3. மஹாவேத³ல்லஸுத்தம்

449. ஏவம் மே ஸுதம் – ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வா ஸாவத்தி²யம் விஹரதி ஜேதவனே அனாத²பிண்டி³கஸ்ஸ ஆராமே. அத² கோ² ஆயஸ்மா மஹாகோட்டி²கோ ஸாயன்ஹஸமயம் படிஸல்லானா வுட்டி²தோ யேனாயஸ்மா ஸாரிபுத்தோ தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா ஆயஸ்மதா ஸாரிபுத்தேன ஸத்³தி⁴ம் ஸம்மோதி³. ஸம்மோத³னீயம் கத²ம் ஸாரணீயம் வீதிஸாரேத்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³. ஏகமந்தம் நிஸின்னோ கோ² ஆயஸ்மா மஹாகோட்டி²கோ ஆயஸ்மந்தம் ஸாரிபுத்தம் ஏதத³வோச –

‘‘‘து³ப்பஞ்ஞோ து³ப்பஞ்ஞோ’தி, ஆவுஸோ, வுச்சதி. கித்தாவதா நு கோ², ஆவுஸோ, து³ப்பஞ்ஞோதி வுச்சதீ’’தி?

‘‘‘நப்பஜானாதி நப்பஜானாதீ’தி கோ², ஆவுஸோ, தஸ்மா து³ப்பஞ்ஞோதி வுச்சதி.

‘‘கிஞ்ச நப்பஜானாதி? ‘இத³ம் து³க்க²’ந்தி நப்பஜானாதி, ‘அயம் து³க்க²ஸமுத³யோ’தி நப்பஜானாதி, ‘அயம் து³க்க²னிரோதோ⁴’தி நப்பஜானாதி, ‘அயம் து³க்க²னிரோத⁴கா³மினீ படிபதா³’தி நப்பஜானாதி. ‘நப்பஜானாதி நப்பஜானாதீ’தி கோ², ஆவுஸோ, தஸ்மா து³ப்பஞ்ஞோதி வுச்சதீ’’தி.

‘‘‘ஸாதா⁴வுஸோ’தி கோ² ஆயஸ்மா மஹாகோட்டி²கோ ஆயஸ்மதோ ஸாரிபுத்தஸ்ஸ பா⁴ஸிதம் அபி⁴னந்தி³த்வா அனுமோதி³த்வா ஆயஸ்மந்தம் ஸாரிபுத்தம் உத்தரிம் பஞ்ஹம் அபுச்சி² –

‘‘‘பஞ்ஞவா பஞ்ஞவா’தி, ஆவுஸோ, வுச்சதி. கித்தாவதா நு கோ², ஆவுஸோ, பஞ்ஞவாதி வுச்சதீ’’தி?

‘‘‘பஜானாதி பஜானாதீ’தி கோ², ஆவுஸோ, தஸ்மா பஞ்ஞவாதி வுச்சதி.

‘‘கிஞ்ச பஜானாதி? ‘இத³ம் து³க்க²’ந்தி பஜானாதி, ‘அயம் து³க்க²ஸமுத³யோ’தி பஜானாதி, ‘அயம் து³க்க²னிரோதோ⁴’தி பஜானாதி, ‘அயம் து³க்க²னிரோத⁴கா³மினீ படிபதா³’தி பஜானாதி. ‘பஜானாதி பஜானாதீ’தி கோ², ஆவுஸோ, தஸ்மா பஞ்ஞவாதி வுச்சதீ’’தி.

‘‘‘விஞ்ஞாணம் விஞ்ஞாண’ந்தி, ஆவுஸோ, வுச்சதி. கித்தாவதா நு கோ², ஆவுஸோ, விஞ்ஞாணந்தி வுச்சதீ’’தி?

‘‘‘விஜானாதி விஜானாதீ’தி கோ², ஆவுஸோ, தஸ்மா விஞ்ஞாணந்தி வுச்சதி.

‘‘கிஞ்ச விஜானாதி? ஸுக²ந்திபி விஜானாதி, து³க்க²ந்திபி விஜானாதி, அது³க்க²மஸுக²ந்திபி விஜானாதி. ‘விஜானாதி விஜானாதீ’தி கோ², ஆவுஸோ, தஸ்மா விஞ்ஞாணந்தி வுச்சதீ’’தி.

