6. படிஸம்பி⁴தா³கதா²

1. த⁴ம்மசக்கபவத்தனவாரவண்ணனா

30. இதா³னி விராக³ஸங்கா²தமக்³க³வஸேன ஸித்³த⁴ம் படிஸம்பி⁴தா³பபே⁴த³ம் த³ஸ்ஸேந்தேன கதி²தாய த⁴ம்மசக்கப்பவத்தனஸுத்தந்தபுப்³ப³ங்க³மாய படிஸம்பி⁴தா³கதா²ய அபுப்³ப³த்தா²னுவண்ணனா. ஸுத்தந்தே தாவ பா³ராணஸியந்தி பா³ராணஸா நாம நதீ³, பா³ராணஸாய அவிதூ³ரே ப⁴வா நக³ரீ பா³ராணஸீ. தஸ்ஸம் பா³ராணஸியம். இஸிபதனே மிக³தா³யேதி இஸீனம் பதனுப்பதனவஸேன ஏவம்லத்³த⁴னாமே மிகா³னம் அப⁴யதா³னதி³ன்னட்டா²னத்தா மிக³தா³யஸங்கா²தே ஆராமே. தத்த² ஹி உப்பன்னுப்பன்னா ஸப்³ப³ஞ்ஞுஇஸயோ பதந்தி, த⁴ம்மசக்கப்பவத்தனத்த²ம் நிஸீத³ந்தீதி அத்தோ². நந்த³மூலகபப்³பா⁴ரதோ ஸத்தாஹச்சயேன நிரோத⁴ஸமாபத்திதோ வுட்டி²தா அனோதத்தத³ஹே கதமுக²தோ⁴வனகிச்சா ஆகாஸேன ஆக³ந்த்வா பச்சேகபு³த்³த⁴இஸயோபேத்த² ஸமோஸரணவஸேன பதந்தி, உபோஸத²த்த²ஞ்ச அனுபோஸத²த்த²ஞ்ச ஸன்னிபதந்தி, க³ந்த⁴மாத³னம் படிக³ச்ச²ந்தா ச ததோ ச உப்பதந்தீதிபி இமினா இஸீனம் பதனுப்பதனவஸேன தம் ‘‘இஸிபதன’’ந்தி வுச்சதி. ‘‘இஸிபத³ன’’ந்திபி பாடோ². பஞ்சவக்³கி³யேதி –

‘‘கோண்ட³ஞ்ஞோ ப⁴த்³தி³யோ வப்போ, மஹானாமோ ச அஸ்ஸஜி;

ஏதே பஞ்ச மஹாதே²ரா, பஞ்சவக்³கா³தி வுச்சரே’’தி. –

ஏவம் வுத்தானம் பஞ்சன்னம் பி⁴க்கூ²னம் வக்³கோ³ பஞ்சவக்³கோ³. தஸ்மிம் பஞ்சவக்³கே³ ப⁴வா தம்பரியாபன்னத்தாதி பஞ்சவக்³கி³யா, தே பஞ்சவக்³கி³யே. பி⁴க்கூ² ஆமந்தேஸீதி தீ³பங்கரத³ஸப³லஸ்ஸ பாத³மூலே கதாபி⁴னீஹாரதோ பட்டா²ய பாரமியோ பூரேந்தோ அனுபுப்³பே³ன பச்சி²மப⁴வம் பத்வா பச்சி²மப⁴வே ச கதாபி⁴னிக்க²மனோ அனுபுப்³பே³ன போ³தி⁴மண்ட³ம் பத்வா தத்த² அபராஜிதபல்லங்கே நிஸின்னோ மாரப³லம் பி⁴ந்தி³த்வா பட²மயாமே புப்³பே³னிவாஸம் அனுஸ்ஸரித்வா மஜ்ஜி²மயாமே தி³ப்³ப³சக்கு²ம் விஸோதே⁴த்வா பச்சி²மயாமாவஸானே த³ஸஸஹஸ்ஸிலோகதா⁴தும் உன்னாதே³ந்தோ ஸம்பகம்பேந்தோ ஸப்³ப³ஞ்ஞுதம் பத்வா ஸத்த ஸத்தாஹானி போ³தி⁴மண்டே³ வீதினாமேத்வா மஹாப்³ரஹ்முனா ஆயாசிதத⁴ம்மதே³ஸனா பு³த்³த⁴சக்கு²னா லோகம் வோலோகேத்வா லோகானுக்³க³ஹேன பா³ராணஸிம் க³ந்த்வா பஞ்சவக்³கி³யே பி⁴க்கூ² ஸஞ்ஞாபேத்வா த⁴ம்மசக்கம் பவத்தேதுகாமோ ஆமந்தேஸி.

