50. இத்³தி⁴வித⁴ஞாணனித்³தே³ஸவண்ணனா

101. இத்³தி⁴வித⁴ஞாணனித்³தே³ஸம் இத⁴ பி⁴க்கூ²தி இமஸ்மிம் ஸாஸனே பி⁴க்கு². ச²ந்த³ஸமாதி⁴பதா⁴னஸங்கா²ரஸமன்னாக³தந்தி ஏத்த² ச²ந்த³ஹேதுகோ ஸமாதி⁴, ச²ந்தா³தி⁴கோ வா ஸமாதி⁴ ச²ந்த³ஸமாதி⁴, கத்துகம்யதாச²ந்த³ம் அதி⁴பதிம் கரித்வா படிலத்³த⁴ஸமாதி⁴ஸ்ஸேதம் அதி⁴வசனம். பதா⁴னபூ⁴தா ஸங்கா²ரா பதா⁴னஸங்கா²ரா, சதுகிச்சஸாத⁴கஸ்ஸ ஸம்மப்பதா⁴னவீரியஸ்ஸேதம் அதி⁴வசனம். சதுகிச்சஸாத⁴னவஸேன ப³ஹுவசனம் கதம். ஸமன்னாக³தந்தி ச²ந்த³ஸமாதி⁴னா ச பதா⁴னஸங்கா²ரேஹி ச உபேதம். இத்³தி⁴பாத³ந்தி நிப்ப²த்திபரியாயேன வா இஜ்ஜ²னட்டே²ன, இஜ்ஜ²ந்தி ஏதாய ஸத்தா இத்³தா⁴ வுத்³தா⁴ உக்கம்ஸக³தா ஹோந்தீதி இமினா வா பரியாயேன இத்³தீ⁴தி ஸங்க²ம் க³தானம் உபசாரஜ்ஜா²னாதி³குஸலசித்தஸம்பயுத்தானம் ச²ந்த³ஸமாதி⁴பதா⁴னஸங்கா²ரானம் அதி⁴ட்டா²னட்டே²ன பாத³பூ⁴தம் ஸேஸசித்தசேதஸிகராஸிந்தி அத்தோ². வுத்தஞ்ஹி இத்³தி⁴பாத³விப⁴ங்கே³ ஸுத்தந்தபா⁴ஜனீயே ‘‘இத்³தி⁴பாதோ³தி ததா²பூ⁴தஸ்ஸ வேத³னாக்க²ந்தோ⁴…பே… விஞ்ஞாணக்க²ந்தோ⁴’’தி (விப⁴. 434). அபி⁴த⁴ம்மபா⁴ஜனீயே ச ‘‘இத்³தி⁴பாதோ³தி ததா²பூ⁴தஸ்ஸ ப²ஸ்ஸோ வேத³னா…பே… பக்³கா³ஹோ அவிக்கே²போ’’தி (விப⁴. 447) வுத்தம். தஸ்மா ‘‘ஸேஸசித்தசேதஸிகராஸி’’ந்தி ஏத்த²? ச²ந்த³ஸமாதி⁴பதா⁴னஸங்கா²ரேஸு ஏகேகம் இத்³தி⁴ம் கத்வா த்³வீஹி த்³வீஹி ஸஹ ஸேஸவசனம் கதந்தி வேதி³தப்³ப³ம். ஏவஞ்ஹி சத்தாரோ க²ந்தா⁴ ஸப்³பே³ ச ப²ஸ்ஸாத³யோ த⁴ம்மா ஸங்க³ஹிதா ஹோந்தி. இமினா நயேன ஸேஸேஸுபி அத்தோ² வேதி³தப்³போ³. யதே²வ ஹி ச²ந்த³ம் அதி⁴பதிம் கரித்வா படிலத்³த⁴ஸமாதி⁴ ச²ந்த³ஸமாதீ⁴தி வுத்தோ, ஏவம் வீரியம் சித்தம் வீமம்ஸம் அதி⁴பதிம் கரித்வா படிலத்³த⁴ஸமாதி⁴ வீமம்ஸாஸமாதீ⁴தி வுச்சதி. ஏவமேகேகஸ்மிம் இத்³தி⁴பாதே³ ச²ந்தா³த³யோ வீரியாத³யோ சித்தாத³யோ வீமம்ஸாத³யோதி தயோ தயோ த⁴ம்மா இத்³தீ⁴பி ஹோந்தி இத்³தி⁴பாதா³பி, ஸேஸா பன ஸம்பயுத்தகா சத்தாரோ க²ந்தா⁴ இத்³தி⁴பாதா³யேவ. யஸ்மா வா இமே தயோ தயோ த⁴ம்மா ஸம்பயுத்தகேஹி சதூஹி க²ந்தே⁴ஹி ஸத்³தி⁴ம்யேவ இஜ்ஜ²ந்தி, ந வினா தேஹி, தஸ்மா தேன பரியாயேன ஸப்³பே³ சத்தாரோபி க²ந்தா⁴ இஜ்ஜ²னட்டே²ன இத்³தி⁴ நாம ஹோந்தி, பதிட்ட²ட்டே²ன பாதா³ நாமாதிபி வேதி³தப்³ப³ம்.

