிதப்³பே³ன தேன அத்தி²கோவ கி²பிதப்³ப³உஸூனம் க³ஹணே அத்தி²கோ இஸ்ஸாஸோ விய. ஸோப⁴னேஸு ததி³தரேஸு ச பகாரேன கிண்ணா விப்பகிண்ணாதி பகிண்ணகா.

4. ஸோப⁴னாபேக்கா²ய இதரே, இதராபேக்கா²ய ஸோப⁴னா ச அஞ்ஞே நாம, தேஸம் ஸமானா ந உத்³த⁴ச்சஸத்³தா⁴த³யோ விய அகுஸலாதி³ஸபா⁴வாயேவாதி அஞ்ஞஸமானா.

அஞ்ஞஸமானசேதஸிகவண்ணனா நிட்டி²தா.

அகுஸலசேதஸிகவண்ணனா

5. ஏவம் தாவ ஸப்³ப³சித்தஸாதா⁴ரணவஸேன, பகிண்ணகவஸேன ச ஸோப⁴னேதரஸபா⁴வே தேரஸ த⁴ம்மே உத்³தி³ஸித்வா இதா³னி ஹேட்டா² சித்தவிபா⁴கே³ நித்³தி³ட்டா²னுக்கமேன அகுஸலத⁴ம்மபரியாபன்னே பட²மம், ததோ ஸோப⁴னத⁴ம்மபரியாபன்னே ச த³ஸ்ஸேதும் ‘‘மோஹோ’’த்யாதி³ வுத்தம். அஹேதுகா பன ஆவேணிகத⁴ம்மா நத்தீ²தி ந தே விஸும் வுத்தா. ஆரம்மணே முய்ஹதீதி மோஹோ, அஞ்ஞாணம், ஸோ ஆரம்மணஸபா⁴வச்சா²த³னலக்க²ணோ. ஆரம்மணக்³க³ஹணவஸப்பவத்தோபி ஹேஸ தஸ்ஸ யதா²ஸபா⁴வப்படிச்சா²த³னாகஆரேனேவ பவத்ததி. ந ஹிரீயதி ந லஜ்ஜதீதி அஹிரிகோ, புக்³க³லோ, த⁴ம்மஸமூஹோ வா. அஹிரிகஸ்ஸ பா⁴வோ அஹிரிக்கம், ததே³வ அஹிரிகம். ந ஓத்தப்பதீதி அனோத்தப்பம். தத்த² கூ³த²தோ கா³மஸூகரோ விய காயது³ச்சரிதாதி³தோ அஜிகு³ச்ச²னலக்க²ணம் அஹிரிகம், அக்³கி³தோ ஸலபோ⁴ விய ததோ அனுத்தாஸலக்க²ணம் அனோத்தப்பம். தேனாஹு போராணா –

‘‘ஜிகு³ச்ச²தி நாஹிரிகோ, பாபா கூ³தா²வ ஸூகரோ;

ந பா⁴யதி அனோத்தப்பீ, ஸலபோ⁴ விய பாவகா’’தி.

உத்³த⁴தஸ்ஸ பா⁴வோ உத்³த⁴ச்சம், தம் சித்தஸ்ஸ அவூபஸமலக்க²ணம் பாஸாணாபி⁴கா⁴தஸமுத்³த⁴தப⁴ஸ்மம் விய. லுப்³ப⁴தீதி லோபோ⁴, ஸோ ஆரம்மணே அபி⁴ஸங்க³லக்க²ணோ மக்கடாலேபோ விய. சித்தஸ்ஸ ஆலம்பி³துகாமதாமத்தம் ச²ந்தோ³, லோபோ⁴ தத்த² அபி⁴கி³ஜ்ஜ²னந்தி அயமேதேஸம் விஸேஸோ. ‘‘இத³மேவ ஸச்சம், மோக⁴மஞ்ஞ’’ந்தி மிச்சா²பி⁴னிவேஸலக்க²ணா தி³ட்டி². ஞாணஞ்ஹி ஆரம்மணம் யதா²ஸபா⁴வதோ ஜானாதி, தி³ட்டி² யதா²ஸபா⁴வம் விஜஹித்வா அயாதா²வதோ க³ண்ஹாதீதி அயமேதேஸம் விஸேஸோ. ‘‘ஸேய்யோஹமஸ்மீ’’த்யாதி³னா மஞ்ஞதீதி மானோ, ஸோ உண்ணதிலக்க²ணோ. ததா² ஹேஸ ‘‘கேதுகம்யதாபச்சுபட்டா²னோ’’தி (த⁴. ஸ. அட்ட². 400) வுத்தோ. து³ஸ்ஸதீதி தோ³ஸோ, ஸோ சண்டி³க்கலக்க²ணோ பஹடாஸீவிஸோ விய, இஸ்ஸதீதி இஸ்ஸா, ஸா பரஸம்பத்திஉஸூயனலக்க²ணா. மச்ச²ரஸ்ஸ பா⁴வோ மச்ச²ரியம், ‘‘மா இத³ம் அச்ச²ரியம் அஞ்ஞேஸம் ஹோது, மய்ஹமேவ ஹோதூ’’தி பவத்தம் வா மச்ச²ரியம், தம் அத்தஸம்பத்தினிகூ³ஹனலக்க²ணம். குச்சி²தம் கதந்தி குகதம். கதாகதது³ச்சரிதஸுசரிதம். அகதம்பி ஹி குகத’’ந்தி வோஹரந்தி ‘‘யம் மயா அகதம். தம் குகத’’ந்தி. இத⁴ பன கதாகதம் ஆரப்³ப⁴ உப்பன்னோ விப்படிஸாரசித்துப்பாதோ³ குகதம், தஸ்ஸ பா⁴வோ குக்குச்சம், தம் கதாகதது³ச்சரிதஸுசரிதானுஸோசனலக்க²ணம். தி²னனம் தி²னம், அனுஸ்ஸாஹனாவஸம்ஸீத³னவஸேன ஸம்ஹதபா⁴வோ. மித்³த⁴னம் மித்³த⁴ம், விக³தஸாமத்தி²யதா, அஸத்திவிகா⁴தோ வா, தத்த² தி²னம் சித்தஸ்ஸ அகம்மஞ்ஞதாலக்க²ணம், மித்³த⁴ம் வேத³னாதி³க்க²ந்த⁴த்தயஸ்ஸாதி அயமேதேஸம் விஸேஸோ. ததா² ஹி பாளியம் (த⁴. ஸ. 1162-1163) ‘‘தத்த² கதமம் தி²னம்? யா சித்தஸ்ஸ அகல்லதா அகம்மஞ்ஞதா. தத்த² கதமம் மித்³த⁴ம்? யா காயஸ்ஸ அகல்லதா அகம்மஞ்ஞதா’’த்யாதி³னா இமேஸம் நித்³தே³ஸோ பவத்தோ. நனு ச ‘‘காயஸ்ஸா’’தி வசனதோ ரூபகாயஸ்ஸபி அகம்மஞ்ஞதா மித்³த⁴ந்தி தஸ்ஸ ரூபபா⁴வோபி ஆபஜ்ஜதீதி? நாபஜ்ஜதி, தத்த² தத்த² ஆசரியேஹி ஆனீதகாரணவஸேனேவஸ்ஸ படிக்கி²த்தத்தா. ததா² ஹி மித்³த⁴வாதி³மதப்படிக்கே²பனத்த²ம் தேஸம் வாத³னிக்கே²பபுப்³ப³கம் அட்ட²கதா²தீ³ஸு ப³ஹுதா⁴ வித்தா²ரேந்தி ஆசரியா. அயம் பனேத்த² ஸங்க³ஹோ –

