3. ஸமாதி⁴பா⁴வனாமயஞாணனித்³தே³ஸவண்ணனா

43. ஸமாதி⁴பா⁴வனாமயஞாணனித்³தே³ஸே ஆதி³தோ தாவ ஏககதோ பட்டா²ய யாவ த³ஸகா ஸமாதி⁴ப்பபே⁴த³ம் த³ஸ்ஸேந்தோ ஏகோ ஸமாதீ⁴திஆதி³மாஹ. தத்த² சித்தஸ்ஸ ஏகக்³க³தாதி நானாரம்மணவிக்கே²பாபா⁴வதோ ஏகம் ஆரம்மணம் அக்³க³ம் உத்தமம் அஸ்ஸாதி ஏகக்³கோ³, ஏகக்³க³ஸ்ஸ பா⁴வோ ஏகக்³க³தா. ஸா பன ஏகக்³க³தா சித்தஸ்ஸ, ந ஸத்தஸ்ஸாதி த³ஸ்ஸனத்த²ம் ‘‘சித்தஸ்ஸா’’தி வுத்தம். து³கே லோகியோதி லோகோ வுச்சதி லுஜ்ஜனபலுஜ்ஜனட்டே²ன வட்டம், தஸ்மிம் பரியாபன்னபா⁴வேன லோகே நியுத்தோதி லோகியோ. லோகுத்தரோதி உத்திண்ணோதி உத்தரோ, லோகே அபரியாபன்னபா⁴வேன லோகதோ உத்தரோதி லோகுத்தரோ. திகே ஸவிதக்கோ ச ஸோ ஸவிசாரோ சாதி ஸவிதக்கஸவிசாரோ. ஏவம் அவிதக்கஅவிசாரோ. விதக்கவிசாரேஸு விசாரோவ மத்தா பமாணம் ஏதஸ்ஸாதி விசாரமத்தோ, விசாரதோ உத்த²ரி விதக்கேன ஸத்³தி⁴ம் ஸம்பயோக³ம் ந க³ச்ச²தீதி அத்தோ². அவிதக்கோ ச ஸோ விசாரமத்தோ சாதி அவிதக்கவிசாரமத்தோ. தீஸுபி விச்சே²த³ம் கத்வாபி பட²ந்தி. சதுக்கபஞ்சகா வுத்தத்தா². ச²க்கே புனப்புனம் உப்பஜ்ஜனதோ ஸதியேவ அனுஸ்ஸதி, பவத்திதப்³ப³ட்டா²னம்ஹியேவ வா பவத்தத்தா ஸத்³தா⁴பப்³ப³ஜிதஸ்ஸ குலபுத்தஸ்ஸ அனுரூபா ஸதீதிபி அனுஸ்ஸதி, பு³த்³த⁴ம் ஆரப்³ப⁴ உப்பன்னா அனுஸ்ஸதி ப³உத்³தா⁴னுஸ்ஸதி. அரஹதாதி³பு³த்³த⁴கு³ணாரம்மணாய ஸதியா ஏதம் அதி⁴வசனம். தஸ்ஸா பு³த்³தா⁴னுஸ்ஸதியா வஸேன சித்தஸ்ஸ ஏகக்³க³தாயேவ உத்³த⁴ச்சஸங்கா²தஸ்ஸ விக்கே²பஸ்ஸ படிபக்க²பா⁴வதோ ந விக்கே²போதி அவிக்கே²போ. த⁴ம்மம் ஆரப்³ப⁴ உப்பன்னா அனுஸ்ஸதி த⁴ம்மானுஸ்ஸதி. ஸ்வாக்கா²ததாதி³த⁴ம்மகு³ணாரம்மணாய ஸதியா ஏதம் அதி⁴வசனம். ஸங்க⁴ம் ஆரப்³ப⁴ உப்பன்னா அனுஸ்ஸதி ஸங்கா⁴னுஸ்ஸதி. ஸுப்படிபன்னதாதி³ஸங்க⁴கு³ணாரம்மணாய ஸதியா ஏதம் அதி⁴வசனம். ஸீலம் ஆரப்³ப⁴ உப்பன்னா அனுஸ்ஸதி ஸீலானுஸ்ஸதி. அத்தனோ அக²ண்ட³தாதி³ஸீலகு³ணாரம்மணாய ஸதியா ஏதம் அதி⁴வசனம். சாக³ம் ஆரப்³ப⁴ உப்பன்னா அனுஸ்ஸதி சாகா³னுஸ்ஸதி. அத்தனோ முத்தசாக³தாதி³சாக³கு³ணாரம்மணாய ஸதியா ஏதம் அதி⁴வசனம். தே³வதா ஆரப்³ப⁴ உப்பன்னா அனுஸ்ஸதி தே³வதானுஸ்ஸதி. தே³வதா ஸக்கி²ட்டா²னே ட²பேத்வா அத்தனோ ஸத்³தா⁴தி³கு³ணாரம்மணாய ஸதியா ஏதம் அதி⁴வசனம்.

