நமோ தஸ்ஸ ப⁴க³வதோ அரஹதோ ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ஸ்ஸ

மஜ்ஜி²மனிகாயே

மூலபண்ணாஸ-அட்ட²கதா²

(பட²மோ பா⁴கோ³)

க³ந்தா²ரம்ப⁴கதா²

கருணாஸீதலஹத³யம், பஞ்ஞாபஜ்ஜோதவிஹதமோஹதமம்;

ஸனராமரலோகக³ரும், வந்தே³ ஸுக³தம் க³திவிமுத்தம்.

பு³த்³தோ⁴பி பு³த்³த⁴பா⁴வம், பா⁴வேத்வா சேவ ஸச்சி²கத்வா ச;

யம் உபக³தோ க³தமலம், வந்தே³ தமனுத்தரம் த⁴ம்மம்.

ஸுக³தஸ்ஸ ஓரஸானம், புத்தானம் மாரஸேனமத²னானம்;

அட்ட²ன்னம்பி ஸமூஹம், ஸிரஸா வந்தே³ அரியஸங்க⁴ம்.

இதி மே பஸன்னமதினோ, ரதனத்தயவந்த³னாமயம் புஞ்ஞம்;

யம் ஸுவிஹதந்தராயோ, ஹுத்வா தஸ்ஸானுபா⁴வேன.

மஜ்ஜி²மபமாணஸுத்தங்கிதஸ்ஸ இத⁴ மஜ்ஜி²மாக³மவரஸ்ஸ;

பு³த்³தா⁴னுபு³த்³த⁴ஸம்வண்ணிதஸ்ஸ பரவாத³மத²னஸ்ஸ.

அத்த²ப்பகாஸனத்த²ம், அட்ட²கதா² ஆதி³தோ வஸிஸதேஹி;

பஞ்சஹி யா ஸங்கீ³தா, அனுஸங்கீ³தா ச பச்சா²பி.

ஸீஹளதீ³பம் பன ஆப⁴தாத² வஸினா மஹாமஹிந்தே³ன;

ட²பிதா ஸீஹளபா⁴ஸாய, தீ³பவாஸீனமத்தா²ய.

அபனேத்வான ததோஹம், ஸீஹளபா⁴ஸம் மனோரமம் பா⁴ஸம்;

தந்தினயானுச்ச²விகம், ஆரோபேந்தோ விக³ததோ³ஸம்.

ஸமயம் அவிலோமேந்தோ, தே²ரானம் தே²ரவம்ஸதீ³பானம்;

ஸுனிபுணவினிச்ச²யானம், மஹாவிஹாரே நிவாஸீனம்.

ஹித்வா புனப்புனாக³தமத்த²ம், அத்த²ம் பகாஸயிஸ்ஸாமி;

ஸுஜனஸ்ஸ ச துட்ட²த்த²ம், சிரட்டி²தத்த²ஞ்ச த⁴ம்மஸ்ஸ.

ஸீலகதா² து⁴தத⁴ம்மா, கம்மட்டா²னானி சேவ ஸப்³பா³னி;

சரியாவிதா⁴னஸஹிதோ, ஜா²னஸமாபத்திவித்தா²ரோ.

ஸப்³பா³ ச அபி⁴ஞ்ஞாயோ, பஞ்ஞாஸங்கலனனிச்ச²யோ சேவ;

க²ந்தா⁴தா⁴தாயதனிந்த்³ரியானி அரியானி சேவ சத்தாரி.

ஸச்சானி பச்சயாகாரதே³ஸனா ஸுபரிஸுத்³த⁴னிபுணனயா;

அவிமுத்ததந்திமக்³கா³, விபஸ்ஸனாபா⁴வனா சேவ.

இதி பன ஸப்³ப³ம் யஸ்மா, விஸுத்³தி⁴மக்³கே³ மயா ஸுபரிஸுத்³த⁴ம்;

வுத்தம் தஸ்மா பி⁴ய்யோ, ந தம் இத⁴ விசாரயிஸ்ஸாமி.

‘‘மஜ்ஜே² விஸுத்³தி⁴மக்³கோ³, ஏஸ சதுன்னம்பி ஆக³மானஞ்ஹி;

ட²த்வா பகாஸயிஸ்ஸதி, தத்த² யதா²பா⁴ஸிதமத்த²ம்’’.

இச்சேவ கதோ தஸ்மா, தம்பி க³ஹேத்வான ஸத்³தி⁴மேதாய;

அட்ட²கதா²ய விஜானத², மஜ்ஜி²மஸங்கீ³தியா அத்த²ந்தி.

நிதா³னகதா²

1. தத்த² மஜ்ஜி²மஸங்கீ³தி நாம பண்ணாஸதோ மூலபண்ணாஸா மஜ்ஜி²மபண்ணாஸா உபரிபண்ணாஸாதி பண்ணாஸத்தயஸங்க³ஹா. வக்³க³தோ ஏகேகாய பண்ணாஸாய பஞ்ச பஞ்ச வக்³கே³ கத்வா பன்னரஸவக்³க³ஸமாயோகா³. ஸுத்ததோ தி³யட்³ட⁴ஸுத்தஸதம் த்³வே ச ஸுத்தந்தா. பத³தோ தேவீஸுத்தரபஞ்சஸதாதி⁴கானி அஸீதிபத³ஸஹஸ்ஸானி. தேனாஹு போராணா –

‘‘அஸீதிபத³ஸஹஸ்ஸானி, பி⁴ய்யோ பஞ்சஸதானி ச;

புன தேவீஸதி வுத்தா, பத³மேவம் வவத்தி²த’’ந்தி.

அக்க²ரதோ ஸத்த அக்க²ரஸதஸஹஸ்ஸானி சத்தாலீஸஞ்ச ஸஹஸ்ஸானி தேபஞ்ஞாஸஞ்ச அக்க²ரானி. பா⁴ணவாரதோ அஸீதி பா⁴ணவாரா தேவீஸபதா³தி⁴கோ ச உபட்³ட⁴பா⁴ணவாரோ. அனுஸந்தி⁴தோ புச்சா²னுஸந்தி⁴-அஜ்ஜா²ஸயானுஸந்தி⁴-யதா²னுஸந்தி⁴வஸேன ஸங்கே²பதோ திவிதோ⁴ அனுஸந்தி⁴. வித்தா²ரதோ பனேத்த² தீணி அனுஸந்தி⁴ஸஹஸ்ஸானி நவ ச ஸதானி ஹோந்தி. தேனாஹு போராணா –

‘‘தீணி ஸந்தி⁴ஸஹஸ்ஸானி, ததா² நவஸதானி ச;

அனுஸந்தி⁴னயா ஏதே, மஜ்ஜி²மஸ்ஸ பகாஸிதா’’தி.

தத்த² பண்ணாஸாஸு மூலபண்ணாஸா ஆதி³, வக்³கே³ஸு மூலபரியாயவக்³கோ³, ஸுத்தேஸு மூலபரியாயஸுத்தம். தஸ்ஸாபி ‘‘ஏவம் மே ஸுத’’ந்திஆதி³கம் ஆயஸ்மதா ஆனந்தே³ன பட²மமஹாஸங்கீ³திகாலே வுத்தம் நிதா³னமாதி³. ஸா பனேஸா பட²மமஹாஸங்கீ³தி ஸுமங்க³லவிலாஸினியா தீ³க⁴னிகாயட்ட²கதா²ய ஆதி³ம்ஹி வித்தா²ரிதா. தஸ்மா ஸா தத்த² வித்தா²ரிதனயேனேவ வேதி³தப்³பா³.

1. மூலபரியாயவக்³கோ³

1. மூலபரியாயஸுத்தவண்ணனா

1. யம் பனேதம் ‘‘ஏவம் மே ஸுத’’ந்திஆதி³கம் நிதா³னம். தத்த² ஏவந்தி நிபாதபத³ம். மேதிஆதீ³னி நாமபதா³னி. உக்கட்டா²யம் விஹரதீதி ஏத்த² வீதி உபஸக்³க³பத³ம், ஹரதீதி ஆக்²யாதபத³ந்தி இமினா தாவ நயேன பத³விபா⁴கோ³ வேதி³தப்³போ³.

அத்த²தோ பன ஏவம்-ஸத்³தோ³ தாவ உபமூபதே³ஸஸம்பஹம்ஸனக³ரஹணவசனஸம்படிக்³க³ஹாகாரனித³ஸ்ஸனாவதா⁴ரணாதி³அனேகத்த²ப்பபே⁴தோ³. ததா²ஹேஸ – ‘‘ஏவம் ஜாதேன மச்சேன கத்தப்³ப³ம் குஸலம் ப³ஹு’’ந்தி ஏவமாதீ³ஸு (த⁴. ப. 53) உபமாயம் ஆக³தோ. ‘‘ஏவம் தே அபி⁴க்கமிதப்³ப³ம், ஏவம் தே படிக்கமிதப்³ப³’’ந்திஆதீ³ஸு (அ. நி. 4.122) உபதே³ஸே. ‘‘ஏவமேதம் ப⁴க³வா, ஏவமேதம் ஸுக³தா’’திஆதீ³ஸு (அ. நி. 3.66) ஸம்பஹம்ஸனே. ‘‘ஏவமேவம் பனாயம் வஸலீ யஸ்மிம் வா தஸ்மிம் வா தஸ்ஸ முண்ட³கஸ்ஸ ஸமணகஸ்ஸ வண்ணம் பா⁴ஸதீ’’திஆதீ³ஸு (ஸம். நி. 1.187) க³ரஹணே. ‘‘ஏவம் ப⁴ந்தேதி கோ² தே பி⁴க்கூ² ப⁴க³வதோ பச்சஸ்ஸோஸு’’ந்திஆதீ³ஸு (ம. நி. 1.1) வசனஸம்படிக்³க³ஹே. ‘‘ஏவம் ப்³யாகோ² அஹம், ப⁴ந்தே, ப⁴க³வதா த⁴ம்மம் தே³ஸிதம் ஆஜானாமீ’’திஆதீ³ஸு (ம. நி. 1.398) ஆகாரே. ‘‘ஏஹி த்வம், மாணவக, யேன ஸமணோ ஆனந்தோ³ தேனுபஸங்கம, உபஸங்கமித்வா மம வசனேன ஸமணம், ஆனந்த³ம், அப்பாபா³த⁴ம் அப்பாதங்கம் லஹுட்டா²னம் ப³லம் பா²ஸுவிஹாரம் புச்ச² – ‘ஸுபோ⁴ மாணவோ தோதே³ய்யபுத்தோ, ப⁴வந்தம் ஆனந்த³ம், அப்பாபா³த⁴ம் அப்பாதங்கம் லஹுட்டா²னம் ப³லம் பா²ஸுவிஹாரம் புச்ச²தீ’தி, ஏவஞ்ச வதே³ஹி ஸாது⁴ கிர ப⁴வம் ஆனந்தோ³ யேன ஸுப⁴ஸ்ஸ மாணவஸ்ஸ தோதே³ய்யபுத்தஸ்ஸ நிவேஸனம், தேனுபஸங்கமது அனுகம்பம் உபாதா³யா’’திஆதீ³ஸு (தீ³. நி. 1.445) நித³ஸ்ஸனே. ‘‘தம் கிம் மஞ்ஞத², காலாமா, இமே த⁴ம்மா குஸலா வா அகுஸலா வாதி? அகுஸலா, ப⁴ந்தே. ஸாவஜ்ஜா வா அனவஜ்ஜா வாதி? ஸாவஜ்ஜா, ப⁴ந்தே. விஞ்ஞுக³ரஹிதா வா விஞ்ஞுப்பஸத்தா² வாதி? விஞ்ஞுக³ரஹிதா, ப⁴ந்தே. ஸமத்தா ஸமாதி³ன்னா அஹிதாய து³க்கா²ய ஸம்வத்தந்தி நோ வா, கத²ம் வோ ஏத்த² ஹோதீதி? ஸமத்தா, ப⁴ந்தே, ஸமாதி³ன்னா அஹிதாய து³க்கா²ய ஸம்வத்தந்தி, ஏவம் நோ ஏத்த² ஹோதீ’’திஆதீ³ஸு (அ. நி. 3.66) அவதா⁴ரணே. ஸ்வாயமித⁴ ஆகாரனித³ஸ்ஸனாவதா⁴ரணேஸு த³ட்ட²ப்³போ³.

