10. விதக்கஸண்டா²னஸுத்தவண்ணனா

216. ஏவம் மே ஸுதந்தி விதக்கஸண்டா²னஸுத்தம். தத்த² அதி⁴சித்தமனுயுத்தேனாதி த³ஸகுஸலகம்மபத²வஸேன உப்பன்னம் சித்தம் சித்தமேவ, விபஸ்ஸனாபாத³கஅட்ட²ஸமாபத்திசித்தம் ததோ சித்ததோ அதி⁴கம் சித்தந்தி அதி⁴சித்தம். அனுயுத்தேனாதி தம் அதி⁴சித்தம் அனுயுத்தேன, தத்த² யுத்தப்பயுத்தேனாதி அத்தோ².

தத்ராயம் பி⁴க்கு² புரேப⁴த்தம் பிண்டா³ய சரித்வா பச்சா²ப⁴த்தம் பிண்ட³பாதப்படிக்கந்தோ நிஸீத³னம் ஆதா³ய அஸுகஸ்மிம் ருக்க²மூலே வா வனஸண்டே³ வா பப்³ப³தபாதே³ வா பப்³பா⁴ரே வா ஸமணத⁴ம்மம் கரிஸ்ஸாமீதி நிக்க²மந்தோபி, தத்த² க³ந்த்வா ஹத்தே²ஹி வா பாதே³ஹி வா நிஸஜ்ஜட்டா²னதோ திணபண்ணானி அபனேந்தோபி அதி⁴சித்தம் அனுயுத்தோயேவ. நிஸீதி³த்வா பன ஹத்த²பாதே³ தோ⁴வித்வா பல்லங்கம் ஆபு⁴ஜித்வா மூலகம்மட்டா²னம் க³ஹேத்வா விஹரந்தோபி அதி⁴சித்தம் அனுயுத்தோயேவ.

நிமித்தானீதி காரணானி. காலேன காலந்தி ஸமயே ஸமயே. ந நு ச கம்மட்டா²னம் நாம முஹுத்தம்பி அச²ட்³டே³த்வா நிரந்தரம் மனஸிகாதப்³ப³ம், கஸ்மா ப⁴க³வா ‘‘காலேன கால’’ந்தி ஆஹாதி. பாளியஞ்ஹி அட்ட²திம்ஸ கம்மட்டா²னானி விப⁴த்தானி, தேஸு பி⁴க்கு²னா அத்தனோ சித்தருசிதம் கம்மட்டா²னம் க³ஹேத்வா நிஸின்னேன யாவ கோசிதே³வ உபக்கிலேஸோ நுப்பஜ்ஜதி, தாவ இமேஸம் நிமித்தானம் மனஸிகாரகிச்சம் நத்தி². யதா³ பன உப்பஜ்ஜதி, ததா³ இமானி க³ஹேத்வா சித்தே உப்பன்னம் அப்³பு³த³ம் நீஹரிதப்³ப³ந்தி த³ஸ்ஸேந்தோ ஏவமாஹ.

ச²ந்தூ³பஸம்ஹிதாதி ச²ந்த³ஸஹக³தா ராக³ஸம்பயுத்தா. இமேஸம் பன திண்ணம் விதக்கானம் கே²த்தஞ்ச ஆரம்மணஞ்ச ஜானிதப்³ப³ம். தத்த² ச²ந்தூ³பஸஞ்ஹிதானம் அட்ட² லோப⁴ஸஹக³தசித்தானி கே²த்தம், தோ³ஸூபஸஞ்ஹிதானம் த்³வே தோ³மனஸ்ஸஸஹக³தானி, மோஹூபஸஞ்ஹிதானம் த்³வாத³ஸபி அகுஸலசித்தானி. விசிகிச்சா²உத்³த⁴ச்சஸம்பயுத்தசித்தானி பன த்³வே ஏதேஸம் பாடிபுக்³க³லிகம் கே²த்தம். ஸப்³பே³ஸம்பி ஸத்தா சேவ ஸங்கா²ரா ச ஆரம்மணம், இட்டா²னிட்ட²அஸமபேக்கி²தேஸு ஹி ஸத்தேஸு ச ஸங்கா²ரேஸு ச தே உப்பஜ்ஜந்தி. அஞ்ஞம்பி நிமித்தம் மனஸிகாதப்³ப³ம் குஸலூபஸம்ஹிதந்தி ததோ நிமித்ததோ அஞ்ஞம் குஸலனிஸ்ஸிதம் நிமித்தம் மனஸிகாதப்³ப³ம். தத்த² அஞ்ஞம் நிமித்தம் நாம ச²ந்தூ³பஸஞ்ஹிதே விதக்கே ஸத்தேஸு உப்பன்னே அஸுப⁴பா⁴வனா அஞ்ஞம் நிமித்தம் நாம. ஸங்கா²ரேஸு உப்பன்னே அனிச்சமனஸிகாரோ அஞ்ஞம் நிமித்தம் நாம. தோ³ஸூபஸஞ்ஹிதே ஸத்தேஸு உப்பன்னே மேத்தாபா⁴வனா அஞ்ஞம் நிமித்தம் நாம. ஸங்கா²ரேஸு உப்பன்னே தா⁴துமனஸிகாரோ அஞ்ஞம் நிமித்தம் நாம. மோஹூபஸஞ்ஹிதே யத்த² கத்த²சி உப்பன்னே பஞ்சத⁴ம்மூபனிஸ்ஸயோ அஞ்ஞம் நிமித்தம் நாம.

