44-49. விவட்டஞாணச²க்கனித்³தே³ஸவண்ணனா
95. விவட்டஞாணச²க்கனித்³தே³ஸே நேக்க²ம்மாதி⁴பதத்தா பஞ்ஞாதி நேக்க²ம்மம் அதி⁴கம் கத்வா நேக்க²ம்மாதி⁴கபா⁴வேன பவத்தா பஞ்ஞா. காமச்ச²ந்த³தோ ஸஞ்ஞாய விவட்டதீதி நேக்க²ம்மாதி⁴பதிகதபஞ்ஞாஸம்பயுத்தஸஞ்ஞாய ஹேதுபூ⁴தாய, கரணபூ⁴தாய வா காமச்ச²ந்த³தோ விவட்டதி பராவத்ததி, பரம்முகீ² ஹோதீதி அத்தோ². ஏஸ நயோ ஸேஸேஸு.
96. காமச்ச²ந்தோ³ நானத்தந்தி காமச்ச²ந்தோ³ ஸந்தவுத்திதாய அபா⁴வதோ ந ஏகஸபா⁴வோ. நேக்க²ம்மம் ஏகத்தந்தி நேக்க²ம்மம் ஸந்தவுத்திபா⁴வதோ ஏகஸபா⁴வோ. நேக்க²ம்மேகத்தம் சேதயதோதி காமச்ச²ந்தே³ ஆதீ³னவத³ஸ்ஸனேன நேக்க²ம்மம் பவத்தயதோ. காமச்ச²ந்த³தோ சித்தம் விவட்டதீதி தி³ட்டா²தீ³னவதோ காமச்ச²ந்த³தோ நேக்க²ம்மக்க²ணே சித்தம் விவட்டதி. ஏஸ நயோ ஸேஸேஸு.
97. காமச்ச²ந்த³ம் பஜஹந்தோதி நேக்க²ம்மபவத்திக்க²ணே காமச்ச²ந்த³ம் விக்க²ம்ப⁴னப்பஹானேன பஜஹந்தோ. நேக்க²ம்மவஸேன சித்தம் அதி⁴ட்டா²தீதி படிலத்³த⁴ஸ்ஸ நேக்க²ம்மஸ்ஸ வஸேன தம்ஸம்பயுத்தசித்தம் அதி⁴திட்ட²தி அதி⁴கம் கரோந்தோ திட்ட²தி, பவத்தேதீதி அத்தோ². ஏஸ நயோ ஸேஸேஸு.
98. சக்கு² ஸுஞ்ஞம் அத்தேன வாதி பா³லஜனபரிகப்பிதஸ்ஸ காரகவேத³கஸங்கா²தஸ்ஸ அத்தனோ அபா⁴வா சக்கு² அத்தேன ச ஸுஞ்ஞம். யஞ்ஹி யத்த² ந ஹோதி, தேன தம் ஸுஞ்ஞம் நாம ஹோதி. அத்தனியேன வாதி அத்தனோ அபா⁴வேனேவ அத்தனோ ஸந்தகஸ்ஸபி அபா⁴வா அத்தனோ ஸந்தகேன ச ஸுஞ்ஞம். லோகஸ்ஸ அத்தாதி ச அத்தனியந்தி ச உப⁴யதா² கா³ஹஸம்ப⁴வதோ தது³ப⁴யகா³ஹபடிஸேத⁴னத்த²ம் அத்தாபா⁴வோ ச அத்தனியாபா⁴வோ ச வுத்தோ. நிச்சேன வாதி ப⁴ங்க³ம் அதிக்கமித்வா திட்ட²ந்தஸ்ஸ கஸ்ஸசி அபா⁴வதோ நிச்சேன ச ஸுஞ்ஞம். து⁴வேன வாதி பவத்திக்க²ணேபி தி²ரஸ்ஸ கஸ்ஸசி அபா⁴வதோ து⁴வேன ச ஸுஞ்ஞம். ஸஸ்ஸதேன வாதி ஸப்³ப³காலேபி விஜ்ஜமானஸ்ஸ கஸ்ஸசி அபா⁴வதோ ஸஸ்ஸதேன ச ஸுஞ்ஞம். அவிபரிணாமத⁴ம்மேன வாதி ஜராப⁴ங்க³வஸேன த்³விதா⁴ அபரிவத்தமானபகதிகஸ்ஸ கஸ்ஸசி அபா⁴வதோ அவிபரிணாமத⁴ம்மேன ச ஸுஞ்ஞம். அத² வா நிச்சபா⁴வேன ச து⁴வபா⁴வேன ச ஸஸ்ஸதபா⁴வேன ச அவிபரிணாமத⁴ம்மபா⁴வேன ச ஸுஞ்ஞந்தி அத்தோ². ஸமுச்சயத்தோ² வா-ஸத்³தோ³. யதா²பூ⁴தம் ஜானதோ பஸ்ஸதோதி இச்சேவம் அனத்தானுபஸ்ஸனாஞாணேன யதா²ஸபா⁴வேன ஜானந்தஸ்ஸ சக்கு²னா விய ச பஸ்ஸந்தஸ்ஸ. சக்கா²பி⁴னிவேஸதோ ஞாணம் விவட்டதீதி சக்கு² அத்தாதி வா அத்தனியந்தி வா பவத்தமானதோ தி³ட்டா²பி⁴னிவேஸதோ தத³ங்க³ப்பஹானவஸேன ஞாணம் விவட்டதி. ஏஸ நயோ ஸேஸேஸு.