த்³வேமே, பி⁴க்க²வே, அந்தாதி த்³வேமே, பி⁴க்க²வே, கோட்டா²ஸா. இமஸ்ஸ பன வசனஸ்ஸ ஸமுதா³ஹாரேன ஸமுதா³ஹாரனிக்³கோ⁴ஸோ ஹேட்டா² அவீசிம் உபரி ப⁴வக்³க³ம் பத்வா த³ஸஸஹஸ்ஸிம் லோகதா⁴தும் பத்த²ரித்வா அட்டா²ஸி, தஸ்மிம்யேவ ஸமயே அட்டா²ரஸகோடிஸங்கா² ப்³ரஹ்மானோ ஸமாக³ச்சி²ம்ஸு. பச்சி²மதி³ஸாய ஸூரியோ அத்த²ங்க³மேதி, புரத்தி²மாய தி³ஸாய உத்தராஸாள்ஹனக்க²த்தேன யுத்தோ புண்ணசந்தோ³ உக்³க³ச்ச²தி. தஸ்மிம் ஸமயே ப⁴க³வா த⁴ம்மசக்கப்பவத்தனஸுத்தந்தம் ஆரப⁴ந்தோ ‘‘த்³வேமே, பி⁴க்க²வே, அந்தா’’திஆதி³மாஹ.

தத்த² பப்³ப³ஜிதேனாதி கி³ஹிஸம்யோஜனம் வத்து²காமம் சே²த்வா பப்³ப³ஜிதேன. ந ஸேவிதப்³பா³தி ந வலஞ்ஜேதப்³பா³. பப்³ப³ஜிதானம்யேவ விஸேஸதோ படிபத்தியா பா⁴ஜனபூ⁴தத்தா ‘‘பப்³ப³ஜிதேன ந ஸேவிதப்³பா³’’தி வுத்தம். யோ சாயம் காமேஸு காமஸுக²ல்லிகானுயோகோ³தி யோ ச அயம் வத்து²காமேஸு கிலேஸகாமஸுக²ஸ்ஸ, கிலேஸகாமஸுக²னிஸ்ஸயஸ்ஸ வா அனுயோகோ³. ஹீனோதி லாமகோ. க³ம்மோதி கா³மவாஸீனம் ஸந்தகோ. போது²ஜ்ஜனிகோதி புது²ஜ்ஜனேன அந்த⁴பா³லஜனேன ஆசிண்ணோ. அனரியோதி ந அரியோ. அத² வா ந விஸுத்³தா⁴னம் உத்தமானம் அரியானம் ஸந்தகோ. அனத்த²ஸம்ஹிதோதி ந அத்த²ஸம்ஹிதோ, ஸுகா²வஹகாரணம் அனிஸ்ஸிதோதி அத்தோ². அத்தகிலமதா²னுயோகோ³தி அத்தனோ கிலமத²ஸ்ஸ அனுயோகோ³, அத்தனோ து³க்க²கரணந்தி அத்தோ². து³க்கோ²தி கண்டகாபஸ்ஸயஸேய்யாதீ³ஹி அத்தமாரணேஹி து³க்கா²வஹோ. தபஸ்ஸீஹி ‘‘உத்தமம் தபோ’’தி க³ஹிதத்தா தேஸம் சித்தானுரக்க²னத்த²ம் இத⁴ ‘‘ஹீனோ’’தி ந வுத்தம், பப்³ப³ஜிதானம் த⁴ம்மத்தா ‘‘க³ம்மோ’’தி ச, கி³ஹீஹி அஸாதா⁴ரணத்தா ‘‘போது²ஜ்ஜனிகோ’’தி ச ந வுத்தம். தத்த² பன கேஹிசி பப்³ப³ஜிதபடிஞ்ஞேஹி தி³ட்ட²த⁴ம்மனிப்³பா³னவாதே³ஹி ‘‘யதோ கோ², போ⁴, அயம் அத்தா பஞ்சஹி காமகு³ணேஹி ஸமப்பிதோ ஸமங்கி³பூ⁴தோ பரிசாரேதி, ஏத்தாவதா கோ², போ⁴, அயம் அத்தா தி³ட்ட²த⁴ம்மனிப்³பா³னப்பத்தோ ஹோதீ’’தி (தீ³. நி. 1.94) க³ஹிதத்தா தேஸம் சித்தானுரக்க²னத்த²ஞ்ச பச்சுப்பன்னே ஸுக²த்தா ச தஸ்ஸ த⁴ம்மஸமாதா³னஸ்ஸ ‘‘து³க்கோ²’’தி ந வுத்தம். காமஸுக²ல்லிகானுயோகோ³ பச்சுப்பன்னே தண்ஹாதி³ட்டி²ஸம்கிலிட்ட²ஸுக²த்தா ஆயதிஞ்ச து³க்க²விபாகத்தா தத³னுயுத்தானம் தண்ஹாதி³ட்டி²ப³ந்த⁴னப³த்³த⁴த்தா ச ந ஸேவிதப்³போ³, அத்தகிலமதா²னுயோகோ³ பச்சுப்பன்னே தி³ட்டி²ஸம்கிலிட்ட²து³க்க²த்தா ஆயதிஞ்ச து³க்க²விபாகத்தா தத³னுயுத்தானம் தி³ட்டி²ப³ந்த⁴னப³த்³த⁴த்தா ச ந ஸேவிதப்³போ³, ஏதே கோ²தி தே ஏதே. அனுபக³ம்மாதி ந உபக³ந்த்வா. மஜ்ஜி²மாதி ஸம்கிலிட்ட²ஸுக²து³க்கா²னம் அபா⁴வா மஜ்ஜே² ப⁴வாதி மஜ்ஜி²மா. ஸா ஏவ நிப்³பா³னம் படிபஜ்ஜந்தி ஏதாயாதி படிபதா³. அபி⁴ஸம்பு³த்³தா⁴தி படிவித்³தா⁴. சக்கு²கரணீதிஆதீ³ஸு பஞ்ஞாசக்கு²ம் கரோதீதி சக்கு²கரணீ. ஞாணகரணீதி தஸ்ஸேவ வேவசனம். உபஸமாயாதி கிலேஸூபஸமாய. அபி⁴ஞ்ஞாயாதி சதுன்னம் ஸச்சானம் அபி⁴ஜானனத்தா²ய. ஸம்போ³தா⁴யாதி தேஸம்யேவ ஸம்பு³ஜ்ஜ²னத்தா²ய. நிப்³பா³னாயாதி நிப்³பா³னஸச்சி²கிரியத்தா²ய. அத² வா த³ஸ்ஸனமக்³க³ஞாணம் கரோதீதி சக்கு²கரணீ. பா⁴வனாமக்³க³ஞாணம் கரோதீதி ஞாணகரணீ. ஸப்³ப³கிலேஸானம் உபஸமாய. ஸப்³ப³த⁴ம்மானம் அபி⁴ஞ்ஞாய. அரஹத்தப²லஸம்போ³தா⁴ய. கிலேஸானஞ்ச க²ந்தா⁴னஞ்ச நிப்³பா³னாய. ஸச்சகதா² அபி⁴ஞ்ஞேய்யனித்³தே³ஸே வுத்தா.