இமஸ்ஸ ஹத்தா² வா ஸோப⁴னா பாதா³ வாதிஆதி³னா நயேன ஹி ஸத்தேஸு லோபே⁴ உப்பன்னே அஸுப⁴தோ உபஸம்ஹரிதப்³ப³ம். கிம்ஹி ஸாரத்தோஸி? கேஸேஸு ஸாரத்தோஸி. லோமேஸு…பே… முத்தேஸு ஸாரத்தோஸி. அயம் அத்தபா⁴வோ நாம தீஹி அட்டி²ஸதேஹி உஸ்ஸாபிதோ, நவஹி ந்ஹாருஸதேஹி ஆப³த்³தோ⁴, நவஹி மம்ஸபேஸிஸதேஹி அனுலித்தோ, அல்லசம்மேன பரியோனத்³தோ⁴, ச²விராகே³ன படிச்ச²ன்னோ, நவஹி வணமுகே²ஹி நவனவுதிலோமகூபஸஹஸ்ஸேஹி ச அஸுசி பக்³க⁴ரதி, குணபபூரிதோ, து³க்³க³ந்தோ⁴, ஜேகு³ச்சோ², படிகூலோ, த்³வத்திம்ஸகுணபஸஞ்சயோ, நத்தே²த்த² ஸாரம் வா வரம் வாதி ஏவம் அஸுப⁴தோ உபஸம்ஹரந்தஸ்ஸ ஸத்தேஸு உப்பன்னோ லோபோ⁴ பஹீயதி, தேனஸ்ஸ அஸுப⁴தோ உபஸம்ஹரணம் அஞ்ஞம் நிமித்தம் நாம ஹோதி.

பத்தசீவராதீ³ஸு ஸங்கா²ரேஸு லோபே⁴ உப்பன்னே த்³வீஹாகாரேஹி ஸங்கா²ரமஜ்ஜ²த்ததம் ஸமுட்டா²பேதீதி ஸதிபட்டா²னவண்ணனாயம் வுத்தனயேன அஸ்ஸாமிகதாவகாலிகபா⁴வவஸேன மனஸிகரோதோ ஸோ பஹீயதி. தேனஸ்ஸ அனிச்சதோ மனஸிகாரோ அஞ்ஞம் நிமித்தம் நாம ஹோதி. ஸத்தேஸு தோ³ஸே உப்பன்னே பன ஆகா⁴தவினயககசோபமோவாதா³தீ³னம் வஸேன மேத்தா பா⁴வேதப்³பா³, தம் பா⁴வயதோ தோ³ஸோ பஹீயதி, தேனஸ்ஸ மேத்தாபா⁴வனா அஞ்ஞம் நிமித்தம் நாம ஹோதி. கா²ணுகண்டகதிணபண்ணாதீ³ஸு பன தோ³ஸே உப்பன்னே த்வம் கஸ்ஸ குப்பஸி, கிம் பத²வீதா⁴துயா, உதா³ஹு ஆபோதா⁴துயா, கோ வா பனாயம் குப்பதி நாம, கிம் பத²வீதா⁴து உதா³ஹு ஆபோதா⁴தூதிஆதி³னா நயேன தா⁴துமனஸிகாரம் கரோந்தஸ்ஸ தோ³ஸோ பஹீயதி. தேனஸ்ஸ தா⁴துமனஸிகாரோ அஞ்ஞம் நிமித்தம் நாம ஹோதி.