‘‘யா சாவுஸோ, பஞ்ஞா யஞ்ச விஞ்ஞாணம் – இமே த⁴ம்மா ஸம்ஸட்டா² உதா³ஹு விஸம்ஸட்டா²? லப்³பா⁴ ச பனிமேஸம் த⁴ம்மானம் வினிப்³பு⁴ஜித்வா [வினிப்³பு⁴ஜ்ஜித்வா வினிப்³பு⁴ஜ்ஜித்வா (க.)] வினிப்³பு⁴ஜித்வா நானாகரணம் பஞ்ஞாபேது’’ந்தி? ‘‘யா சாவுஸோ, பஞ்ஞா யஞ்ச விஞ்ஞாணம் – இமே த⁴ம்மா ஸம்ஸட்டா², நோ விஸம்ஸட்டா². ந ச லப்³பா⁴ இமேஸம் த⁴ம்மானம் வினிப்³பு⁴ஜித்வா வினிப்³பு⁴ஜித்வா நானாகரணம் பஞ்ஞாபேதும். யம் ஹாவுஸோ [யஞ்சாவுஸோ (ஸ்யா. கம். க.)], பஜானாதி தம் விஜானாதி, யம் விஜானாதி தம் பஜானாதி. தஸ்மா இமே த⁴ம்மா ஸம்ஸட்டா², நோ விஸம்ஸட்டா². ந ச லப்³பா⁴ இமேஸம் த⁴ம்மானம் வினிப்³பு⁴ஜித்வா வினிப்³பு⁴ஜித்வா நானாகரணம் பஞ்ஞாபேது’’ந்தி.

‘‘யா சாவுஸோ, பஞ்ஞா யஞ்ச விஞ்ஞாணம் – இமேஸம் த⁴ம்மானம் ஸம்ஸட்டா²னம் நோ விஸம்ஸட்டா²னம் கிம் நானாகரண’’ந்தி? ‘‘யா சாவுஸோ, பஞ்ஞா யஞ்ச விஞ்ஞாணம் – இமேஸம் த⁴ம்மானம் ஸம்ஸட்டா²னம் நோ விஸம்ஸட்டா²னம் பஞ்ஞா பா⁴வேதப்³பா³, விஞ்ஞாணம் பரிஞ்ஞேய்யம். இத³ம் நேஸம் நானாகரண’’ந்தி.

450. ‘‘‘வேத³னா வேத³னா’தி, ஆவுஸோ, வுச்சதி. கித்தாவதா நு கோ², ஆவுஸோ, வேத³னாதி வுச்சதீ’’தி?

‘‘‘வேதே³தி வேதே³தீ’தி கோ², ஆவுஸோ, தஸ்மா வேத³னாதி வுச்சதி.

‘‘கிஞ்ச வேதே³தி? ஸுக²ம்பி வேதே³தி, து³க்க²ம்பி வேதே³தி, அது³க்க²மஸுக²ம்பி வேதே³தி. ‘வேதே³தி வேதே³தீ’தி கோ², ஆவுஸோ, தஸ்மா வேத³னாதி வுச்சதீ’’தி.

‘‘‘ஸஞ்ஞா ஸஞ்ஞா’தி, ஆவுஸோ, வுச்சதி. கித்தாவதா நு கோ², ஆவுஸோ, ஸஞ்ஞாதி வுச்சதீ’’தி?

‘‘‘ஸஞ்ஜானாதி ஸஞ்ஜானாதீ’தி கோ², ஆவுஸோ, தஸ்மா ஸஞ்ஞாதி வுச்சதி.

‘‘கிஞ்ச ஸஞ்ஜானாதி? நீலகம்பி ஸஞ்ஜானாதி, பீதகம்பி ஸஞ்ஜானாதி, லோஹிதகம்பி ஸஞ்ஜானாதி, ஓதா³தம்பி ஸஞ்ஜானாதி. ‘ஸஞ்ஜானாதி ஸஞ்ஜானாதீ’தி கோ², ஆவுஸோ, தஸ்மா ஸஞ்ஞாதி வுச்சதீ’’தி.

‘‘யா சாவுஸோ, வேத³னா யா ச ஸஞ்ஞா யஞ்ச விஞ்ஞாணம் – இமே த⁴ம்மா ஸம்ஸட்டா² உதா³ஹு விஸம்ஸட்டா²? லப்³பா⁴ ச பனிமேஸம் த⁴ம்மானம் வினிப்³பு⁴ஜித்வா வினிப்³பு⁴ஜித்வா நானாகரணம் பஞ்ஞாபேது’’ந்தி? ‘‘யா சாவுஸோ, வேத³னா யா ச ஸஞ்ஞா யஞ்ச விஞ்ஞாணம் – இமே த⁴ம்மா ஸம்ஸட்டா², நோ விஸம்ஸட்டா². ந ச லப்³பா⁴ இமேஸம் த⁴ம்மானம் வினிப்³பு⁴ஜித்வா வினிப்³பு⁴ஜித்வா நானாகரணம் பஞ்ஞாபேதும். யம் ஹாவுஸோ [யஞ்சாவுஸோ (ஸ்யா. கம். க.)], வேதே³தி தம் ஸஞ்ஜானாதி, யம் ஸஞ்ஜானாதி தம் விஜானாதி. தஸ்மா இமே த⁴ம்மா ஸம்ஸட்டா² நோ விஸம்ஸட்டா². ந ச லப்³பா⁴ இமேஸம் த⁴ம்மானம் வினிப்³பு⁴ஜித்வா வினிப்³பு⁴ஜித்வா நானாகரணம் பஞ்ஞாபேது’’ந்தி.