ஸத்தகே ஸமாதி⁴குஸலதாதி ஏகவிதா⁴தி³பே⁴தே³ன அனேகபே⁴தே³ ஸமாதி⁴ம்ஹி ‘‘அயமேவம்விதோ⁴ ஸமாதி⁴, அயமேவம்விதோ⁴ ஸமாதீ⁴’’தி சே²கபா⁴வோ. ஸமாதி⁴பரிச்சே²த³கபஞ்ஞாயேதம் அதி⁴வசனம். ஸமாதி⁴உப்பாத³னவிதா⁴னேபி சே²கபா⁴வோ ஸமாதி⁴குஸலதா.

ஸமாதி⁴ஸ்ஸ ஸமாபத்திகுஸலதாதி உப்பாதி³தஸ்ஸ ஸமாதி⁴ஸ்ஸ ஸமாபஜ்ஜனே சே²கபா⁴வோ. ஏதேன ஸமாபஜ்ஜனவஸிதா வுத்தா ஹோதி.

ஸமாதி⁴ஸ்ஸ டி²திகுஸலதாதி ஸமாபன்னஸ்ஸ ஸமாதி⁴ஸ்ஸ ஸந்ததிவஸேன யதா²ருசி ட²பனே சே²கபா⁴வோ. ஏதேன அதி⁴ட்டா²னவஸிதா வுத்தா ஹோதி. அத² வா நிமித்தக்³க³ஹணேன சஸ்ஸ புன தே ஆகாரே ஸம்பாத³யதோ அப்பனாமத்தமேவ இஜ்ஜ²தி, ந சிரட்டா²னம். சிரட்டா²னம் பன ஸமாதி⁴பரிபந்தா²னம் த⁴ம்மானம் ஸுவிஸோதி⁴தத்தா ஹோதி. யோ ஹி பி⁴க்கு² காமாதீ³னவபச்சவேக்க²ணாதீ³ஹி காமச்ச²ந்த³ம் ந ஸுட்டு² விக்க²ம்பே⁴த்வா, காயபஸ்ஸத்³தி⁴வஸேன காயது³ட்டு²ல்லம் ந ஸுப்படிப்பஸ்ஸத்³த⁴ம் கத்வா, ஆரம்ப⁴தா⁴துமனஸிகாராதி³வஸேன தி²னமித்³த⁴ம் ந ஸுட்டு² படிவினோதே³த்வா, ஸமத²னிமித்தமனஸிகாராதி³வஸேன உத்³த⁴ச்சகுக்குச்சம் ந ஸுட்டு² ஸமூஹதம் கத்வா, அஞ்ஞேபி ஸமாதி⁴பரிபந்தே² த⁴ம்மே ந ஸுட்டு² விஸோதே⁴த்வா ஜா²னம் ஸமாபஜ்ஜதி, ஸோ அவிஸோதி⁴தம் ஆஸயம் பவிட்ட²ப⁴மரோ விய, அஸுத்³த⁴ம் உய்யானம் பவிட்ட²ராஜா விய ச கி²ப்பமேவ நிக்க²மதி. யோ பன ஸமாதி⁴பரிபந்தே² த⁴ம்மே ஸுட்டு² விஸோதே⁴த்வா ஜா²னம் ஸமாபஜ்ஜதி, ஸோ ஸுவிஸோதி⁴தம் ஆஸயம் பவிட்ட²ப⁴மரோ விய, ஸுபரிஸுத்³த⁴ம் உய்யானம் பவிட்ட²ராஜா விய ச ஸகலம்பி தி³வஸபா⁴க³ம் அந்தோஸமாபத்தியம்யேவ ஹோதி. தேனாஹு போராணா –

‘‘காமேஸு ச²ந்த³ம் படிக⁴ம் வினோத³யே, உத்³த⁴ச்சதீ²னம் விசிகிச்ச²பஞ்சமம்;

விவேகபாமோஜ்ஜகரேன சேதஸா, ராஜாவ ஸுத்³த⁴ந்தக³தோ தஹிம் ரமே’’தி .

தஸ்மா ‘‘சிரட்டி²திகாமேன பாரிபந்தி²கத⁴ம்மே ஸோதே⁴த்வா ஜா²னம் ஸமாபஜ்ஜிதப்³ப³’’ந்தி வுத்தத்தா தம் விதி⁴ம் ஸம்பாதே³த்வா ஸமாதி⁴ஸ்ஸ சிரட்டி²திகரணே சே²கபா⁴வோதி வுத்தம் ஹோதி.

ஸமாதி⁴ஸ்ஸ வுட்டா²னகுஸலதாதி ஸந்ததிவஸேன யதா²ருசி பவத்தஸ்ஸ ஸமாதி⁴ஸ்ஸ யதா²பரிச்சி²ன்னகாலேயேவ வுட்டா²னேன ஸமாதி⁴ஸ்ஸ வுட்டா²னே சே²கபா⁴வோ. ‘‘யஸ்ஸ ஹி த⁴ம்மம் புரிஸோ விஜஞ்ஞா’’திஆதீ³ஸு (ஜா. 1.10.152) விய நிஸ்ஸக்கத்தே² வா ஸாமிவசனம் கதந்தி வேதி³தப்³ப³ந்தி. ஏதேன வுட்டா²னவஸிதா வுத்தா ஹோதி.