99. நேக்க²ம்மேன காமச்ச²ந்த³ம் வோஸஜ்ஜதீதி நேக்க²ம்மலாபீ⁴ புக்³க³லோ நேக்க²ம்மேன தப்படிபக்க²ம் காமச்ச²ந்த³ம் பரிச்சஜதி. வோஸக்³கே³ பஞ்ஞாதி காமச்ச²ந்த³ஸ்ஸ வோஸக்³க³பூ⁴தே நேக்க²ம்மே தம்ஸம்பயுத்தா பஞ்ஞா. ஏஸ நயோ ஸேஸேஸு. பீளனட்டா²த³யோ ஹேட்டா² வுத்தத்தா² ஏவ. பரிஜானந்தோ விவட்டதீதி புக்³க³லாதி⁴ட்டா²னா தே³ஸனா, மக்³க³ஸமங்கீ³புக்³க³லோ து³க்க²ஸ்ஸ சதுப்³பி³த⁴ம் அத்த²ம் கிச்சவஸேன பரிஜானந்தோ து³ப⁴தோ வுட்டா²னவஸேன விவட்டதி, ஞாணவிவட்டனேபி ஞாணஸமங்கீ³ விவட்டதீதி வுத்தோ.
100. தத²ட்டே² பஞ்ஞாதி ஏதஸ்ஸ புக்³க³லஸ்ஸேவ தத²ட்டே² விவட்டனா பஞ்ஞா. ஏஸ நயோ ஸேஸேஸு. இதா³னி மக்³க³க்க²ணே ஏவ கிச்சவஸேன ஆகாரனானத்ததோ ச² விவட்டஞாணானி த³ஸ்ஸேதும் ஸஞ்ஞாவிவட்டோதிஆதி³மாதிகம் ட²பேத்வா தம் அத்த²தோ விப⁴ஜந்தோ ஸஞ்ஜானந்தோ விவட்டதீதிஆதி³மாஹ. தத்த² ஸஞ்ஜானந்தோ விவட்டதீதி ஸஞ்ஞாவிவட்டோதி யஸ்மா புப்³ப³பா⁴கே³ நேக்க²ம்மாதி³ம் அதி⁴பதிதோ ஸஞ்ஜானந்தோ யோகீ³ பச்சா² நேக்க²ம்மஸம்பயுத்தஞாணேன காமச்ச²ந்தா³தி³தோ விவட்டதி, தஸ்மா தம் ஞாணம் ஸஞ்ஞாவிவட்டோ நாமாதி அத்தோ². சேதயந்தோ விவட்டதீதி சேதோவிவட்டோதி யஸ்மா யோகீ³ நேக்க²ம்மேகத்தாதீ³னி சேதயந்தோ ஸம்பயுத்தஞாணேன காமச்ச²ந்தா³தி³தோ விவட்டதி, தஸ்மா தம் ஞாணம் சேதோவிவட்டோ நாமாதி அத்தோ². விஜானந்தோ விவட்டதீதி சித்தவிவட்டோதி யஸ்மா யோகீ³ நேக்க²ம்மாதி³வஸேன சித்தாதி⁴ட்டா²னேன விஜானந்தோ தம்ஸம்பயுத்தஞாணேன காமச்ச²ந்தா³தி³தோ விவட்டதி, தஸ்மா தம் ஞாணம் சித்தவிவட்டோ நாமாதி அத்தோ². ஞாணம் கரோந்தோ விவட்டதீதி ஞாணவிவட்டோதி யஸ்மா யோகீ³ ச²ப்³பி³த⁴ம் அஜ்ஜ²த்திகாயதனம் அனத்தானுபஸ்ஸனாஞாணேன ஸுஞ்ஞதோ விதி³தம் கரோந்தோ தேனேவ ஞாணேன தி³ட்டா²பி⁴னிவேஸதோ விவட்டதி, தஸ்மா தம் ஞாணம் ஞாணவிவட்டோ நாமாதி அத்தோ². வோஸஜ்ஜந்தோ விவட்டதீதி விமோக்க²விவட்டோதி யஸ்மா யோகீ³ நேக்க²ம்மாதீ³ஹி காமச்ச²ந்தா³தீ³னி வோஸஜ்ஜந்தோ தம்ஸம்பயுத்தஞாணேன காமச்ச²ந்தா³தி³தோ விவட்டதி, தஸ்மா தம் ஞாணம் விமோக்க²விவட்டோ நாமாதி அத்தோ². தத²ட்டே² விவட்டதீதி ஸச்சவிவட்டோதி யஸ்மா யோகீ³ சதுப்³பி³தே⁴ தத²ட்டே² து³ப⁴தோ வுட்டா²னவஸேன விவட்டதி, தஸ்மா மக்³க³ஞாணம் ஸச்சவிவட்டோ நாமாதி அத்தோ². மக்³க³ஞாணமேவ வா தத²ட்டே² து³ப⁴தோ வுட்டா²னபா⁴வேன விவட்டதீதி ஸச்சவிவட்டோதி அத்தோ².