ஏவம் ப⁴க³வா ஸச்சானி பகாஸேத்வா அத்தனி கதப³ஹுமானானம் தேஸம் அத்தனோ படிவேத⁴க்கமம் ஸுத்வா படிபத்தியா ப³ஹுமானாரோபனேன படிபத்தியம் ட²த்வா ஸச்சப்படிவேத⁴ம் பஸ்ஸந்தோ இத³ம் து³க்க²ம் அரியஸச்சந்தி மே, பி⁴க்க²வேதிஆதி³னா அத்தனோ படிவேத⁴க்கமம் த³ஸ்ஸேஸி. தத்த² அனனுஸ்ஸுதேஸூதி ந அனுஸ்ஸுதேஸு, பரம் அனுக³ந்த்வா அஸ்ஸுதேஸூதி அத்தோ². சக்கூ²திஆதீ³னம் அத்தோ² பரதோ ஆவி ப⁴விஸ்ஸதி. இத³ம் து³க்க²ம் அரியஸச்சம், இத³ம் து³க்க²ஸமுத³யம், இத³ம் து³க்க²னிரோத⁴ம், இத³ம் து³க்க²னிரோத⁴கா³மினீ படிபதா³ அரியஸச்சந்தி சதுன்னம் ஸச்சானம் த³ஸ்ஸனபடிவேதோ⁴ ஸேக²பூ⁴மியம். பரிஞ்ஞேய்யம் பஹாதப்³ப³ம் ஸச்சி²காதப்³ப³ம் பா⁴வேதப்³ப³ந்தி சதுன்னம் ஸச்சானம் பா⁴வனாபடிவேதோ⁴ ஸேக²பூ⁴மியம்யேவ. பரிஞ்ஞாதம் பஹீனம் ஸச்சி²கதம் பா⁴விதந்தி சதுன்னம் ஸச்சானம் பச்சவேக்க²ணா அஸேக²பூ⁴மியம்.