ஸமாதி⁴ஸ்ஸ கல்லதாகுஸலதாதி அகி³லானபா⁴வோ அரோக³பா⁴வோ கல்லதா. கி³லானோ ஹி அகல்லகோதி வுச்சதி. வினயேபி வுத்தம் ‘‘நாஹம், ப⁴ந்தே, அகல்லகோ’’தி (பாரா. 151). அனங்க³ணஸுத்தவத்த²ஸுத்தேஸு (ம. நி. 1.57 ஆத³யோ, 70 ஆத³யோ) வுத்தானம் ஜா²னபடிலாப⁴பச்சனீகானம் பாபகானம் இச்சா²வசரானம் அபா⁴வேன ச அபி⁴ஜ்ஜா²தீ³னம் சித்தஸ்ஸ உபக்கிலேஸானம் விக³மேன ச ஸமாதி⁴ஸ்ஸ அகி³லானபா⁴வகரணே சே²கபா⁴வோ ஸமாதி⁴ஸ்ஸ கல்லதாகுஸலதா, கிலேஸகே³லஞ்ஞரஹிதபா⁴வே குஸலதாதி வுத்தம் ஹோதி. அத² வா கல்லதாதி கம்மஞ்ஞதா கம்மஞ்ஞதாபரியாயத்தா கல்லவசனஸ்ஸ. ‘‘யா சித்தஸ்ஸ அகல்லதா அகம்மஞ்ஞதா’’தி (த⁴. ஸ. 1162) ஹி வுத்தம் ‘‘கல்லசித்தம் முது³சித்தம் வினீவரணசித்த’’ந்தி (தீ³. நி. 1.298; ம. நி. 2.395; மஹாவ. 26) ச. ஏத்த² கல்லஸத்³தோ³ கம்மஞ்ஞத்தோ². தஸ்மா கஸிணானுலோமதோ கஸிணபடிலோமதோ கஸிணானுலோமபடிலோமதோ ஜா²னானுலோமதோ ஜா²னபடிலோமதோ ஜா²னானுலோமபடிலோமதோ ஜா²னுக்கந்திகதோ கஸிணுக்கந்திகதோ ஜா²னகஸிணுக்கந்திகதோ அங்க³ஸங்கந்திதோ ஆரம்மணஸங்கந்திதோ அங்கா³ரம்மணஸங்கந்திதோ அங்க³வவத்தா²னதோ ஆரம்மணவவத்தா²னதோதி இமேஹி சுத்³த³ஸஹி ஆகாரேஹி, அங்கா³ரம்மணவவத்தா²னதோதி இமினா ஸஹ பஞ்சத³ஸஹி வா ஆகாரேஹி சித்தபரித³மனேன ஸமாதி⁴ஸ்ஸ கம்மஞ்ஞபா⁴வகரணே குஸலபா⁴வோதி வுத்தம் ஹோதி.

ஸமாதி⁴ஸ்ஸ கோ³சரகுஸலதாதி ஸமாதி⁴ஸ்ஸ கோ³சரேஸு கஸிணாதீ³ஸு ஆரம்மணேஸு தம் தம் ஜா²னம் ஸமாபஜ்ஜிதுகாமதாய யதா²ருசி ஆவஜ்ஜனகரணவஸேன தேஸு ஆரம்மணேஸு சே²கபா⁴வோ. ஏதேன கஸிணாவஜ்ஜனவஸேன ஆவஜ்ஜனவஸிதா வுத்தா ஹோதி. அத² வா தஸ்மிம் தஸ்மிம் தி³ஸாபா⁴கே³ கஸிணப²ரணவஸேன ஏவம் பு²ட்ட²ஸ்ஸ கஸிணஸ்ஸ சிரட்டா²னவஸேன ச ஸமாதி⁴ஸ்ஸ கோ³சரேஸு சே²கபா⁴வோ.

ஸமாதி⁴ஸ்ஸ அபி⁴னீஹாரகுஸலதாதி ஏகத்தனயேன ஹேட்டா²ஹேட்டா²ஸமாதி⁴ம் உபரூபரிஸமாதி⁴பா⁴வூபனயனேன அபி⁴னீஹரணே அபி⁴னின்னாமனே சே²கபா⁴வோ. உபசாரஜ்ஜா²னஞ்ஹி வஸிப்பத்தம் பட²மஜ்ஜா²னத்தா²ய விபஸ்ஸனத்தா²ய வா அபி⁴னீஹரதி, ஏவம் பட²மஜ்ஜா²னாதீ³னி து³தியஜ்ஜா²னாதி³அத்தா²ய விபஸ்ஸனத்தா²ய வா, சதுத்த²ஜ்ஜா²னம் அரூபஸமாபத்தத்தா²ய அபி⁴ஞ்ஞத்தா²ய விபஸ்ஸனத்தா²ய வா, ஆகாஸானஞ்சாயதனாத³யோ விஞ்ஞாணஞ்சாயதனாதி³அத்தா²ய விபஸ்ஸனத்தா²ய வா அபி⁴னீஹரதீதி ஏவம் ஸமாதி⁴ஸ்ஸ தத்த² தத்த² அபி⁴னீஹாரகுஸலதா. யஸ்மா பன குஸலதா நாம பஞ்ஞா, ஸா ஸமாதி⁴ ந ஹோதி, தஸ்மா ஸமாதி⁴பரிணாயகபஞ்ஞாவஸேன ஸத்தவிதோ⁴ ஸமாதி⁴ வுத்தோதி வேதி³தப்³போ³.