தத்த² ஆகாரட்டே²ன ஏவம்ஸத்³தே³ன ஏதமத்த²ம் தீ³பேதி – நானானயனிபுணம் அனேகஜ்ஜா²ஸயஸமுட்டா²னம் அத்த²ப்³யஞ்ஜனஸம்பன்னம் விவித⁴பாடிஹாரியம் த⁴ம்மத்த²தே³ஸனாபடிவேத⁴க³ம்பீ⁴ரம் ஸப்³ப³ஸத்தானம் ஸகஸகபா⁴ஸானுரூபதோ ஸோதபத²மாக³ச்ச²ந்தம் தஸ்ஸ ப⁴க³வதோ வசனம் ஸப்³ப³ப்பகாரேன கோ ஸமத்தோ² விஞ்ஞாதும், ஸப்³ப³தா²மேன பன ஸோதுகாமதம் ஜனேத்வாபி ஏவம் மே ஸுதம், மயாபி ஏகேனாகாரேன ஸுதந்தி.

நித³ஸ்ஸனட்டே²ன ‘‘நாஹம் ஸயம்பூ⁴, ந மயா இத³ம் ஸச்சி²கத’’ந்தி அத்தானம் பரிமோசேந்தோ ஏவம் மே ஸுதம், மயாபி ஏவம் ஸுதந்தி இதா³னி வத்தப்³ப³ம் ஸகலம் ஸுத்தம் நித³ஸ்ஸேதி.

அவதா⁴ரணட்டே²ன ‘‘ஏதத³க்³க³ம், பி⁴க்க²வே, மம ஸாவகானம் பி⁴க்கூ²னம் ப³ஹுஸ்ஸுதானம் யதி³த³ம் ஆனந்தோ³, க³திமந்தானம், ஸதிமந்தானம், தி⁴திமந்தானம், உபட்டா²கானம் யதி³த³ம் ஆனந்தோ³’’தி (அ. நி. 1.219-223) ஏவம் ப⁴க³வதா, ‘‘ஆயஸ்மா ஆனந்தோ³ அத்த²குஸலோ த⁴ம்மகுஸலோ ப்³யஞ்ஜனகுஸலோ நிருத்திகுஸலோ புப்³பா³பரகுஸலோ’’தி (அ. நி. 5.169) ஏவம் த⁴ம்மஸேனாபதினா ச பஸத்த²பா⁴வானுரூபம் அத்தனோ தா⁴ரணப³லம் த³ஸ்ஸேந்தோ ஸத்தானம் ஸோதுகம்யதம் ஜனேதி ‘‘ஏவம் மே ஸுதம், தஞ்ச கோ² அத்த²தோ வா ப்³யஞ்ஜனதோ வா அனூனமனதி⁴கம், ஏவமேவ ந அஞ்ஞதா² த³ட்ட²ப்³ப³’’ந்தி.

மே-ஸத்³தோ³ தீஸு அத்தே²ஸு தி³ஸ்ஸதி. ததா² ஹிஸ்ஸ ‘‘கா³தா²பி⁴கீ³தம் மே அபோ⁴ஜனேய்ய’’ந்திஆதீ³ஸு (ஸு. நி. 81) மயாதி அத்தோ². ‘‘ஸாது⁴ மே, ப⁴ந்தே ப⁴க³வா, ஸம்கி²த்தேன த⁴ம்மம் தே³ஸேதூ’’திஆதீ³ஸு (ஸம். நி. 4.88) மய்ஹந்தி அத்தோ². ‘‘த⁴ம்மதா³யாதா³ மே, பி⁴க்க²வே, ப⁴வதா²’’திஆதீ³ஸு (ம. நி. 1.29) மமாதி அத்தோ². இத⁴ பன ‘‘மயா ஸுத’’ந்தி ச ‘‘மம ஸுத’’ந்தி ச அத்த²த்³வயே யுஜ்ஜதி.

ஸுதந்தி அயம் ஸுத-ஸத்³தோ³ ஸஉபஸக்³கோ³ ச அனுபஸக்³கோ³ ச க³மன-விஸ்ஸுத-கிலின்ன-உபசிதானுயோக³-ஸோதவிஞ்ஞேய்ய-ஸோதத்³வாரானுஸாரவிஞ்ஞாதாதி³அனேகத்த²ப்பபே⁴தோ³. ததா² ஹிஸ்ஸ ‘‘ஸேனாய பஸுதோ’’திஆதீ³ஸு க³ச்ச²ந்தோதி அத்தோ². ‘‘ஸுதத⁴ம்மஸ்ஸ பஸ்ஸதோ’’திஆதீ³ஸு (உதா³. 11) விஸ்ஸுதத⁴ம்மஸ்ஸாதி அத்தோ², ‘‘அவஸ்ஸுதா அவஸ்ஸுதஸ்ஸாதி’’ஆதீ³ஸு (பாசி. 657) கிலின்னா கிலின்னஸ்ஸாதி அத்தோ². ‘‘தும்ஹேஹி புஞ்ஞம் பஸுதம் அனப்பக’’ந்திஆதீ³ஸு (கு². பா. 7.12) உபசிதந்தி அத்தோ². ‘‘யே ஜா²னபஸுதா தீ⁴ரா’’திஆதீ³ஸு (த⁴. ப. 181) ஜா²னானுயுத்தாதி அத்தோ². ‘‘தி³ட்ட²ம் ஸுதம் முத’’ந்திஆதீ³ஸு (ம. நி. 1.241) ஸோதவிஞ்ஞேய்யந்தி அத்தோ². ‘‘ஸுதத⁴ரோ ஸுதஸன்னிசயோ’’திஆதீ³ஸு (ம. நி. 1.339) ஸோதத்³வாரானுஸாரவிஞ்ஞாதத⁴ரோதி அத்தோ². இத⁴ பனஸ்ஸ ஸோதத்³வாரானுஸாரேன ‘‘உபதா⁴ரித’’ந்தி வா ‘‘உபதா⁴ரண’’ந்தி வாதி அத்தோ². மே-ஸத்³த³ஸ்ஸ ஹி மயாதி அத்தே² ஸதி ‘‘ஏவம் மயா ஸுதம் ஸோதத்³வாரானுஸாரேன உபதா⁴ரித’’ந்தி யுஜ்ஜதி. மமாதி அத்தே² ஸதி ‘‘ஏவம் மம ஸுதம் ஸோதத்³வாரானுஸாரேன உபதா⁴ரண’’ந்தி யுஜ்ஜதி.

ஏவமேதேஸு தீஸு பதே³ஸு ஏவந்தி ஸோதவிஞ்ஞாணாதி³விஞ்ஞாணகிச்சனித³ஸ்ஸனம். மேதி வுத்தவிஞ்ஞாணஸமங்கி³புக்³க³லனித³ஸ்ஸனம். ஸுதந்தி அஸ்ஸவனபா⁴வப்படிக்கே²பதோ அனூனானதி⁴காவிபரீதக்³க³ஹணனித³ஸ்ஸனம். ததா² ஏவந்தி தஸ்ஸா ஸோதத்³வாரானுஸாரேன பவத்தாய விஞ்ஞாணவீதி²யா நானப்பகாரேன ஆரம்மணே பவத்திபா⁴வப்பகாஸனம். மேதி அத்தப்பகாஸனம். ஸுதந்தி த⁴ம்மப்பகாஸனம். அயஞ்ஹேத்த² ஸங்கே²போ ‘‘நானப்பகாரேன ஆரம்மணே பவத்தாய விஞ்ஞாணவீதி²யா மயா ந அஞ்ஞம் கதம், இத³ம் பன கதம், அயம் த⁴ம்மோ ஸுதோ’’தி.

ததா² ஏவந்தி நித்³தி³ஸிதப்³ப³ப்பகாஸனம். மேதி புக்³க³லப்பகாஸனம். ஸுதந்தி புக்³க³லகிச்சப்பகாஸனம். இத³ம் வுத்தம் ஹோதி – யம் ஸுத்தம் நித்³தி³ஸிஸ்ஸாமி, தம் மயா ஏவம் ஸுதந்தி.

ததா² ஏவந்தி யஸ்ஸ சித்தஸந்தானஸ்ஸ நானாகாரப்பவத்தியா நானத்த²ப்³யஞ்ஜனக்³க³ஹணம் ஹோதி, தஸ்ஸ நானாகாரனித்³தே³ஸோ. ஏவந்தி ஹி அயம் ஆகாரபஞ்ஞத்தி, மேதி கத்துனித்³தே³ஸோ, ஸுதந்தி விஸயனித்³தே³ஸோ. ஏத்தாவதா நானாகாரப்பவத்தேன சித்தஸந்தானேன தம்ஸமங்கி³னோ கத்துவிஸயே க³ஹணஸன்னிட்டா²னம் கதம் ஹோதி.

அத² வா ஏவந்தி புக்³க³லகிச்சனித்³தே³ஸோ. ஸுதந்தி விஞ்ஞாணகிச்சனித்³தே³ஸோ. மேதி உப⁴யகிச்சயுத்தபுக்³க³லனித்³தே³ஸோ. அயம் பனேத்த² ஸங்கே²போ – மயா ஸவனகிச்சவிஞ்ஞாணஸமங்கி³னா புக்³க³லேன விஞ்ஞாணவஸேன லத்³த⁴ஸவனகிச்சவோஹாரேன ஸுதந்தி.

தத்த² ஏவந்தி ச மேதி ச ஸச்சிகட்ட²பரமத்த²வஸேன அவிஜ்ஜமானபஞ்ஞத்தி. கிஞ்ஹேத்த² தம் பரமத்த²தோ அத்தி², யம் ஏவந்தி வா மேதி வா நித்³தே³ஸம் லபே⁴த²? ஸுதந்தி விஜ்ஜமானபஞ்ஞத்தி. யஞ்ஹி தமேத்த² ஸோதேன உபலத்³த⁴ம், தம் பரமத்த²தோ விஜ்ஜமானந்தி.

ததா² ஏவந்தி ச மேதி ச தம் தம் உபாதா³ய வத்தப்³ப³தோ உபாதா³பஞ்ஞத்தி. ஸுதந்தி தி³ட்டா²தீ³னி உபனிதா⁴ய வத்தப்³ப³தோ உபனிதா⁴பஞ்ஞத்தி. ஏத்த² ச ஏவந்தி வசனேன அஸம்மோஹம் தீ³பேதி. ந ஹி ஸம்மூள்ஹோ நானப்பகாரபடிவேத⁴ஸமத்தோ² ஹோதி. ஸுதந்தி வசனேன ஸுதஸ்ஸ அஸம்மோஸம் தீ³பேதி. யஸ்ஸ ஹி ஸுதம் ஸம்முட்ட²ம் ஹோதி, ந ஸோ காலந்தரேன மயா ஸுதந்தி படிஜானாதி. இச்சஸ்ஸ அஸம்மோஹேன பஞ்ஞாஸித்³தி⁴, அஸம்மோஸேன பன ஸதிஸித்³தி⁴. தத்த² பஞ்ஞா புப்³ப³ங்க³மாய ஸதியா ப்³யஞ்ஜனாவதா⁴ரணஸமத்த²தா, ஸதிபுப்³ப³ங்க³மாய பஞ்ஞாய அத்த²படிவேத⁴ஸமத்த²தா, தது³ப⁴யஸமத்த²தாயோகே³ன அத்த²ப்³யஞ்ஜனஸம்பன்னஸ்ஸ த⁴ம்மகோஸஸ்ஸ அனுபாலனஸமத்த²தோ த⁴ம்மப⁴ண்டா³கா³ரிகத்தஸித்³தி⁴.

அபரோ நயோ – ஏவந்தி வசனேன யோனிஸோ மனஸிகாரம் தீ³பேதி, அயோனிஸோ மனஸிகரோதோ ஹி நானப்பகாரபடிவேதா⁴பா⁴வதோ. ஸுதந்தி வசனேன அவிக்கே²பம் தீ³பேதி, விக்கி²த்தசித்தஸ்ஸ ஸவனாபா⁴வதோ. ததா² ஹி விக்கி²த்தசித்தோ புக்³க³லோ ஸப்³ப³ஸம்பத்தியா வுச்சமானோபி ‘‘ந மயா ஸுதம், புன ப⁴ணதா²’’தி ப⁴ணதி. யோனிஸோ மனஸிகாரேன சேத்த² அத்தஸம்மாபணிதி⁴ம் புப்³பே³ ச கதபுஞ்ஞதம் ஸாதே⁴தி, ஸம்மா அபணிஹிதத்தஸ்ஸ புப்³பே³ அகதபுஞ்ஞஸ்ஸ வா தத³பா⁴வதோ. அவிக்கே²பேன பன ஸத்³த⁴ம்மஸ்ஸவனம் ஸப்புரிஸூபனிஸ்ஸயஞ்ச ஸாதே⁴தி. ந ஹி விக்கி²த்தசித்தோ ஸோதும் ஸக்கோதி, ந ச ஸப்புரிஸே அனுபஸ்ஸயமானஸ்ஸ ஸவனம் அத்தீ²தி.