திபரிவட்டந்தி ஸச்சஞாணகிச்சஞாணகதஞாணஸங்கா²தானம் திண்ணம் பரிவட்டானம் வஸேன தயோ பரிவட்டா அஸ்ஸாதி திபரிவட்டம். ஏத்த² ஹி ‘‘இத³ம் து³க்க²ம், இத³ம் து³க்க²ஸமுத³யம், இத³ம் து³க்க²னிரோத⁴ம், இத³ம் து³க்க²னிரோத⁴கா³மினீ படிபதா³ அரியஸச்ச’’ந்தி ஏவம் சதூஸு ஸச்சேஸு யதா²பூ⁴தஞாணம் ஸச்சஞாணம் நாம. தேஸுயேவ ‘‘பரிஞ்ஞேய்யம் பஹாதப்³ப³ம் ஸச்சி²காதப்³ப³ம் பா⁴வேதப்³ப³’’ந்தி ஏவம் கத்தப்³ப³கிச்சஜானனஞாணம் கிச்சஞாணம் நாம. ‘‘பரிஞ்ஞாதம் பஹீனம் ஸச்சி²கதம் பா⁴வித’’ந்தி ஏவம் தஸ்ஸ கிச்சஸ்ஸ கதபா⁴வஜானனஞாணம் கதஞாணம் நாம. த்³வாத³ஸாகாரந்தி தேஸம்யேவ ஏகேகஸ்மிம் ஸச்சே திண்ணம் திண்ணம் ஆகாரானம் வஸேன த்³வாத³ஸ ஆகாரா அஸ்ஸாதி த்³வாத³ஸாகாரம். ஞாணத³ஸ்ஸனந்தி ஏதேஸம் திபரிவட்டானம் த்³வாத³ஸன்னம் ஆகாரானம் வஸேன உப்பன்னம் ஞாணஸங்கா²தம் த³ஸ்ஸனம். அத்தமனாதி ஸகமனா. ஸத்தானஞ்ஹி ஸுக²காமத்தா து³க்க²படிகூலத்தா பீதிஸோமனஸ்ஸயுத்தமனோ ஸகமனோ நாம, பீதிஸோமனஸ்ஸேஹி அத்தமனா க³ஹிதமனா ப்³யாபிதமனாதி வா அத்தோ². அபி⁴னந்து³ந்தி அபி⁴முகா² ஹுத்வா நந்தி³ம்ஸு. வேய்யாகரணேதி ஸுத்தந்தே. நிக்³கா³த²கோ ஹி ஸுத்தந்தோ கேவலம் அத்த²ஸ்ஸ ப்³யாகரணதோ வேய்யாகரணம் நாம. ப⁴ஞ்ஞமானேதி கதி²யமானே. வத்தமானஸமீபே வத்தமானவசனம் கதம், ப⁴ணிதேதி அத்தோ². விரஜந்தி விக³தராகா³தி³ரஜம். வீதமலந்தி விக³தராகா³தி³மலம். ராகா³த³யோ ஹி அஜ்ஜோ²த்த²ரணட்டே²ன ரஜோ நாம, தூ³ஸனட்டே²ன மலம் நாம. த⁴ம்மசக்கு²ந்தி கத்த²சி பட²மமக்³க³ஞாணம், கத்த²சி ஆதீ³னி தீணி மக்³க³ஞாணானி, கத்த²சி சதுத்த²மக்³க³ஞாணம்பி. இத⁴ பன பட²மமக்³க³ஞாணமேவ. யம் கிஞ்சி ஸமுத³யத⁴ம்மம், ஸப்³ப³ம் தம் நிரோத⁴த⁴ம்மந்தி விபஸ்ஸனாவஸேன ஏவம் பவத்தஸ்ஸ த⁴ம்மசக்கு²ம் உத³பாதீ³தி அத்தோ².