451. ‘‘நிஸ்ஸட்டே²ன ஹாவுஸோ [நிஸ்ஸட்டே²ன பனாவுஸோ (?)], பஞ்சஹி இந்த்³ரியேஹி பரிஸுத்³தே⁴ன மனோவிஞ்ஞாணேன கிம் நேய்ய’’ந்தி?

‘‘நிஸ்ஸட்டே²ன ஆவுஸோ, பஞ்சஹி இந்த்³ரியேஹி பரிஸுத்³தே⁴ன மனோவிஞ்ஞாணேன ‘அனந்தோ ஆகாஸோ’தி ஆகாஸானஞ்சாயதனம் நேய்யம், ‘அனந்தம் விஞ்ஞாண’ந்தி விஞ்ஞாணஞ்சாயதனம் நேய்யம், ‘நத்தி² கிஞ்சீ’தி ஆகிஞ்சஞ்ஞாயதனம் நேய்ய’’ந்தி.

‘‘நேய்யம் பனாவுஸோ, த⁴ம்மம் கேன பஜானாதீ’’தி?

‘‘நேய்யம் கோ², ஆவுஸோ, த⁴ம்மம் பஞ்ஞாசக்கு²னா பஜானாதீ’’தி.

‘‘பஞ்ஞா பனாவுஸோ, கிமத்தி²யா’’தி?

‘‘பஞ்ஞா கோ², ஆவுஸோ, அபி⁴ஞ்ஞத்தா² பரிஞ்ஞத்தா² பஹானத்தா²’’தி.

452. ‘‘கதி பனாவுஸோ, பச்சயா ஸம்மாதி³ட்டி²யா உப்பாதா³யா’’தி?

‘‘த்³வே கோ², ஆவுஸோ, பச்சயா ஸம்மாதி³ட்டி²யா உப்பாதா³ய – பரதோ ச கோ⁴ஸோ, யோனிஸோ ச மனஸிகாரோ. இமே கோ², ஆவுஸோ, த்³வே பச்சயா ஸம்மாதி³ட்டி²யா உப்பாதா³யா’’தி.

‘‘கதிஹி பனாவுஸோ, அங்கே³ஹி அனுக்³க³ஹிதா ஸம்மாதி³ட்டி² சேதோவிமுத்திப²லா ச ஹோதி சேதோவிமுத்திப²லானிஸம்ஸா ச, பஞ்ஞாவிமுத்திப²லா ச ஹோதி பஞ்ஞாவிமுத்திப²லானிஸம்ஸா சா’’தி?

‘‘பஞ்சஹி கோ², ஆவுஸோ, அங்கே³ஹி அனுக்³க³ஹிதா ஸம்மாதி³ட்டி² சேதோவிமுத்திப²லா ச ஹோதி சேதோவிமுத்திப²லானிஸம்ஸா ச, பஞ்ஞாவிமுத்திப²லா ச ஹோதி பஞ்ஞாவிமுத்திப²லானிஸம்ஸா ச. இதா⁴வுஸோ, ஸம்மாதி³ட்டி² ஸீலானுக்³க³ஹிதா ச ஹோதி, ஸுதானுக்³க³ஹிதா ச ஹோதி, ஸாகச்சா²னுக்³க³ஹிதா ச ஹோதி, ஸமதா²னுக்³க³ஹிதா ச ஹோதி, விபஸ்ஸனானுக்³க³ஹிதா ச ஹோதி. இமேஹி கோ², ஆவுஸோ, பஞ்சஹங்கே³ஹி அனுக்³க³ஹிதா ஸம்மாதி³ட்டி² சேதோவிமுத்திப²லா ச ஹோதி சேதோவிமுத்திப²லானிஸம்ஸா ச, பஞ்ஞாவிமுத்திப²லா ச ஹோதி பஞ்ஞாவிமுத்திப²லானிஸம்ஸா சா’’தி.

453. ‘‘கதி பனாவுஸோ, ப⁴வா’’தி?

‘‘தயோமே, ஆவுஸோ, ப⁴வா – காமப⁴வோ, ரூபப⁴வோ, அரூபப⁴வோ’’தி.