‘‘கேசி மித்³த⁴ம்பி ரூபந்தி, வத³ந்தேதம் ந யுஜ்ஜதி;

பஹாதப்³பே³ஸு வுத்தத்தா, காமச்ச²ந்தா³த³யோ விய.

‘‘பஹாதப்³பே³ஸு அக்கா²த-மேதம் நீவரணேஸு ஹி;

ரூபந்து ந பஹாதப்³ப³-மக்கா²தம் த³ஸ்ஸனாதி³னா.

‘‘‘ந தும்ஹம் பி⁴க்க²வே ரூபம், பஜஹேதா²’தி பாட²தோ;

பஹேய்யபா⁴வலேஸோபி, யத்த² ரூபஸ்ஸ தி³ஸ்ஸதி.

‘‘தத்த² தப்³பி³ஸயச்ச²ந்த³-ராக³ஹானி பகாஸிதா;

வுத்தஞ்ஹி தத்த² யோ ச²ந்த³-ராக³க்கே²போதிஆதி³கம்.

‘‘ரூபாரூபேஸு மித்³தே⁴ஸு, அரூபம் தத்த² தே³ஸிதம்;

இதி சே நத்தி² தம் தத்த², அவிஸேஸேன பாட²தோ.

‘‘ஸக்கா ஹி அனுமாதும் யம், மித்³த⁴ம் ரூபந்தி சிந்திதம்;

தம்பி நீவரணம் மித்³த⁴-பா⁴வதோ இதரம் விய.

‘‘ஸம்பயோகா³பி⁴தா⁴னா ச, ந தம் ரூபந்தி நிச்ச²யோ;

அரூபீனஞ்ஹி க²ந்தா⁴னம், ஸம்பயோகோ³ பவுச்சதி.

‘‘ததா²ருப்பே ஸமுப்பத்தி, பாட²தோ நத்தி² ரூபதா;

நித்³தா³ கீ²ணாஸவானந்து, காயகே³லஞ்ஞதோ ஸியா’’தி.

அகுஸலசேதஸிகவண்ணனா நிட்டி²தா.

ஸோப⁴னசேதஸிகவண்ணனா

6. ஸத்³த³ஹதீதி ஸத்³தா⁴, பு³த்³தா⁴தீ³ஸு பஸாதோ³, ஸா ஸம்பயுத்தத⁴ம்மானம் பஸாத³னலக்க²ணா உத³கப்பஸாத³கமணி விய. ஸரணம் ஸதி, அஸம்மோஸோ, ஸா ஸம்பயுத்தத⁴ம்மானம் ஸாரணலக்க²ணா. ஹிரீயதி காயது³ச்சரிதாதீ³ஹி ஜிகு³ச்ச²தீதி ஹிரீ, ஸா பாபதோ ஜிகு³ச்ச²னலக்க²ணா. ஓத்தப்பதீதி ஓத்தப்பம், தம் பாபதோ உத்தாஸலக்க²ணம். அத்தகா³ரவவஸேன பாபதோ ஜிகு³ச்ச²னதோ குலவதூ⁴ விய ஹிரீ, பரகா³ரவவஸேன பாபதோ உத்தாஸனதோ வேஸியா விய ஓத்தப்பம். லோப⁴ப்படிபக்கோ² அலோபோ⁴, ஸோ ஆரம்மணே சித்தஸ்ஸ அலக்³க³தாலக்க²ணோ முத்தபி⁴க்கு² விய. தோ³ஸப்படிபக்கோ² அதோ³ஸோ, ஸோ அசண்டி³க்கலக்க²ணோ அனுகூலமித்தோ விய. தேஸு த⁴ம்மேஸு மஜ்ஜ²த்ததா தத்ரமஜ்ஜ²த்ததா, ஸா சித்தசேதஸிகானம் அஜ்ஜு²பேக்க²னலக்க²ணா ஸமப்பவத்தானம் அஸ்ஸானம் அஜ்ஜு²பேக்க²கோ ஸாரதி² விய.