கேசி பன ஆசரியா ‘‘ஸமாதி⁴குஸலதாதி யேன மனஸிகாரேன சித்தம் ந விக்கி²பதி, தத்த² குஸலதா. ஸமாபத்திகுஸலதாதி யேன மனஸிகாரேன ஸமாபஜ்ஜந்தஸ்ஸ ஜா²னங்கா³னி பாதுப⁴வந்தி, தத்த² குஸலதா. டி²திகுஸலதாதி யேன மனஸிகாரேன அப்பிதோ ஸமாதி⁴ ந விக்கி²பதி, தத்த² குஸலதா. வுட்டா²னகுஸலதாதி நீவரணவுட்டா²னம் ஜானாதி பட²மஜ்ஜா²னே, அங்க³வுட்டா²னம் ஜானாதி தீஸு ஜா²னேஸு, ஆரம்மணவுட்டா²னம் ஜானாதி அரூபஸமாபத்தீஸு, விக்கே²பவுட்டா²னம் ஜானாதி விஸயாதி⁴மத்தேஸு, ஸச்ச²ந்த³வுட்டா²னம் ஜானாதி பரியந்தகாலே ச அவஸானகரணீயகாலே ச. கல்லதாகுஸலதாதி சித்தபா²ஸுதாய ஸரீரபா²ஸுதாய ஆஹாரபா²ஸுதாய ஸேனாஸனபா²ஸுதாய புக்³க³லபா²ஸுதாய ச ஸமாதி⁴ஸ்ஸ கல்லதா ஹோதீதி ஜானாதி. கோ³சரகுஸலதாதி ஆரம்மணஸ்ஸ பரிச்சே²த³ம் காதும் ஜானாதி, தி³ஸாப²ரணம் காதும் ஜானாதி, வட்³டே⁴தும் ஜானாதி. அபி⁴னீஹாரகுஸலதாதி தத்த² தத்த² ஸம்மா மனஸிகாரேன சித்தம் அபி⁴னீஹரதி அபி⁴னின்னாமேதி, உபசாரே வஸிப்பத்தே பட²மஜ்ஜா²னே அபி⁴னீஹரதி, ஏவம் உபரூபரிஜா²னேஸு அபி⁴ஞ்ஞாஸு அரூபஸமாபத்தீஸு விபஸ்ஸனாஸு ச அபி⁴னீஹரதி. ஏவம் தத்த² தத்த² அபி⁴னீஹாரகுஸலதா’’தி ஏவமேதேஸம் பதா³னம் அத்த²ம் வண்ணயந்தி.

அட்ட²கம் வுத்தத்த²மேவ. நவகே ரூபாவசரோதி ‘‘கதமே த⁴ம்மா ரூபாவசரா? ஹேட்ட²தோ ப்³ரஹ்மபாரிஸஜ்ஜம் பரியந்தம் கரித்வா உபரிதோ அகனிட்டே² தே³வே அந்தோகரித்வா’’திஆதி³னா (த⁴. ஸ. 1289) நயேன வுத்தேஸு ரூபாவசரத⁴ம்மேஸு பரியாபன்னோ. தத்ராயம் வசனத்தோ² – ரூபக்க²ந்த⁴ஸங்கா²தம் ரூபம் ஏத்த² அவசரதி, ந காமோதி ரூபாவசரோ. ரூபக்க²ந்தோ⁴பி ஹி ரூபந்தி வுச்சதி ‘‘ரூபக்க²ந்தோ⁴ ரூப’’ந்திஆதீ³ஸு (யம. 1.க²ந்த⁴யமக.2) விய. ஸோ பன ப்³ரஹ்மபாரிஸஜ்ஜப்³ரஹ்மபுரோஹிதமஹாப்³ரஹ்மானம் பரித்தாப⁴அப்பமாணாப⁴ஆப⁴ஸ்ஸரானம் பரித்தஸுப⁴அப்பமாணஸுப⁴ஸுப⁴கிண்ஹானம் அஸஞ்ஞஸத்தவேஹப்ப²லானம் அவிஹாதப்பஸுத³ஸ்ஸஸுத³ஸ்ஸீஅகனிட்டா²னஞ்ச வஸேன ஸோளஸவிதோ⁴ பதே³ஸோ. ஸோ ரூபாவசரஸங்கா²தோ பதே³ஸோ உத்தரபத³லோபம் கத்வா ‘‘ரூப’’ந்தி வுச்சதி, தஸ்மிம் ரூபே அவசரதீதி ரூபாவசரோ. ரூபப⁴வோ வா ரூபம், தஸ்மிம் அவசரதீதி ரூபாவசரம். கிஞ்சாபி ஹி ஏஸோ ஸமாதி⁴ காமப⁴வேபி அவசரதி, யதா² பன ஸங்கா³மே அவசரணதோ ஸங்கா³மாவசரோதி லத்³த⁴னாமோ நாகோ³ நக³ரே சரந்தோபி ஸங்கா³மாவசரோதி வுச்சதி, த²லசரா ஜலசரா ச பாணினோ அத²லே அஜலே ச டி²தாபி த²லசரா ஜலசராதி வுச்சந்தி, ஏவமயம் அஞ்ஞத்த² அவசரந்தோபி ரூபாவசரோதி வுத்தோ. அபிச ரூபப⁴வஸங்கா²தே ரூபே படிஸந்தி⁴ம் அவசாரேதீதிபி ரூபாவசரோ. ஹீனோதி லாமகோ. ஹீனுத்தமானம் மஜ்ஜே² ப⁴வோ மஜ்ஜோ². மஜ்ஜி²மோதிபி பாடோ², ஸோயேவத்தோ². பதா⁴னபா⁴வம் நீதோ பணீதோ, உத்தமோதி அத்தோ². ஏதே பன ஆயூஹனவஸேன வேதி³தப்³பா³. யஸ்ஸ ஹி ஆயூஹனக்க²ணே ச²ந்தோ³ வா ஹீனோ ஹோதி வீரியம் வா சித்தம் வா வீமம்ஸா வா, ஸோ ஹீனோ நாம. யஸ்ஸ தே த⁴ம்மா மஜ்ஜி²மா, ஸோ மஜ்ஜி²மோ. யஸ்ஸ பணீதா, ஸோ பணீதோ. உப்பாதி³தமத்தோ வா ஹீனோ, நாதிஸுபா⁴விதோ மஜ்ஜி²மோ, அதிஸுபா⁴விதோ வஸிப்பத்தோ பணீதோ. அரூபாவசரோ ரூபாவசரே வுத்தனயானுஸாரேன வேதி³தப்³போ³.