‘‘கத²ம் பனாவுஸோ, ஆயதிம் புனப்³ப⁴வாபி⁴னிப்³ப³த்தி ஹோதீ’’தி?

‘‘அவிஜ்ஜானீவரணானம் கோ², ஆவுஸோ, ஸத்தானம் தண்ஹாஸம்யோஜனானம் தத்ரதத்ராபி⁴னந்த³னா – ஏவம் ஆயதிம் புனப்³ப⁴வாபி⁴னிப்³ப³த்தி ஹோதீ’’தி.

‘‘கத²ம் பனாவுஸோ, ஆயதிம் புனப்³ப⁴வாபி⁴னிப்³ப³த்தி ந ஹோதீ’’தி?

‘‘அவிஜ்ஜாவிராகா³ கோ², ஆவுஸோ, விஜ்ஜுப்பாதா³ தண்ஹானிரோதா⁴ – ஏவம் ஆயதிம் புனப்³ப⁴வாபி⁴னிப்³ப³த்தி ந ஹோதீ’’தி.

454. ‘‘கதமம் பனாவுஸோ, பட²மம் ஜா²ன’’ந்தி?

‘‘இதா⁴வுஸோ, பி⁴க்கு² விவிச்சேவ காமேஹி விவிச்ச அகுஸலேஹி த⁴ம்மேஹி ஸவிதக்கம் ஸவிசாரம் விவேகஜம் பீதிஸுக²ம் பட²மம் ஜா²னம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி – இத³ம் வுச்சதி, ஆவுஸோ, பட²மம் ஜா²ன’’ந்தி.

‘‘பட²மம் பனாவுஸோ, ஜா²னம் கதிஅங்கி³க’’ந்தி?

‘‘பட²மம் கோ², ஆவுஸோ, ஜா²னம் பஞ்சங்கி³கம். இதா⁴வுஸோ, பட²மம் ஜா²னம் ஸமாபன்னஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ விதக்கோ ச வத்ததி, விசாரோ ச பீதி ச ஸுக²ஞ்ச சித்தேகக்³க³தா ச. பட²மம் கோ², ஆவுஸோ, ஜா²னம் ஏவம் பஞ்சங்கி³க’’ந்தி.

‘‘பட²மம் பனாவுஸோ, ஜா²னம் கதங்க³விப்பஹீனம் கதங்க³ஸமன்னாக³த’’ந்தி?

‘‘பட²மம் கோ², ஆவுஸோ, ஜா²னம் பஞ்சங்க³விப்பஹீனம், பஞ்சங்க³ஸமன்னாக³தம். இதா⁴வுஸோ, பட²மம் ஜா²னம் ஸமாபன்னஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ காமச்ச²ந்தோ³ பஹீனோ ஹோதி, ப்³யாபாதோ³ பஹீனோ ஹோதி, தீ²னமித்³த⁴ம் பஹீனம் ஹோதி, உத்³த⁴ச்சகுக்குச்சம் பஹீனம் ஹோதி, விசிகிச்சா² பஹீனா ஹோதி; விதக்கோ ச வத்ததி, விசாரோ ச பீதி ச ஸுக²ஞ்ச சித்தேகக்³க³தா ச. பட²மம் கோ², ஆவுஸோ, ஜா²னம் ஏவம் பஞ்சங்க³விப்பஹீனம் பஞ்சங்க³ஸமன்னாக³த’’ந்தி.

455. ‘‘பஞ்சிமானி, ஆவுஸோ, இந்த்³ரியானி நானாவிஸயானி நானாகோ³சரானி, ந அஞ்ஞமஞ்ஞஸ்ஸ கோ³சரவிஸயம் பச்சனுபோ⁴ந்தி, ஸேய்யதி²த³ம் – சக்கு²ந்த்³ரியம், ஸோதிந்த்³ரியம், கா⁴னிந்த்³ரியம், ஜிவ்ஹிந்த்³ரியம், காயிந்த்³ரியம். இமேஸம் கோ², ஆவுஸோ, பஞ்சன்னம் இந்த்³ரியானம் நானாவிஸயானம் நானாகோ³சரானம், ந அஞ்ஞமஞ்ஞஸ்ஸ கோ³சரவிஸயம் பச்சனுபோ⁴ந்தானம், கிம் படிஸரணம், கோ ச நேஸம் கோ³சரவிஸயம் பச்சனுபோ⁴தீ’’தி?