காயஸ்ஸ பஸ்ஸம்ப⁴னம் காயப்பஸ்ஸத்³தி⁴. சித்தஸ்ஸ பஸ்ஸம்ப⁴னம் சித்தப்பஸ்ஸத்³தி⁴. உபோ⁴பி சேதா காயசித்தத³ரத²வூபஸமலக்க²ணா. காயஸ்ஸ லஹுபா⁴வோ காயலஹுதா. ததா² சித்தலஹுதா. தா காயசித்தக³ருபா⁴வவூபஸமலக்க²ணா. காயஸ்ஸ முது³பா⁴வோ காயமுது³தா. ததா² சித்தமுது³தா. தா காயசித்தத²த்³த⁴பா⁴வவூபஸமலக்க²ணா. கம்மனி ஸாது⁴ கம்மஞ்ஞம், தஸ்ஸ பா⁴வோ கம்மஞ்ஞதா, காயஸ்ஸ கம்மஞ்ஞதா காயகம்மஞ்ஞதா. ததா² சித்தகம்மஞ்ஞதா. தா காயசித்தஅகம்மஞ்ஞபா⁴வவூபஸமலக்க²ணா. பகு³ணஸ்ஸ பா⁴வோ பாகு³ஞ்ஞம், ததே³வ பாகு³ஞ்ஞதா, காயஸ்ஸ பாகு³ஞ்ஞதா காயபாகு³ஞ்ஞதா. ததா² சித்தபாகு³ஞ்ஞதா. தா காயசித்தானம் கே³லஞ்ஞவூபஸமலக்க²ணா. காயஸ்ஸ உஜுகபா⁴வோ காயுஜுகதா. ததா² சித்துஜுகதா. தா காயசித்தானம் அஜ்ஜவலக்க²ணா. யதா²க்கமம் பனேதா காயசித்தானம் ஸாரம்பா⁴தி³கரதா⁴துக்கோ²ப⁴படிபக்க²பச்சயஸமுட்டா²னா, காயோதி சேத்த² வேத³னாதி³க்க²ந்த⁴த்தயஸ்ஸ க³ஹணம். யஸ்மா சேதே த்³வே த்³வே த⁴ம்மாவ ஏகதோ ஹுத்வா யதா²ஸகம் படிபக்க²த⁴ம்மே ஹனந்தி, தஸ்மா இதே⁴வ து³வித⁴தா வுத்தா, ந ஸமாதி⁴ஆதீ³ஸு. அபிச சித்தப்பஸ்ஸத்³தி⁴ஆதீ³ஹி சித்தஸ்ஸேவ பஸ்ஸத்³தா⁴தி³பா⁴வோ ஹோதி, காயப்பஸ்ஸத்³தி⁴ஆதீ³ஹி பன ரூபகாயஸ்ஸபி தம்ஸமுட்டா²னபணீதரூபப²ரணவஸேனாதி தத³த்த²ஸந்த³ஸ்ஸனத்த²ஞ்சேத்த² து³வித⁴தா வுத்தா. ஸோப⁴னானம் ஸப்³பே³ஸம்பி ஸாதா⁴ரணா நியமேன தேஸு உப்பஜ்ஜனதோதி ஸோப⁴னஸாதா⁴ரணா.

7. ஸம்மா வத³ந்தி ஏதாயாதி ஸம்மாவாசா, வசீது³ச்சரிதவிரதி. ஸா சதுப்³பி³தா⁴ முஸாவாதா³ வேரமணி, பிஸுணவாசா வேரமணி, ப²ருஸவாசா வேரமணி, ஸம்ப²ப்பலாபா வேரமணீதி. கம்மமேவ கம்மந்தோ ஸுத்தந்தவனந்தாத³யோ விய. ஸம்மா பவத்தோ கம்மந்தோ ஸம்மாகம்மந்தோ, காயது³ச்சரிதவிரதி. ஸா திவிதா⁴ பாணாதிபாதா வேரமணி, அதி³ன்னாதா³னா வேரமணி, காமேஸுமிச்சா²சாரா வேரமணீதி. ஸம்மா ஆஜீவந்தி ஏதேனாதி ஸம்மாஆஜீவோ, மிச்சா²ஜீவவிரதி. ஸோ பன ஆஜீவஹேதுககாயவசீது³ச்சரிததோ விரமணவஸேன ஸத்தவிதோ⁴, குஹனலபனாதி³மிச்சா²ஜீவவிரமணவஸேன ப³ஹுவிதோ⁴ வா. திவிதா⁴பி பனேதா பச்சேகம் ஸம்பத்தஸமாதா³னஸமுச்சே²த³விரதிவஸேன திவிதா⁴ விரதியோ நாம யதா²வுத்தது³ச்சரிதேஹி விரமணதோ.

8. கரோதி பரது³க்கே² ஸதி ஸாதூ⁴னம் ஹத³யகே²த³ம் ஜனேதி, கிரதி வா விக்கி²பதி பரது³க்க²ம், கிணாதி வா தம் ஹிம்ஸதி, கிரியதி வா து³க்கி²தேஸு பஸாரியதீதி கருணா, ஸா பரது³க்கா²பனயனகாமதாலக்க²ணா. தாய ஹி பரது³க்க²ம் அபனீயது வா, மா வா, ததா³காரேனேவ ஸா பவத்ததி. மோத³ந்தி ஏதாயாதி முதி³தா, ஸா பரஸம்பத்திஅனுமோத³னலக்க²ணா, அப்பமாணஸத்தாரம்மணத்தா அப்பமாணா, தா ஏவ அப்பமஞ்ஞா. நனு ச ‘‘சதஸ்ஸோ அப்பமஞ்ஞா’’தி வக்க²தி, கஸ்மா பனேத்த² த்³வேயேவ வுத்தாதி? அதோ³ஸதத்ரமஜ்ஜ²த்ததாஹி மேத்துபேக்கா²னம் க³ஹிதத்தா. அதோ³ஸோயேவ ஹி ஸத்தேஸு ஹிதஜ்ஜா²ஸயவஸப்பவத்தோ மேத்தா நாம. தத்ரமஜ்ஜ²த்ததாயேவ தேஸு படிகா⁴னுனயவூபஸமப்பவத்தா உபேக்கா² நாம. தேனாஹு போராணா –

‘‘அப்³யாபாதே³ன மேத்தா ஹி, தத்ரமஜ்ஜ²த்ததாய ச;

உபேக்கா² க³ஹிதா யஸ்மா, தஸ்மா ந க³ஹிதா உபோ⁴’’தி. (அபி⁴த⁴. 70);

பகாரேன ஜானாதி அனிச்சாதி³வஸேன அவபு³ஜ்ஜ²தீதி பஞ்ஞா, ஸா ஏவ யதா²ஸபா⁴வாவபோ³த⁴னே ஆதி⁴பச்சயோக³தோ இந்த்³ரியந்தி பஞ்ஞிந்த்³ரியம். அத² ஸஞ்ஞாவிஞ்ஞாணபஞ்ஞானம் கிம் நானாகரணந்தி? ஸஞ்ஞா தாவ நீலாதி³வஸேன ஸஞ்ஜானனமத்தம் கரோதி, லக்க²ணப்படிவேத⁴ம் காதும் ந ஸக்கோதி. விஞ்ஞாணம் லக்க²ணப்படிவேத⁴ம்பி ஸாதே⁴தி, உஸ்ஸக்கித்வா பன மக்³க³ம் பாபேதும் ந ஸக்கோதி. பஞ்ஞா பன திவித⁴ம்பி கரோதி, பா³லகா³மிகஹேரஞ்ஞிகானம் கஹாபணாவபோ³த⁴னமேத்த² நித³ஸ்ஸனந்தி. ஞாணவிப்பயுத்தஸஞ்ஞாய சேத்த² ஆகாரக்³க³ஹணவஸேன உப்பஜ்ஜனகாலே விஞ்ஞாணம் அப்³போ³ஹாரிகம், ஸேஸகாலே ப³லவம். ஞாணஸம்பயுத்தா பன உபோ⁴பி தத³னுக³திகா ஹோந்தி. ஸப்³ப³தா²பி பஞ்சவீஸதீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴.