மோஹே பன யத்த² கத்த²சி உப்பன்னே –

‘‘க³ரூஸம்வாஸோ உத்³தே³ஸோ, உத்³தி³ட்ட²பரிபுச்ச²னம்;

காலேன த⁴ம்மஸ்ஸவனம், டா²னாட்டா²னவினிச்ச²யோ;

பஞ்ச த⁴ம்மூபனிஸ்ஸாய, மோஹதா⁴து பஹீயதீ’’தி. –

இமே பஞ்ச த⁴ம்மா உபனிஸ்ஸிதப்³பா³. க³ரும் உபனிஸ்ஸாய விஹரந்தோ ஹி பி⁴க்கு² – ‘‘ஆசரியோ கா³மப்பவேஸனம் அனாபுச்ச²ந்தஸ்ஸ பத்தகாலே வத்தம் அகரோந்தஸ்ஸ க⁴டஸதஉத³காஹரணாதி³த³ண்ட³கம்மம் கரோதீ’’தி யத்தப்படியத்தோ ஹோதி, அத²ஸ்ஸ மோஹோ பஹீயதி. உத்³தே³ஸம் க³ண்ஹந்தோபி – ‘‘ஆசரியோ உத்³தே³ஸகாலே உத்³தே³ஸம் அக்³க³ண்ஹந்தஸ்ஸ அஸாது⁴கம் ஸஜ்ஜா²யந்தஸ்ஸ ச த³ண்ட³கம்மம் கரோதீ’’தி யத்தப்படியத்தோ ஹோதி, ஏவம்பிஸ்ஸ மோஹோ பஹீயதி. க³ருபா⁴வனீயே பி⁴க்கூ² உபஸம்கமித்வா ‘‘இத³ம் ப⁴ந்தே கத²ம் இமஸ்ஸ கோ அத்தோ²’’தி பரிபுச்ச²ந்தோ கம்க²ம் வினோதே³தி, ஏவம்பிஸ்ஸ மோஹோ பஹீயதி. காலேன த⁴ம்மஸவனட்டா²னம் க³ந்த்வா ஸக்கச்சம் த⁴ம்மம் ஸுணந்தஸ்ஸாபி தேஸு தேஸு டா²னேஸு அத்தோ² பாகடோ ஹோதி. ஏவம்பிஸ்ஸ மோஹோ பஹீயதி. இத³மஸ்ஸ காரணம், இத³ம் ந காரணந்தி டா²னாட்டா²னவினிச்ச²யே சே²கோ ஹோதி, ஏவம்பிஸ்ஸ மோஹோ பஹீயதி. தேனஸ்ஸ பஞ்சத⁴ம்மூபனிஸ்ஸயோ அஞ்ஞம் நிமித்தம் நாம ஹோதி.

அபிச அட்ட²திம்ஸாய ஆரம்மணேஸு யம்கிஞ்சி பா⁴வேந்தஸ்ஸாபி இமே விதக்கா பஹீயந்தி ஏவ. இமானி பன நிமித்தானி உஜுவிபச்சனீகானி படிபக்க²பூ⁴தானி. இமேஹி பஹீனா ராகா³த³யோ ஸுப்பஹீனா ஹோந்தி. யதா² ஹி அக்³கி³ம் அல்லகட்டே²ஹிபி பம்ஸூஹிபி ஸாகா²தீ³ஹிபி போதே²த்வா நிப்³பா³பேந்தியேவ, உத³கம் பன அக்³கி³ஸ்ஸ உஜுவிபச்சனீகம், தேன நிப்³பு³தோ ஸுனிப்³பு³தோ ஹோதி, ஏவமிமேஹி நிமித்தேஹி பஹீனா ராகா³த³யோ ஸுப்பஹீனா ஹோந்தி. தஸ்மா ஏதானி கதி²தானீதி வேதி³தப்³பா³னி.