அபரோ நயோ – யஸ்மா ஏவந்தி யஸ்ஸ சித்தஸந்தானஸ்ஸ நானாகாரப்பவத்தியா நானத்த²ப்³யஞ்ஜனக்³க³ஹணம் ஹோதி, தஸ்ஸ நானாகாரனித்³தே³ஸோதி வுத்தம். ஸோ ச ஏவம் ப⁴த்³த³கோ ஆகாரோ ந ஸம்மா அப்பணிஹிதத்தனோ புப்³பே³ அகதபுஞ்ஞஸ்ஸ வா ஹோதி, தஸ்மா ஏவந்தி இமினா ப⁴த்³த³கேன ஆகாரேன பச்சி²மசக்கத்³வயஸம்பத்திம் அத்தனோ தீ³பேதி, ஸுதந்தி ஸவனயோகே³ன புரிமசக்கத்³வயஸம்பத்திம். ந ஹி அப்பதிரூபதே³ஸே வஸதோ ஸப்புரிஸூபனிஸ்ஸயவிரஹிதஸ்ஸ வா ஸவனம் அத்தி². இச்சஸ்ஸ பச்சி²மசக்கத்³வயஸித்³தி⁴யா ஆஸயஸுத்³தி⁴ ஸித்³தா⁴ ஹோதி. புரிமசக்கத்³வயஸித்³தி⁴யா பயோக³ஸுத்³தி⁴. தாய ச ஆஸயஸுத்³தி⁴யா அதி⁴க³மப்³யத்திஸித்³தி⁴, பயோக³ஸுத்³தி⁴யா ஆக³மப்³யத்திஸித்³தி⁴. இதி பயோகா³ஸயஸுத்³த⁴ஸ்ஸ ஆக³மாதி⁴க³மஸம்பன்னஸ்ஸ வசனம் அருணுக்³க³ம் விய ஸூரியஸ்ஸ உத³யதோ யோனிஸோமனஸிகாரோ விய ச குஸலகம்மஸ்ஸ அரஹதி ப⁴க³வதோ வசனஸ்ஸ புப்³ப³ங்க³மம் ப⁴விதுந்தி டா²னே நிதா³னம் ட²பேந்தோ ஏவம் மே ஸுதந்திஆதி³மாஹ.

அபரோ நயோ – ஏவந்தி இமினா நானப்பகாரபடிவேத⁴தீ³பகேன வசனேன அத்தனோ அத்த²படிபா⁴னபடிஸம்பி⁴தா³ஸம்பத்திஸப்³பா⁴வம் தீ³பேதி. ஸுதந்தி இமினா ஸோதப்³ப³பே⁴த³படிவேத⁴தீ³பகேன த⁴ம்மனிருத்திபடிஸம்பி⁴தா³ஸம்பத்திஸப்³பா⁴வம். ஏவந்தி ச இத³ம் யோனிஸோமனஸிகாரதீ³பகம் வசனம் பா⁴ஸமானோ – ‘‘ஏதே மயா த⁴ம்மா மனஸானுபேக்கி²தா தி³ட்டி²யா ஸுப்படிவித்³தா⁴’’தி தீ³பேதி. ஸுதந்தி இத³ம் ஸவனயோக³தீ³பகம் வசனம் பா⁴ஸமானோ – ‘‘ப³ஹூ மயா த⁴ம்மா ஸுதா தா⁴தா வசஸா பரிசிதா’’தி தீ³பேதி. தது³ப⁴யேனபி அத்த²ப்³யஞ்ஜனபாரிபூரிம் தீ³பேந்தோ ஸவனே ஆத³ரம் ஜனேதி. அத்த²ப்³யஞ்ஜனபரிபுண்ணஞ்ஹி த⁴ம்மம் ஆத³ரேன அஸ்ஸுணந்தோ மஹதா ஹிதா பரிபா³ஹிரோ ஹோதீதி ஆத³ரம் ஜனேத்வா ஸக்கச்சம் த⁴ம்மோ ஸோதப்³போ³தி.

‘‘ஏவம் மே ஸுத’’ந்தி இமினா பன ஸகலேன வசனேன ஆயஸ்மா ஆனந்தோ³ ததா²க³தப்பவேதி³தம் த⁴ம்மம் அத்தனோ அத³ஹந்தோ அஸப்புரிஸபூ⁴மிம் அதிக்கமதி, ஸாவகத்தம் படிஜானந்தோ ஸப்புரிஸபூ⁴மிம் ஓக்கமதி. ததா² அஸத்³த⁴ம்மா சித்தம் வுட்டா²பேதி, ஸத்³த⁴ம்மே சித்தம் பதிட்டா²பேதி. ‘‘கேவலம் ஸுதமேவேதம் மயா தஸ்ஸேவ பன ப⁴க³வதோ வசன’’ந்தி தீ³பேந்தோ அத்தானம் பரிமோசேதி, ஸத்தா²ரம் அபதி³ஸதி, ஜினவசனம் அப்பேதி, த⁴ம்மனேத்திம் பதிட்டா²பேதி.

அபிச ‘‘ஏவம் மே ஸுத’’ந்தி அத்தனா உப்பாதி³தபா⁴வம் அப்படிஜானந்தோ புரிமவசனம் விவரந்தோ ‘‘ஸம்முகா² படிக்³க³ஹிதமித³ம் மயா தஸ்ஸ ப⁴க³வதோ சதுவேஸாரஜ்ஜவிஸாரத³ஸ்ஸ த³ஸப³லத⁴ரஸ்ஸ ஆஸப⁴ட்டா²னட்டா²யினோ ஸீஹனாத³னாதி³னோ ஸப்³ப³ஸத்துத்தமஸ்ஸ த⁴ம்மிஸ்ஸரஸ்ஸ த⁴ம்மராஜஸ்ஸ த⁴ம்மாதி⁴பதினோ த⁴ம்மதீ³பஸ்ஸ த⁴ம்மஸரணஸ்ஸ ஸத்³த⁴ம்மவரசக்கவத்தினோ ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ஸ்ஸ வசனம், ந ஏத்த² அத்தே² வா த⁴ம்மே வா பதே³ வா ப்³யஞ்ஜனே வா கங்கா² வா விமதி வா கத்தப்³பா³’’தி ஸப்³ப³தே³வமனுஸ்ஸானம் இமஸ்மிம் த⁴ம்மே அஸ்ஸத்³தி⁴யம் வினாஸேதி, ஸத்³தா⁴ஸம்பத³ம் உப்பாதே³தீதி. தேனேதம் வுச்சதி –

‘‘வினாஸயதி அஸ்ஸத்³த⁴ம், ஸத்³த⁴ம் வட்³டே⁴தி ஸாஸனே;

ஏவம் மே ஸுதமிச்சேவம், வத³ம் கோ³தமஸாவகோ’’தி.

ஏகந்தி க³ணனபரிச்சே²த³னித்³தே³ஸோ. ஸமயந்தி பரிச்சி²ன்னனித்³தே³ஸோ. ஏகம் ஸமயந்தி அனியமிதபரிதீ³பனம். தத்த² ஸமயஸத்³தோ³ –

ஸமவாயே க²ணே காலே, ஸமூஹே ஹேதுதி³ட்டி²ஸு;

படிலாபே⁴ பஹானே ச, படிவேதே⁴ ச தி³ஸ்ஸதி.

ததா² ஹிஸ்ஸ ‘‘அப்பேவ நாம ஸ்வேபி உபஸங்கமேய்யாம காலஞ்ச ஸமயஞ்ச உபாதா³யா’’தி ஏவமாதீ³ஸு (தீ³. நி. 1.447) ஸமவாயோ அத்தோ². ‘‘ஏகோவ கோ², பி⁴க்க²வே, க²ணோ ச ஸமயோ ச ப்³ரஹ்மசரியவாஸாயா’’திஆதீ³ஸு (அ. நி. 8.29) க²ணோ. ‘‘உண்ஹஸமயோ பரிளாஹஸமயோ’’திஆதீ³ஸு (பாசி. 358) காலோ. ‘‘மஹாஸமயோ பவனஸ்மி’’ந்திஆதீ³ஸு ஸமூஹோ. ‘‘ஸமயோபி கோ² தே, ப⁴த்³தா³லி, அப்படிவித்³தோ⁴ அஹோஸி, ப⁴க³வா கோ² ஸாவத்தி²யம் விஹரதி, ப⁴க³வாபி மம் ஜானிஸ்ஸதி, ‘ப⁴த்³தா³லி, நாம பி⁴க்கு² ஸத்து²ஸாஸனே ஸிக்கா²ய ந பரிபூரகாரீ’தி, அயம்பி கோ² தே, ப⁴த்³தா³லி, ஸமயோ அப்படிவித்³தோ⁴ அஹோஸீ’’திஆதீ³ஸு (ம. நி. 2.135) ஹேது. ‘‘தேன கோ² பன ஸமயேன உக்³கா³ஹமானோ பரிப்³பா³ஜகோ ஸமணமுண்டி³காபுத்தோ ஸமயப்பவாத³கே திந்து³காசீரே ஏகஸாலகே மல்லிகாய ஆராமே படிவஸதீ’’திஆதீ³ஸு (ம. நி. 2.260) தி³ட்டி².

‘‘தி³ட்டே² த⁴ம்மே ச யோ அத்தோ², யோ சத்தோ² ஸம்பராயிகோ;

அத்தா²பி⁴ஸமயா தீ⁴ரோ, பண்டி³தோதி பவுச்சதீ’’தி. –

ஆதீ³ஸு (ஸம். நி. 1.129) படிலாபோ⁴. ‘‘ஸம்மா மானாபி⁴ஸமயா அந்தமகாஸி து³க்க²ஸ்ஸா’’திஆதீ³ஸு (ம. நி. 1.24) பஹானம். ‘‘து³க்க²ஸ்ஸ பீளனட்டோ² ஸங்க²தட்டோ² ஸந்தாபட்டோ² விபரிணாமட்டோ² அபி⁴ஸமயட்டோ²’’திஆதீ³ஸு (படி. ம. 3.1) படிவேதோ⁴. இத⁴ பனஸ்ஸ காலோ அத்தோ². தேன ஸம்வச்ச²ர-உது-மாஸட்³ட⁴மாஸ-ரத்தி-தி³வ-புப்³ப³ண்ஹ-மஜ்ஜ²ன்ஹிக-ஸாயன்ஹ- பட²மமஜ்ஜி²மபச்சி²மயாம-முஹுத்தாதீ³ஸு காலப்பபே⁴த³பூ⁴தேஸு ஸமயேஸு ஏகம் ஸமயந்தி தீ³பேதி.

தத்த² கிஞ்சாபி ஏதேஸு ஸம்வச்ச²ராதீ³ஸு ஸமயேஸு யம் யம் ஸுத்தம் யம்ஹி யம்ஹி ஸம்வச்ச²ரே உதும்ஹி மாஸே பக்கே² ரத்திபா⁴கே³ தி³வஸபா⁴கே³ வா வுத்தம், ஸப்³ப³ம் தம் தே²ரஸ்ஸ ஸுவிதி³தம் ஸுவவத்தா²பிதம் பஞ்ஞாய. யஸ்மா பன ‘‘ஏவம் மே ஸுதம் அஸுகஸம்வச்ச²ரே அஸுகஉதும்ஹி அஸுகமாஸே அஸுகபக்கே² அஸுகரத்திபா⁴கே³ அஸுகதி³வஸபா⁴கே³ வா’’தி ஏவம் வுத்தே ந ஸக்கா ஸுகே²ன தா⁴ரேதும் வா உத்³தி³ஸிதும் வா உத்³தி³ஸாபேதும் வா, ப³ஹு ச வத்தப்³ப³ம் ஹோதி, தஸ்மா ஏகேனேவ பதே³ன தமத்த²ம் ஸமோதா⁴னேத்வா ‘‘ஏகம் ஸமய’’ந்தி ஆஹ.