9. ‘‘தேரஸஞ்ஞஸமானா’’த்யாதி³ தீஹி ராஸீஹி வுத்தானம் ஸங்க³ஹோ.

ஸோப⁴னசேதஸிகவண்ணனா நிட்டி²தா.

ஸம்பயோக³னயவண்ணனா

10. சித்தேன ஸஹ அவியுத்தா சித்தாவியுத்தா, சேதஸிகாதி வுத்தம் ஹோதி. உப்பஜ்ஜதீதி உப்பாதோ³, சித்தமேவ உப்பாதோ³ சித்துப்பாதோ³. அஞ்ஞத்த² பன ஸஸம்பயுத்தம் சித்தம் சித்துப்பாதோ³தி வுச்சதி ‘‘உப்பஜ்ஜதி சித்தம் ஏதேனாதி உப்பாதோ³, த⁴ம்மஸமூஹோ, சித்தஞ்ச தம் உப்பாதோ³ சாதி சித்துப்பாதோ³’’தி கத்வா. ஸமாஹாரத்³வந்தே³பி ஹி புல்லிங்க³ம் கத்த²சி ஸத்³த³விதூ³ இச்ச²ந்தி. தேஸம் சித்தாவியுத்தானம் சித்துப்பாதே³ஸு பச்சேகம் ஸம்பயோகோ³ இதோ பரம் யதா²யோக³ம் பவுச்சதீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴.

அஞ்ஞஸமானசேதஸிகஸம்பயோக³னயவண்ணனா

13. ஸபா⁴வேன அவிதக்கத்தா த்³விபஞ்சவிஞ்ஞாணானி வஜ்ஜிதானி ஏதேஹி, தேஹி வா ஏதானி வஜ்ஜிதானீதி த்³விபஞ்சவிஞ்ஞாணவஜ்ஜிதானி, சதுசத்தாலீஸ காமாவசரசித்தானி. தேஸு சேவ ஏகாத³ஸஸு பட²மஜ்ஜா²னசித்தேஸு ச விதக்கோ ஜாயதி ஸேஸானம் பா⁴வனாப³லேன அவிதக்கத்தாதி அதி⁴ப்பாயோ.

14. தேஸு சேவ பஞ்சபஞ்ஞாஸஸவிதக்கசித்தேஸு, ஏகாத³ஸஸு து³தியஜ்ஜா²னசித்தேஸு சாதி ச²ஸட்டி²சித்தேஸு விசாரோ ஜாயதி.

15. த்³விபஞ்சவிஞ்ஞாணேஹி, விசிகிச்சா²ஸஹக³தேன சாதி ஏகாத³ஸஹி வஜ்ஜிதேஸு அட்ட²ஸத்ததிசித்தேஸு அதி⁴மோக்கோ² ஜாயதி.

16. பஞ்சத்³வாராவஜ்ஜனேன, த்³விபஞ்சவிஞ்ஞாணேஹி, ஸம்படிச்ச²னத்³வயேன, ஸந்தீரணத்தயேன சாதி ஸோளஸஹி வஜ்ஜிதேஸு தேஸத்ததியா சித்தேஸு வீரியம் ஜாயதி.

17. தோ³மனஸ்ஸஸஹக³தேஹித்³வீஹி, உபேக்கா²ஸஹக³தேஹி பஞ்சபஞ்ஞாஸசித்தேஹி, காயவிஞ்ஞாணத்³வயேன, ஏகாத³ஸஹி சதுத்த²ஜ்ஜா²னேஹி சாதி ஸத்ததிசித்தேஹி வஜ்ஜிதேஸு ஏகபஞ்ஞாஸசித்தேஸு பீதி ஜாயதி.

18. அஹேதுகேஹி அட்டா²ரஸஹி, மோமூஹேஹி த்³வீஹி சாதி வீஸதியா சித்தேஹி வஜ்ஜிதேஸு ஏகூனஸத்ததிசித்தேஸு ச²ந்தோ³ ஜாயதி.

19. தே பனாதி பகிண்ணகவிவஜ்ஜிதா தம்ஸஹக³தா ச. யதா²க்கமந்தி விதக்காதி³ச²பகிண்ணகவஜ்ஜிததம்ஸஹிதகமானுரூபதோ. ‘‘ச²ஸட்டி² பஞ்சபஞ்ஞாஸா’’த்யாதி³ ஏகவீஸஸதக³ணனவஸேன, ஏகூனனவுதிக³ணனவஸேன ச யதா²ரஹம் யோஜேதப்³ப³ம்.

அஞ்ஞஸமானசேதஸிகஸம்பயோக³னயவண்ணனா நிட்டி²தா.

அகுஸலசேதஸிகஸம்பயோக³னயவண்ணனா

20. ‘‘ஸப்³பா³குஸலஸாதா⁴ரணா’’தி வத்வா ததே³வ ஸமத்தே²தும் ‘‘ஸப்³பே³ஸுபீ’’த்யாதி³ வுத்தம். யோ ஹி கோசி பாணாதிபாதாதீ³ஸு படிபஜ்ஜதி, ஸோ ஸப்³போ³பி மோஹேன தத்த² அனாதீ³னவத³ஸ்ஸாவீ அஹிரிகேன ததோ அஜிகு³ச்ச²ந்தோ, அனோத்தப்பேன அனோத்தப்பந்தோ, உத்³த⁴ச்சேன அவூபஸந்தோ ச ஹோதி, தஸ்மா தே ஸப்³பா³குஸலேஸு உபலப்³ப⁴ந்தி.