குஸலூபஸம்ஹிதந்தி குஸலனிஸ்ஸிதம் குஸலஸ்ஸ பச்சயபூ⁴தம். அஜ்ஜ²த்தமேவாதி கோ³சரஜ்ஜ²த்தம்யேவ. பலக³ண்டோ³தி வட்³ட⁴கீ. ஸுகு²மாய ஆணியாதி யம் ஆணிம் நீஹரிதுகாமோ ஹோதி, ததோ ஸுகு²மதராய ஸாரதா³ருஆணியா. ஓளாரிகம் ஆணிந்தி சந்த³ப²லகே வா ஸாரப²லகே வா ஆகோடிதம் விஸமாணிம். அபி⁴னிஹனேய்யாதி முக்³க³ரேன ஆகோடேந்தோ ஹனேய்ய. அபி⁴னீஹரேய்யாதி ஏவம் அபி⁴னிஹனந்தோ ப²லகதோ நீஹரேய்ய. அபி⁴னிவஸேய்யாதி இதா³னி ப³ஹு நிக்க²ந்தாதி ஞத்வா ஹத்தே²ன சாலேத்வா நிக்கட்³டே⁴ய்ய. தத்த² ப²லகம் விய சித்தம், ப²லகே விஸமாணீ விய அகுஸலவிதக்கா, ஸுகு²மாணீ விய அஞ்ஞம் அஸுப⁴பா⁴வனாதி³குஸலனிமித்தம், ஸுகு²மாணியா ஓளாரிகாணினீஹரணம் விய அஸுப⁴பா⁴வனாதீ³ஹி குஸலனிமித்தேஹி தேஸம் விதக்கானம் நீஹரணம்.

217. அஹிகுணபேனாதிஆதி³ அதிஜேகு³ச்ச²படிகூலகுணபத³ஸ்ஸனத்த²ம் வுத்தம். கண்டே² ஆஸத்தேனாதி கேனசிதே³வ பச்சத்தி²கேன ஆனேத்வா கண்டே² ப³த்³தே⁴ன படிமுக்கேன. அட்டியேய்யாதி அட்டோ து³க்கி²தோ ப⁴வேய்ய. ஹராயேய்யாதி லஜ்ஜேய்ய. ஜிகு³ச்சே²ய்யாதி ஸஞ்ஜாதஜிகு³ச்சோ² ப⁴வேய்ய.

பஹீயந்தீதி ஏவம் இமினாபி காரணேன ஏதே அகுஸலா த⁴ம்மா ஸாவஜ்ஜா து³க்க²விபாகாதி அத்தனோ பஞ்ஞாப³லேன உபபரிக்க²தோ அஹிகுணபாதீ³னி விய ஜிகு³ச்ச²ந்தஸ்ஸ பஹீயந்தி. யோ பன அத்தனோ பஞ்ஞாப³லேன உபபரிக்கி²தும் ந ஸக்கோதி, தேன ஆசரியம் வா உபஜ்ஜா²யம் வா அஞ்ஞதரம் வா க³ருட்டா²னியம் ஸப்³ரஹ்மசாரிம் ஸங்க⁴த்தே²ரம் வா உபஸங்கமித்வா க⁴ண்டி³ம் பஹரித்வா பி⁴க்கு²ஸங்க⁴மேவ வா ஸன்னிபாதேத்வா ஆரோசேதப்³ப³ம், ப³ஹுனஞ்ஹி ஸன்னிபாதே ப⁴விஸ்ஸதேவ ஏகோ பண்டி³தமனுஸ்ஸோ, ஸ்வாயம் ஏவம் ஏதேஸு ஆதீ³னவோ த³ட்ட²ப்³போ³தி கதே²ஸ்ஸதி, காயவிச்சி²ந்த³னீயகதா²தீ³ஹி வா பன தே விதக்கே நிக்³க³ண்ஹிஸ்ஸதீதி.

218. அஸதிஅமனஸிகாரோ ஆபஜ்ஜிதப்³போ³தி நேவ ஸோ விதக்கோ ஸரிதப்³போ³ ந மனஸிகாதப்³போ³, அஞ்ஞவிஹிதகேன ப⁴விதப்³ப³ம். யதா² ஹி ரூபம் அபஸ்ஸிதுகாமோ புரிஸோ அக்கீ²னி நிமீலேய்ய, ஏவமேவ மூலகம்மட்டா²னம் க³ஹேத்வா நிஸின்னேன பி⁴க்கு²னா சித்தம்ஹி விதக்கே உப்பன்னே அஞ்ஞவிஹிதகேன ப⁴விதப்³ப³ம். ஏவமஸ்ஸ ஸோ விதக்கோ பஹீயதி, தஸ்மிம் பஹீனே புன கம்மட்டா²னம் க³ஹேத்வா நிஸீதி³தப்³ப³ம்.