வீரியஸமாதி⁴பதா⁴னஸங்கா²ரஸமன்னாக³தந்தி ஏத்த² பன வீரியந்தி ச பதா⁴னஸங்கா²ரோதி ச ஏகோயேவ. கஸ்மா த்³விதா⁴ வுத்தந்தி சே? வீரியஸ்ஸ அதி⁴பதிபா⁴வத³ஸ்ஸனவஸேனேத்த² பட²மம் வீரியக்³க³ஹணம் கதம், தஸ்ஸேவ சதுகிச்சஸாத⁴கத்தத³ஸ்ஸனத்த²ம் பதா⁴னஸங்கா²ரவசனம் கதம். ஏவம் த்³விதா⁴ வுத்தத்தா ஏவ சேத்தா²பி தயோ தயோ த⁴ம்மாதி வுத்தம். கேசி பன ‘‘விப⁴ங்கே³ ‘இத்³தீ⁴தி யா தேஸம் தேஸம் த⁴ம்மானம் இத்³தி⁴ ஸமித்³தி⁴ இஜ்ஜ²னா ஸமிஜ்ஜ²னா’தி (விப⁴. 434) வுத்தத்தா இத்³தி⁴ நாம அனிப்ப²ன்னா, இத்³தி⁴பாதோ³ நிப்ப²ன்னோ’’தி வத³ந்தி. இத⁴ பன இத்³தி⁴பி இத்³தி⁴பாதோ³பி நிப்ப²ன்னோ லக்க²ணப்³பா⁴ஹதோதி ஸன்னிட்டா²னம் கதம். இத்³தி⁴ ஸமித்³தீ⁴திஆதீ³ஹி இஜ்ஜ²னாகாரேன த⁴ம்மா ஏவ வுத்தாதி வேதி³தப்³ப³ம்.

பா⁴வேதீதி ஆஸேவதி. ஸுத்தந்தபா⁴ஜனீயே (விப⁴. 431 ஆத³யோ) விய இதா⁴பி இத்³தி⁴பாத³பா⁴வனா லோகியா ஏவ. தஸ்மா இத்³தி⁴வித⁴ம் தாவ ஸம்பாதே³துகாமோ லோகியம் இத்³தி⁴பாத³ம் பா⁴வேந்தோ பத²வீகஸிணாதீ³ஸு அட்ட²ஸு கஸிணேஸு அதி⁴கதவஸிப்பத்தஅட்ட²ஸமாபத்திகோ கஸிணானுலோமதோ கஸிணபடிலோமதோ கஸிணானுலோமபடிலோமதோ ஜா²னானுலோமதோ ஜா²னபடிலோமதோ ஜா²னானுலோமபடிலோமதோ ஜா²னுக்கந்திகதோ கஸிணுக்கந்திகதோ ஜா²னகஸிணுக்கந்திகதோ அங்க³ஸங்கந்திகதோ ஆரம்மணஸங்கந்திகதோ அங்கா³ரம்மணஸங்கந்திகதோ அங்க³வவத்தா²னதோ ஆரம்மணவவத்தா²னதோதி இமேஹி சுத்³த³ஸஹி ஆகாரேஹி சித்தம் பரித³மேத்வா ச²ந்த³ஸீஸவீரியஸீஸசித்தஸீஸவீமம்ஸாஸீஸவஸேன புனப்புனம் ஜா²னம் ஸமாபஜ்ஜதி. அங்கா³ரம்மணவவத்தா²னம்பி கேசி இச்ச²ந்தி. புப்³ப³ஹேதுஸம்பன்னேன பன கஸிணேஸு சதுக்கஜ்ஜா²னமத்தே சிண்ணவஸினாபி காதும் வட்டதீதி தம் தம் இத்³தி⁴பாத³ம் ஸமாதி⁴ம் பா⁴வேந்தோ ‘‘அனுப்பன்னானம் பாபகானம் அகுஸலானம் த⁴ம்மானம் அனுப்பாதா³யா’’திஆதி³கம் (விப⁴. 432) சதுப்பகாரம் வீரியம் அதி⁴ட்டா²தி, தஸ்ஸ ச ஹானிவுத்³தி⁴யோ ஞத்வா வீரியஸமதம் அதி⁴ட்டா²தி. ஸோ ஏவம் சதூஸு இத்³தி⁴பாதே³ஸு சித்தம் பரிபா⁴வேத்வா இத்³தி⁴வித⁴ம் ஸம்பாதே³தி.