த⁴ம்மசக்கேதி படிவேத⁴ஞாணே ச தே³ஸனாஞாணே ச. போ³தி⁴பல்லங்கே நிஸின்னஸ்ஸ ஹி ப⁴க³வதோ சதூஸு ஸச்சேஸு த்³வாத³ஸாகாரம் படிவேத⁴ஞாணம்பி இஸிபதனே நிஸின்னஸ்ஸ த்³வாத³ஸாகாரமேவ ஸச்சதே³ஸனாய பவத்தகதே³ஸனாஞாணம்பி த⁴ம்மசக்கம் நாம. உப⁴யம்பி ஹேதம் த³ஸப³லஸ்ஸ பவத்தஞாணமேவ. தம் இமாய தே³ஸனாய பகாஸேந்தேன ப⁴க³வதா த⁴ம்மசக்கம் பவத்திதம் நாம. தம் பனேதம் த⁴ம்மசக்கம் யாவ அஞ்ஞாதகோண்ட³ஞ்ஞத்தே²ரோ அட்டா²ரஸஹி ப்³ரஹ்மகோடீஹி ஸத்³தி⁴ம் ஸோதாபத்திப²லே ந பதிட்டா²தி, தாவ ப⁴க³வா பவத்தேதி நாம, பதிட்டி²தே பன பவத்திதம் நாம. தம் ஸந்தா⁴ய ‘‘பவத்திதே ச ப⁴க³வதா த⁴ம்மசக்கே’’தி வுத்தம்.

பு⁴ம்மா தே³வாதி பூ⁴மட்ட²கா தே³வா. ஸத்³த³மனுஸ்ஸாவேஸுந்தி ஏகப்பஹாரேனேவ ஸாது⁴காரம் த³த்வா ஏதம் ப⁴க³வதாதிஆதீ³னி வத³ந்தா ஸத்³த³ம் அனுஸ்ஸாவயிம்ஸு. அப்படிவத்தியந்தி ‘‘நயித³ம் ததா²’’தி படிலோமம் வத்தேதும் அஸக்குணேய்யம். ஸன்னிபதிதா சேத்த² தே³வப்³ரஹ்மானோ தே³ஸனாபரியோஸானே ஏகப்பஹாரேனேவ ஸாது⁴காரம் அத³ம்ஸு, ஸன்னிபாதம் அனாக³தா பன பு⁴ம்மதே³வாத³யோ தேஸம் தேஸம் ஸத்³த³ம் ஸுத்வா ஸாது⁴காரமத³ம்ஸூதி வேதி³தப்³ப³ம். தேஸு பன பப்³ப³தருக்கா²தீ³ஸு நிப்³ப³த்தா பு⁴ம்மதே³வா. தே சாதுமஹாராஜிகபரியாபன்னா ஹோந்தாபி இத⁴ விஸும் கத்வா வுத்தா. சாதுமஹாராஜிகாதி ச த⁴தரட்ட²விரூள்ஹகவிரூபக்க²குவேரஸங்கா²தா சதுமஹாராஜா தே³வதா ஏதேஸந்தி சாதுமஹாராஜிகா. தே ஸினேருவேமஜ்ஜே² ஹோந்தி. தேஸு பப்³ப³தட்ட²காபி அத்தி² ஆகாஸட்ட²காபி. தேஸம் பரம்பரா சக்கவாளபப்³ப³தம் பத்தா. கி²ட்³டா³பதோ³ஸிகா மனோபதோ³ஸிகா ஸீதவலாஹகா உண்ஹவலாஹகா சந்தி³மா தே³வபுத்தோ ஸூரியோ தே³வபுத்தோதி ஏதே ஸப்³பே³பி சாதுமஹாராஜிகதே³வலோகட்டா² ஏவ. தேத்திம்ஸ ஜனா தத்த² உப்பன்னாதி தாவதிம்ஸா. அபிச ‘‘தாவதிம்ஸா’’தி தேஸம் தே³வானம் நாமமேவாதிபி வுத்தம். தேபி அத்தி² பப்³ப³தட்ட²கா அத்தி² ஆகாஸட்ட²கா. தேஸம் பரம்பரா சக்கவாளபப்³ப³தம் பத்தா, ததா² யாமாதீ³னம். ஏகதே³வலோகேபி ஹி தே³வானம் பரம்பரா சக்கவாளபப்³ப³தம் அப்பத்தா நாம நத்தி². தி³ப்³ப³ம் ஸுக²ம் யாதா பயாதா ஸம்பத்தாதி யாமா. துட்டா² பஹட்டா²தி துஸிதா. பகதிபடியத்தாரம்மணதோ அதிரேகேன ரமிதுகாமகாலே யதா²ருசிதே போ⁴கே³ நிம்மினித்வா நிம்மினித்வா ரமந்தீதி நிம்மானரதீ. சித்தாசாரம் ஞத்வா பரனிம்மிதேஸு போ⁴கே³ஸு வஸம் வத்தேந்தீதி பரனிம்மிதவஸவத்தீ. ப்³ரஹ்மகாயே ப்³ரஹ்மக⁴டாய நியுத்தாதி ப்³ரஹ்மகாயிகா. ஸப்³பே³பி பஞ்சவோகாரப்³ரஹ்மானோ க³ஹிதா.