‘‘பஞ்சிமானி, ஆவுஸோ, இந்த்³ரியானி நானாவிஸயானி நானாகோ³சரானி, ந அஞ்ஞமஞ்ஞஸ்ஸ கோ³சரவிஸயம் பச்சனுபோ⁴ந்தி, ஸேய்யதி²த³ம் – சக்கு²ந்த்³ரியம், ஸோதிந்த்³ரியம், கா⁴னிந்த்³ரியம், ஜிவ்ஹிந்த்³ரியம், காயிந்த்³ரியம். இமேஸம் கோ², ஆவுஸோ, பஞ்சன்னம் இந்த்³ரியானம் நானாவிஸயானம் நானாகோ³சரானம், ந அஞ்ஞமஞ்ஞஸ்ஸ கோ³சரவிஸயம் பச்சனுபோ⁴ந்தானம், மனோ படிஸரணம், மனோ ச நேஸம் கோ³சரவிஸயம் பச்சனுபோ⁴தீ’’தி.

456. ‘‘பஞ்சிமானி, ஆவுஸோ, இந்த்³ரியானி, ஸேய்யதி²த³ம் – சக்கு²ந்த்³ரியம், ஸோதிந்த்³ரியம், கா⁴னிந்த்³ரியம், ஜிவ்ஹிந்த்³ரியம், காயிந்த்³ரியம். இமானி கோ², ஆவுஸோ, பஞ்சிந்த்³ரியானி கிம் படிச்ச திட்ட²ந்தீ’’தி?

‘‘பஞ்சிமானி, ஆவுஸோ, இந்த்³ரியானி, ஸேய்யதி²த³ம் – சக்கு²ந்த்³ரியம், ஸோதிந்த்³ரியம், கா⁴னிந்த்³ரியம், ஜிவ்ஹிந்த்³ரியம், காயிந்த்³ரியம். இமானி கோ², ஆவுஸோ, பஞ்சிந்த்³ரியானி ஆயும் படிச்ச திட்ட²ந்தீ’’தி.

‘‘ஆயு பனாவுஸோ, கிம் படிச்ச திட்ட²தீ’’தி?

‘‘ஆயு உஸ்மம் படிச்ச திட்ட²தீ’’தி.

‘‘உஸ்மா பனாவுஸோ, கிம் படிச்ச திட்ட²தீ’’தி?

‘‘உஸ்மா ஆயும் படிச்ச திட்ட²தீ’’தி.

‘‘இதா³னேவ கோ² மயம், ஆவுஸோ, ஆயஸ்மதோ ஸாரிபுத்தஸ்ஸ பா⁴ஸிதம் ஏவம் ஆஜானாம – ‘ஆயு உஸ்மம் படிச்ச திட்ட²தீ’தி. இதா³னேவ பன மயம், ஆவுஸோ, ஆயஸ்மதோ ஸாரிபுத்தஸ்ஸ பா⁴ஸிதம் ஏவம் ஆஜானாம – ‘உஸ்மா ஆயும் படிச்ச திட்ட²தீ’தி.

‘‘யதா² கத²ம் பனாவுஸோ, இமஸ்ஸ பா⁴ஸிதஸ்ஸ அத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³’’தி?

‘‘தேன ஹாவுஸோ, உபமம் தே கரிஸ்ஸாமி; உபமாயபிதே⁴கச்சே விஞ்ஞூ புரிஸா பா⁴ஸிதஸ்ஸ அத்த²ம் ஆஜானந்தி. ஸேய்யதா²பி, ஆவுஸோ, தேலப்பதீ³பஸ்ஸ ஜா²யதோ அச்சிம் படிச்ச ஆபா⁴ பஞ்ஞாயதி, ஆப⁴ம் படிச்ச அச்சி பஞ்ஞாயதி; ஏவமேவ கோ², ஆவுஸோ, ஆயு உஸ்மம் படிச்ச திட்ட²தி, உஸ்மா ஆயும் படிச்ச திட்ட²தீ’’தி.

457. ‘‘தேவ நு கோ², ஆவுஸோ, ஆயுஸங்கா²ரா, தே வேத³னியா த⁴ம்மா உதா³ஹு அஞ்ஞே ஆயுஸங்கா²ரா அஞ்ஞே வேத³னியா த⁴ம்மா’’தி? ‘‘ந கோ², ஆவுஸோ, தேவ ஆயுஸங்கா²ரா தே வேத³னியா த⁴ம்மா. தே ச ஹாவுஸோ, ஆயுஸங்கா²ரா அப⁴விம்ஸு தே வேத³னியா த⁴ம்மா, ந யித³ம் ஸஞ்ஞாவேத³யிதனிரோத⁴ம் ஸமாபன்னஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ வுட்டா²னம் பஞ்ஞாயேத². யஸ்மா ச கோ², ஆவுஸோ, அஞ்ஞே ஆயுஸங்கா²ரா அஞ்ஞே வேத³னியா த⁴ம்மா, தஸ்மா ஸஞ்ஞாவேத³யிதனிரோத⁴ம் ஸமாபன்னஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ வுட்டா²னம் பஞ்ஞாயதீ’’தி.