ஸசே ந பஹீயதி, உக்³க³ஹிதோ த⁴ம்மகதா²பப³ந்தோ⁴ ஹோதி, ஸோ மஹாஸத்³தே³ன ஸஜ்ஜா²யிதப்³போ³. ஏவம்பி சே அஞ்ஞவிஹிதகஸ்ஸ ஸதோ ஸோ ந பஹீயதி. த²விகாய முட்டி²போத்த²கோ ஹோதி, யத்த² ச பு³த்³த⁴வண்ணாபி த⁴ம்மவண்ணாபி லிகி²தா ஹோந்தி, தம் நீஹரித்வா வாசேந்தேன அஞ்ஞவிஹிதகேன ப⁴விதப்³ப³ம். ஏவம்பி சே ந பஹீயதி, த²விகதோ அரணிஸஹிதானி நீஹரித்வா ‘‘அயம் உத்தராரணீ அயம் அத⁴ராரணீ’’தி ஆவஜ்ஜேந்தேன அஞ்ஞவிஹிதகேன ப⁴விதப்³ப³ம். ஏவம்பி சே ந பஹீயதி, ஸிபாடிகம் நீஹரித்வா ‘‘இத³ம் ஆரகண்டகம் நாம, அயம் பிப்ப²லகோ நாம, இத³ம் நக²ச்சே²த³னம் நாம, அயம் ஸூசி நாமா’’தி பரிக்கா²ரம் ஸமன்னானேந்தேன அஞ்ஞவிஹிதகேன ப⁴விதப்³ப³ம். ஏவம்பி சே ந பஹீயதி, ஸூசிம் க³ஹேத்வா சீவரே ஜிண்ணட்டா²னம் ஸிப்³ப³ந்தேன அஞ்ஞவிஹிதகேன ப⁴விதப்³ப³ம். ஏவம் யாவ ந பஹீயதி, தாவ தம் தம் குஸலகம்மம் கரோந்தேன அஞ்ஞவிஹிதகேன ப⁴விதப்³ப³ம். பஹீனே புன மூலகம்மட்டா²னம் க³ஹேத்வா நிஸீதி³தப்³ப³ம், நவகம்மம் பன ந பட்ட²பேதப்³ப³ம். கஸ்மா? விதக்கே பச்சி²ன்னே கம்மட்டா²னமனஸிகாரஸ்ஸ ஓகாஸோ ந ஹோதி.

போராணகபண்டி³தா பன நவகம்மம் கத்வாபி விதக்கம் பச்சி²ந்தி³ம்ஸு. தத்ரித³ம் வத்து² – திஸ்ஸஸாமணேரஸ்ஸ கிர உபஜ்ஜா²யோ திஸ்ஸமஹாவிஹாரே வஸதி. திஸ்ஸஸாமணேரோ ‘‘ப⁴ந்தே உக்கண்டி²தோம்ஹீ’’தி ஆஹ. அத² நம் தே²ரோ ‘‘இமஸ்மிம் விஹாரே ந்ஹானஉத³கம் து³ல்லப⁴ம், மம் க³ஹேத்வா சித்தலபப்³ப³தம் க³ச்சா²ஹீ’’தி ஆஹ. ஸோ ததா² அகாஸி. தத்த² நம் தே²ரோ ஆஹ ‘‘அயம் விஹாரோ அச்சந்தஸங்கி⁴கோ, ஏகம் புக்³க³லிகட்டா²னம் கரோஹீ’’தி. ஸோ ஸாது⁴ ப⁴ந்தேதி ஆதி³தோ பட்டா²ய ஸம்யுத்தனிகாயம் பப்³பா⁴ரஸோத⁴னம் தேஜோதா⁴துகஸிணபரிகம்மந்தி தீணீபி ஏகதோ ஆரபி⁴த்வா கம்மட்டா²னம் அப்பனம் பாபேஸி, ஸம்யுத்தனிகாயம் பரியோஸாபேஸி, லேணகம்மம் நிட்டா²பேஸி, ஸப்³ப³ம் கத்வா உபஜ்ஜா²யஸ்ஸ ஸஞ்ஞம் அதா³ஸி. உபஜ்ஜா²யோ ‘‘து³க்கே²ன தே ஸாமணேர கதம், அஜ்ஜ தாவ த்வம்யேவ வஸாஹீ’’தி ஆஹ. ஸோ தம் ரத்திம் லேணே வஸந்தோ உதுஸப்பாயம் லபி⁴த்வா விபஸ்ஸனம் வட்³டே⁴த்வா அரஹத்தம் பத்வா தத்தே²வ பரினிப்³பா³யி. தஸ்ஸ தா⁴துயோ க³ஹேத்வா சேதியம் அகம்ஸு. அஜ்ஜாபி திஸ்ஸத்தே²ரசேதியந்தி பஞ்ஞாயதி. இத³ம் பப்³ப³ம் அஸதிபப்³ப³ம் நாம.