தேன க²ணேனாதி வசனம் விஸேஸேத்வா தேன முஹுத்தேனாதி வுத்தம். முஹுத்தஸங்கா²தேன க²ணேன, ந பரமத்த²க²ணேனாதி வுத்தம் ஹோதி. யாவ ப்³ரஹ்மலோகாதி ப்³ரஹ்மலோகம் அந்தோகத்வா. ஸத்³தோ³தி ஸாது⁴காரஸத்³தோ³. த³ஸஸஹஸ்ஸீதி த³ஸஸஹஸ்ஸசக்கவாளவதீ. ஸங்கம்பீதி உத்³த⁴ம் உக்³க³ச்ச²ந்தீ ஸுட்டு² கம்பி. ஸம்பகம்பீதி உத்³த⁴ம் உக்³க³ச்ச²ந்தீ அதோ⁴ ஓக்கமந்தீ ஸுட்டு² பகம்பி. ஸம்பவேதீ⁴தி சதுதி³ஸா க³ச்ச²ந்தீ ஸுட்டு² பவேதி⁴. ஸம்பு³த்³த⁴பா⁴வாய மாதுகுச்சி²ம் ஓக்கமந்தே ச போ³தி⁴ஸத்தே ததோ நிக்க²மந்தே ச மஹாபத²வீ புஞ்ஞதேஜேன அகம்பித்த², அபி⁴ஸம்போ³தி⁴யம் படிவேத⁴ஞாணதேஜேன. த⁴ம்மசக்கப்பவத்தனே தே³ஸனாஞாணதேஜேன ஸாது⁴காரம் தா³துகாமா விய பத²வீ தே³வதானுபா⁴வேன அகம்பித்த², ஆயுஸங்கா²ரோஸ்ஸஜ்ஜனே மஹாபரினிப்³பா³னே ச காருஞ்ஞேன சித்தஸங்கோ²ப⁴ம் அஸஹமானா விய பத²வீ தே³வதானுபா⁴வேன அகம்பித்த². அப்பமாணோதி வுத்³த⁴ப்பமாணோ. உளாரோதி ஏத்த² ‘‘உளாரானி உளாரானி கா²த³னீயானி கா²த³ந்தீ’’திஆதீ³ஸு (ம. நி. 1.366) மது⁴ரம் உளாரந்தி வுத்தம். ‘‘உளாராய வத்த²போ⁴கா³ய சித்தம் ந நமதீ’’திஆதீ³ஸு (அ. நி. 9.20) பணீதம் உளாரந்தி வுத்தம். ‘‘உளாராய க²லு ப⁴வம் வச்சா²யனோ ஸமணம் கோ³தமம் பஸம்ஸாய பஸம்ஸதீ’’திஆதீ³ஸு ஸேட்ட²ம் உளாரந்தி வுத்தம். இத⁴ பன ‘‘விபுலோ உளாரோ’’தி வுத்தோ. ஓபா⁴ஸோதி தே³ஸனாஞாணானுபா⁴வேன ச தே³வதானுபா⁴வேன ச ஜாதஓபா⁴ஸோ. லோகேதி சக்கவாளஸ்ஸ த³ஸஸஹஸ்ஸியம்யேவ. அதிக்கம்மேவ தே³வானம் தே³வானுபா⁴வந்தி தே³வானம் அயமானுபா⁴வோ – நிவத்த²வத்த²ப்பபா⁴ த்³வாத³ஸ யோஜனானி ப²ரதி, ததா² ஸரீரஸ்ஸ அலங்காரஸ்ஸ விமானஸ்ஸ ச. தம் தே³வானம் தே³வானுபா⁴வம் அதிக்கமித்வாயேவாதி அத்தோ². உதா³னந்தி ஸோமனஸ்ஸஞாணமயிகம் உதா³ஹாரம். உதா³னேஸீதி உதா³ஹரி. அஞ்ஞாஸி வத, போ⁴ கோண்ட³ஞ்ஞோதி இமஸ்ஸபி உதா³னஸ்ஸ உதா³ஹரணகோ⁴ஸோ த³ஸஸஹஸ்ஸிலோகதா⁴தும் ப²ரித்வா அட்டா²ஸி. அஞ்ஞாஸிகோண்ட³ஞ்ஞோதி பு⁴ஸம் ஞாதகோண்ட³ஞ்ஞோதி அத்தோ².