‘‘யதா³ நு கோ², ஆவுஸோ, இமம் காயம் கதி த⁴ம்மா ஜஹந்தி; அதா²யம் காயோ உஜ்ஜி²தோ அவக்கி²த்தோ ஸேதி, யதா² கட்ட²ம் அசேதன’’ந்தி?

‘‘யதா³ கோ², ஆவுஸோ, இமம் காயம் தயோ த⁴ம்மா ஜஹந்தி – ஆயு உஸ்மா ச விஞ்ஞாணம்; அதா²யம் காயோ உஜ்ஜி²தோ அவக்கி²த்தோ ஸேதி, யதா² கட்ட²ம் அசேதன’’ந்தி.

‘‘ய்வாயம், ஆவுஸோ, மதோ காலங்கதோ, யோ சாயம் பி⁴க்கு² ஸஞ்ஞாவேத³யிதனிரோத⁴ம் ஸமாபன்னோ – இமேஸம் கிம் நானாகரண’’ந்தி?

‘‘ய்வாயம், ஆவுஸோ, மதோ காலங்கதோ தஸ்ஸ காயஸங்கா²ரா நிருத்³தா⁴ படிப்பஸ்ஸத்³தா⁴, வசீஸங்கா²ரா நிருத்³தா⁴ படிப்பஸ்ஸத்³தா⁴, சித்தஸங்கா²ரா நிருத்³தா⁴ படிப்பஸ்ஸத்³தா⁴, ஆயு பரிக்கீ²ணோ, உஸ்மா வூபஸந்தா, இந்த்³ரியானி பரிபி⁴ன்னானி. யோ சாயம் பி⁴க்கு² ஸஞ்ஞாவேத³யிதனிரோத⁴ம் ஸமாபன்னோ தஸ்ஸபி காயஸங்கா²ரா நிருத்³தா⁴ படிப்பஸ்ஸத்³தா⁴, வசீஸங்கா²ரா நிருத்³தா⁴ படிப்பஸ்ஸத்³தா⁴, சித்தஸங்கா²ரா நிருத்³தா⁴ படிப்பஸ்ஸத்³தா⁴, ஆயு ந பரிக்கீ²ணோ, உஸ்மா அவூபஸந்தா, இந்த்³ரியானி விப்பஸன்னானி. ய்வாயம், ஆவுஸோ, மதோ காலங்கதோ, யோ சாயம் பி⁴க்கு² ஸஞ்ஞாவேத³யிதனிரோத⁴ம் ஸமாபன்னோ – இத³ம் நேஸம் நானாகரண’’ந்தி.

458. ‘‘கதி பனாவுஸோ, பச்சயா அது³க்க²மஸுகா²ய சேதோவிமுத்தியா ஸமாபத்தியா’’தி?

‘‘சத்தாரோ கோ², ஆவுஸோ, பச்சயா அது³க்க²மஸுகா²ய சேதோவிமுத்தியா ஸமாபத்தியா. இதா⁴வுஸோ, பி⁴க்கு² ஸுக²ஸ்ஸ ச பஹானா து³க்க²ஸ்ஸ ச பஹானா புப்³பே³வ ஸோமனஸ்ஸதோ³மனஸ்ஸானம் அத்த²ங்க³மா அது³க்க²மஸுக²ம் உபேக்கா²ஸதிபாரிஸுத்³தி⁴ம் சதுத்த²ம் ஜா²னம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி. இமே கோ², ஆவுஸோ, சத்தாரோ பச்சயா அது³க்க²மஸுகா²ய சேதோவிமுத்தியா ஸமாபத்தியா’’தி.

‘‘கதி பனாவுஸோ, பச்சயா அனிமித்தாய சேதோவிமுத்தியா ஸமாபத்தியா’’தி?

‘‘த்³வே கோ², ஆவுஸோ, பச்சயா அனிமித்தாய சேதோவிமுத்தியா ஸமாபத்தியா – ஸப்³ப³னிமித்தானஞ்ச அமனஸிகாரோ, அனிமித்தாய ச தா⁴துயா மனஸிகாரோ. இமே கோ², ஆவுஸோ, த்³வே பச்சயா அனிமித்தாய சேதோவிமுத்தியா ஸமாபத்தியா’’தி.

‘‘கதி பனாவுஸோ, பச்சயா அனிமித்தாய சேதோவிமுத்தியா டி²தியா’’தி?