யே வா இமே க³ப்³போ⁴க்கந்திஸமயோ ஜாதிஸமயோ ஸம்வேக³ஸமயோ அபி⁴னிக்க²மனஸமயோ து³க்கரகாரிகஸமயோ மாரவிஜயஸமயோ அபி⁴ஸம்போ³தி⁴ஸமயோ தி³ட்ட²த⁴ம்மஸுக²விஹாரஸமயோ தே³ஸனாஸமயோ பரினிப்³பா³னஸமயோதி ஏவமாத³யோ ப⁴க³வதோ தே³வமனுஸ்ஸேஸு அதிவிய ஸுப்பகாஸா அனேககாலப்பபே⁴தா³ ஏவ ஸமயா, தேஸு ஸமயேஸு தே³ஸனாஸமயஸங்கா²தம் ஏகம் ஸமயந்தி தீ³பேதி. யோ சாயம் ஞாணகருணாகிச்சஸமயேஸு அருணாகிச்சஸமயோ, அத்தஹிதபரஹிதபடிபத்திஸமயேஸு பரஹிதபடிபத்திஸமயோ, ஸன்னிபதிதானம் கரணீயத்³வயஸமயேஸு த⁴ம்மிகதா²ஸமயோ, தே³ஸனாபடிபத்திஸமயேஸு தே³ஸனாஸமயோ, தேஸுபி ஸமயேஸு அஞ்ஞதரம் ஸந்தா⁴ய ‘‘ஏகம் ஸமய’’ந்தி ஆஹ.

கஸ்மா பனேத்த² யதா² அபி⁴த⁴ம்மே ‘‘யஸ்மிம் ஸமயே காமாவசர’’ந்தி ச இதோ அஞ்ஞேஸு ஸுத்தபதே³ஸு ‘‘யஸ்மிம் ஸமயே, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² விவிச்சேவ காமேஹீ’’தி ச பு⁴ம்மவசனேன நித்³தே³ஸோ கதோ, வினயே ச ‘‘தேன ஸமயேன பு³த்³தோ⁴ ப⁴க³வா’’தி கரணவசனேன, ததா² அகத்வா ‘‘ஏகம் ஸமய’’ந்தி உபயோக³வசனனித்³தே³ஸோ கதோதி. தத்த² ததா² இத⁴ ச அஞ்ஞதா² அத்த²ஸம்ப⁴வதோ. தத்த² ஹி அபி⁴த⁴ம்மே இதோ அஞ்ஞேஸு ஸுத்தபதே³ஸு ச அதி⁴கரணத்தோ² பா⁴வேனபா⁴வலக்க²ணத்தோ² ச ஸம்ப⁴வதி. அதி⁴கரணஞ்ஹி காலத்தோ² ச ஸமூஹத்தோ² ச ஸமயோ, தத்த² வுத்தானம் ப²ஸ்ஸாதி³த⁴ம்மானம் க²ணஸமவாயஹேதுஸங்கா²தஸ்ஸ ச ஸமயஸ்ஸ பா⁴வேன தேஸம் பா⁴வோ லக்கீ²யதி, தஸ்மா தத³த்த²ஜோதனத்த²ம் தத்த² பு⁴ம்மவசனனித்³தே³ஸோ கதோ.

வினயே ச ஹேதுஅத்தோ² கரணத்தோ² ச ஸம்ப⁴வதி. யோ ஹி ஸோ ஸிக்கா²பத³பஞ்ஞத்திஸமயோ ஸாரிபுத்தாதீ³ஹிபி து³ப்³பி³ஞ்ஞேய்யோ, தேன ஸமயேன ஹேதுபூ⁴தேன கரணபூ⁴தேன ச ஸிக்கா²பதா³னி பஞ்ஞாபயந்தோ ஸிக்கா²பத³பஞ்ஞத்திஹேதுஞ்ச அபேக்க²மானோ ப⁴க³வா தத்த² தத்த² விஹாஸி, தஸ்மா தத³த்த²ஜோதனத்த²ம் தத்த² கரணவசனேன நித்³தே³ஸோ கதோ.

இத⁴ பன அஞ்ஞஸ்மிஞ்ச ஏவம்ஜாதிகே அச்சந்தஸம்யோக³த்தோ² ஸம்ப⁴வதி. யஞ்ஹி ஸமயம் ப⁴க³வா இமம் அஞ்ஞம் வா ஸுத்தந்தம் தே³ஸேஸி, அச்சந்தமேவ தம் ஸமயம் கருணாவிஹாரேன விஹாஸி, தஸ்மா தத³த்த²ஜோதனத்த²ம் இத⁴ உபயோக³வசனனித்³தே³ஸோ கதோதி.

தேனேதம் வுச்சதி –

‘‘தம் தம் அத்த²மபேக்கி²த்வா, பு⁴ம்மேன கரணேன ச;

அஞ்ஞத்ர ஸமயோ வுத்தோ, உபயோகே³ன ஸோ இதா⁴’’தி.

போராணா பன வண்ணயந்தி – ‘‘தஸ்மிம் ஸமயே’’தி வா – ‘‘தேன ஸமயேனா’’தி வா – ‘‘ஏகம் ஸமய’’ந்தி வா அபி⁴லாபமத்தபே⁴தோ³ ஏஸ, ஸப்³ப³த்த² பு⁴ம்மமேவ அத்தோ²தி. தஸ்மா ‘‘ஏகம் ஸமய’’ந்தி வுத்தேபி ‘‘ஏகஸ்மிம் ஸமயே’’தி அத்தோ² வேதி³தப்³போ³.

ப⁴க³வாதி க³ரு. க³ருஞ்ஹி லோகே ‘‘ப⁴க³வா’’தி வத³ந்தி. அயஞ்ச ஸப்³ப³கு³ணவிஸிட்ட²தாய ஸப்³ப³ஸத்தானம் க³ரு, தஸ்மா ‘‘ப⁴க³வா’’தி வேதி³தப்³போ³. போராணேஹிபி வுத்தம் –

‘‘ப⁴க³வாதி வசனம் ஸேட்ட²ம், ப⁴க³வாதி வசனமுத்தமம்;

க³ருகா³ரவயுத்தோ ஸோ, ப⁴க³வா தேன வுச்சதீ’’தி.

அபிச –

‘‘பா⁴க்³யவா ப⁴க்³க³வா யுத்தோ, ப⁴கே³ஹி ச விப⁴த்தவா;

ப⁴த்தவா வந்தக³மனோ, ப⁴வேஸு ப⁴க³வா ததோ’’தி. –

இமிஸ்ஸா கா³தா²ய வஸேனஸ்ஸ பத³ஸ்ஸ வித்தா²ரதோ அத்தோ² வேதி³தப்³போ³. ஸோ ச விஸுத்³தி⁴மக்³கே³ பு³த்³தா⁴னுஸ்ஸதினித்³தே³ஸே வுத்தோயேவ.

ஏத்தாவதா சேத்த² ஏவம் மே ஸுதந்தி வசனேன யதா²ஸுதம் த⁴ம்மம் த³ஸ்ஸேந்தோ ப⁴க³வதோ த⁴ம்மஸரீரம் பச்சக்க²ம் கரோதி. தேன – ‘‘நயித³ம் அதிக்கந்தஸத்து²கம் பாவசனம், அயம் வோ ஸத்தா²’’தி ஸத்து² அத³ஸ்ஸனேன உக்கண்டி²தம் ஜனம் ஸமஸ்ஸாஸேதி.

ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வாதி வசனேன தஸ்மிம் ஸமயே ப⁴க³வதோ அவிஜ்ஜமானபா⁴வம் த³ஸ்ஸேந்தோ ரூபகாயபரினிப்³பா³னம் ஸாதே⁴தி. தேன ‘‘ஏவம்வித⁴ஸ்ஸ நாம அரியத⁴ம்மஸ்ஸ தே³ஸகோ த³ஸப³லத⁴ரோ வஜிரஸங்கா⁴தஸமானகாயோ, ஸோபி ப⁴க³வா பரினிப்³பு³தோ, கேன அஞ்ஞேன ஜீவிதே ஆஸா ஜனேதப்³பா³’’தி ஜீவிதமத³மத்தம் ஜனம் ஸம்வேஜேதி, ஸத்³த⁴ம்மே சஸ்ஸ உஸ்ஸாஹம் ஜனேதி.

ஏவந்தி ச ப⁴ணந்தோ தே³ஸனாஸம்பத்திம் நித்³தி³ஸதி. மே ஸுதந்தி ஸாவகஸம்பத்திம். ஏகம் ஸமயந்தி காலஸம்பத்திம். ப⁴க³வாதி தே³ஸகஸம்பத்திம்.

உக்கட்டா²யம் விஹரதீதி ஏத்த² உக்காதி தீ³பிகா, தஞ்ச நக³ரம் ‘‘மங்க³லதி³வஸோ ஸுக²ணோ ஸுனக்க²த்தம் மா அதிக்கமீ’’தி ரத்திம்பி உக்காஸு டி²தாஸு மாபிதத்தா உக்கட்டா²தி வுச்சதி. த³ண்ட³தீ³பிகாஸு ஜாலேத்வா தா⁴ரீயமானாஸு மாபிதத்தாதி வுத்தம் ஹோதி, தஸ்ஸம் உக்கட்டா²யம். ஸமீபத்தே² சேதம் பு⁴ம்மவசனம். விஹரதீதி அவிஸேஸேன இரியாபத²தி³ப்³ப³ப்³ரஹ்மஅரியவிஹாரேஸு அஞ்ஞதரவிஹாரஸமங்கி³பரிதீ³பனமேதம். இத⁴ பன டா²னக³மனனிஸின்னஸயனப்பபே⁴தே³ஸு ரியாபதே²ஸு அஞ்ஞதரஇரியாபத²ஸமாயோக³பரிதீ³பனம். தேன டி²தோபி க³ச்ச²ந்தோபி நிஸின்னோபி ஸயானோபி ப⁴க³வா விஹரதிச்சேவ வேதி³தப்³போ³. ஸோ ஹி ப⁴க³வா ஏகம் இரியாபத²பா³த⁴னம் அஞ்ஞேன இரியாபதே²ன விச்சி²ந்தி³த்வா அபரிபதந்தம் அத்தபா⁴வம் ஹரதி பவத்தேதி, தஸ்மா விஹரதீதி வுச்சதி.

ஸுப⁴க³வனேதி ஏத்த² ஸுப⁴க³த்தா ஸுப⁴க³ம், ஸுந்த³ரஸிரிகத்தா ஸுந்த³ரகாமத்தா சாதி வுத்தம் ஹோதி. தஸ்ஸ ஹி வனஸ்ஸ ஸிரிஸம்பத்தியா மனுஸ்ஸா அன்னபானாதீ³னி ஆதா³ய தி³வஸம் தத்தே²வ ச²ணஸமஜ்ஜஉஸ்ஸவே கரோந்தா போ⁴க³ஸுக²ம் அனுபோ⁴ந்தி, ஸுந்த³ரஸுந்த³ரே சேத்த² காமே பத்தே²ந்தி ‘‘புத்தம் லபா⁴ம, தீ⁴தரம் லபா⁴மா’’தி, தேஸம் தம் ததே²வ ஹோதி, ஏவம் தம் ஸுந்த³ரஸிரிகத்தா ஸுந்த³ரகாமத்தா ச ஸுப⁴க³ம். அபிச ப³ஹுஜனகந்ததாயபி ஸுப⁴க³ம். வனயதீதி வனம், அத்தஸம்பதா³ய ஸத்தானம் ப⁴த்திம் காரேதி, அத்தனி ஸினேஹம் உப்பாதே³தீதி அத்தோ². வனுதே இதி வா வனம், நானாவித⁴குஸும-க³ந்த⁴ஸம்மோத³மத்தகோகிலாதி³விஹங்க³மாபி⁴ருதேஹி மந்த³மாலுதசலிதருக்க²ஸாகா²விடபபல்லவபலாஸேஹி ச ‘‘ஏத² மம் பரிபு⁴ஞ்ஜதா²’’தி ஸப்³ப³பாணினோ யாசதி வியாதி அத்தோ². ஸுப⁴க³ஞ்ச தம் வனஞ்சாதி ஸுப⁴க³வனம். தஸ்மிம் ஸுப⁴க³வனே. வனஞ்ச நாம ரோபிமம், ஸயம்ஜாதந்தி து³வித⁴ம். தத்த² வேளுவனஜேதவனாதீ³னி ரோபிமானி. அந்த⁴வனமஹாவனஅஞ்ஜனவனாதீ³னி ஸயம் ஜாதானி. இத³ம்பி ஸயம்ஜாதந்தி வேதி³தப்³ப³ம்.