சக்கு²ஆதீ³னம் நித்³தே³ஸே த³ஸ்ஸனட்டே²னாதிஆதீ³ஸு ஏகமேவ ஞாணம் யதா²வுத்தஸ்ஸ நேய்யஸ்ஸ சக்கு² விய த³ஸ்ஸனகிச்சகரணேன சக்கு². ஞாணகிச்சகரணேன ஞாணம். நானப்பகாரதோ ஜானனகிச்சகரணேன பஞ்ஞா. அனவஸேஸபடிவேத⁴கரணேன விஜ்ஜா. ஸப்³ப³தா² ஓபா⁴ஸகிச்சகரணேன ஆலோகோ நாமாதி அத்தோ². சக்கு²ம் த⁴ம்மோதிஆதீ³ஸுபி ஏகம்யேவ ஞாணம் கிச்சனானத்தேன பஞ்சதா⁴ வண்ணிதம். ஆரம்மணாதி உபத்த²ம்ப⁴னட்டே²ன. கோ³சராதி விஸயட்டே²ன. த³ஸ்ஸனட்டே²னாதிஆதீ³ஸு ஞாணகிச்சம் பஞ்சதா⁴ வுத்தம். இமினா நயேன தீஸு வாரேஸு ஏகேகஸ்மிம் பஞ்ச பஞ்ச கத்வா பன்னரஸ த⁴ம்மா, பன்னரஸ அத்தா², த்³வீஸு பன்னரஸகேஸு திம்ஸ நிருத்தியோ, பன்னரஸஸு த⁴ம்மேஸு பன்னரஸஸு அத்தே²ஸு திம்ஸாய நிருத்தீஸூதி ஸட்டி² ஞாணானி வேதி³தப்³பா³னி. ஸேஸஅரியஸச்சேஸுபி ஏஸேவ நயோ. சதூஸு அரியஸச்சேஸு ஏகேகஸ்மிம் அரியஸச்சே பன்னரஸன்னம் பன்னரஸன்னம் த⁴ம்மானம் அத்தா²னஞ்ச வஸேன ஸட்டி² த⁴ம்மா, ஸட்டி² அத்தா², ஸட்டி²யா த⁴ம்மேஸு ஸட்டி²யா அத்தே²ஸு ச வீஸஸதம் நிருத்தியோ, வீஸாதி⁴கம் ஸதந்தி அத்தோ². ஸட்டி²யா த⁴ம்மேஸு ஸட்டி²யா அத்தே²ஸு வீஸுத்தரஸதே நிருத்தீஸூதி ஏவம் சத்தாரீஸஞ்ச த்³வே ச ஞாணஸதானி.

2-3. ஸதிபட்டா²னவாராதி³வண்ணனா

31-32. ஸதிபட்டா²னஸுத்தந்தபுப்³ப³ங்க³மே இத்³தி⁴பாத³ஸுத்தந்தபுப்³ப³ங்க³மே ச படிஸம்பி⁴தா³னித்³தே³ஸே இமினாவ நயேன அத்தோ² ச க³ணனா ச வேதி³தப்³பா³.

4-8. ஸத்தபோ³தி⁴ஸத்தவாராதி³வண்ணனா

33-37. ஸத்தன்னம் போ³தி⁴ஸத்தானம் ஸுத்தந்தேஸு ஏகேகஸ்மிம்யேவ ஸமுத³யே சக்கா²த³யோ பஞ்ச, நிரோதே⁴ பஞ்சாதி த³ஸ த⁴ம்மா, ஸமுத³யே த³ஸ்ஸனட்டா²த³யோ பஞ்ச, நிரோதே⁴ பஞ்சாதி த³ஸ அத்தா², தேஸம் வஸேன வீஸதி நிருத்தியோ சத்தாரீஸம் ஞாணானி. ஸத்த ஏகதோ கத்வா வுத்தக³ணனா ஸுவிஞ்ஞேய்யா ஏவ. ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணவஸேன வுத்தபடிஸம்பி⁴தா³னித்³தே³ஸே ஏகேகமூலகேஸு ‘‘ஞாதோ தி³ட்டோ² விதி³தோ ஸச்சி²கதோ ப²ஸ்ஸிதோ பஞ்ஞாயா’’தி (படி. ம. 1.121) இமேஸு பஞ்சஸு வசனேஸு ஏகேகஸ்மிம்யேவ சக்கா²த³யோ பஞ்ச, த³ஸ்ஸனட்டா²த³யோ பஞ்சாதி பஞ்சபஞ்சகானம் வஸேன பஞ்சவீஸதி த⁴ம்மா, பஞ்சவீஸதி அத்தா², தத்³தி³கு³ணா நிருத்தியோ, தத்³தி³கு³ணானி ஞாணானி ஞேய்யானி. பஞ்ச ஏகதோ கத்வா வுத்தவாரேபி பஞ்சக்க²த்தும் பஞ்ச பஞ்சவீஸதி கத்வா பஞ்சவீஸஸதம் த⁴ம்மா, பஞ்சவீஸஸதம் அத்தா², தத்³தி³கு³ணா நிருத்தியோ, தத்³தி³கு³ணானி ஞாணானி ஞேய்யானி. அட்³ட⁴தேய்யானீதி சேத்த² த்³வே ஸதானி ச பஞ்ஞாஸஞ்ச. க²ந்தா⁴தீ³ஸுபி ஏஸேவ நயோ. இமினாவ நயேன ஸச்சவாரபடிஸம்பி⁴தா³வாரே ச த⁴ம்மாதி³க³ணனா வேதி³தப்³பா³.