‘‘தயோ கோ², ஆவுஸோ, பச்சயா அனிமித்தாய சேதோவிமுத்தியா டி²தியா – ஸப்³ப³னிமித்தானஞ்ச அமனஸிகாரோ, அனிமித்தாய ச தா⁴துயா மனஸிகாரோ, புப்³பே³ ச அபி⁴ஸங்கா²ரோ. இமே கோ², ஆவுஸோ, தயோ பச்சயா அனிமித்தாய சேதோவிமுத்தியா டி²தியா’’தி.

‘‘கதி பனாவுஸோ, பச்சயா அனிமித்தாய சேதோவிமுத்தியா வுட்டா²னாயா’’தி?

‘‘த்³வே கோ², ஆவுஸோ, பச்சயா அனிமித்தாய சேதோவிமுத்தியா வுட்டா²னாய – ஸப்³ப³னிமித்தானஞ்ச மனஸிகாரோ, அனிமித்தாய ச தா⁴துயா அமனஸிகாரோ. இமே கோ², ஆவுஸோ, த்³வே பச்சயா அனிமித்தாய சேதோவிமுத்தியா வுட்டா²னாயா’’தி.

459. ‘‘யா சாயம், ஆவுஸோ, அப்பமாணா சேதோவிமுத்தி, யா ச ஆகிஞ்சஞ்ஞா சேதோவிமுத்தி, யா ச ஸுஞ்ஞதா சேதோவிமுத்தி, யா ச அனிமித்தா சேதோவிமுத்தி – இமே த⁴ம்மா நானாத்தா² சேவ நானாப்³யஞ்ஜனா ச உதா³ஹு ஏகத்தா² ப்³யஞ்ஜனமேவ நான’’ந்தி?

‘‘யா சாயம், ஆவுஸோ, அப்பமாணா சேதோவிமுத்தி, யா ச ஆகிஞ்சஞ்ஞா சேதோவிமுத்தி, யா ச ஸுஞ்ஞதா சேதோவிமுத்தி, யா ச அனிமித்தா சேதோவிமுத்தி – அத்தி² கோ², ஆவுஸோ, பரியாயோ யம் பரியாயம் ஆக³ம்ம இமே த⁴ம்மா நானாத்தா² சேவ நானாப்³யஞ்ஜனா ச; அத்தி² ச கோ², ஆவுஸோ, பரியாயோ யம் பரியாயம் ஆக³ம்ம இமே த⁴ம்மா ஏகத்தா², ப்³யஞ்ஜனமேவ நானம்’’.

‘‘கதமோ சாவுஸோ, பரியாயோ யம் பரியாயம் ஆக³ம்ம இமே த⁴ம்மா நானாத்தா² சேவ நானாப்³யஞ்ஜனா ச’’?

‘‘இதா⁴வுஸோ, பி⁴க்கு² மேத்தாஸஹக³தேன சேதஸா ஏகம் தி³ஸம் ப²ரித்வா விஹரதி, ததா² து³தியம், ததா² ததியம், ததா² சதுத்த²ம். இதி உத்³த⁴மதோ⁴ திரியம் ஸப்³ப³தி⁴ ஸப்³ப³த்ததாய ஸப்³பா³வந்தம் லோகம் மேத்தாஸஹக³தேன சேதஸா விபுலேன மஹக்³க³தேன அப்பமாணேன அவேரேன அப்³யாப³ஜ்ஜே²ன ப²ரித்வா விஹரதி. கருணாஸஹக³தேன சேதஸா…பே… முதி³தாஸஹக³தேன சேதஸா… உபேக்கா²ஸஹக³தேன சேதஸா ஏகம் தி³ஸம் ப²ரித்வா விஹரதி, ததா² து³தியம், ததா² ததியம், ததா² சதுத்த²ம். இதி உத்³த⁴மதோ⁴ திரியம் ஸப்³ப³தி⁴ ஸப்³ப³த்ததாய ஸப்³பா³வந்தம் லோகம் உபேக்கா²ஸஹக³தேன சேதஸா விபுலேன மஹக்³க³தேன அப்பமாணேன அவேரேன அப்³யாப³ஜ்ஜே²ன ப²ரித்வா விஹரதி. அயம் வுச்சதாவுஸோ, அப்பமாணா சேதோவிமுத்தி’’.

‘‘கதமா சாவுஸோ, ஆகிஞ்சஞ்ஞா சேதோவிமுத்தி’’?

‘‘இதா⁴வுஸோ, பி⁴க்கு² ஸப்³ப³ஸோ விஞ்ஞாணஞ்சாயதனம் ஸமதிக்கம்ம நத்தி² கிஞ்சீதி ஆகிஞ்சஞ்ஞாயதனம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி. அயம் வுச்சதாவுஸோ, ஆகிஞ்சஞ்ஞா சேதோவிமுத்தி’’.