ஸாலராஜமூலேதி ஏத்த² ஸாலருக்கோ²பி ஸாலோதி வுச்சதி. யதா²ஹ ‘‘ஸேய்யதா²பி, பி⁴க்க²வே, கா³மஸ்ஸ வா நிக³மஸ்ஸ வா அவிதூ³ரே மஹந்தம் ஸாலவனம், தஞ்சஸ்ஸ ஏளண்டே³ஹி ஸஞ்ச²ன்ன’’ந்தி (ம. நி. 1.225) ‘‘அந்தரேன யமகஸாலான’’ந்தி ச (தீ³. நி. 2.195) வனப்பதிஜேட்ட²கருக்கோ²பி. யதா²ஹ –

‘‘தவேவ தே³வ விஜிதே, தவேவுய்யானபூ⁴மியா;

உஜுவம்ஸா மஹாஸாலா, நீலோபா⁴ஸா மனோரமா’’தி. (ஜா. 2.19.4);

யோ கோசி ருக்கோ²பி. யதா²ஹ ‘‘அத² கோ² தம், பி⁴க்க²வே, மாலுவபீ³ஜம் அஞ்ஞதரஸ்மிம் ஸாலமூலே நிபதேய்யா’’தி (ம. நி. 1.469). இத⁴ பன வனப்பதிஜேட்ட²கருக்கோ² அதி⁴ப்பேதோ. ராஜஸத்³தோ³ பனஸ்ஸ தமேவ ஜேட்ட²கபா⁴வம் ஸாதே⁴தி. யதா²ஹ ‘‘ஸுப்பதிட்டி²தஸ்ஸ கோ² ப்³ராஹ்மண த⁴ம்மிக நிக்³ரோத⁴ராஜஸ்ஸா’’தி (அ. நி. 6.54). தத்த² த்³வேதா⁴ ஸமாஸோ, ஸாலானம் ராஜாதிபி ஸாலராஜா, ஸாலோ ச ஸோ ஜேட்ட²கட்டே²ன ராஜா ச இதிபி ஸாலராஜா. மூலந்தி ஸமீபம். அயஞ்ஹி மூலஸத்³தோ³, ‘‘மூலானி உத்³த⁴ரேய்ய, அந்தமஸோ உஸிரனாளிமத்தானிபீ’’திஆதீ³ஸு (அ. நி. 4.195) மூலமூலே தி³ஸ்ஸதி. ‘‘லோபோ⁴ அகுஸலமூல’’ந்திஆதீ³ஸு (தீ³. நி. 3.305) அஸாதா⁴ரணஹேதும்ஹி. ‘‘யாவ மஜ்ஜ²ன்ஹிகே காலே சா²யா ப²ரதி, நிவாதே பண்ணானி பதந்தி, ஏத்தாவதா ருக்க²மூல’’ந்திஆதீ³ஸு ஸமீபே. இத⁴ பன ஸமீபே அதி⁴ப்பேதோ, தஸ்மா ஸாலராஜஸ்ஸ ஸமீபேதி ஏவமேத்த² அத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³.

தத்த² ஸியா – யதி³ தாவ ப⁴க³வா உக்கட்டா²யம் விஹரதி, ‘‘ஸுப⁴க³வனே ஸாலராஜமூலே’’தி ந வத்தப்³ப³ம், அத² தத்த² விஹரதி, ‘‘உக்கட்டா²ய’’ந்தி ந வத்தப்³ப³ம், ந ஹி ஸக்கா உப⁴யத்த² ஏகம் ஸமயம் விஹரிதுந்தி. ந கோ² பனேதம் ஏவம் த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

நனு அவோசும்ஹ ‘‘ஸமீபத்தே² சேதம் பு⁴ம்மவசன’’ந்தி. தஸ்மா யதா² க³ங்கா³யமுனாதீ³னம் ஸமீபே கோ³யூதா²னி சரந்தானி ‘‘க³ங்கா³ய சரந்தி, யமுனாய சரந்தீ’’தி வுச்சந்தி, ஏவமிதா⁴பி யதி³த³ம் உக்கட்டா²ய ஸமீபே ஸுப⁴க³வனம் ஸாலராஜமூலம், தத்த² விஹரந்தோ வுச்சதி ‘‘உக்கட்டா²யம் விஹரதி ஸுப⁴க³வனே ஸாலராஜமூலே’’தி. கோ³சரகா³மனித³ஸ்ஸனத்த²ஞ்ஹிஸ்ஸ உக்கட்டா²வசனம், பப்³ப³ஜிதானுரூபனிவாஸட்டா²னனித³ஸ்ஸனத்த²ம் ஸேஸவசனம்.

தத்த² உக்கட்டா²கித்தனேன ஆயஸ்மா ஆனந்தோ³ ப⁴க³வதோ க³ஹட்டா²னுக்³க³ஹகரணம் த³ஸ்ஸேதி, ஸுப⁴க³வனாதி³கித்தனேன பப்³ப³ஜிதானுக்³க³ஹகரணம். ததா² புரிமேன பச்சயக்³க³ஹணதோ அத்தகிலமதா²னுயோக³விவஜ்ஜனம், பச்சி²மேன வத்து²காமப்பஹானதோ காமஸுக²ல்லிகானுயோக³விவஜ்ஜனுபாயத³ஸ்ஸனம். புரிமேன ச த⁴ம்மதே³ஸனாபி⁴யோக³ம், பச்சி²மேன விவேகாதி⁴முத்திம். புரிமேன கருணாய உபக³மனம், பச்சி²மேன பஞ்ஞாய அபக³மனம். புரிமேன ஸத்தானம் ஹிதஸுக²னிப்பா²த³னாதி⁴முத்ததம், பச்சி²மேன பரஹிதஸுக²கரணே நிருபலேபனம். புரிமேன த⁴ம்மிகஸுகா²பரிச்சாக³னிமித்தம் பா²ஸுவிஹாரம், பச்சி²மேன உத்தரிமனுஸ்ஸத⁴ம்மானுயோக³னிமித்தம். புரிமேன மனுஸ்ஸானம் உபகாரப³ஹுலதம், பச்சி²மேன தே³வானம். புரிமேன லோகே ஜாதஸ்ஸ லோகே ஸம்வட்³ட⁴பா⁴வம், பச்சி²மேன லோகேன அனுபலித்ததம். புரிமேன ‘‘ஏகபுக்³க³லோ, பி⁴க்க²வே, லோகே உப்பஜ்ஜமானோ உப்பஜ்ஜதி ப³ஹுஜனஹிதாய ப³ஹுஜனஸுகா²ய லோகானுகம்பாய அத்தா²ய ஹிதாய ஸுகா²ய தே³வமனுஸ்ஸானம். கதமோ ஏகபுக்³க³லோ, ததா²க³தோ அரஹம் ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴’’தி (அ. நி. 1.170) வசனதோ யத³த்த²ம் ப⁴க³வா உப்பன்னோ, தத³த்த²பரினிப்பா²த³னம், பச்சி²மேன யத்த² உப்பன்னோ, தத³னுரூபவிஹாரம். ப⁴க³வா ஹி பட²மம் லும்பி³னிவனே, து³தியம் போ³தி⁴மண்டே³தி லோகியலோகுத்தராய உப்பத்தியா வனேயேவ உப்பன்னோ, தேனஸ்ஸ வனேயேவ விஹாரம் த³ஸ்ஸேதீதி ஏவமாதி³னா நயேனேத்த² அத்த²யோஜனா வேதி³தப்³பா³.

தத்ராதி தே³ஸகாலபரிதீ³பனம். தஞ்ஹி யம் ஸமயம் விஹரதி, தத்ர ஸமயே. யஸ்மிஞ்ச ஸாலராஜமூலே விஹரதி, தத்ர ஸாலராஜமூலேதி தீ³பேதி. பா⁴ஸிதப்³ப³யுத்தே வா தே³ஸகாலே தீ³பேதி. ந ஹி ப⁴க³வா அயுத்தே தே³ஸே காலே வா த⁴ம்மம் பா⁴ஸதி. ‘‘அகாலோ கோ² தாவ பா³ஹியா’’தி (உதா³. 10) ஆதி³சேத்த² ஸாத⁴கம். கோ²தி பத³பூரணமத்தே அவதா⁴ரணே ஆதி³காலத்தே² வா நிபாதோ. ப⁴க³வாதி லோகக³ருதீ³பனம். பி⁴க்கூ²தி கதா²ஸவனயுத்தபுக்³க³லவசனம். அபிசேத்த², ‘‘பி⁴க்க²கோதி பி⁴க்கு², பி⁴க்கா²சரியம் அஜ்ஜு²பக³தோதி பி⁴க்கூ²’’திஆதி³னா (பாரா. 45) நயேன வசனத்தோ² வேதி³தப்³போ³. ஆமந்தேஸீதி ஆலபி அபா⁴ஸி ஸம்போ³தே⁴ஸீதி அயமேத்த² அத்தோ². அஞ்ஞத்ர பன ஞாபனேபி ஹோதி. யதா²ஹ ‘‘ஆமந்தயாமி வோ, பி⁴க்க²வே, படிவேத³யாமி வோ, பி⁴க்க²வே’’தி. பக்கோஸனேபி. யதா²ஹ ‘‘ஏஹி த்வம் பி⁴க்கு² மம வசனேன ஸாரிபுத்தம் ஆமந்தேஹீ’’தி (அ. நி. 9.11).

பி⁴க்க²வோதி ஆமந்தனாகாரதீ³பனம். தஞ்ச பி⁴க்க²னஸீலதாதி³கு³ணயோக³ஸித்³த⁴த்தா வுத்தம். பி⁴க்க²னஸீலதாகு³ணயுத்தோபி ஹி பி⁴க்கு² பி⁴க்க²னத⁴ம்மதாகு³ணயுத்தோபி. பி⁴க்க²னே ஸாது⁴காரிதாகு³ணயுத்தோபீதி ஸத்³த³விதூ³ மஞ்ஞந்தி. தேன ச நேஸம் பி⁴க்க²னஸீலதாதி³கு³ணயோக³ஸித்³தே⁴ன வசனேன ஹீனாதி⁴கஜனஸேவிதம் வுத்திம் பகாஸேந்தோ உத்³த⁴ததீ³னபா⁴வனிக்³க³ஹம் கரோதி. பி⁴க்க²வோதி இமினா ச கருணாவிப்பா²ரஸோம்மஹத³யனயனனிபாதபுப்³ப³ங்க³மேன வசனேன தே அத்தனோ முகா²பி⁴முகே² கரோதி. தேனேவ ச கதே²துகம்யதாதீ³பகேன வசனேன நேஸம் ஸோதுகம்யதம் ஜனேதி. தேனேவ ச ஸம்போ³த⁴னட்டே²ன ஸாது⁴கம் ஸவனமனஸிகாரேபி நே நியோஜேதி. ஸாது⁴கஸவனமனஸிகாராயத்தா ஹி ஸாஸனஸம்பத்தி.

அபரேஸுபி தே³வமனுஸ்ஸேஸு விஜ்ஜமானேஸு கஸ்மா பி⁴க்கூ²யேவ ஆமந்தேஸீதி சே. ஜேட்ட²ஸேட்டா²ஸன்னஸதா³ஸன்னிஹிதபா⁴வதோ. ஸப்³ப³பரிஸஸாதா⁴ரணா ஹி ப⁴க³வதோ த⁴ம்மதே³ஸனா. பரிஸாய ச ஜேட்டா² பி⁴க்கூ², பட²முப்பன்னத்தா. ஸேட்டா², அனகா³ரியபா⁴வம் ஆதி³ம் கத்வா ஸத்து²சரியானுவிதா⁴யகத்தா ஸகலஸாஸனபடிக்³கா³ஹகத்தா ச. ஆஸன்னா, தத்த² நிஸின்னேஸு ஸத்து²ஸந்திகத்தா. ஸதா³ஸன்னிஹிதா, ஸத்து²ஸந்திகாவசரத்தாதி. அபிச தே த⁴ம்மதே³ஸனாய பா⁴ஜனம், யதா²னுஸிட்ட²ம் படிபத்திஸப்³பா⁴வதோ. விஸேஸதோ ச ஏகச்சே பி⁴க்கூ²யேவ ஸந்தா⁴ய அயம் தே³ஸனாதிபி தே ஏவ ஆமந்தேஸி.