ஸுஞ்ஞதோ ஸமாதீ⁴திஆதீ³ஸு ‘‘ஸப்³பே³ ஸங்கா²ரா அனிச்சா து³க்கா² அனத்தா’’தி விபஸ்ஸனாபடிபாடியா விபஸ்ஸந்தஸ்ஸ அனத்தானுபஸ்ஸனாய மக்³க³வுட்டா²னே ஜாதே யஸ்மா ஸா விபஸ்ஸனா அத்தவிரஹிதேஸு ஸங்கா²ரேஸு ஸுஞ்ஞதோ பவத்தா, தஸ்மா ஸுஞ்ஞதா நாம ஹோதி. தாய ஸித்³தோ⁴ அரியமக்³க³ஸமாதி⁴ ஸுஞ்ஞதோ ஸமாதி⁴ நாம ஹோதி, ஸுஞ்ஞதவஸேன பவத்தஸமாதீ⁴தி அத்தோ². விபஸ்ஸனாய பவத்தாகாரேன ஹி ஸோ பவத்ததி. அனிச்சானுபஸ்ஸனாய மக்³க³வுட்டா²னே ஜாதே யஸ்மா ஸா விபஸ்ஸனா நிச்சனிமித்தபடிபக்க²வஸேன பவத்தா, தஸ்மா அனிமித்தா நாம ஹோதி. தாய ஸித்³தோ⁴ அரியமக்³க³ஸமாதி⁴ அனிமித்தோ ஸமாதி⁴ நாம ஹோதி, நிச்சனிமித்தவிரஹிதோ ஸமாதீ⁴தி அத்தோ². விபஸ்ஸனாய பவத்தாகாரேன ஹி ஸோ பவத்ததி. து³க்கா²னுபஸ்ஸனாய மக்³க³வுட்டா²னே ஜாதே யஸ்மா ஸா விபஸ்ஸனா பணிதி⁴படிபக்க²வஸேன பவத்தா, தஸ்மா அப்பணிஹிதா நாம ஹோதி. தாய ஸித்³தோ⁴ அரியமக்³க³ஸமாதி⁴ அப்பணிஹிதோ ஸமாதி⁴ நாம ஹோதி, பணிதி⁴விரஹிதோ ஸமாதீ⁴தி அத்தோ². விபஸ்ஸனாய பவத்தாகாரேன ஹி ஸோ பவத்ததி. தாதி³ஸா ஏவ தயோ ப²லஸமாத⁴யோபி ஏதேஹியேவ தீஹி ஸமாதீ⁴ஹி க³ஹிதா ஹோந்தீதி வேதி³தப்³பா³. லோகுத்தரஸமாதீ⁴னம் பன பணீதத்தா ஹீனாதி³பே⁴தோ³ ந உத்³த⁴டோ.