ஸோ இமேஸு சதூஸு இத்³தி⁴பாதே³ஸூதிஆதீ³ஸு ஸோதி ஸோ பா⁴விதசதுரித்³தி⁴பாதோ³ பி⁴க்கு². சதூஸு இத்³தி⁴பாதே³ஸு சித்தம் பரிபா⁴வேதீதி புனப்புனம் ச²ந்தா³தீ³ஸு ஏகேகம் அதி⁴பதிம் கத்வா ஜா²னஸமாபஜ்ஜனவஸேன தேஸு சித்தம் பரிபா⁴வேதி நாம, ச²ந்தா³தி³வாஸனம் கா³ஹாபேதீதி அத்தோ². பரித³மேதீதி நிப்³பி³ஸேவனம் கரோதி. புரிமம் பச்சி²மஸ்ஸ காரணவசனம். பரிபா⁴விதஞ்ஹி சித்தம் பரித³மிதம் ஹோதீதி. முது³ம் கரோதீதி ததா² த³ந்தம் சித்தம் வஸிப்பத்தம் கரோதி. வஸே வத்தமானஞ்ஹி சித்தம் ‘‘முதூ³’’தி வுச்சதி. கம்மனியந்தி கம்மக்க²மம் கம்மயோக்³க³ம் கரோதி. முது³ ஹி சித்தம் கம்மனியம் ஹோதி ஸுத⁴ந்தமிவ ஸுவண்ணம், இத⁴ பன இத்³தி⁴வித⁴கம்மக்க²மம். ஸோதி ஸோ பரிபா⁴விதசித்தோ பி⁴க்கு². காயம்பி சித்தே ஸமோத³ஹதீதிஆதி³ இத்³தி⁴கரணகாலே யதா²ஸுக²ம் சித்தசாரஸ்ஸ இஜ்ஜ²னத்த²ம் யோக³விதா⁴னம் த³ஸ்ஸேதும் வுத்தம். தத்த² காயம்பி சித்தே ஸமோத³ஹதீதி அத்தனோ கரஜகாயம்பி பாத³கஜ்ஜா²னசித்தே ஸமோத³ஹதி பவேஸேதி ஆரோபேதி, காயம் சித்தானுக³திகம் கரோதீதி அத்தோ². ஏவம் கரணம் அதி³ஸ்ஸமானேன காயேன க³மனஸ்ஸ உபகாராய ஹோதி. சித்தம்பி காயே ஸமோத³ஹதீதி பாத³கஜ்ஜா²னசித்தம் அத்தனோ கரஜகாயே ஸமோத³ஹதி ஆரோபேதி, சித்தம்பி காயானுக³திகம் கரோதீதி அத்தோ². ஏவம் கரணம் தி³ஸ்ஸமானேன காயேன க³மனஸ்ஸ உபகாராய ஹோதி. ஸமாத³ஹதீதிபி பாடோ², பதிட்டா²பேதீதி அத்தோ². காயவஸேன சித்தம் பரிணாமேதீதி பாத³கஜ்ஜா²னசித்தம் க³ஹேத்வா கரஜகாயே ஆரோபேதி காயானுக³திகம் கரோதி, இத³ம் சித்தம் காயே ஸமோத³ஹனஸ்ஸ வேவசனம். சித்தவஸேன காயம் பரிணாமேதீதி கரஜகாயம் க³ஹேத்வா பாத³கஜ்ஜா²னசித்தே ஆரோபேதி, சித்தானுக³திகம் கரோதி, இத³ம் காயம் சித்தே ஸமோத³ஹனஸ்ஸ வேவசனம். அதி⁴ட்டா²தீதி ‘‘ஏவம் ஹோதூ’’தி அதி⁴ட்டா²தி. ஸமோத³ஹனஸ்ஸ அத்த²விவரணத்த²ம் பரிணாமோ வுத்தோ, பரிணாமஸ்ஸ அத்த²விவரணத்த²ம் அதி⁴ட்டா²னம் வுத்தம். யஸ்மா ஸமோத³ஹதீதி மூலபத³ம், பரிணாமேதி அதி⁴ட்டா²தீதி தஸ்ஸ அத்த²னித்³தே³ஸபதா³னி, தஸ்மா தேஸம் த்³வின்னம்யேவ பதா³னம் வஸேன பரிணாமேத்வாதி அதி⁴ட்ட²ஹித்வாதி வுத்தம், ந வுத்தம் ஸமோத³ஹித்வாதி.

ஸுக²ஸஞ்ஞஞ்ச லஹுஸஞ்ஞஞ்ச காயே ஓக்கமித்வா விஹரதீதி சதுத்த²ஜ்ஜா²னேன ஸஹஜாதஸுக²ஸஞ்ஞஞ்ச லஹுஸஞ்ஞஞ்ச ஸமாபஜ்ஜனவஸேன கரஜகாயே ஓக்கமித்வா பவேஸேத்வா விஹரதி. தாய ஸஞ்ஞாய ஓக்கந்தகாயஸ்ஸ பனஸ்ஸ கரஜகாயோபி தூலபிசு விய லஹுகோ ஹோதி. ஸோதி ஸோ கதயோக³விதா⁴னோ பி⁴க்கு². ததா²பா⁴விதேன சித்தேனாதி இத்த²ம்பூ⁴தலக்க²ணே கரணவசனம், ஹேதுஅத்தே² வா, ததா²பா⁴விதேன சித்தேன ஹேதுபூ⁴தேனாதி அத்தோ². பரிஸுத்³தே⁴னாதி உபேக்கா²ஸதிபாரிஸுத்³தி⁴பா⁴வதோ பரிஸுத்³தே⁴ன. பரிஸுத்³த⁴த்தாயேவ பரியோதா³தேன, பப⁴ஸ்ஸரேனாதி அத்தோ². இத்³தி⁴வித⁴ஞாணாயாதி இத்³தி⁴கோட்டா²ஸே, இத்³தி⁴விகப்பே வா ஞாணத்தா²ய. சித்தம் அபி⁴னீஹரதீதி ஸோ பி⁴க்கு² வுத்தப்பகாரவஸேன தஸ்மிம் சித்தே அபி⁴ஞ்ஞாபாத³கே ஜாதே இத்³தி⁴வித⁴ஞாணாதி⁴க³மத்தா²ய பரிகம்மசித்தம் அபி⁴னீஹரதி, கஸிணாரம்மணதோ அபனேத்வா இத்³தி⁴விதா⁴பி⁴முக²ம் பேஸேதி. அபி⁴னின்னாமேதீதி அதி⁴க³ந்தப்³ப³இத்³தி⁴போணம் இத்³தி⁴பப்³பா⁴ரம் கரோதி. ஸோதி ஸோ ஏவம் கதசித்தாபி⁴னீஹாரோ பி⁴க்கு². அனேகவிஹிதந்தி அனேகவித⁴ம் நானப்பகாரகம். இத்³தி⁴வித⁴ந்தி இத்³தி⁴கோட்டா²ஸம், இத்³தி⁴விகப்பம் வா. பச்சனுபோ⁴தீதி பச்சனுப⁴வதி, ப²ஸ்ஸேதி ஸச்சி²கரோதி பாபுணாதீதி அத்தோ².