9. ச²பு³த்³த⁴த⁴ம்மவாரவண்ணனா

38. பு³த்³த⁴த⁴ம்மவாரே தி³யட்³ட⁴ஸதந்தி ச²க்க²த்தும் பஞ்சவீஸதி ஸதஞ்ச பஞ்ஞாஸஞ்ச ஹோந்தி, தத்³தி³கு³ணா நிருத்தியோ தத்³தி³கு³ணானி ஞாணானி. படிஸம்பி⁴தா³தி⁴கரணேதி படிஸம்பி⁴தா³தி⁴காரே. அட்³ட⁴னவத⁴ம்மஸதானீதி பட²மம் வுத்தேஸு சதூஸு ஸச்சேஸு ஸட்டி², சதூஸு ஸதிபட்டா²னேஸு ஸட்டி², சதூஸு ஸம்மப்பதா⁴னேஸு ஸட்டி², ஸத்தபோ³தி⁴ஸத்தவேய்யாகரணேஸு ஸத்ததி, அபி⁴ஞ்ஞட்டா²தீ³ஸு பஞ்சஸு பஞ்சவீஸஸதம், க²ந்த⁴ட்டா²தீ³ஸு பஞ்சஸு பஞ்சவீஸஸதம், புன சதூஸு அரியஸச்சேஸு ஸதம், சதூஸு படிஸம்பி⁴தா³ஸு ஸதம், ச²ஸு பு³த்³த⁴த⁴ம்மேஸு தி³யட்³ட⁴ஸதந்தி ஏவம் அட்ட²ஸதானி ச பஞ்ஞாஸஞ்ச த⁴ம்மா ஹோந்தி. ஏவம் அத்தா²பி தத்தகா ஏவ ஹோந்தி. ஏவமேவ ஸச்சாதீ³ஸு தீஸு டா²னேஸு வீஸஸதம் நிருத்தியோ, ஸத்தஸு வேய்யாகரணேஸு சத்தாரீஸஸதம் நிருத்தியோ, அபி⁴ஞ்ஞட்டா²தீ³ஸு க²ந்த⁴ட்டா²தீ³ஸு ச அட்³ட⁴தேய்யானி அட்³ட⁴தேய்யானி நிருத்திஸதானி, அரியஸச்சேஸு படிஸம்பி⁴தா³ஸு ச த்³வே த்³வே நிருத்திஸதானி, பு³த்³த⁴த⁴ம்மேஸு தீணி நிருத்திஸதானீதி ஏவம் நிருத்திஸஹஸ்ஸஞ்ச ஸத்தனிருத்திஸதானி ச ஹோந்தி. ஏவமேவ ஸச்சாதீ³ஸு தீஸு டா²னேஸு சத்தாரீஸாதி⁴கானி த்³வே த்³வே ஞாணஸதானி, ஸத்தஸு வேய்யாகரணேஸு அஸீதிஅதி⁴கானி த்³வே ஞாணஸதானி, அபி⁴ஞ்ஞட்டா²தீ³ஸு க²ந்த⁴ட்டா²தீ³ஸு ச பஞ்சபஞ்சஞாணஸதானி, ஸச்சேஸு படிஸம்பி⁴தா³ஸு ச சத்தாரி சத்தாரி ஞாணஸதானி, பு³த்³த⁴த⁴ம்மேஸு ச² ஞாணஸதானீதி ஏவம் தீணி ச ஞாணஸஹஸ்ஸானி சத்தாரி ச ஞாணஸதானி ஹோந்தீதி.

படிஸம்பி⁴தா³கதா²வண்ணனா நிட்டி²தா.