த³ஸகே உத்³து⁴மாதகஸஞ்ஞாவஸேனாதிஆதீ³ஸு ப⁴ஸ்தா விய வாயுனா உத்³த⁴ம் ஜீவிதபரியாதா³னா யதா²னுக்கமம் ஸமுக்³க³தேன ஸூனபா⁴வேன உத்³து⁴மாதத்தா உத்³து⁴மாதம், உத்³து⁴மாதமேவ உத்³து⁴மாதகம், படிகூலத்தா வா குச்சி²தம் உத்³து⁴மாதந்தி உத்³து⁴மாதகம். ததா²ரூபஸ்ஸ ச²வஸரீரஸ்ஸேதம் அதி⁴வசனம். வினீலம் வுச்சதி விபரிபி⁴ன்னவண்ணம், வினீலமேவ வினீலகம், படிகூலத்தா வா குச்சி²தம் வினீலந்தி வினீலகம். மம்ஸுஸ்ஸத³ட்டா²னேஸு ரத்தவண்ணஸ்ஸ, புப்³ப³ஸன்னிசயட்டா²னேஸு ஸேதவண்ணஸ்ஸ, யேபு⁴ய்யேன ச நீலவண்ணஸ்ஸ நீலட்டா²னே நீலஸாடகபாருதஸ்ஸேவ ச²வஸரீரஸ்ஸேதம் அதி⁴வசனம். பரிபி⁴ன்னட்டா²னேஸு விஸ்ஸந்த³மானபுப்³ப³ம் விபுப்³ப³ம், விபுப்³ப³மேவ விபுப்³ப³கம், படிகூலத்தா வா குச்சி²தம் விபுப்³ப³ந்தி விபுப்³ப³கம். ததா²ரூபஸ்ஸ ச²வஸரீரஸ்ஸேதம் அதி⁴வசனம். விச்சி²த்³த³ம் வுச்சதி த்³விதா⁴ சி²ந்த³னேன அபதா⁴ரிதம், விச்சி²த்³த³மேவ விச்சி²த்³த³கம், படிகூலத்தா வா குச்சி²தம் விச்சி²த்³த³ந்தி விச்சி²த்³த³கம். வேமஜ்ஜே² சி²ன்னஸ்ஸ ச²வஸரீரஸ்ஸேதம் அதி⁴வசனம். இதோ ச ஏத்தோ ச விவிதா⁴காரேன ஸோணஸிங்கா³லாதீ³ஹி கா²யிதந்தி விக்கா²யிதம், விகா²யிதந்தி வத்தப்³பே³ விக்கா²யிதந்தி வுத்தம். விக்கா²யிதமேவ விக்கா²யிதகம், படிகூலத்தா வா குச்சி²தம் விக்கா²யிதந்தி விக்கா²யிதகம். ததா²ரூபஸ்ஸ ச²வஸரீரஸ்ஸேதம் அதி⁴வசனம். விவித⁴ம் கி²த்தம் விக்கி²த்தம், விக்கி²த்தமேவ விக்கி²த்தகம், படிகூலத்தா வா குச்சி²தம் விக்கி²த்தந்தி விக்கி²த்தகம். அஞ்ஞேன ஹத்த²ம் அஞ்ஞேன பாத³ம் அஞ்ஞேன ஸீஸந்தி ஏவம் ததோ ததோ கி²த்தஸ்ஸ ச²வஸரீரஸ்ஸேதம் அதி⁴வசனம். ஹதஞ்ச தம் புரிமனயேனேவ விக்கி²த்தகஞ்சாதி ஹதவிக்கி²த்தகம். காகபதா³காரேன அங்க³பச்சங்கே³ஸு ஸத்தே²ன ஹனித்வா வுத்தனயேன விக்கி²த்தஸ்ஸ ச²வஸரீரஸ்ஸேதம் அதி⁴வசனம். லோஹிதம் கிரதி விக்கி²பதி இதோ சிதோ ச பக்³க⁴ரதீதி லோஹிதகம். பக்³க⁴ரிதலோஹிதமக்கி²தஸ்ஸ ச²வஸரீரஸ்ஸேதம் அதி⁴வசனம். புளவா வுச்சந்தி கிமயோ, புளவே கிரதீதி புளவகம். கிமிபரிபுண்ணஸ்ஸ ச²வஸரீரஸ்ஸேதம் அதி⁴வசனம். அட்டி²யேவ அட்டி²கம், படிகூலத்தா வா குச்சி²தம் அட்டீ²தி அட்டி²கம். அட்டி²ஸங்க²லிகாயபி ஏகட்டி²கஸ்ஸபி ஏதம் அதி⁴வசனம். இமானி ச பன உத்³து⁴மாதகாதீ³னி நிஸ்ஸாய உப்பன்னனிமித்தானம்பி நிமித்தேஸு படிலத்³த⁴ஜ்ஜா²னானம்பி ஏதானேவ நாமானி. இத⁴ பன உத்³து⁴மாதகனிமித்தே படிகூலாகாரகா³ஹிகா அப்பனாவஸேன உப்பன்னா ஸஞ்ஞா உத்³து⁴மாதகஸஞ்ஞா, தஸ்ஸா உத்³து⁴மாதகஸஞ்ஞாய வஸேன உத்³து⁴மாதகஸஞ்ஞாவஸேன. ஸேஸேஸுபி ஏஸேவ நயோ. பஞ்சபஞ்ஞாஸ ஸமாதீ⁴தி ஏககாதி³வஸேன வுத்தா.