102. இதா³னிஸ்ஸ அனேகவிஹிதபா⁴வம் த³ஸ்ஸேந்தோ ஏகோபி ஹுத்வாதிஆதி³மாஹ. தத்த² ஏகோபி ஹுத்வாதி இத்³தி⁴கரணதோ புப்³பே³ பகதியா ஏகோபி ஹுத்வா. ப³ஹுதா⁴ ஹோதீதி ப³ஹுன்னம் ஸந்திகே சங்கமிதுகாமோ வா, ஸஜ்ஜா²யம் வா கத்துகாமோ, பஞ்ஹம் வா புச்சி²துகாமோ ஹுத்வா ஸதம்பி ஸஹஸ்ஸம்பி ஹோதி. கத²ம் பனாயமேவம் ஹோதி? இத்³தி⁴யா பூ⁴மிபாத³பத³மூலபூ⁴தே த⁴ம்மே ஸம்பாதே³த்வா அபி⁴ஞ்ஞாபாத³கஜ்ஜா²னம் ஸமாபஜ்ஜித்வா வுட்டா²ய ஸசே ஸதம் இச்ச²தி, ‘‘ஸதம் ஹோமி ஸதம் ஹோமீ’’தி பரிகம்மம் கத்வா புன பாத³கஜ்ஜா²னம் ஸமாபஜ்ஜித்வா வுட்டா²ய அதி⁴ட்டா²தி. அதி⁴ட்டா²னசித்தேன ஸஹேவ ஸதம் ஹோதி. ஸஹஸ்ஸாதீ³ஸுபி ஏஸேவ நயோ. ஸசே ஏவம் ந இஜ்ஜ²தி, புன பரிகம்மம் கத்வா து³தியம்பி ஸமாபஜ்ஜித்வா வுட்டா²ய அதி⁴ட்டா²தப்³ப³ம். ஸம்யுத்தட்ட²கதா²யஞ்ஹி ‘‘ஏகவாரம் த்³வேவாரம் ஸமாபஜ்ஜிதும் வட்டதீ’’தி வுத்தம். தத்த² பாத³கஜ்ஜா²னசித்தம் நிமித்தாரம்மணம், பரிகம்மசித்தானி ஸதாரம்மணானி வா ஸஹஸ்ஸாரம்மணானி வா. தானி ச கோ² வண்ணவஸேனேவ, நோ பண்ணத்திவஸேன. அதி⁴ட்டா²னசித்தம்பி ததே²வ ஸதாரம்மணம் வா ஸஹஸ்ஸாரம்மணம் வா, தம் பட²மப்பனாசித்தமிவ கோ³த்ரபு⁴அனந்தரம் ஏகமேவ உப்பஜ்ஜதி ரூபாவசரசதுத்த²ஜ்ஜா²னிகம். தத்த² யே தே ப³ஹூ நிம்மிதா, தே அனியமேத்வா நிம்மிதத்தா இத்³தி⁴மதா ஸதி³ஸாவ ஹோந்தி. டா²னனிஸஜ்ஜாதீ³ஸு வா பா⁴ஸிததுண்ஹீபா⁴வாதீ³ஸு வா யம் யம் இத்³தி⁴மா கரோதி, தம்ததே³வ கரோந்தி. ஸசே பன நானாவண்ணே காதுகாமோ ஹோதி, கேசி பட²மவயே கேசி மஜ்ஜி²மவயே கேசி பச்சி²மவயே, ததா² தீ³க⁴கேஸே உபட்³ட⁴முண்ட³முண்டே³ மிஸ்ஸககேஸே உபட்³ட⁴ரத்தசீவரே பண்டு³கசீவரே பத³பா⁴ணத⁴ம்மகதா²ஸரப⁴ஞ்ஞபஞ்ஹபுச்ச²னபஞ்ஹவிஸ்ஸஜ்ஜனரஜனபசனசீவரஸிப்³ப³னதோ⁴வனாதீ³னி கரோந்தே, அபரேபி வா நானப்பகாரகே காதுகாமோ ஹோதி, தேன பாத³கஜ்ஜா²னதோ வுட்டா²ய ‘‘ஏத்தகா பி⁴க்கூ² பட²மவயா ஹோந்தூ’’திஆதி³னா நயேன பரிகம்மம் கத்வா புன ஸமாபஜ்ஜித்வா வுட்டா²ய அதி⁴ட்டா²தப்³ப³ம். அதி⁴ட்டா²னசித்தேன ஸத்³தி⁴ம் இச்சி²தப்பகாராயேவ ஹோந்தீதி. ஏஸ நயோ ‘‘ப³ஹுதா⁴பி ஹுத்வா ஏகோ ஹோதீ’’திஆதீ³ஸு. அயம் பன விஸேஸோ – இமினா ஹி பி⁴க்கு²னா ஏவம் ப³ஹுபா⁴வம் நிம்மினித்வா புன ‘‘ஏகோவ ஹுத்வா சங்கமிஸ்ஸாமி, ஸஜ்ஜா²யம் கரிஸ்ஸாமி, பஞ்ஹம் புச்சி²ஸ்ஸாமீ’’தி சிந்தேத்வா வா ‘‘அயம் விஹாரோ அப்பபி⁴க்கு²கோ, ஸசே கேசி