தத்த² ஸியா – கிமத்த²ம் பன ப⁴க³வா த⁴ம்மம் தே³ஸேந்தோ பட²மம் பி⁴க்கூ² ஆமந்தேஸி, ந த⁴ம்மமேவ தே³ஸேதீதி. ஸதிஜனனத்த²ம். பி⁴க்கூ² ஹி அஞ்ஞம் சிந்தேந்தாபி விக்கி²த்தசித்தாபி த⁴ம்மம் பச்சவேக்க²ந்தாபி கம்மட்டா²னம் மனஸிகரோந்தாபி நிஸின்னா ஹோந்தி, தே அனாமந்தேத்வா த⁴ம்மே தே³ஸியமானே – ‘‘அயம் தே³ஸனா கின்னிதா³னா கிம்பச்சயா கதமாய அட்டு²ப்பத்தியா தே³ஸிதா’’தி ஸல்லக்கே²தும் அஸக்கோந்தா து³க்³க³ஹிதம் வா க³ண்ஹேய்யும், ந வா க³ண்ஹேய்யும். தேன நேஸம் ஸதிஜனனத்த²ம் ப⁴க³வா பட²மம் ஆமந்தேத்வா பச்சா² த⁴ம்மம் தே³ஸேதி.

ப⁴த³ந்தேதி கா³ரவவசனமேதம், ஸத்து²னோ படிவசனதா³னம் வா, அபிசேத்த² பி⁴க்க²வோதி வத³மானோ ப⁴க³வா தே பி⁴க்கூ² ஆலபதி. ப⁴த³ந்தேதி வத³மானா தே ப⁴க³வந்தம் பச்சாலபந்தி. ததா² பி⁴க்க²வோதி ப⁴க³வா ஆபா⁴ஸதி. ப⁴த³ந்தேதி தே பச்சாபா⁴ஸந்தி. பி⁴க்க²வோதி படிவசனம் தா³பேதி, ப⁴த³ந்தேதி படிவசனம் தே³ந்தி. தே பி⁴க்கூ²தி யே ப⁴க³வா ஆமந்தேஸி. ப⁴க³வதோ பச்சஸ்ஸோஸுந்தி ப⁴க³வதோ ஆமந்தனம் படிஅஸ்ஸோஸும், அபி⁴முகா² ஹுத்வா ஸுணிம்ஸு ஸம்படிச்சி²ம்ஸு படிக்³க³ஹேஸுந்தி அத்தோ². ப⁴க³வா ஏதத³வோசாதி ப⁴க³வா ஏதம் இதா³னி வத்தப்³ப³ம் ஸகலம் ஸுத்தம் அவோச.

ஏத்தாவதா ச யம் ஆயஸ்மதா ஆனந்தே³ன கமலகுவலயுஜ்ஜலவிமலஸாது³ரஸஸலிலாய போக்க²ரணியா ஸுகா²வதரணத்த²ம் நிம்மலஸிலாதலரசனவிலாஸஸோபி⁴தரதனஸோபானம் விப்பகிண்ணமுத்தாதலஸதி³ஸவாலிகாகிண்ணபண்ட³ரபூ⁴மிபா⁴க³ம் தித்த²ம் விய ஸுவிப⁴த்தபி⁴த்திவிசித்ரவேதி³காபரிக்கி²த்தஸ்ஸ நக்க²த்தபத²ம் பு²ஸிதுகாமதாய விய, விஜம்பி⁴தஸமுஸ்ஸயஸ்ஸ பாஸாத³வரஸ்ஸ ஸுகா²ரோஹணத்த²ம் த³ந்தமய-ஸண்ஹமுது³ப²லக-கஞ்சனலதாவினத்³த⁴- மணிக³ணப்பபா⁴ஸமுத³யுஜ்ஜலஸோப⁴ம் ஸோபானம் விய, ஸுவண்ணவலயானூபுராதி³ஸங்க⁴ட்டனஸத்³த³ஸம்மிஸ்ஸிதகதி²தஹஸிதமது⁴ரஸ்ஸரகே³ஹஜனவிசரிதஸ்ஸ உளாரஇஸ்ஸரியவிப⁴வஸோபி⁴தஸ்ஸ மஹாக⁴ரஸ்ஸ ஸுக²ப்பவேஸனத்த²ம் ஸுவண்ணரஜதமணிமுத்தாபவாளாதி³ஜுதிவிஸ்ஸரவிஜ்ஜோதித-ஸுப்பதிட்டி²தவிஸாலத்³வாரபா³ஹம் மஹாத்³வாரம் விய ச அத்த²ப்³யஞ்ஜனஸம்பன்னஸ்ஸ பு³த்³தா⁴னம் தே³ஸனாஞாணக³ம்பீ⁴ரபா⁴வஸம்ஸூசகஸ்ஸ இமஸ்ஸ ஸுத்தஸ்ஸ ஸுகா²வகா³ஹணத்த²ம் காலதே³ஸதே³ஸகவத்து²பரிஸாபதே³ஸபடிமண்டி³தம் நிதா³னம் பா⁴ஸிதம், தஸ்ஸ அத்த²வண்ணனா ஸமத்தா.

ஸுத்தனிக்கே²பவண்ணனா

இதா³னி ‘‘ஸப்³ப³த⁴ம்மமூலபரியாயம் வோ’’திஆதி³னா நயேன ப⁴க³வதா நிக்கி²த்தஸ்ஸ ஸுத்தஸ்ஸ வண்ணனாய ஓகாஸோ அனுப்பத்தோ. ஸா பனேஸா ஸுத்தவண்ணனா யஸ்மா ஸுத்தனிக்கே²பம் விசாரேத்வா வுச்சமானா பாகடா ஹோதி, தஸ்மா ஸுத்தனிக்கே²பம் தாவ விசாரயிஸ்ஸாம. சத்தாரோ ஹி ஸுத்தனிக்கே²பா அத்தஜ்ஜா²ஸயோ பரஜ்ஜா²ஸயோ புச்சா²வஸிகோ அட்டு²ப்பத்திகோதி.

தத்த² யானி ஸுத்தானி ப⁴க³வா பரேஹி அனஜ்ஜி²ட்டோ² கேவலம் அத்தனோ அஜ்ஜா²ஸயேனேவ கதே²ஸி. ஸேய்யதி²த³ம், ஆகங்கே²ய்யஸுத்தம், வத்த²ஸுத்தம், மஹாஸதிபட்டா²னஸுத்தம், மஹாஸளாயதனவிப⁴ங்க³ஸுத்தம், அரியவம்ஸஸுத்தம், ஸம்மப்பதா⁴னஸுத்தந்தஹாரகோ, இத்³தி⁴பாத³இந்த்³ரியப³லபோ³ஜ்ஜ²ங்க³மக்³க³ங்க³ஸுத்தந்தஹாரகோதி ஏவமாதீ³னி. தேஸம் அத்தஜ்ஜா²ஸயோ நிக்கே²போ.

யானி பன ‘‘பரிபக்கா கோ² ராஹுலஸ்ஸ விமுத்திபரிபாசனீயா த⁴ம்மா, யம்னூனாஹம் ராஹுலம் உத்தரி ஆஸவானம் க²யே வினேய்ய’’ந்தி (ஸம். நி. 4.121) ஏவம் பரேஸம் அஜ்ஜா²ஸயம் க²ந்திம் மனம் அபி⁴னீஹாரம் பு³ஜ்ஜ²னபா⁴வஞ்ச அவேக்கி²த்வா பரஜ்ஜா²ஸயவஸேன கதி²தானி. ஸேய்யதி²த³ம், சூளராஹுலோவாத³ஸுத்தம், மஹாராஹுலோவாத³ஸுத்தம், த⁴ம்மசக்கப்பவத்தனம், தா⁴துவிப⁴ங்க³ஸுத்தந்தி ஏவமாதீ³னி. தேஸம் பரஜ்ஜா²ஸயோ நிக்கே²போ.

ப⁴க³வந்தம் பன உபஸங்கமித்வா சதஸ்ஸோ பரிஸா சத்தாரோ வண்ணா நாகா³ ஸுபண்ணா க³ந்த⁴ப்³பா³ அஸுரா யக்கா² மஹாராஜானோ தாவதிம்ஸாத³யோ தே³வா மஹாப்³ரஹ்மாதி ஏவமாத³யோ ‘‘போ³ஜ்ஜ²ங்கா³ போ³ஜ்ஜ²ங்கா³’’தி, ப⁴ந்தே, வுச்சந்தி. ‘‘நீவரணா நீவரணா’’தி, ப⁴ந்தே, வுச்சந்தி. இமே நு கோ², ப⁴ந்தே, பஞ்சுபாதா³னக்க²ந்தா⁴. ‘‘கிம் ஸூத⁴ வித்தம் புரிஸஸ்ஸ ஸேட்ட²’’ந்திஆதி³னா (ஸு. நி. 183) நயேன பஞ்ஹம் புச்ச²ந்தி. ஏவம் புட்டே²ன ப⁴க³வதா யானி கதி²தானி போ³ஜ்ஜ²ங்க³ஸம்யுத்தாதீ³னி. யானி வா பனஞ்ஞானிபி தே³வதாஸம்யுத்த-மாரஸம்யுத்த-ப்³ரஹ்மஸம்யுத்த-ஸக்கபஞ்ஹ-சூளவேத³ல்ல-மஹாவேத³ல்ல-ஸாமஞ்ஞப²ல- ஆளவக-ஸூசிலோம-க²ரலோமஸுத்தாதீ³னி, தேஸம் புச்சா²வஸிகோ நிக்கே²போ.

யானி பனேதானி உப்பன்னம் காரணம் படிச்ச கதி²தானி. ஸேய்யதி²த³ம், த⁴ம்மதா³யாத³ம் சூளஸீஹனாத³ம் சந்தூ³பமம் புத்தமம்ஸூபமம் தா³ருக்க²ந்தூ⁴பமம் அக்³கி³க்க²ந்தூ⁴பமம் பே²ணபிண்டூ³பமம் பாரிச்ச²த்தகூபமந்தி ஏவமாதீ³னி. தேஸம் அட்டு²ப்பத்திகோ நிக்கே²போ.

ஏவமிமேஸு சதூஸு நிக்கே²பேஸு இமஸ்ஸ ஸுத்தஸ்ஸ அட்டு²ப்பத்திகோ நிக்கே²போ. அட்டு²ப்பத்தியஞ்ஹி இத³ம் ப⁴க³வதா நிக்கி²த்தம். கதராய அட்டு²ப்பத்தியா? பரியத்திம் நிஸ்ஸாய உப்பன்னே மானே. பஞ்சஸதா கிர ப்³ராஹ்மணா திண்ணம் வேதா³னம் பாரகூ³ அபரபா⁴கே³ ப⁴க³வதோ த⁴ம்மதே³ஸனம் ஸுத்வா காமேஸு ஆதீ³னவம் நேக்க²ம்மே ச ஆனிஸம்ஸம் ஸம்பஸ்ஸமானா ப⁴க³வதோ ஸந்திகே பப்³ப³ஜித்வா நசிரஸ்ஸேவ ஸப்³ப³ம் பு³த்³த⁴வசனம் உக்³க³ண்ஹித்வா பரியத்திம் நிஸ்ஸாய மானம் உப்பாதே³ஸும் ‘‘யம் யம் ப⁴க³வா கதே²தி, தம் தம் மயம் கி²ப்பமேவ ஜானாம, ப⁴க³வா ஹி தீணி லிங்கா³னி சத்தாரி பதா³னி ஸத்த விப⁴த்தியோ முஞ்சித்வா ந கிஞ்சி கதே²தி, ஏவம் கதி²தே ச அம்ஹாகம் க³ண்டி²பத³ம் நாம நத்தீ²’’தி. தே ப⁴க³வதி அகா³ரவா ஹுத்வா ததோ பட்டா²ய ப⁴க³வதோ உபட்டா²னம்பி த⁴ம்மஸ்ஸவனம்பி அபி⁴ண்ஹம் ந க³ச்ச²ந்தி. ப⁴க³வா தேஸம் தம் சித்தசாரம் ஞத்வா ‘‘அப⁴ப்³பா³ இமே இமம் மானகி²லம் அனுபஹச்ச மக்³க³ம் வா ப²லம் வா ஸச்சி²காது’’ந்தி தேஸம் ஸுதபரியத்திம் நிஸ்ஸாய உப்பன்னம் மானம் அட்டு²ப்பத்திம் கத்வா தே³ஸனாகுஸலோ ப⁴க³வா மானப⁴ஞ்ஜனத்த²ம் ஸப்³ப³த⁴ம்மமூலபரியாயந்தி தே³ஸனம் ஆரபி⁴.