யத்த² ஸஞ்ஞாவிவட்டோதிஆதி³ ஸச்சவிவட்டஞாணனித்³தே³ஸே வுத்தத்தா ஸச்சவிவட்டஞாணக்க²ணமேவ ஸந்தா⁴ய வுத்தந்தி வேதி³தப்³ப³ம். மக்³க³க்க²ணேயேவ ஹி ஸப்³பா³னி யுஜ்ஜந்தி. கத²ம்? ஞாணவிவட்டே ஞாணஞ்ஹி வஜ்ஜேத்வா ஸேஸேஸு அரியமக்³கோ³ ஸரூபேனேவ ஆக³தோ. விபஸ்ஸனாகிச்சஸ்ஸ பன மக்³கே³னேவ ஸிஜ்ஜ²னதோ விபஸ்ஸனாகிச்சஸித்³தி⁴வஸேன ஞாணவிவட்டஞாணம்பி மக்³க³க்க²ணே யுஜ்ஜதி. மக்³க³ஞாணேனேவ வா ‘‘சக்கு² ஸுஞ்ஞ’’ந்திஆதி³ கிச்சவஸேன படிவித்³த⁴மேவ ஹோதீதி மக்³க³க்க²ணே தம் ஞாணம் வத்தும் யுஜ்ஜதியேவ. அத்த²யோஜனா பனேத்த² ‘‘யத்த² மக்³க³க்க²ணே ஸஞ்ஞாவிவட்டோ, தத்த² சேதோவிவட்டோ. யத்த² மக்³க³க்க²ணே சேதோவிவட்டோ, தத்த² ஸஞ்ஞாவிவட்டோ’’தி ஏவமாதி³னா நயேன ஸப்³ப³ஸம்ஸந்த³னேஸு யோஜனா காதப்³பா³. அத² வா ஸஞ்ஞாவிவட்டசேதோவிவட்டசித்தவிவட்டவிமோக்க²விவட்டேஸு சதுன்னம் அரியமக்³கா³னம் ஆக³தத்தா ஸச்சவிவட்டோ ஆக³தோயேவ ஹோதி. ஞாணவிவட்டோ ச ஸச்சவிவட்டேனேவ கிச்சவஸேன ஸித்³தோ⁴ ஹோதி. ஸஞ்ஞாசேதோசித்தவிமோக்க²விவட்டேஸ்வேவ ச பேய்யாலே வித்தா²ரியமானே ‘‘அனத்தானுபஸ்ஸனாதி⁴பதத்தா பஞ்ஞா அபி⁴னிவேஸதோ ஸஞ்ஞாய விவட்டதீதி அதி⁴பதத்தா பஞ்ஞா ஸஞ்ஞாவிவட்டே ஞாண’’ந்தி ச, ‘‘அபி⁴னிவேஸோ நானத்தம், அனத்தானுபஸ்ஸனா ஏகத்தம். அனத்தானுபஸ்ஸனேகத்தம் சேதயதோ அபி⁴னிவேஸதோ சித்தம் விவட்டதீதி நானத்தே பஞ்ஞா சேதோவிவட்டே ஞாண’’ந்தி ச, ‘‘அபி⁴னிவேஸம் பஜஹந்தோ அனத்தானுபஸ்ஸனாவஸேன சித்தம் அதி⁴ட்டா²தீதி அதி⁴ட்டா²னே பஞ்ஞா சித்தவிவட்டே ஞாண’’ந்தி ச, ‘‘அனத்தானுபஸ்ஸனாய அபி⁴னிவேஸம் வோஸஜ்ஜதீதி வோஸக்³கே³ பஞ்ஞா விமோக்க²விவட்டே ஞாண’’ந்தி ச பாட²ஸம்ப⁴வதோ ஞாணவிவட்டே ஞாணம்பி தேஸு ஆக³தமேவ ஹோதி. ஞாணவிவட்டே ச அனத்தானுபஸ்ஸனாய வுட்டா²ய அரியமக்³க³ம் படிலத்³த⁴ஸ்ஸ கிச்சவஸேன ‘‘சக்கு² ஸுஞ்ஞம் அத்தேன வா அத்தனியேன வா’’திஆதி³யுஜ்ஜனதோ ஸச்சவிவட்டோ லப்³ப⁴தி, தஸ்மா ஏகேகஸ்மிம் விவட்டே ஸேஸா பஞ்ச பஞ்ச விவட்டா லப்³ப⁴ந்தி. தஸ்மா ஏவம் ‘‘யத்த² ஸஞ்ஞாவிவட்டோ, தத்த² சேதோவிவட்டோ’’திஆதி³கானி ஸம்ஸந்த³னானி வுத்தானீதி வேதி³தப்³ப³ம்.
விவட்டஞாணச²க்கனித்³தே³ஸவண்ணனா நிட்டி²தா.