219. இமஸ்மிம் ட²த்வா விதக்கே நிக்³க³ண்ஹிதும் அஸக்கோந்தோ இத⁴ ட²த்வா நிக்³க³ண்ஹிஸ்ஸதீதி விதக்கமூலபே⁴த³ம் பப்³ப³ம் த³ஸ்ஸேந்தோ புன தஸ்ஸ சே பி⁴க்க²வேதிஆதி³மாஹ. தத்த² விதக்கஸங்கா²ரஸண்டா²னம் மனஸிகாதப்³ப³ந்தி ஸங்க²ரோதீதி ஸங்கா²ரோ, பச்சயோ, காரணம் மூலந்தி அத்தோ². ஸந்திட்ட²தி ஏத்தா²தி ஸண்டா²னம், விதக்கஸங்கா²ரஸ்ஸ ஸண்டா²னம் விதக்கஸங்கா²ரஸண்டா²னம், தம் மனஸிகாதப்³ப³ந்தி. இத³ம் வுத்தம் ஹோதி, அயம் விதக்கோ கிம் ஹேது கிம் பச்சயா கிம் காரணா உப்பன்னோதி விதக்கானம் மூலஞ்ச மூலமூலஞ்ச மனஸிகாதப்³ப³ந்தி. கிம் நு கோ² அஹம் ஸீக⁴ம் க³ச்சா²மீதி கேன நு கோ² காரணேன அஹம் ஸீக⁴ம் க³ச்சா²மி? யம்னூனாஹம் ஸணிகம் க³ச்சே²ய்யந்தி கிம் மே இமினா ஸீக⁴க³மனேன, ஸணிகம் க³ச்சி²ஸ்ஸாமீதி சிந்தேஸி. ஸோ ஸணிகம் க³ச்சே²ய்யாதி ஸோ ஏவம் சிந்தேத்வா ஸணிகம் க³ச்சே²ய்ய. ஏஸ நயோ ஸப்³ப³த்த².

தத்த² தஸ்ஸ புரிஸஸ்ஸ ஸீக⁴க³மனகாலோ விய இமஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ விதக்கஸமாருள்ஹகாலோ. தஸ்ஸ ஸணிகக³மனகாலோ விய இமஸ்ஸ விதக்கசாரபச்சே²த³னகாலோ. தஸ்ஸ டி²தகாலோ விய இமஸ்ஸ விதக்கசாரே பச்சி²ன்னே மூலகம்மட்டா²னம் சித்தோதரணகாலோ. தஸ்ஸ நிஸின்னகாலோ விய இமஸ்ஸ விபஸ்ஸனம் வட்³டே⁴த்வா அரஹத்தப்பத்தகாலோ. தஸ்ஸ நிபன்னகாலோ விய இமஸ்ஸ நிப்³பா³னாரம்மணாய ப²லஸமாபத்தியா தி³வஸம் வீதிவத்தனகாலோ. தத்த² இமே விதக்கா கிம் ஹேதுகா கிம் பச்சயாதி விதக்கானம் மூலமூலம் க³ச்ச²ந்தஸ்ஸ விதக்கசாரோ ஸிதி²லோ ஹோதி. தஸ்மிம் ஸிதி²லீபூ⁴தே மத்த²கம் க³ச்ச²ந்தே விதக்கா ஸப்³ப³ஸோ நிருஜ்ஜ²ந்தி. அயமத்தோ² து³த்³து³ப⁴ஜாதகேனபி தீ³பேதப்³போ³ –

ஸஸகஸ்ஸ கிர பே³லுவருக்க²மூலே நித்³தா³யந்தஸ்ஸ பே³லுவபக்கம் வண்டதோ சி²ஜ்ஜித்வா கண்ணமூலே பதிதம். ஸோ தஸ்ஸ ஸத்³தே³ன ‘‘பத²வீ பி⁴ஜ்ஜதீ’’தி ஸஞ்ஞாய உட்ட²ஹித்வா வேகே³ன பலாயி. தம் தி³ஸ்வா புரதோ அஞ்ஞேபி சதுப்பதா³ பலாயிம்ஸு. ததா³ போ³தி⁴ஸத்தோ ஸீஹோ ஹோதி. ஸோ சிந்தேஸி – ‘‘அயம் பத²வீ நாம கப்பவினாஸே பி⁴ஜ்ஜதி, அந்தரா பத²வீபே⁴தோ³ நாம நத்தி², யம்னூனாஹம் மூலமூலம் க³ந்த்வா அனுவிஜ்ஜேய்ய’’ந்தி. ஸோ ஹத்தி²னாக³தோ பட்டா²ய யாவ ஸஸகம் புச்சி² ‘‘தயா, தாத, பத²வீ பி⁴ஜ்ஜமானா தி³ட்டா²’’தி. ஸஸோ ‘‘ஆம தே³வா’’தி ஆஹ. ஸீஹோ ‘‘ஏஹி, போ⁴, த³ஸ்ஸேஹீ’’தி. ஸஸோ ‘‘ந ஸக்கோமி ஸாமீ’’தி. ‘‘ஏஹி, ரே, மா பா⁴யீ’’தி ஸண்ஹமுது³கேன க³ஹேத்வா க³தோ ஸஸோ ருக்க²ஸ்ஸ அவிதூ³ரே ட²த்வா –