21. லோப⁴ஸஹக³தசித்தேஸ்வேவாதி ஏவ-காரோ அதி⁴காரத்தா²யபி ஹோதீதி ‘‘தி³ட்டி²ஸஹக³தசித்தேஸூ’’திஆதீ³ஸுபி அவதா⁴ரணம் த³ட்ட²ப்³ப³ம். ஸக்காயாதீ³ஸு ஹி அபி⁴னிவிஸந்தஸ்ஸ தத்த² மமாயனஸம்ப⁴வதோ தி³ட்டி² லோப⁴ஸஹக³தசித்தேஸ்வேவ லப்³ப⁴தி. மானோபி அஹம்மானவஸேன பவத்தனதோ தி³ட்டி²ஸதி³ஸோவ பவத்ததீதி தி³ட்டி²யா ஸஹ ஏகசித்துப்பாதே³ன பவத்ததி கேஸரஸீஹோ விய அபரேன ததா²விதே⁴ன ஸஹ ஏககு³ஹாயம், ந சாபி தோ³ஸமூலாதீ³ஸு உப்பஜ்ஜதி அத்தஸினேஹஸன்னிஸ்ஸயபா⁴வேன ஏகந்தலோப⁴பத³ட்டா²னத்தாதி ஸோ தி³ட்டி²விப்பயுத்தேஸ்வேவ லப்³ப⁴தி.

24. ததா² பரஸம்பத்திம் உஸூயந்தஸ்ஸ, அத்தஸம்பத்தியா ச பரேஹி ஸாதா⁴ரணபா⁴வம் அனிச்ச²ந்தஸ்ஸ, கதாகதது³ச்சரிதஸுசரிதே அனுஸோசந்தஸ்ஸ ச தத்த² தத்த² படிஹனனவஸேனேவ பவத்தனதோ இஸ்ஸாமச்ச²ரியகுக்குச்சானி படிக⁴சித்தேஸ்வேவ.

25. அகம்மஞ்ஞதாபகதிகஸ்ஸ ததா² ஸபா⁴வதிக்கே²ஸு அஸங்கா²ரிகேஸு பவத்தனாயோக³தோ தி²னமித்³த⁴ம் ஸஸங்கா²ரிகேஸ்வேவ லப்³ப⁴தி.

27. ஸப்³பா³புஞ்ஞேஸ்வேவ சத்தாரோ சேதஸிகா க³தா, லோப⁴மூலேயேவ யதா²ஸம்ப⁴வம் தயோ க³தா, தோ³ஸமூலேஸ்வேவ த்³வீஸு சத்தாரோ க³தா, ததா² ஸஸங்கா²ரேயேவ த்³வயந்தி யோஜனா. விசிகிச்சா² விசிகிச்சா²சித்தே சாதி ச-ஸத்³தோ³ அவதா⁴ரணே. விசிகிச்சா² விசிகிச்சா²சித்தேயேவாதி ஸம்ப³ந்தோ⁴.

அகுஸலசேதஸிகஸம்பயோக³னயவண்ணனா நிட்டி²தா.

ஸோப⁴னசேதஸிகஸம்பயோக³னயவண்ணனா

29. லோகுத்தரசித்தேஸு பாத³கஜ்ஜா²னாதி³வஸேன கதா³சி ஸம்மாஸங்கப்பவிரஹோ ஸியா, ந பன விரதீனம் அபா⁴வோ மக்³க³ஸ்ஸ காயது³ச்சரிதாதீ³னம் ஸமுச்சே²த³வஸேன, ப²லஸ்ஸ ச தத³னுகூலவஸேன பவத்தனதோதி வுத்தம் ‘‘விரதியோ பனா’’த்யாதி³. ஸப்³ப³தா²பீதி ஸப்³பே³ஹிபி தம்தம்து³ச்சரிதது³ராஜீவானம் வித⁴மனவஸப்பவத்தேஹி ஆகாரேஹி. ந ஹி ஏதாஸம் லோகியேஸு விய லோகுத்தரேஸுபி முஸாவாதா³தீ³னம் விஸும் விஸும் பஹானவஸேன பவத்தி ஹோதி ஸப்³பே³ஸமேவ து³ச்சரிதது³ராஜீவானம் தேன தேன மக்³கே³ன கேஸஞ்சி ஸப்³ப³ஸோ, கேஸஞ்சி அபாயக³மனீயாதி³அவத்தா²ய பஹானவஸேன ஏகக்க²ணே ஸமுச்சி²ந்த³னதோ. நனு சாயமத்தோ² ‘‘ஏகதோவா’’தி இமினாவ ஸித்³தோ⁴தி? தம் ந, திஸ்ஸன்னம் ஏகதோவுத்திபரிதீ³பனமத்தேன சதுப்³பி³த⁴வசீது³ச்சரிதாதீ³னம் படிபக்கா²காரப்பவத்தியா அதீ³பிதத்தா. கேசி பன இமமத்த²ம் அஸல்லக்கே²த்வாவ ‘‘‘ஸப்³ப³தா²பீ’தி இத³ம் அதிரித்த’’ந்தி வத³ந்தி, தத்த² தேஸம் அஞ்ஞாணமேவ காரணம். ‘‘நியதா’’தி இமினாபி லோகியேஸு விய கதா³சி ஸம்ப⁴வம் நிவாரேதி. ததா² ஹேதா லோகியேஸு யேவாபனகவஸேன தே³ஸிதா, இத⁴ பன ஸரூபேனேவ. காமாவசரகுஸலேஸ்வேவாதி அவதா⁴ரணேன காமாவசரவிபாககிரியேஸு மஹக்³க³தேஸு ச ஸம்ப⁴வம் நிவாரேதி. ததா² சேவ உபரி வக்க²தி. கதா³சீதி முஸாவாதா³தி³ஏகேகது³ச்சரிதேஹி படிவிரமணகாலே. கதா³சி உப்பஜ்ஜந்தாபி ந ஏகதோ உப்பஜ்ஜந்தி வீதிக்கமிதப்³ப³வத்து²ஸங்கா²தானம் அத்தனோ ஆரம்மணானம் ஸம்ப⁴வாபேக்க²த்தாதி வுத்தம் ‘‘விஸும் விஸு’’ந்தி.