ஆக³மிஸ்ஸந்தி, குதோ இமே ஏத்தகா ஏகஸதி³ஸா பி⁴க்கூ² அத்³தா⁴ தே²ரஸ்ஸ ஏஸானுபா⁴வோதி மம் ஜானிஸ்ஸந்தீ’’தி அப்பிச்ச²தாய வா அந்தராவ ‘‘ஏகோ ஹோமீ’’தி இச்ச²ந்தேன பாத³கஜ்ஜா²னம் ஸமாபஜ்ஜித்வா வுட்டா²ய ‘‘ஏகோ ஹோமீ’’தி பரிகம்மம் கத்வா புன ஸமாபஜ்ஜித்வா வுட்டா²ய ‘‘ஏகோ ஹோமீ’’தி அதி⁴ட்டா²தப்³ப³ம். அதி⁴ட்டா²னசித்தேன ஸத்³தி⁴ம்யேவ ஏகோ ஹோதி. ஏவம் அகரோந்தோ பன யதா²பரிச்சி²ன்னகாலவஸேன ஸயமேவ ஏகோ ஹோதி.

ஆவிபா⁴வந்தி பாகடபா⁴வம் கரோதீதி அத்தோ². திரோபா⁴வந்தி படிச்ச²ன்னபா⁴வம் கரோதீதி அத்தோ². ஆவிபா⁴வம் பச்சனுபோ⁴தி, திரோபா⁴வம் பச்சனுபோ⁴தீதி புரிமேன வா ஸம்ப³ந்தோ⁴. தத்ராயம் இத்³தி⁴மா ஆவிபா⁴வம் கத்துகாமோ அந்த⁴காரம் வா ஆலோகம் கரோதி, படிச்ச²ன்னம் வா விவடம் கரோதி, அனாபாத²ம் வா ஆபாத²ம் கரோதி. கத²ம்? அயஞ்ஹி யதா² படிச்ச²ன்னோபி தூ³ரே டி²தோபி வா தி³ஸ்ஸதி, ஏவம் அத்தானம் வா பரம் வா கத்துகாமோ பாத³கஜ்ஜா²னதோ வுட்டா²ய ‘‘இத³ம் அந்த⁴காரம் ஆலோகஜாதம் ஹோதூ’’தி வா, ‘‘இத³ம் படிச்ச²ன்னம் விவடம் ஹோதூ’’தி வா, ‘‘இத³ம் அனாபாத²ம் ஆபாத²ம் ஹோதூ’’தி வா ஆவஜ்ஜித்வா பரிகம்மம் கத்வா வுத்தனயேனேவ அதி⁴ட்டா²தி. ஸஹ அதி⁴ட்டா²னா யதா²தி⁴ட்டி²தமேவ ஹோதி. பரே தூ³ரே டி²தாபி பஸ்ஸந்தி, ஸயம்பி பஸ்ஸிதுகாமோ பஸ்ஸதி. திரோபா⁴வம் கத்துகாமோ பன ஆலோகம் வா அந்த⁴காரம் கரோதி, அப்படிச்ச²ன்னம் வா படிச்ச²ன்னம், ஆபாத²ம் வா அனாபாத²ம் கரோதி. கத²ம்? அயஞ்ஹி யதா² அப்படிச்ச²ன்னோபி ஸமீபே டி²தோபி வா ந தி³ஸ்ஸதி, ஏவம் அத்தானம் வா பரம் வா கத்துகாமோ பாத³கஜ்ஜா²னா வுட்ட²ஹித்வா ‘‘இத³ம் ஆலோகட்டா²னம் அந்த⁴காரம் ஹோதூ’’தி வா, ‘‘இத³ம் அப்படிச்ச²ன்னம் படிச்ச²ன்னம் ஹோதூ’’தி வா, ‘‘இத³ம் ஆபாத²ம் அனாபாத²ம் ஹோதூ’’தி வா ஆவஜ்ஜித்வா பரிகம்மம் கத்வா வுத்தனயேனேவ அதி⁴ட்டா²தி. ஸஹ அதி⁴ட்டா²னா யதா²தி⁴ட்டி²தமேவ ஹோதி. பரே ஸமீபே டி²தாபி ந பஸ்ஸந்தி, ஸயம்பி அபஸ்ஸிதுகாமோ ந பஸ்ஸதி. அபிச ஸப்³ப³ம்பி பாகடபாடிஹாரியம் ஆவிபா⁴வோ நாம, அபாகடபாடிஹாரியம் திரோபா⁴வோ நாம. தத்த² பாகடபாடிஹாரியே இத்³தி⁴பி பஞ்ஞாயதி இத்³தி⁴மாபி. தம் யமகபாடிஹாரியேன தீ³பேதப்³ப³ம். அபாகடபாடிஹாரியே இத்³தி⁴யேவ பஞ்ஞாயதி, ந இத்³தி⁴மா. தம் மஹகஸுத்தேன (ஸம். நி. 4.346) ச ப்³ரஹ்மனிமந்தனிகஸுத்தேன (ம. நி. 1.501 ஆத³யோ) ச தீ³பேதப்³ப³ம்.