தத்த² ஸப்³ப³த⁴ம்மமூலபரியாயந்தி ஸப்³பே³ஸம் த⁴ம்மானம் மூலபரியாயம். ஸப்³பே³ஸந்தி அனவஸேஸானம். அனவஸேஸவாசகோ ஹி அயம் ஸப்³ப³-ஸத்³தோ³. ஸோ யேன யேன ஸம்ப³ந்த⁴ம் க³ச்ச²தி, தஸ்ஸ தஸ்ஸ அனவஸேஸதம் தீ³பேதி. யதா², ‘‘ஸப்³ப³ம் ரூபம் அனிச்சம் ஸப்³பா³ வேத³னா அனிச்சா ஸப்³ப³ஸக்காயபரியாபன்னேஸு த⁴ம்மேஸூ’’தி. த⁴ம்ம-ஸத்³தோ³ பனாயம் பரியத்தி-ஸச்ச-ஸமாதி⁴-பஞ்ஞா-பகதி-ஸபா⁴வஸுஞ்ஞதா-புஞ்ஞாபத்தி-ஞேய்யாதீ³ஸு தி³ஸ்ஸதி. ‘‘இத⁴ பி⁴க்கு² த⁴ம்மம் பரியாபுணாதி ஸுத்தம் கே³ய்ய’’ந்திஆதீ³ஸு (அ. நி. 5.73) ஹி த⁴ம்மஸத்³தோ³ பரியத்தியம் வத்ததி. ‘‘தி³ட்ட²த⁴ம்மோ விதி³தத⁴ம்மோ’’திஆதீ³ஸு (தீ³. நி. 1.299) ஸச்சேஸு. ‘‘ஏவம் த⁴ம்மா தே ப⁴க³வந்தோ’’திஆதீ³ஸு ஸமாதி⁴ம்ஹி.

‘‘யஸ்ஸேதே சதுரோ த⁴ம்மா, வானரிந்த³ யதா² தவ;

ஸச்சம் த⁴ம்மோ தி⁴தி சாகோ³, தி³ட்ட²ம் ஸோ அதிவத்ததீ’’தி. –

ஆதீ³ஸு (ஜா. 1.1.57) பஞ்ஞாய.

‘‘ஜாதித⁴ம்மா ஜராத⁴ம்மா, அதோ² மரணத⁴ம்மினோ’’திஆதீ³ஸு பகதியம். ‘‘குஸலா த⁴ம்மா’’திஆதீ³ஸு (த⁴. ஸ. 1.திகமாதிகா) ஸபா⁴வே. ‘‘தஸ்மிம் கோ² பன ஸமயே த⁴ம்மா ஹோந்தீ’’திஆதீ³ஸு (த⁴. ஸ. 121) ஸுஞ்ஞதாயம். ‘‘த⁴ம்மோ ஸுசிண்ணோ ஸுக²மாவஹாதீ’’திஆதீ³ஸு (ஜா. 1.10.102) புஞ்ஞே. ‘‘த்³வே அனியதா த⁴ம்மா’’திஆதீ³ஸு (பாரா. 443) ஆபத்தியம். ‘‘ஸப்³பே³ த⁴ம்மா ஸப்³பா³காரேன பு³த்³த⁴ஸ்ஸ ப⁴க³வதோ ஞாணமுகே² ஆபாத²ம் ஆக³ச்ச²ந்தீ’’திஆதீ³ஸு ஞேய்யே. இத⁴ பனாயம் ஸபா⁴வே வத்ததி. தத்ராயம் வசனத்தோ² – அத்தனோ லக்க²ணம் தா⁴ரேந்தீதி த⁴ம்மா. மூல-ஸத்³தோ³ வித்தா²ரிதோ ஏவ. இத⁴ பனாயம் அஸாதா⁴ரணஹேதும்ஹி த³ட்ட²ப்³போ³.

பரியாயஸத்³தோ³ ‘‘மது⁴பிண்டி³கபரியாயோதி நம் தா⁴ரேஹீ’’திஆதீ³ஸு (ம. நி. 1.205) தே³ஸனாயம் வத்ததி. ‘‘அத்தி² க்²வேஸ ப்³ராஹ்மண, பரியாயோ, யேன மம் பரியாயேன ஸம்மா வத³மானோ வதே³ய்ய அகிரியவாதோ³ ஸமணோ கோ³தமோ’’திஆதீ³ஸு (பாரா. 3) காரணே. ‘‘கஸ்ஸ நு கோ², ஆனந்த³, அஜ்ஜ பரியாயோ பி⁴க்கு²னியோ ஓவதி³து’’ந்திஆதீ³ஸு (ம. நி. 3.398) வாரே. இத⁴ பன காரணேபி தே³ஸனாயம்பி வத்ததி. தஸ்மா ‘‘ஸப்³ப³த⁴ம்மமூலபரியாய’’ந்தி ஏத்த² ஸப்³பே³ஸம் த⁴ம்மானம் அஸாதா⁴ரணஹேதுஸஞ்ஞிதம் காரணந்தி வா ஸப்³பே³ஸம் த⁴ம்மானம் காரணதே³ஸனந்தி வா ஏவம் அத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³. நேய்யத்த²த்தா சஸ்ஸ ஸுத்தஸ்ஸ, ந சதுபூ⁴மகாபி ஸபா⁴வத⁴ம்மா ஸப்³ப³த⁴ம்மாதி வேதி³தப்³பா³. ஸக்காயபரியாபன்னா பன தேபூ⁴மகா த⁴ம்மாவ அனவஸேஸதோ வேதி³தப்³பா³, அயமேத்த² அதி⁴ப்பாயோதி.

வோதி அயம் வோ-ஸத்³தோ³ பச்சத்தஉபயோக³கரணஸம்பதா³னஸாமிவசனபத³பூரணேஸு தி³ஸ்ஸதி. ‘‘கச்சி பன வோ, அனுருத்³தா⁴, ஸமக்³கா³ ஸம்மோத³மானா’’திஆதீ³ஸு (ம. நி. 1.326) ஹி பச்சத்தே தி³ஸ்ஸதி. ‘‘க³ச்ச²த², பி⁴க்க²வே, பணாமேமி வோ’’திஆதீ³ஸு (ம. நி. 2.157) உபயோகே³. ‘‘ந வோ மம ஸந்திகே வத்த²ப்³ப³’’ந்திஆதீ³ஸு (ம. நி. 2.157) கரணே. ‘‘வனபத்த²பரியாயம் வோ, பி⁴க்க²வே, தே³ஸேஸ்ஸாமீ’’திஆதீ³ஸு (ம. நி. 1.190) ஸம்பதா³னே. ‘‘ஸப்³பே³ஸம் வோ, ஸாரிபுத்த, ஸுபா⁴ஸித’’ந்திஆதீ³ஸு (ம. நி. 1.345) ஸாமிவசனே. ‘‘யே ஹி வோ அரியா பரிஸுத்³த⁴காயகம்மந்தா’’திஆதீ³ஸு (ம. நி. 1.35) பத³பூரணமத்தே. இத⁴ பனாயம் ஸம்பதா³னே த³ட்ட²ப்³போ³.

பி⁴க்க²வேதி பதிஸ்ஸவேன அபி⁴முகீ²பூ⁴தானம் புனாலபனம். தே³ஸேஸ்ஸாமீதி தே³ஸனாபடிஜானனம். இத³ம் வுத்தம் ஹோதி, பி⁴க்க²வே, ஸப்³ப³த⁴ம்மானம் மூலகாரணம் தும்ஹாகம் தே³ஸேஸ்ஸாமி, து³தியேன நயேன காரணதே³ஸனம் தும்ஹாகம் தே³ஸேஸ்ஸாமீதி. தம் ஸுணாதா²தி தமத்த²ம் தம் காரணம் தம் தே³ஸனம் மயா வுச்சமானம் ஸுணாத². ஸாது⁴கம் மனஸி கரோதா²தி ஏத்த² பன ஸாது⁴கம் ஸாதூ⁴தி ஏகத்த²மேதம். அயஞ்ச ஸாது⁴ ஸத்³தோ³ ஆயாசனஸம்படிச்ச²னஸம்பஹம்ஸனஸுந்த³ரத³ள்ஹீகம்மாதீ³ஸு தி³ஸ்ஸதி. ‘‘ஸாது⁴ மே ப⁴ந்தே ப⁴க³வா, ஸம்கி²த்தேன த⁴ம்மம் தே³ஸேதூ’’திஆதீ³ஸு (ஸம். நி. 4.95) ஹி ஆயாசனே தி³ஸ்ஸதி. ‘‘ஸாது⁴, ப⁴ந்தேதி கோ² ஸோ பி⁴க்கு² ப⁴க³வதோ பா⁴ஸிதம் அபி⁴னந்தி³த்வா அனுமோதி³த்வா’’திஆதீ³ஸு (ம. நி. 3.86) ஸம்படிச்ச²னே. ‘‘ஸாது⁴, ஸாது⁴ ஸாரிபுத்தா’’திஆதீ³ஸு (தீ³. நி. 3.349) ஸம்பஹம்ஸனே.

‘‘ஸாது⁴ த⁴ம்மருசீ ராஜா, ஸாது⁴ பஞ்ஞாணவா நரோ;

ஸாது⁴ மித்தானமத்³து³ப்³போ⁴, பாபஸ்ஸாகரணம் ஸுக²’’ந்தி.

ஆதீ³ஸு (ஜா. 2.18.101) ஸுந்த³ரே. ‘‘தேன ஹி, ப்³ராஹ்மண, ஸாது⁴கம் ஸுணாஹீ’’திஆதீ³ஸு (அ. நி. 5.192) ஸாது⁴கஸத்³தோ³யேவ த³ள்ஹீகம்மே, ஆணத்தியந்திபி வுச்சதி. இதா⁴பி அயம் ஏத்தே²வ த³ள்ஹீகம்மே ச ஆணத்தியஞ்ச அத்தோ² வேதி³தப்³போ³. ஸுந்த³ரத்தே²பி வத்ததி. த³ள்ஹீகரணத்தே²ன ஹி த³ள்ஹமிமம் த⁴ம்மம் ஸுணாத² ஸுக்³க³ஹிதம் க³ண்ஹந்தா. ஆணத்திஅத்தே²ன மம ஆணத்தியா ஸுணாத². ஸுந்த³ரத்தே²ன ஸுந்த³ரமிமம் ப⁴த்³த³கம் த⁴ம்மம் ஸுணாதா²தி ஏவம் தீ³பிதம் ஹோதி.

மனஸி கரோதா²தி ஆவஜ்ஜேத², ஸமன்னாஹரதா²தி அத்தோ², அவிக்கி²த்தசித்தா ஹுத்வா நிஸாமேத² சித்தே கரோதா²தி அதி⁴ப்பாயோ. இதா³னேத்த² தம் ஸுணாதா²தி ஸோதிந்த்³ரியவிக்கே²பவாரணமேதம். ஸாது⁴கம் மனஸி கரோதா²தி மனஸிகாரே த³ள்ஹீகம்மனியோஜனேன மனிந்த்³ரியவிக்கே²பவாரணம். புரிமஞ்சேத்த² ப்³யஞ்ஜனவிபல்லாஸக்³கா³ஹவாரணம், பச்சி²மம் அத்த²விபல்லாஸக்³கா³ஹவாரணம். புரிமேன ச த⁴ம்மஸ்ஸவனே நியோஜேதி, பச்சி²மேன ஸுதானம் த⁴ம்மானம் தா⁴ரணூபபரிக்கா²தீ³ஸு. புரிமேன ச ஸப்³யஞ்ஜனோ அயம் த⁴ம்மோ, தஸ்மா ஸவனீயோதி தீ³பேதி. பச்சி²மேன ஸாத்தோ², தஸ்மா மனஸி காதப்³போ³தி. ஸாது⁴கபத³ம் வா உப⁴யபதே³ஹி யோஜேத்வா யஸ்மா அயம் த⁴ம்மோ த⁴ம்மக³ம்பீ⁴ரோ தே³ஸனாக³ம்பீ⁴ரோ ச, தஸ்மா ஸுணாத² ஸாது⁴கம், யஸ்மா அத்த²க³ம்பீ⁴ரோ படிவேத⁴க³ம்பீ⁴ரோ ச, தஸ்மா ஸாது⁴கம் மனஸி கரோதா²தி ஏவம் யோஜனா வேதி³தப்³பா³.