44. ஏவம் ஏககாதி³வஸேன ஸமாதி⁴ப்பபே⁴த³ம் த³ஸ்ஸேத்வா இதா³னி அஞ்ஞேனபி பரியாயேன ஸமாதி⁴ம் த³ஸ்ஸேதுகாமோ அபிசாதி அஞ்ஞம் பரியாயாரம்ப⁴ம் த³ஸ்ஸேத்வா பஞ்சவீஸதீதிஆதி³மாஹ. தத்த² ஸமாதி⁴ஸ்ஸ ஸமாதி⁴ட்டா²தி ஸமாதி⁴ஸ்ஸ ஸமாதி⁴பா⁴வே ஸபா⁴வா, யேஹி ஸபா⁴வேஹி ஸோ ஸமாதி⁴ ஹோதி, தே தஸ்மிம் அத்தா² நாம. பரிக்³க³ஹட்டே²ன ஸமாதீ⁴தி ஸத்³தா⁴தீ³ஹி இந்த்³ரியேஹி பரிக்³க³ஹிதத்தா தஸ்மா பரிக்³க³ஹிதஸபா⁴வேன ஸமாதி⁴. தானேவ ச இந்த்³ரியானி அஞ்ஞமஞ்ஞபரிவாரானி ஹோந்தி, பா⁴வனாபாரிபூரியா பரிபுண்ணானி ச ஹோந்தி. தஸ்மா பரிவாரட்டே²ன பரிபூரட்டே²ன ஸமாதி⁴. தேஸம்யேவ ஸமாதி⁴வஸேன ஏகாரம்மணமபேக்கி²த்வா ஏகக்³க³ட்டே²ன, நானாரம்மணவிக்கே²பாபா⁴வமபேக்கி²த்வா அவிக்கே²பட்டே²ன, லோகுத்தரஸ்ஸேவ மஹதா வீரியப³லபக்³க³ஹேன பத்தப்³ப³த்தா லோகுத்தரமக்³க³ஸ்ஸேவ ச பரிஹானிவஸேன விஸாராபா⁴வதோ ஹேட்டா² க³ஹிதபக்³க³ஹட்ட²அவிஸாரட்டா² இத⁴ ந க³ஹிதாதி வேதி³தப்³பா³. கிலேஸகாலுஸ்ஸியஸ்ஸாபா⁴வேன அனாவிலட்டே²ன ஸமாதி⁴. அவிகம்பத்தா அனிஞ்ஜனட்டே²ன ஸமாதி⁴. விக்க²ம்ப⁴னவஸேன ஸமுச்சே²த³வஸேன வா கிலேஸேஹி விமுத்தத்தா ஆரம்மணே ச அதி⁴முத்தத்தா விமுத்தட்டே²ன ஸமாதி⁴.

ஏகத்துபட்டா²னவஸேன சித்தஸ்ஸ டி²தத்தாதி ஸமாதி⁴யோகே³னேவ ஏகாரம்மணே பு⁴ஸம் பதிட்டா²னவஸேன சித்தஸ்ஸ ஆரம்மணே நிச்சலபா⁴வேன பதிட்டி²தத்தா. அட்ட²ஸு யுக³லேஸு ஏஸதி நேஸதி, ஆதி³யதி நாதி³யதி, படிபஜ்ஜதி ந படிபஜ்ஜதீதி இமானி தீணி யுக³லானி அப்பனாவீதி²தோ புப்³ப³பா⁴கே³ உபசாரஸ்ஸ முது³மஜ்ஜா²தி⁴மத்ததாவஸேன வுத்தானீதி வேதி³தப்³பா³னி, ஜா²யதி ஜா²பேதீதி இத³ம் அப்பனாவீதி²யம் உபசாரவஸேன வேதி³தப்³ப³ம். ஏஸிதத்தா நேஸிதத்தா, ஆதி³ன்னத்தா அனாதி³ன்னத்தா, படிபன்னத்தா நப்படிபன்னத்தா, ஜா²தத்தா ந ஜா²பிதத்தாதி இமானி சத்தாரி யுக³லானி அப்பனாவஸேன வுத்தானீதி வேதி³தப்³பா³னி.