திரோகுட்டந்தி பரகுட்டம், குட்டஸ்ஸ பரபா⁴க³ந்தி வுத்தம் ஹோதி. ஏஸ நயோ திரோபாகாரதிரோபப்³ப³தேஸு. குட்டோதி ச கே³ஹபி⁴த்தி. பாகாரோதி கே³ஹவிஹாரகா³மாதீ³னம் பரிக்கே²பபாகாரோ. பப்³ப³தோதி பம்ஸுபப்³ப³தோ வா பாஸாணபப்³ப³தோ வா. அஸஜ்ஜமானோதி அலக்³க³மானோ. ஸேய்யதா²பி ஆகாஸேதி ஆகாஸே விய. ஏவம் க³ந்துகாமேன பன ஆகாஸகஸிணம் ஸமாபஜ்ஜித்வா வுட்டா²ய குட்டம் வா பாகாரம் வா பப்³ப³தம் வா ஆவஜ்ஜித்வா கதபரிகம்மேன ‘‘ஆகாஸோ ஹோதூ’’தி அதி⁴ட்டா²தப்³போ³, ஆகாஸோவ ஹோதி. அதோ⁴ ஓதரிதுகாமஸ்ஸ, உத்³த⁴ம் வா ஆரோஹிதுகாமஸ்ஸ ஸுஸிரோ ஹோதி, வினிவிஜ்ஜி²த்வா க³ந்துகாமஸ்ஸ சி²த்³தோ³. ஸோ தத்த² அஸஜ்ஜமானோ க³ச்ச²தி. ஸசே பனஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ அதி⁴ட்ட²ஹித்வா க³ச்ச²ந்தஸ்ஸ அந்தரா பப்³ப³தோ வா ருக்கோ² வா உட்டே²தி, கிம் புன ஸமாபஜ்ஜித்வா அதி⁴ட்டா²தப்³ப³ந்தி? தோ³ஸோ நத்தி². புன ஸமாபஜ்ஜித்வா அதி⁴ட்டா²னஞ்ஹி உபஜ்ஜா²யஸ்ஸ ஸந்திகே நிஸ்ஸயக்³க³ஹணஸதி³ஸம் ஹோதி. இமினா பன பி⁴க்கு²னா ‘‘ஆகாஸோ ஹோதூ’’தி அதி⁴ட்டி²தத்தா ஆகாஸோ ஹோதியேவ. புரிமாதி⁴ட்டா²னப³லேனேவ சஸ்ஸ அந்தரா அஞ்ஞோ பப்³ப³தோ வா ருக்கோ² வா உதுமயோ உட்ட²ஹிஸ்ஸதீதி அட்டா²னமேதம். அஞ்ஞேன இத்³தி⁴மதா நிம்மிதே பன பட²மம் நிம்மானம் ப³லவம் ஹோதி. இதரேன தஸ்ஸ உத்³த⁴ம் வா அதோ⁴ வா க³ந்தப்³ப³ம்.

பத²வியாபி உம்முஜ்ஜனிமுஜ்ஜந்தி ஏத்த² உம்முஜ்ஜந்தி உட்டா²னம், நிமுஜ்ஜந்தி ஸம்ஸீத³னம், உம்முஜ்ஜஞ்ச நிமுஜ்ஜஞ்ச உம்முஜ்ஜனிமுஜ்ஜம். ஏவம் கத்துகாமேன பன ஆபோகஸிணம் ஸமாபஜ்ஜித்வா உட்டா²ய ‘‘ஏத்தகே டா²னே பத²வீ உத³கம் ஹோதூ’’தி பரிச்சி²ந்தி³த்வா பரிகம்மம் கத்வா வுத்தனயேனேவ அதி⁴ட்டா²தப்³ப³ம். ஸஹ அதி⁴ட்டா²னா யதா²பரிச்சி²ன்னே டா²னே பத²வீ உத³கமேவ ஹோதி. ஸோ தத்த² உம்முஜ்ஜனிமுஜ்ஜம் கரோதி ஸேய்யதா²பி உத³கே. ந கேவலஞ்ச உம்முஜ்ஜனிமுஜ்ஜமேவ, ந்ஹானபானமுக²தோ⁴வனப⁴ண்ட³கதோ⁴வனாதீ³ஸு யம் யம் இச்ச²தி, தம் தம் கரோதி. ந கேவலஞ்ச உத³கமேவ கரோதி, ஸப்பிதேலமது⁴பா²ணிதாதீ³ஸுபி யம் யம் இச்ச²தி, தம் தம் ‘‘இத³ஞ்சித³ஞ்ச ஏத்தகம் ஹோதூ’’தி ஆவஜ்ஜித்வா பரிகம்மம் கத்வா அதி⁴ட்ட²ஹந்தஸ்ஸ யதா²தி⁴ட்டி²தமேவ ஹோதி. உத்³த⁴ரித்வா பா⁴ஜனக³தம் கரோந்தஸ்ஸ ஸப்பி ஸப்பியேவ ஹோதி, தேலாதீ³னி தேலாதீ³னியேவ, உத³கம் உத³கமேவ. ஸோ தத்த² தேமிதுகாமோவ தேமேதி, ந தேமிதுகாமோ ந தேமேதி. தஸ்ஸேவ ச ஸா பத²வீ உத³கம் ஹோதி, ஸேஸஜனஸ்ஸ பத²வீயேவ. தத்த² மனுஸ்ஸா பத்திகாபி க³ச்ச²ந்தி, யானாதீ³ஹிபி க³ச்ச²ந்தி, கஸிகம்மாதீ³னிபி கரோந்தியேவ. ஸசே பனாயம் ‘‘தேஸம்பி உத³கம் ஹோதூ’’தி இச்ச²தி, ஹோதியேவ. பரிச்சி²ன்னகாலம் பன அதிக்கமித்வா யம் பகதியா க⁴டதளாகாதீ³ஸு உத³கம், தம் ட²பேத்வா அவஸேஸம் பரிச்சி²ன்னட்டா²னம் பத²வீயேவ ஹோதி.