‘‘கதமா சாவுஸோ, ஸுஞ்ஞதா சேதோவிமுத்தி’’?

‘‘இதா⁴வுஸோ, பி⁴க்கு² அரஞ்ஞக³தோ வா ருக்க²மூலக³தோ வா ஸுஞ்ஞாகா³ரக³தோ வா இதி படிஸஞ்சிக்க²தி – ‘ஸுஞ்ஞமித³ம் அத்தேன வா அத்தனியேன வா’தி. அயம் வுச்சதாவுஸோ, ஸுஞ்ஞதா சேதோவிமுத்தி’’.

‘‘கதமா சாவுஸோ, அனிமித்தா சேதோவிமுத்தி’’?

‘‘இதா⁴வுஸோ, பி⁴க்கு² ஸப்³ப³னிமித்தானம் அமனஸிகாரா அனிமித்தம் சேதோஸமாதி⁴ம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி. அயம் வுச்சதாவுஸோ, அனிமித்தா சேதோவிமுத்தி. அயம் கோ², ஆவுஸோ, பரியாயோ யம் பரியாயம் ஆக³ம்ம இமே த⁴ம்மா நானாத்தா² சேவ நானாப்³யஞ்ஜனா ச’’.

‘‘கதமோ சாவுஸோ, பரியாயோ யம் பரியாயம் ஆக³ம்ம இமே த⁴ம்மா ஏகத்தா² ப்³யஞ்ஜனமேவ நானம்’’?

‘‘ராகோ³ கோ², ஆவுஸோ, பமாணகரணோ, தோ³ஸோ பமாணகரணோ, மோஹோ பமாணகரணோ. தே கீ²ணாஸவஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ பஹீனா உச்சி²ன்னமூலா தாலாவத்து²கதா அனபா⁴வம்கதா ஆயதிம் அனுப்பாத³த⁴ம்மா. யாவதா கோ², ஆவுஸோ, அப்பமாணா சேதோவிமுத்தியோ, அகுப்பா தாஸம் சேதோவிமுத்தி அக்³க³மக்கா²யதி. ஸா கோ² பனாகுப்பா சேதோவிமுத்தி ஸுஞ்ஞா ராகே³ன, ஸுஞ்ஞா தோ³ஸேன, ஸுஞ்ஞா மோஹேன. ராகோ³ கோ², ஆவுஸோ, கிஞ்சனோ, தோ³ஸோ கிஞ்சனோ, மோஹோ கிஞ்சனோ. தே கீ²ணாஸவஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ பஹீனா உச்சி²ன்னமூலா தாலாவத்து²கதா அனபா⁴வம்கதா ஆயதிம் அனுப்பாத³த⁴ம்மா. யாவதா கோ², ஆவுஸோ, ஆகிஞ்சஞ்ஞா சேதோவிமுத்தியோ, அகுப்பா தாஸம் சேதோவிமுத்தி அக்³க³மக்கா²யதி. ஸா கோ² பனாகுப்பா சேதோவிமுத்தி ஸுஞ்ஞா ராகே³ன, ஸுஞ்ஞா தோ³ஸேன, ஸுஞ்ஞா மோஹேன. ராகோ³ கோ², ஆவுஸோ, நிமித்தகரணோ, தோ³ஸோ நிமித்தகரணோ, மோஹோ நிமித்தகரணோ. தே கீ²ணாஸவஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ பஹீனா உச்சி²ன்னமூலா தாலாவத்து²கதா அனபா⁴வம்கதா ஆயதிம் அனுப்பாத³த⁴ம்மா. யாவதா கோ², ஆவுஸோ, அனிமித்தா சேதோவிமுத்தியோ, அகுப்பா தாஸம் சேதோவிமுத்தி அக்³க³மக்கா²யதி. ஸா கோ² பனாகுப்பா சேதோவிமுத்தி ஸுஞ்ஞா ராகே³ன, ஸுஞ்ஞா தோ³ஸேன, ஸுஞ்ஞா மோஹேன. அயம் கோ², ஆவுஸோ, பரியாயோ யம் பரியாயம் ஆக³ம்ம இமே த⁴ம்மா ஏகத்தா² ப்³யஞ்ஜனமேவ நான’’ந்தி.

இத³மவோசாயஸ்மா ஸாரிபுத்தோ. அத்தமனோ ஆயஸ்மா மஹாகோட்டி²கோ ஆயஸ்மதோ ஸாரிபுத்தஸ்ஸ பா⁴ஸிதம் அபி⁴னந்தீ³தி.

மஹாவேத³ல்லஸுத்தம் நிட்டி²தம் ததியம்.