தத்த² ஸமம் ஏஸதீதி ஸமாதீ⁴திஆதீ³ஸு ஸமந்தி அப்பனம். ஸா ஹி பச்சனீகத⁴ம்மே ஸமேதி நாஸேதீதி ஸமா, பச்சனீகவிஸமாபா⁴வதோ வா ஸமபூ⁴தாதி ஸமா. தம் ஸமம் ஏஸதி அஜ்ஜா²ஸயவஸேன க³வேஸதி. இதிஸத்³தோ³ காரணத்தோ², யஸ்மா ஸமம் ஏஸதி, தஸ்மா ஸமாதீ⁴தி அத்தோ². விஸமம் நேஸதீதி தம் தம் ஜா²னபச்சனீகஸங்கா²தம் விஸமம் ந ஏஸதி. முது³பூ⁴தோ ஹி புப்³ப³பா⁴க³ஸமாதி⁴ ஆதி³பூ⁴தத்தா ஸமம் ஏஸதி, விஸமம் நேஸதி நாம. மஜ்ஜி²மபூ⁴தோ தி²ரபூ⁴தத்தா ஸமம் ஆதி³யதி, விஸமம் நாதி³யதி நாம. அதி⁴மத்தபூ⁴தோ அப்பனாவீதி²யா ஆஸன்னபூ⁴தத்தா ஸமம் படிபஜ்ஜதி, விஸமம் நப்படிபஜ்ஜதி நாம. ஸமம் ஜா²யதீதி பா⁴வனபும்ஸகவசனம், ஸமம் ஹுத்வா ஜா²யதி, ஸமேன வா ஆகாரேன ஜா²யதீதி அத்தோ². அப்பனாவீதி²யஞ்ஹி ஸமாதி⁴ பச்சனீகத⁴ம்மவிக³மேன ஸந்தத்தா, ஸந்தாய அப்பனாய அனுகூலபா⁴வேன ச டி²தத்தா ஸமேனாகாரேன பவத்ததி. ஜா²யதீதி ச பஜ்ஜலதீதி அத்தோ² ‘‘ஏதே மண்ட³லமாளே தீ³பா ஜா²யந்தி (தீ³. நி. 1.159) ஸப்³ப³ரத்திம், ஸப்³ப³ரத்தியோ ச தேலப்பதீ³போ ஜா²யதி, தேலப்பதீ³போ சேத்த² ஜா²யேய்யா’’திஆதீ³ஸு (ஸம். நி. 4.255-256) விய. ஸமம் ஜாயதீதிபி பாடோ², ஸமேனாகாரேன உப்பஜ்ஜதீதி அத்தோ². ஜா²யதி ஜா²பேதீதி யுக³லத்தா பன புரிமபாடோ²வ ஸுந்த³ரதரோ. ஜா²பேதீதி ச த³ஹதீதி அத்தோ². ஸோ ஹி ஸமாதி⁴பச்சனீகத⁴ம்மே தூ³ரதரகரணேன த³ஹதி நாம. ஏஸனானேஸனாதீ³னம் பன அப்பனாய ஸித்³த⁴த்தா ‘‘ஏஸிதத்தா நேஸிதத்தா’’திஆதீ³ஹி அப்பனாஸமாதி⁴ வுத்தோ. ஸமம் ஜா²தத்தாதி ஸமம் ஜலிதத்தா. ஸமம் ஜாதத்தாதிபி பாடோ². இதி இமேஸம் அட்ட²ன்னம் யுக³லானம் வஸேன ஸோளஸ, புரிமா ச நவாதி இமே பஞ்சவீஸதி ஸமாதி⁴ஸ்ஸ ஸமாதி⁴ட்டா².

ஸமோ ச ஹிதோ ச ஸுகோ² சாதி ஸமாதீ⁴தி இத³ம் பன பஞ்சவீஸதியா ஆகாரேஹி ஸாதி⁴தஸ்ஸ ஸமாதி⁴ஸ்ஸ அத்த²ஸாத⁴னத்த²ம் வுத்தம். தத்த² ஸமோதி ஸமஸத்³த³ஸ்ஸ, ஸம்ஸத்³த³ஸ்ஸ வா அத்தோ². ஸோ ஹி பச்சனீகக்கோ²ப⁴விஸமவிரஹிதத்தா ஸமோ. ஹிதோதி ஆதி⁴ஸத்³த³ஸ்ஸ அத்தோ², ஆரம்மணே ஆஹிதோ நிச்சலபா⁴வகரணேன பதிட்டா²பிதோதி அதி⁴ப்பாயோ. உப⁴யேன ஸமோ ச ஆஹிதோ சாதி ஸமாதீ⁴தி வுத்தம் ஹோதி. ஸுகோ²தி ஸந்தட்டே²ன ஸுகோ². ‘‘யாயம், ப⁴ந்தே, அது³க்க²மஸுகா² வேத³னா, ஸந்தஸ்மிம் ஏஸா பணீதே ஸுகே² வுத்தா ப⁴க³வதா’’தி (ம. நி. 2.88) ச ‘‘உபேக்கா² பன ஸந்தத்தா, ஸுக²மிச்சேவ பா⁴ஸிதா’’தி ச வுத்தத்தா தேன ஸந்தத்தே²ன ஸுக²ஸத்³தே³ன உபேக்கா²ஸஹக³தஸமாதி⁴பி க³ஹிதோ ஹோதி. அனியாமேன ஹி ஸப்³ப³ஸமாத⁴யோ இத⁴ வுச்சந்தி. தேன ச ஸுக²ஸத்³தே³ன ஆஹிதபா⁴வஸ்ஸ காரணம் வுத்தம் ஹோதி. யஸ்மா ஸந்தோ, தஸ்மா ஏகாரம்மணே ஆஹிதோதி அதி⁴ப்பாயோ வேதி³தப்³போ³தி.

ஸமாதி⁴பா⁴வனாமயஞாணனித்³தே³ஸவண்ணனா நிட்டி²தா.