‘‘து³த்³து³பா⁴யதி ப⁴த்³த³ந்தே, யஸ்மிம் தே³ஸே வஸாமஹம்;

அஹம்பேதம் ந ஜானாமி, கிமேதம் து³த்³து³பா⁴யதீ’’தி. (ஜா. 1.4.85) –

கா³த²மாஹ. போ³தி⁴ஸத்தோ ‘‘த்வம் ஏத்தே²வ திட்டா²’’தி ருக்க²மூலம் க³ந்த்வா ஸஸகஸ்ஸ நிபன்னட்டா²னம் அத்³த³ஸ, பே³லுவபக்கம் அத்³த³ஸ, உத்³த⁴ம் ஓலேகேத்வா வண்டம் அத்³த³ஸ, தி³ஸ்வா ‘‘அயம் ஸஸோ ஏத்த² நிபன்னோ, நித்³தா³யமானோ இமஸ்ஸ கண்ணமூலே பதிதஸ்ஸ ஸத்³தே³ன ‘பத²வீ பி⁴ஜ்ஜதீ’தி ஏவம்ஸஞ்ஞீ ஹுத்வா பலாயீ’’தி ஞத்வா தம் காரணம் ஸஸம் புச்சி². ஸஸோ ‘‘ஆம, தே³வா’’தி ஆஹ. போ³தி⁴ஸத்தோ இமம் கா³த²மாஹ –

‘‘பே³லுவ பதிதம் ஸுத்வா, து³த்³து³ப⁴ந்தி ஸஸோ ஜவி;

ஸஸஸ்ஸ வசனம் ஸுத்வா, ஸந்தத்தா மிக³வாஹினீ’’தி. (ஜா. 1.4.86);

ததோ போ³தி⁴ஸத்தோ ‘‘மா பா⁴யதா²’’தி மிக³க³ணே அஸ்ஸாஸேஸி. ஏவம் விதக்கானம் மூலமூலம் க³ச்ச²ந்தஸ்ஸ விதக்கா பஹீயந்தி.

220. இமஸ்மிம் விதக்கமூலபே⁴த³பப்³பே³ ட²த்வா விதக்கே நிக்³க³ண்ஹிதும் அஸக்கோந்தேன பன ஏவம் நிக்³க³ண்ஹிதப்³பா³தி அபரம்பி காரணம் த³ஸ்ஸேந்தோ புன தஸ்ஸ சே, பி⁴க்க²வேதிஆதி³மாஹ.

த³ந்தேபி⁴த³ந்தமாதா⁴யாதி ஹேட்டா²த³ந்தே உபரித³ந்தம் ட²பேத்வா. சேதஸா சித்தந்தி குஸலசித்தேன அகுஸலசித்தம் அபி⁴னிக்³க³ண்ஹிதப்³ப³ம். ப³லவா புரிஸோதி யதா² தா²மஸம்பன்னோ மஹாப³லோ புரிஸோ து³ப்³ப³லம் புரிஸம் ஸீஸே வா க³லே வா க²ந்தே⁴ வா க³ஹேத்வா அபி⁴னிக்³க³ண்ஹேய்ய அபி⁴னிப்பீளேய்ய அபி⁴ஸந்தாபேய்ய ஸந்தத்தம் கிலந்தம் முச்சா²பரேதம் விய கரேய்ய, ஏவமேவ பி⁴க்கு²னா விதக்கேஹி ஸத்³தி⁴ம் படிமல்லேன ஹுத்வா ‘‘கே ச தும்ஹே கோ சாஹ’’ந்தி அபி⁴ப⁴வித்வா – ‘‘காமம் தசோ ச ந்ஹாரு ச அட்டி² ச அவஸிஸ்ஸது ஸரீரே உபஸுஸ்ஸது மம்ஸலோஹித’’ந்தி (அ. நி. 2.5) ஏவம் மஹாவீரியம் பக்³க³ய்ஹ விதக்கா நிக்³க³ண்ஹிதப்³பா³தி த³ஸ்ஸேந்தோ இம அத்த²தீ³பிகம் உபமம் ஆஹரி.