30. அப்பனாப்பத்தானம் அப்பமஞ்ஞானம் ந கதா³சி ஸோமனஸ்ஸரஹிதா பவத்தி அத்தீ²தி ‘‘பஞ்சம…பே… சித்தேஸு சா’’தி வுத்தம். வினீவரணாதி³தாய மஹத்தம் க³தானி, மஹந்தேஹி வா ஜா²யீஹி க³தானி பத்தானீதி மஹக்³க³தானி. நானா ஹுத்வாதி பி⁴ன்னாரம்மணத்தா அத்தனோ ஆரம்மணபூ⁴தானம் து³க்கி²தஸுகி²தஸத்தானம் ஆபாத²க³மனாபேக்க²தாய விஸும் விஸும் ஹுத்வா. ஏத்தா²தி இமேஸு காமாவசரகுஸலசித்தேஸு, கருணாமுதி³தாபா⁴வனாகாலே அப்பனாவீதி²தோ புப்³பே³ பரிசயவஸேன உபேக்கா²ஸஹக³தசித்தேஹிபி பரிகம்மம் ஹோதி, யதா² தம் பகு³ணக³ந்த²ம் ஸஜ்ஜா²யந்தஸ்ஸ கதா³சி அஞ்ஞவிஹிதஸ்ஸபி ஸஜ்ஜா²யனம், யதா² ச பகு³ணவிபஸ்ஸனாய ஸங்கா²ரே ஸம்மஸந்தஸ்ஸ கதா³சி பரிசயப³லேன ஞாணவிப்பயுத்தசித்தேஹிபி ஸம்மஸனந்தி உபேக்கா²ஸஹக³தகாமாவசரேஸு கருணாமுதி³தானம் அஸம்ப⁴வவாதோ³ கேசிவாதோ³ கதோ. அப்பனாவீதி²யம் பன தாஸம் ஏகந்ததோ ஸோமனஸ்ஸஸஹக³தேஸ்வேவ ஸம்ப⁴வோ த³ட்ட²ப்³போ³ பி⁴ன்னஜாதிகஸ்ஸ விய பி⁴ன்னவேத³னஸ்ஸபி ஆஸேவனபச்சயாபா⁴வதோ.

32. தயோ ஸோளஸசித்தேஸூதி ஸம்மாவாசாத³யோ தயோ த⁴ம்மா அட்ட²லோகுத்தரகாமாவசரகுஸலவஸேன ஸோளஸசித்தேஸு ஜாயந்தி.

33. ஏவம் நியதானியதஸம்பயோக³வஸேன வுத்தேஸு அனியதத⁴ம்மே ஏகதோ த³ஸ்ஸேத்வா ஸேஸானம் நியதபா⁴வம் தீ³பேதும் ‘‘இஸ்ஸாமச்சே²ரா’’த்யாதி³ வுத்தம். இஸ்ஸாமச்சே²ரகுக்குச்சவிரதிகருணாத³யோ நானா கதா³சி ஜாயந்தி, மானோ ச கதா³சி ‘‘ஸேய்யோஹமஸ்மீ’’த்யாதி³வஸப்பவத்தியம் ஜாயதி. தி²னமித்³த⁴ம் ததா² கதா³சி அகம்மஞ்ஞதாவஸப்பவத்தியம் ஸஹ அஞ்ஞமஞ்ஞம் அவிப்பயோகி³வஸேன ஜாயதீதி யோஜனா. அத² வா மானோ சாதி ஏத்த² ச-ஸத்³த³ம் ‘‘ஸஹா’’தி ஏத்தா²பி யோஜேத்வா தி²னமித்³த⁴ம் ததா² கதா³சி ஸஹ ச ஸஸங்கா²ரிகபடிகே⁴, தி³ட்டி²க³தவிப்பயுத்தஸஸங்கா²ரிகேஸு ச இஸ்ஸாமச்ச²ரியகுக்குச்சேஹி, மானேன ச ஸத்³தி⁴ம், கதா³சி ததி³தரஸஸங்கா²ரிகசித்தஸம்பயோக³காலே, தம்ஸம்பயோக³காலேபி வா நானா ச ஜாயதீதி யோஜனா த³ட்ட²ப்³பா³. அபரே பன ஆசரியா ‘‘மானோ ச தி²னமித்³த⁴ஞ்ச ததா² கதா³சி நானா கதா³சி ஸஹ ச ஜாயதீ’’தி ஏத்தகமேவ யோஜேஸும்.

34. ஸேஸாதி யதா²வுத்தேஹி ஏகாத³ஸஹி அனியதேஹி இதரே ஏகசத்தாலீஸ. கேசி பன ‘‘யதா²வுத்தேஹி அனியதயேவாபனகேஹி ஸேஸா நியதயேவாபனகா’’தி வண்ணேந்தி, தம் தேஸம் மதிமத்தம், இத⁴ யேவாபனகனாமேன கேஸஞ்சி அனுத்³த⁴டத்தா. கேவலஞ்ஹேத்த² நியதானியதவஸேன சித்துப்பாதே³ஸு யதா²ரஹம் லப்³ப⁴மானசேதஸிகமத்தஸந்த³ஸ்ஸனம் ஆசரியேன கதம், ந யேவாபனகனாமேன கேசி உத்³த⁴டாதி.

ஏவம் தாவ ‘‘ப²ஸ்ஸாதீ³ஸு அயம் த⁴ம்மோ ஏத்தகேஸு சித்தேஸு உபலப்³ப⁴தீ’’தி சித்தபரிச்சே²த³வஸேன ஸம்பயோக³ம் த³ஸ்ஸேத்வா இதா³னி ‘‘இமஸ்மிம் சித்துப்பாதே³ ஏத்தகா சேதஸிகா’’தி சேதஸிகராஸிபரிச்சே²த³வஸேன ஸங்க³ஹம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஸங்க³ஹஞ்சா’’த்யாதி³ வுத்தம்.

ஸோப⁴னசேதஸிகஸம்பயோக³னயவண்ணனா நிட்டி²தா.

ஸம்பயோக³னயவண்ணனா நிட்டி²தா.

ஸங்க³ஹனயவண்ணனா

35. ‘‘ச²த்திம்ஸா’’த்யாதி³ தத்த² தத்த² யதா²ரஹம் லப்³ப⁴மானகத⁴ம்மவஸேன க³ணனஸங்க³ஹோ.