உத³கேபி அபி⁴ஜ்ஜமானே க³ச்ச²தீதி ஏத்த² யம் உத³கம் அக்கமித்வா ஸம்ஸீத³தி, தம் பி⁴ஜ்ஜமானந்தி வுச்சதி, விபரீதம் அபி⁴ஜ்ஜமானம். ஏவம் க³ந்துகாமேன பன பத²வீகஸிணம் ஸமாபஜ்ஜித்வா வுட்டா²ய ‘‘ஏத்தகே டா²னே உத³கம் பத²வீ ஹோதூ’’தி பரிச்சி²ந்தி³த்வா பரிகம்மம் கத்வா வுத்தனயேனேவ அதி⁴ட்டா²தப்³ப³ம். ஸஹ அதி⁴ட்டா²னா யதா²பரிச்சி²ன்னட்டா²னே உத³கம் பத²வீயேவ ஹோதி. ஸோ தத்த² க³ச்ச²தி ஸேய்யதா²பி பத²வியம். ந கேவலஞ்ச க³ச்ச²தி, யம் யம் இரியாபத²ம் இச்ச²தி, தம் தம் கப்பேதி. ந கேவலஞ்ச பத²விமேவ கரோதி, மணிஸுவண்ணபப்³ப³தருக்கா²தீ³ஸுபி யம் யம் இச்ச²தி, தம் தம் வுத்தனயேனேவ ஆவஜ்ஜித்வா அதி⁴ட்டா²தி, யதா²தி⁴ட்டி²தமேவ ஹோதி. தஸ்ஸேவ ச தம் உத³கம் பத²வீ ஹோதி, ஸேஸஜனஸ்ஸ உத³கமேவ. மச்ச²கச்ச²பா ச உத³ககாகாத³யோ ச யதா²ருசி விசரந்தி. ஸசே பனாயம் அஞ்ஞேஸம்பி மனுஸ்ஸானம் தம் பத²விம் காதும் இச்ச²தி, கரோதியேவ. யதா²பரிச்சி²ன்னகாலாதிக்கமேன பன உத³கமேவ ஹோதி.

ஆகாஸேபி பல்லங்கேன கமதீதி அந்தலிக்கே² ஸமந்ததோ ஊருப³த்³தா⁴ஸனேன க³ச்ச²தி. பக்கீ² ஸகுணோதி பக்கே²ஹி யுத்தோ ஸகுணோ, ந அபரிபுண்ணபக்கோ² லூனபக்கோ² வா. தாதி³ஸோ ஹி ஆகாஸே க³ந்தும் ந ஸக்கோதி. ஏவமாகாஸே க³ந்துகாமேன பன பத²வீகஸிணம் ஸமாபஜ்ஜித்வா வுட்டா²ய ஸசே நிஸின்னோ க³ந்துமிச்ச²தி, பல்லங்கப்பமாணம் டா²னம் பரிச்சி²ந்தி³த்வா பரிகம்மம் கத்வா வுத்தனயேனேவ அதி⁴ட்டா²தப்³ப³ம். ஸசே நிபன்னோ க³ந்துகாமோ ஹோதி, மஞ்சப்பமாணம், ஸசே பத³ஸா க³ந்துகாமோ ஹோதி, மக்³க³ப்பமாணந்தி ஏவம் யதா²னுரூபம் டா²னம் பரிச்சி²ந்தி³த்வா வுத்தனயேனேவ ‘‘பத²வீ ஹோதூ’’தி அதி⁴ட்டா²தப்³ப³ம். ஸஹ அதி⁴ட்டா²னா பத²வீயேவ ஹோதி. ஆகாஸே க³ந்துகாமேன ச பி⁴க்கு²னா தி³ப்³ப³சக்கு²லாபி⁴னாபி ப⁴விதப்³ப³ம். கஸ்மா? யஸ்மா அந்தரா உதுஸமுட்டா²னா வா பப்³ப³தருக்கா²த³யோ ஹோந்தி, நாக³ஸுபண்ணாத³யோ வா உஸூயந்தா மாபேந்தி, தேஸம் த³ஸ்ஸனத்த²ம். தே பன தி³ஸ்வா கிம் காதப்³ப³ந்தி? பாத³கஜ்ஜா²னம் ஸமாபஜ்ஜித்வா வுட்டா²ய ‘‘ஆகாஸோ ஹோதூ’’தி பரிகம்மம் கத்வா அதி⁴ட்டா²தப்³ப³ம். அபிச ஓகாஸே ஓரோஹணத்த²ம்பி இமினா தி³ப்³ப³சக்கு²லாபி⁴னா ப⁴விதப்³ப³ம். அயஞ்ஹி ஸசே அனோகாஸே ந்ஹானதித்தே² வா கா³மத்³வாரே வா ஓரோஹதி, மஹாஜனஸ்ஸ பாகடோ ஹோதி, தஸ்மா தி³ப்³ப³சக்கு²னா பஸ்ஸித்வா அனோகாஸம் வஜ்ஜேத்வா ஓகாஸே ஓதரதீதி.