பா⁴ஸிஸ்ஸாமீதி தே³ஸேஸ்ஸாமி. ‘‘தம் ஸுணாதா²’’தி ஏத்த² படிஞ்ஞாதம் தே³ஸனம் ந ஸம்கி²த்ததோவ தே³ஸேஸ்ஸாமி, அபிச கோ² வித்தா²ரதோபி நம் பா⁴ஸிஸ்ஸாமீதி வுத்தம் ஹோதி, ஸங்கே²பவித்தா²ரவாசகானி ஹி ஏதானி பதா³னி. யதா²ஹ வங்கீ³ஸத்தே²ரோ –

‘‘ஸம்கி²த்தேனபி தே³ஸேதி, வித்தா²ரேனபி பா⁴ஸதி;

ஸாளிகாயிவ நிக்³கோ⁴ஸோ, படிபா⁴னம் உதீ³ரயீ’’தி. (ஸம். நி. 1.214);

ஏவம் வுத்தே உஸ்ஸாஹஜாதா ஹுத்வா ஏவம் ப⁴ந்தேதி கோ² தே பி⁴க்கூ² ப⁴க³வதோ பச்சஸ்ஸோஸும் ஸத்து² வசனம் ஸம்படிச்சி²ம்ஸு, படிக்³க³ஹேஸுந்தி வுத்தம் ஹோதி. அத² நேஸம் ப⁴க³வா ஏதத³வோச ஏதம் இதா³னி வத்தப்³ப³ம் இத⁴ பி⁴க்க²வோதிஆதி³கம் ஸகலம் ஸுத்தம் அவோச. தத்த² இதா⁴தி தே³ஸாபதே³ஸே நிபாதோ. ஸ்வாயம் கத்த²சி லோகம் உபாதா³ய வுச்சதி. யதா²ஹ – ‘‘இத⁴ ததா²க³தோ லோகே உப்பஜ்ஜதீ’’தி (தீ³. நி. 1.190). கத்த²சி ஸாஸனம். யதா²ஹ – ‘‘இதே⁴வ, பி⁴க்க²வே, ஸமணோ, இத⁴ து³தியோ ஸமணோ’’தி (அ. நி. 4.241). கத்த²சி ஓகாஸம். யதா²ஹ –

‘‘இதே⁴வ திட்ட²மானஸ்ஸ, தே³வபூ⁴தஸ்ஸ மே ஸதோ;

புனராயு ச மே லத்³தோ⁴, ஏவம் ஜானாஹி மாரிஸா’’தி. (தீ³. நி. 2.369);

கத்த²சி பத³பூரணமத்தமேவ. யதா²ஹ ‘‘இதா⁴ஹம் – பி⁴க்க²வே, பு⁴த்தாவீ அஸ்ஸம் பவாரிதோ’’தி (ம. நி. 1.30). இத⁴ பன லோகம் உபாதா³ய வுத்தோதி வேதி³தப்³போ³.

2. பி⁴க்க²வேதி யதா²படிஞ்ஞாதம் தே³ஸனம் தே³ஸேதும் புன பி⁴க்கூ² ஆலபதி. உப⁴யேனாபி, பி⁴க்க²வே, இமஸ்மிம் லோகேதி வுத்தம் ஹோதி. அஸ்ஸுதவா புது²ஜ்ஜனோதி ஏத்த² பன ஆக³மாதி⁴க³மாபா⁴வா ஞேய்யோ அஸ்ஸுதவா இதி. யஸ்ஸ ஹி க²ந்த⁴தா⁴துஆயதனஸச்சபச்சயாகாரஸதிபட்டா²னாதீ³ஸு உக்³க³ஹபரிபுச்சா²வினிச்ச²யரஹிதத்தா மஞ்ஞனாபடிஸேத⁴கோ நேவ ஆக³மோ, படிபத்தியா அதி⁴க³ந்தப்³ப³ஸ்ஸ அனதி⁴க³தத்தா நேவ அதி⁴க³மோ அத்தி². ஸோ ஆக³மாதி⁴க³மாபா⁴வா ஞேய்யோ அஸ்ஸுதவா இதி. ஸ்வாயம் –

புதூ²னம் ஜனனாதீ³ஹி, காரணேஹி புது²ஜ்ஜனோ;

புது²ஜ்ஜனந்தோக³த⁴த்தா, புது²வாயம் ஜனோ இதி.

ஸோ ஹி புதூ²னம் நானப்பகாரானம் கிலேஸாதீ³னம் ஜனனாதீ³ஹி காரணேஹி புது²ஜ்ஜனோ. யதா²ஹ – புது² கிலேஸே ஜனேந்தீதி புது²ஜ்ஜனா, புது² அவிஹதஸக்காயதி³ட்டி²காதி புது²ஜ்ஜனா, புது² ஸத்தா²ரானம் முக²முல்லோகிகாதி புது²ஜ்ஜனா, புது² ஸப்³ப³க³தீஹி அவுட்டி²தாதி புது²ஜ்ஜனா, புது² நானாபி⁴ஸங்கா²ரே அபி⁴ஸங்க²ரோந்தீதி புது²ஜ்ஜனா, புது² நானாஓகே⁴ஹி வுய்ஹந்தீதி புது²ஜ்ஜனா, புது² நானாஸந்தாபேஹி ஸந்தப்பந்தீதி புது²ஜ்ஜனா, புது² நானாபரிளாஹேஹி பரித³ய்ஹந்தீதி புது²ஜ்ஜனா, புது² பஞ்சஸு காமகு³ணேஸு ரத்தா கி³த்³தா⁴ க³தி⁴தா முச்சி²தா அஜ்ஜோ²ஸன்னா லக்³கா³ லகி³தா பலிபு³த்³தா⁴தி புது²ஜ்ஜனா, புது² பஞ்சஹி நீவரணேஹி ஆவுடா நிவுதா ஓவுதா பிஹிதா படிச்ச²ன்னா படிகுஜ்ஜிதாதி புது²ஜ்ஜனாதி (மஹானி. 51). புதூ²னம் வா க³ணனபத²மதீதானம் அரியத⁴ம்மபரம்முகா²னம் நீசத⁴ம்மஸமாசாரானம் ஜனானம் அந்தோக³த⁴த்தாபி புது²ஜ்ஜனா. புது² வா அயம், விஸும்யேவ ஸங்க²ம் க³தோ, விஸம்ஸட்டோ² ஸீலஸுதாதி³கு³ணயுத்தேஹி அரியேஹி ஜனோதிபி புது²ஜ்ஜனோ. ஏவமேதேஹி ‘‘அஸ்ஸுதவா புது²ஜ்ஜனோ’’தி த்³வீஹிபி பதே³ஹி யேதே –

து³வே புது²ஜ்ஜனா வுத்தா, பு³த்³தே⁴னாதி³ச்சப³ந்து⁴னா;

அந்தோ⁴ புது²ஜ்ஜனோ ஏகோ, கல்யாணேகோ புது²ஜ்ஜனோதி. –

த்³வே புது²ஜ்ஜனா வுத்தா. தேஸு அந்த⁴புது²ஜ்ஜனோ வுத்தோ ஹோதீதி வேதி³தப்³போ³. அரியானம் அத³ஸ்ஸாவீதிஆதீ³ஸு அரியாதி ஆரகத்தா கிலேஸேஹி, அனயே நஇரியனதோ, அயே இரியனதோ, ஸதே³வகேன ச லோகேன அரணீயதோ பு³த்³தா⁴ ச பச்சேகபு³த்³தா⁴ ச பு³த்³த⁴ஸாவகா ச வுச்சந்தி, பு³த்³தா⁴ ஏவ வா இத⁴ அரியா. யதா²ஹ ‘‘ஸதே³வகே, பி⁴க்க²வே, லோகே…பே… ததா²க³தோ அரியோதி வுச்சதீ’’தி (ஸம். நி. 5.1098). ஸப்புரிஸாதி ஏத்த² பன பச்சேகபு³த்³தா⁴ ததா²க³தஸாவகா ச ‘‘ஸப்புரிஸா’’தி வேதி³தப்³பா³. தே ஹி லோகுத்தரகு³ணயோகே³ன ஸோப⁴னா புரிஸாதி ஸப்புரிஸா. ஸப்³பே³வ வா ஏதே த்³வேதா⁴பி வுத்தா. பு³த்³தா⁴பி ஹி அரியா ச ஸப்புரிஸா ச, பச்சேகபு³த்³தா⁴ பு³த்³த⁴ஸாவகாபி. யதா²ஹ –

‘‘யோ வே கதஞ்ஞூ கதவேதி³ தீ⁴ரோ,

கல்யாணமித்தோ த³ள்ஹப⁴த்தி ச ஹோதி;

து³கி²தஸ்ஸ ஸக்கச்ச கரோதி கிச்சம்,

ததா²வித⁴ம் ஸப்புரிஸம் வத³ந்தீ’’தி. (ஜா. 2.17.78);

கல்யாணமித்தோ த³ள்ஹப⁴த்தி ச ஹோதீதி ஏத்தாவதா ஹி பு³த்³த⁴ஸாவகோ வுத்தோ, கதஞ்ஞுதாதீ³ஹி பச்சேகபு³த்³தா⁴ பு³த்³தா⁴தி. இதா³னி யோ தேஸம் அரியானம் அத³ஸ்ஸனஸீலோ, ந ச த³ஸ்ஸனே ஸாது⁴காரீ, ஸோ அரியானம் அத³ஸ்ஸாவீதி வேதி³தப்³போ³. ஸோ ச சக்கு²னா அத³ஸ்ஸாவீ ஞாணேன அத³ஸ்ஸாவீதி து³விதோ⁴, தேஸு ஞாணேன அத³ஸ்ஸாவீ இத⁴ அதி⁴ப்பேதோ. மம்ஸசக்கு²னா ஹி தி³ப்³ப³சக்கு²னா வா அரியா தி³ட்டா²பி அதி³ட்டா²வ ஹோந்தி. தேஸம் சக்கூ²னம் வண்ணமத்தக்³க³ஹணதோ, ந அரியபா⁴வகோ³சரதோ. ஸோணஸிங்கா³லாத³யோபி ச சக்கு²னா அரியே பஸ்ஸந்தி. ந ச தே அரியானம் த³ஸ்ஸாவினோ.

தத்ரித³ம் வத்து² – சித்தலபப்³ப³தவாஸினோ கிர கீ²ணாஸவத்தே²ரஸ்ஸ உபட்டா²கோ வுட்³ட⁴பப்³ப³ஜிதோ ஏகதி³வஸம் தே²ரேன ஸத்³தி⁴ம் பிண்டா³ய சரித்வா தே²ரஸ்ஸ பத்தசீவரம் க³ஹேத்வா பிட்டி²தோ ஆக³ச்ச²ந்தோ தே²ரம் புச்சி² ‘‘அரியா நாம, ப⁴ந்தே, கீதி³ஸா’’தி. தே²ரோ ஆஹ ‘‘இதே⁴கச்சோ மஹல்லகோ அரியானம் பத்தசீவரம் க³ஹேத்வா வத்தபடிபத்திம் கத்வா ஸஹசரந்தோபி நேவ அரியே ஜானாதி, ஏவம் து³ஜ்ஜானா, ஆவுஸோ, அரியா’’தி. ஏவம் வுத்தேபி ஸோ நேவ அஞ்ஞாஸி. தஸ்மா ந சக்கு²னா த³ஸ்ஸனம் த³ஸ்ஸனம், ஞாணேன த³ஸ்ஸனமேவ த³ஸ்ஸனம். யதா²ஹ ‘‘கிம் தே, வக்கலி, இமினா பூதிகாயேன தி³ட்டே²ன, யோ கோ², வக்கலி, த⁴ம்மம் பஸ்ஸதி, ஸோ மம் பஸ்ஸதீ’’தி (ஸம். நி. 3.87). தஸ்மா சக்கு²னா பஸ்ஸந்தோபி ஞாணேன அரியேஹி தி³ட்ட²ம் அனிச்சாதி³லக்க²ணம் அபஸ்ஸந்தோ அரியாதி⁴க³தஞ்ச த⁴ம்மம் அனதி⁴க³ச்ச²ந்தோ அரியகரத⁴ம்மானம் அரியபா⁴வஸ்ஸ ச அதி³ட்ட²த்தா ‘‘அரியானம் அத³ஸ்ஸாவீ’’தி வேதி³தப்³போ³.

அரியத⁴ம்மஸ்ஸ அகோவிதோ³தி ஸதிபட்டா²னாதி³பே⁴தே³ அரியத⁴ம்மே அகுஸலோ. அரியத⁴ம்மே அவினீதோதி ஏத்த² பன –

து³விதோ⁴ வினயோ நாம, ஏகமேகேத்த² பஞ்சதா⁴;

அபா⁴வதோ தஸ்ஸ அயம், ‘‘அவினீதோ’’தி வுச்சதி.