36. பட²மஜ்ஜா²னே நியுத்தானி சித்தானி, தம் வா ஏதேஸம் அத்தீ²தி பட²மஜ்ஜா²னிகசித்தானி. அப்பமஞ்ஞானம் ஸத்தாரம்மணத்தா, லோகுத்தரானஞ்ச நிப்³பா³னாரம்மணத்தா வுத்தம் ‘‘அப்பமஞ்ஞாவஜ்ஜிதா’’தி. ‘‘ததா²’’தி இமினா அஞ்ஞஸமானா, அப்பமஞ்ஞாவஜ்ஜிதா ஸோப⁴னசேதஸிகா ச ஸங்க³ஹம் க³ச்ச²ந்தீதி ஆகட்³ட⁴தி. உபேக்கா²ஸஹக³தாதி விதக்கவிசாரபீதிஸுக²வஜ்ஜா ஸுக²ட்டா²னம் பவிட்ட²உபேக்கா²ய ஸஹக³தா. பஞ்சகஜ்ஜா²னவஸேனாதி விதக்கவிசாரே விஸும் விஸும் அதிக்கமித்வா பா⁴வேந்தஸ்ஸ நாதிதிக்க²ஞாணஸ்ஸ வஸேன தே³ஸிதஸ்ஸ ஜா²னபஞ்சகஸ்ஸ வஸேன. தே பன ஏகதோ அதிக்கமித்வா பா⁴வேந்தஸ்ஸ திக்க²ஞாணஸ்ஸ வஸேன தே³ஸிதசதுக்கஜ்ஜா²னவஸேன து³தியஜ்ஜா²னிகேஸு விதக்கவிசாரவஜ்ஜிதானம் ஸம்ப⁴வதோ சதுதா⁴ ஏவ ஸங்க³ஹோ ஹோதீதி அதி⁴ப்பாயோ.

37. தேத்திம்ஸத்³வயம் சதுத்த²பஞ்சமஜ்ஜா²னசித்தேஸு.

மஹக்³க³தசித்தஸங்க³ஹனயவண்ணனா

38. தீஸூதி குஸலவிபாககிரியவஸேன திவிதே⁴ஸு ஸீலவிஸுத்³தி⁴வஸேன ஸுவிஸோதி⁴தகாயவசீபயோக³ஸ்ஸ கேவலம் சித்தஸமாதா⁴னமத்தேன மஹக்³க³தஜ்ஜா²னானி பவத்தந்தி, ந பன காயவசீகம்மானம் விஸோத⁴னவஸேன, நாபி து³ச்சரிதது³ராஜீவானம் ஸமுச்சி²ந்த³னபடிப்பஸ்ஸம்ப⁴னவஸேனாதி வுத்தம் ‘‘விரதிவஜ்ஜிதா’’தி. பச்சேகமேவாதி விஸும் விஸும்யேவ. பன்னரஸஸூதி ரூபாவசரவஸேன தீஸு, ஆருப்பவஸேன த்³வாத³ஸஸூதி பன்னரஸஸு. அப்பமஞ்ஞாயோ ந லப்³ப⁴ந்தீதி ஏத்த² காரணம் வுத்தமேவ.

மஹக்³க³தசித்தஸங்க³ஹனயவண்ணனா நிட்டி²தா.

காமாவசரஸோப⁴னசித்தஸங்க³ஹனயவண்ணனா

40. பச்சேகமேவாதி ஏகேகாயேவ. அப்பமஞ்ஞானம் ஹி ஸத்தாரம்மணத்தா, விரதீனஞ்ச வீதக்கமிதப்³ப³வத்து²விஸயத்தா நத்தி² தாஸம் ஏகசித்துப்பாதே³ ஸம்ப⁴வோதி லோகியவிரதீனம் ஏகந்தகுஸலஸபா⁴வத்தா நத்தி² அப்³யாகதேஸு ஸம்ப⁴வோதி வுத்தம் ‘‘விரதிவஜ்ஜிதா’’தி. தேனாஹ ‘‘பஞ்ச ஸிக்கா²பதா³ குஸலாயேவா’’தி (விப⁴. 715). இதரதா² ஸத்³தா⁴ஸதிஆத³யோ விய ‘‘ஸியா குஸலா, ஸியா அப்³யாகதா’’தி வதே³ய்ய. ப²லஸ்ஸ பன மக்³க³படிபி³ம்ப³பூ⁴தத்தா, து³ச்சரிதது³ராஜீவானம் படிப்பஸ்ஸம்ப⁴னதோ ச ந லோகுத்தரவிரதீனம் ஏகந்தகுஸலதா யுத்தாதி தாஸம் தத்த² அக்³க³ஹணம். காமாவசரவிபாகானம்பி ஏகந்தபரித்தாரம்மணத்தா, அப்பமஞ்ஞானஞ்ச ஸத்தாரம்மணத்தா, விரதீனம்பி ஏகந்தகுஸலத்தா வுத்தம் ‘‘அப்பமஞ்ஞாவிரதிவஜ்ஜிதா’’தி.

நனு ச பஞ்ஞத்தாதி³ஆரம்மணம்பி காமாவசரகுஸலம் ஹோதீதி தஸ்ஸ விபாகேனபி குஸலஸதி³ஸாரம்மணேன ப⁴விதப்³ப³ம் யதா² தம் மஹக்³க³தலோகுத்தரவிபாகேஹீதி? நயித³மேவம், காமதண்ஹாதீ⁴னஸ்ஸ ப²லபூ⁴தத்தா. யதா² ஹி தா³ஸியா புத்தோ மாதரா இச்சி²தம் காதும் அஸக்கோந்தோ ஸாமிகேனேவ இச்சி²திச்சி²தம் கரோதி, ஏவம் காமதண்ஹாயத்ததாய தா³ஸிஸதி³ஸஸ்ஸ காமாவசரகம்மஸ்ஸ விபாகபூ⁴தம் சித்தம் தேன க³ஹிதாரம்மணம் அக்³க³ஹேத்வா காமதண்ஹாரம்மணமேவ க³ண்ஹாதீதி. த்³வாத³ஸதா⁴தி குஸலவிபாககிரியபே⁴தே³ஸு பச்சேகம் சத்தாரோ சத்தாரோ து³காதி கத்வா தீஸு த்³வாத³ஸதா⁴.