221. யதோ கோ², பி⁴க்க²வேதி இத³ம் பரியாதா³னபா⁴ஜனியம் நாம, தம் உத்தானத்த²மேவ. யதா² பன ஸத்தா²சரியோ திரோரட்டா² ஆக³தம் ராஜபுத்தம் பஞ்சாவுத⁴ஸிப்பம் உக்³க³ண்ஹாபேத்வா ‘‘க³ச்ச², அத்தனோ ரட்டே² ரஜ்ஜம் க³ண்ஹ. ஸசே தே அந்தராமக்³கே³ சோரா உட்ட²ஹந்தி, த⁴னுனா கம்மம் கத்வா க³ச்ச². ஸசே தே த⁴னு நஸ்ஸதி வா பி⁴ஜ்ஜதி வா ஸத்தியா அஸினா’’தி ஏவம் பஞ்சஹிபி ஆவுதே⁴ஹி கத்தப்³ப³ம் த³ஸ்ஸேத்வா உய்யோஜேதி. ஸோ ததா² கத்வா ஸகரட்ட²ம் க³ந்த்வா ரஜ்ஜம் க³ஹேத்வா ரஜ்ஜஸிரிம் அனுபோ⁴தி. ஏவமேவம் ப⁴க³வா அதி⁴சித்தமனுயுத்தம் பி⁴க்கு²ம் அரஹத்தக³ஹணத்தா²ய உய்யோஜேந்தோ – ‘‘ஸசஸ்ஸ அந்தரா அகுஸலவிதக்கா உப்பஜ்ஜந்தி, அஞ்ஞனிமித்தபப்³பே³ ட²த்வா தே நிக்³க³ண்ஹித்வா விபஸ்ஸனம் வட்³டே⁴த்வா அரஹத்தம் பாபுணிஸ்ஸதி. தத்த² அஸக்கோந்தோ ஆதீ³னவபப்³பே³ ட²த்வா, தத்ராபி அஸக்கோந்தோ அஸதிபப்³பே³ ட²த்வா, தத்ராபி அஸக்கோந்தோ விதக்கமூலபே⁴த³பப்³பே³ ட²த்வா, தத்ராபி அஸக்கோந்தோ அபி⁴னிக்³க³ண்ஹனபப்³பே³ ட²த்வா விதக்கே நிக்³க³ண்ஹித்வா விபஸ்ஸனம் வட்³டே⁴த்வா அரஹத்தம் பாபுணிஸ்ஸதீ’’தி இமானி பஞ்ச பப்³பா³னி தே³ஸேஸி.

வஸீ விதக்கபரியாயபதே²ஸூதி விதக்கசாரபதே²ஸு சிண்ணவஸீ பகு³ணவஸீதி வுச்சதி. யம் விதக்கம் ஆகங்கி²ஸ்ஸதீதி இத³ம் அஸ்ஸ வஸீபா⁴வாகாரத³ஸ்ஸனத்த²ம் வுத்தம். அயஞ்ஹி புப்³பே³ யம் விதக்கம் விதக்கேதுகாமோ ஹோதி, தம் ந விதக்கேதி. யம் ந விதக்கேதுகாமோ ஹோதி, தம் விதக்கேதி. இதா³னி பன வஸீபூ⁴தத்தா யம் விதக்கம் விதக்கேதுகாமோ ஹோதி, தம்யேவ விதக்கேதி. யம் ந விதக்கேதுகாமோ, ந தம் விதக்கேதி. தேன வுத்தம் ‘‘யம் விதக்கம் ஆகங்கி²ஸ்ஸதி, தம் விதக்கம் விதக்கேஸ்ஸதி. யம் விதக்கம் நாகங்கி²ஸ்ஸதி, ந தம் விதக்கம் விதக்கே²ஸ்ஸதீ’’தி. அச்சே²ச்சி² தண்ஹந்திஆதி³ ஸப்³பா³ஸவஸுத்தே வுத்தமேவாதி.

பபஞ்சஸூத³னியா மஜ்ஜி²மனிகாயட்ட²கதா²ய

விதக்கஸண்டா²னஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

து³தியவக்³க³வண்ணனா நிட்டி²தா.

மூலபண்ணாஸட்ட²கதா²ய பட²மோ பா⁴கோ³ நிட்டி²தோ.