இமேபி சந்தி³மஸூரியே ஏவம்மஹித்³தி⁴கே ஏவம்மஹானுபா⁴வேதி ஏத்த² சந்தி³மஸூரியானம் த்³வாசத்தாலீஸயோஜனஸஹஸ்ஸோபரிசரணேன மஹித்³தி⁴கதா, தீஸு தீ³பேஸு ஏகக்க²ணே ஆலோககரணேன மஹானுபா⁴வதா வேதி³தப்³பா³, ஏவம் உபரிசரணஆலோகப²ரணேஹி வா மஹித்³தி⁴கே, தேனேவ மஹித்³தி⁴கத்தேன மஹானுபா⁴வே. பராமஸதீதி பரிக்³க³ண்ஹாதி, ஏகதே³ஸே வா பு²ஸதி. பரிமஜ்ஜதீதி ஸமந்ததோ ஆதா³ஸதலம் விய பரிமஜ்ஜதி. அயம் பனஸ்ஸ இத்³தி⁴ அபி⁴ஞ்ஞாபாத³கஜ்ஜா²னவஸேனேவ இஜ்ஜ²தி, நத்தே²த்த² கஸிணஸமாபத்தினியமோ. ஸ்வாயம் யதி³ இச்ச²தி க³ந்த்வா பராமஸிதும், க³ந்த்வா பராமஸதி. ஸசே பன இதே⁴வ நிஸின்னகோ வா நிபன்னகோ வா பராமஸிதுகாமோ ஹோதி, ‘‘ஹத்த²பாஸே ஹோதூ’’தி அதி⁴ட்டா²தி. அதி⁴ட்டா²னப³லேன வண்டா முத்ததாலப²லம் விய ஆக³ந்த்வா ஹத்த²பாஸே டி²தே வா பராமஸதி, ஹத்த²ம் வா வட்³டே⁴த்வா பராமஸதி. ஹத்த²ம் வட்³டே⁴ந்தஸ்ஸ பன கிம் உபாதி³ன்னகம் வட்³ட⁴தி அனுபாதி³ன்னகம் வாதி? உபாதி³ன்னகம் நிஸ்ஸாய அனுபாதி³ன்னகம் வட்³ட⁴தி. யோ ஏவம் கத்வா ந கேவலம் சந்தி³மஸூரியே பராமஸதி, ஸசே இச்ச²தி, பாத³கத²லிகம் கத்வா பாதே³ ட²பேதி, பீட²ம் கத்வா நிஸீத³தி, மஞ்சம் கத்வா நிபஜ்ஜதி, அபஸ்ஸேனப²லகம் கத்வா அபஸ்ஸயதி. யதா² ஏகோ, ஏவம் அபரோபி. அனேகேஸுபி ஹி பி⁴க்கு²ஸதஸஹஸ்ஸேஸு ஏவம் கரோந்தேஸு தேஸஞ்ச ஏகமேகஸ்ஸ ததே²வ இஜ்ஜ²தி. சந்தி³மஸூரியானஞ்ச க³மனம்பி ஆலோககரணம்பி ததே²வ ஹோதி. யதா² ஹி பாதிஸஹஸ்ஸேஸு உத³கபூரேஸு ஸப்³ப³பாதீஸு சந்த³மண்ட³லானி தி³ஸ்ஸந்தி, பாகதிகமேவ சந்த³ஸ்ஸ க³மனம் ஆலோககரணஞ்ச ஹோதி, ததூ²பமமேதம் பாடிஹாரியம். யாவ ப்³ரஹ்மலோகாபி காயேன வஸம் வத்தேதீதி ப்³ரஹ்மலோகம் பரிச்சே²த³ம் கத்வா ஏத்த²ந்தரே அனேகவித⁴ம் அபி⁴ஞ்ஞம் கரோந்தோ அத்தனோ காயேன வஸம் இஸ்ஸரியம் வத்தேதி. வித்தா²ரோ பனேத்த² இத்³தி⁴கதா²யம் ஆவிப⁴விஸ்ஸதீதி.

இத்³தி⁴வித⁴ஞாணனித்³தே³ஸவண்ணனா நிட்டி²தா.