42. இதா³னி இமேஸு பட²மஜ்ஜா²னிகாதீ³ஹி து³தியஜ்ஜா²னிகாதீ³னம் பே⁴த³கரத⁴ம்மே த³ஸ்ஸேதும் ‘‘அனுத்தரே ஜா²னத⁴ம்மா’’த்யாதி³ வுத்தம். அனுத்தரே சித்தே விதக்கவிசாரபீதிஸுக²வஸேன ஜா²னத⁴ம்மா விஸேஸகா பே⁴த³கா. மஜ்ஜி²மே மஹக்³க³தே அப்பமஞ்ஞா, ஜா²னத⁴ம்மா ச. பரித்தேஸு காமாவசரேஸு விரதீ, ஞாணபீதீ ச அப்பமஞ்ஞா ச விஸேஸகா, தத்த² விரதீ குஸலேஹி விபாககிரியானம் விஸேஸகா, அப்பமஞ்ஞா குஸலகிரியேஹி விபாகானம், ஞாணபீதீ பன தீஸு பட²மயுக³ளாதீ³ஹி து³தியயுக³ளாதீ³னந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

காமாவசரஸோப⁴னசித்தஸங்க³ஹனயவண்ணனா நிட்டி²தா.

அகுஸலசித்தஸங்க³ஹனயவண்ணனா

44. து³தியே அஸங்கா²ரிகேதி தி³ட்டி²விப்பயுத்தே அஸங்கா²ரிகே லோப⁴மானேன ததே²வ அஞ்ஞஸமானா, அகுஸலஸாதா⁴ரணா ச ஏகூனவீஸதி த⁴ம்மாதி ஸம்ப³ந்தோ⁴.

45. ததியேதி உபேக்கா²ஸஹக³ததி³ட்டி²ஸம்பயுத்தே அஸங்கா²ரிகே.

46. சதுத்தே²தி தி³ட்டி²விப்பயுத்தே அஸங்கா²ரிகே.

47. இஸ்ஸாமச்ச²ரியகுக்குச்சானி பனேத்த² பச்சேகமேவ யோஜேதப்³பா³னி பி⁴ன்னாரம்மணத்தாயேவாதி அதி⁴ப்பாயோ.

50. அதி⁴மோக்க²ஸ்ஸ நிச்ச²யாகாரப்பவத்திதோ த்³வேள்ஹகஸபா⁴வே விசிகிச்சா²சித்தே ஸம்ப⁴வோ நத்தீ²தி ‘‘அதி⁴மோக்க²விரஹிதா’’தி வுத்தம்.

51. ஏகூனவீஸதி பட²மது³தியஅஸங்கா²ரிகேஸு, அட்டா²ரஸ ததியசதுத்த²அஸங்கா²ரிகேஸு, வீஸ பஞ்சமே அஸங்கா²ரிகே, ஏகவீஸ பட²மது³தியஸஸங்கா²ரிகேஸு, வீஸதி ததியசதுத்த²ஸஸங்கா²ரிகேஸு, த்³வாவீஸ பஞ்சமே ஸஸங்கா²ரிகே, பன்னரஸ மோமூஹத்³வயேதி ஏவம் அகுஸலே ஸத்ததா⁴ டி²தாதி யோஜனா.

52. ஸாதா⁴ரணாதி அகுஸலானம் ஸப்³பே³ஸமேவ ஸாதா⁴ரணபூ⁴தா சத்தாரோ ஸமானா ச ச²ந்த³பீதிஅதி⁴மோக்க²வஜ்ஜிதா அஞ்ஞஸமானா அபரே த³ஸாதி ஏதே சுத்³த³ஸ த⁴ம்மா ஸப்³பா³குஸலயோகி³னோதி பவுச்சந்தீதி யோஜனா.

அகுஸலசித்தஸங்க³ஹனயவண்ணனா நிட்டி²தா.

அஹேதுகசித்தஸங்க³ஹனயவண்ணனா

54. ‘‘ததா²’’தி இமினா அஞ்ஞஸமானே பச்சாமஸதி.

56. மனோவிஞ்ஞாணதா⁴துயா விய விஸிட்ட²மனனகிச்சாயோக³தோ மனனமத்தா தா⁴தூதி மனோதா⁴து. அஹேதுகபடிஸந்தி⁴யுக³ளேதி உபேக்கா²ஸந்தீரணத்³வயே.

58. த்³வாத³ஸ ஹஸனசித்தே, ஏகாத³ஸ வோட்ட²ப்³ப³னஸுக²ஸந்தீரணேஸு, த³ஸ மனோதா⁴துத்திகாஹேதுகபடிஸந்தி⁴யுக³ளவஸேன பஞ்சஸு, ஸத்த த்³விபஞ்சவிஞ்ஞாணேஸூதி அட்டா²ரஸாஹேதுகேஸு சித்துப்பாதே³ஸு ஸங்க³ஹோ சதுப்³பி³தோ⁴ ஹோதீதி யோஜனா.

59. தேத்திம்ஸவித⁴ஸங்க³ஹோதி அனுத்தரே பஞ்ச, ததா² மஹக்³க³தே, காமாவசரஸோப⁴னே த்³வாத³ஸ, அகுஸலே ஸத்த, அஹேதுகே சத்தாரோதி தேத்திம்ஸவித⁴ஸங்க³ஹோ.

60. இத்த²ம் யதா²வுத்தனயேன சித்தாவியுத்தானம் சேதஸிகானம் சித்தபரிச்சே²த³வஸேன வுத்தம் ஸம்பயோக³ஞ்ச சேதஸிகராஸிபரிச்சே²த³வஸேன வுத்தம் ஸங்க³ஹஞ்ச ஞத்வா யதா²யோக³ம் சித்தேன ஸமம் பே⁴த³ம் உத்³தி³ஸே ‘‘ஸப்³ப³சித்தஸாதா⁴ரணா தாவ ஸத்த ஏகூனனவுதிசித்தேஸு உப்பஜ்ஜனதோ பச்சேகம் ஏகூனனவுதிவிதா⁴, பகிண்ணகேஸு விதக்கோ பஞ்சபஞ்ஞாஸசித்தேஸு உப்பஜ்ஜனதோ பஞ்சபஞ்ஞாஸவிதோ⁴’’த்யாதி³னா கதே²ய்யாதி அத்தோ².

அஹேதுகசித்தஸங்க³ஹனயவண்ணனா நிட்டி²தா.

இதி அபி⁴த⁴ம்மத்த²விபா⁴வினியா நாம அபி⁴த⁴ம்மத்த²ஸங்க³ஹவண்ணனாய

சேதஸிகபரிச்சே²த³வண்ணனா நிட்டி²தா.