2. து³கனித்³தே³ஸோ

(1) கோதோ⁴ ச உபனாஹோ ச

891. (க) தத்த² கதமோ கோதோ⁴? யோ கோதோ⁴ குஜ்ஜ²னா குஜ்ஜி²தத்தம் தோ³ஸோ து³ஸ்ஸனா து³ஸ்ஸிதத்தம் ப்³யாபத்தி ப்³யாபஜ்ஜனா ப்³யாபஜ்ஜிதத்தம் விரோதோ⁴ படிவிரோதோ⁴ சண்டி³க்கம் அஸுரோபோ அனத்தமனதா சித்தஸ்ஸ – அயம் வுச்சதி ‘‘கோதோ⁴’’.

(க²) தத்த² கதமோ உபனாஹோ? புப்³ப³காலம் கோதோ⁴, அபரகாலம் உபனாஹோ. யோ ஏவரூபோ உபனாஹோ உபனய்ஹனா உபனய்ஹிதத்தம் அட்ட²பனா ட²பனா ஸண்ட²பனா அனுஸம்ஸந்த³னா அனுப்பப³ந்த⁴னா த³ள்ஹீகம்மம் கோத⁴ஸ்ஸ – அயம் வுச்சதி ‘‘உபனாஹோ’’.

(2) மக்கோ² ச பளாஸோ ச

892. (க) தத்த² கதமோ மக்கோ²? யோ மக்கோ² மக்கா²யனா மக்கா²யிதத்தம் [மக்கி²யனா மக்கி²யிதத்தம் (ஸீ. க.)] நிட்டு²ரியம் நிட்டு²ரியகம்மம் – அயம் வுச்சதி ‘‘மக்கோ²’’.

(க²) தத்த² கதமோ பளாஸோ? யோ பளாஸோ பளாஸாயனா [பலாஸாயனா பலாஸாயிதத்தம் (ஸ்யா.)] பளாஸாஹாரோ விவாத³ட்டா²னம் யுக³க்³கா³ஹோ அப்படினிஸ்ஸக்³கோ³ – அயம் வுச்சதி ‘‘பளாஸோ’’.

(3) இஸ்ஸா ச மச்ச²ரியஞ்ச

893. (க) தத்த² கதமா இஸ்ஸா? யா பரலாப⁴ஸக்காரக³ருகாரமானனவந்த³னபூஜனாஸு இஸ்ஸா இஸ்ஸாயனா இஸ்ஸாயிதத்தம் உஸூயா உஸூயனா உஸூயிதத்தம் – அயம் வுச்சதி ‘‘இஸ்ஸா’’.

(க²) தத்த² கதமம் மச்ச²ரியம்? பஞ்ச மச்ச²ரியானி – ஆவாஸமச்ச²ரியம், குலமச்ச²ரியம், லாப⁴மச்ச²ரியம், வண்ணமச்ச²ரியம், த⁴ம்மமச்ச²ரியம். யம் ஏவரூபம் மச்சே²ரம் மச்ச²ராயனா மச்ச²ராயிதத்தம் வேவிச்ச²ம் கத³ரியம் கடுகஞ்சுகதா அக்³க³ஹிதத்தம் [பக்³க³ஹிதத்தம் (ஸீ. க.) த⁴. ஸ. 1127] சித்தஸ்ஸ – இத³ம் வுச்சதி ‘‘மச்ச²ரியம்’’.

(4) மாயா ச ஸாடே²ய்யஞ்ச

894. (க) தத்த² கதமா மாயா? இதே⁴கச்சோ காயேன து³ச்சரிதம் சரித்வா, வாசாய து³ச்சரிதம் சரித்வா, மனஸா து³ச்சரிதம் சரித்வா தஸ்ஸ படிச்சா²த³னஹேதும் பாபிகம் இச்ச²ம் பணித³ஹதி. ‘‘மா மம் ஜஞ்ஞா’’தி இச்ச²தி. ‘‘மா மம் ஜஞ்ஞா’’தி ஸங்கப்பேதி. ‘‘மா மம் ஜஞ்ஞா’’தி வாசம் பா⁴ஸதி. ‘‘மா மம் ஜஞ்ஞா’’தி காயேன பரக்கமதி. யா ஏவரூபா மாயா மாயாவிதா அச்சாஸரா வஞ்சனா நிகதி விகிரணா பரிஹரணா கூ³ஹனா பரிகூ³ஹனா சா²த³னா படிச்சா²த³னா அனுத்தானீகம்மம் அனாவிகம்மம் வோச்சா²த³னா பாபகிரியா – அயம் வுச்சதி ‘‘மாயா’’.

(க²) தத்த² கதமம் ஸாடே²ய்யம்? இதே⁴கச்சோ ஸடோ² ஹோதி பரிஸடோ². யம் தத்த² ஸட²ம் ஸட²தா ஸாடே²ய்யம் கக்கரதா கக்கரியம் [கக்க²ளதா கக்க²ளியம் (ஸ்யா.)] பரிக்க²த்ததா பாரிக்க²த்தியம் – இத³ம் வுச்சதி ‘‘ஸாடே²ய்யம்’’.

(5) அவிஜ்ஜா ச ப⁴வதண்ஹா ச

895. (க) தத்த² கதமா அவிஜ்ஜா? யம் அஞ்ஞாணம் அத³ஸ்ஸனம்…பே… அவிஜ்ஜாலங்கீ³ மோஹோ அகுஸலமூலம் – அயம் வுச்சதி ‘‘அவிஜ்ஜா’’.

(க²) தத்த² கதமா ப⁴வதண்ஹா? யோ ப⁴வேஸு ப⁴வச்ச²ந்தோ³ ப⁴வராகோ³ ப⁴வனந்தீ³ ப⁴வதண்ஹா ப⁴வஸினேஹோ ப⁴வபரிளாஹோ ப⁴வமுச்சா² ப⁴வஜ்ஜோ²ஸானம் – அயம் வுச்சதி ‘‘ப⁴வதண்ஹா’’.

(6) ப⁴வதி³ட்டி² ச விப⁴வதி³ட்டி² ச

896. (க) தத்த² கதமா ப⁴வதி³ட்டி²? ‘‘ப⁴விஸ்ஸதி அத்தா ச லோகோ சா’’தி – யா ஏவரூபா தி³ட்டி² தி³ட்டி²க³தம்…பே… விபரியாஸக்³கா³ஹோ – அயம் வுச்சதி ‘‘ப⁴வதி³ட்டி²’’.

(க²) தத்த² கதமா விப⁴வதி³ட்டி²? ‘‘ந ப⁴விஸ்ஸதி அத்தா ச லோகோ சா’’தி – யா ஏவரூபா தி³ட்டி² தி³ட்டி²க³தம்…பே… விபரியாஸக்³கா³ஹோ – அயம் வுச்சதி விப⁴வதி³ட்டி².

(7) ஸஸ்ஸததி³ட்டி² ச உச்சே²த³தி³ட்டி² ச

897. (க) தத்த² கதமா ஸஸ்ஸததி³ட்டி²? ‘‘ஸஸ்ஸதோ அத்தா ச லோகோ சா’’தி – யா ஏவரூபா தி³ட்டி² தி³ட்டி²க³தம்…பே… விபரியாஸக்³கா³ஹோ – அயம் வுச்சதி ‘‘ஸஸ்ஸததி³ட்டி²’’.

(க²) தத்த² கதமா உச்சே²த³தி³ட்டி²? ‘‘உச்சி²ஜ்ஜிஸ்ஸதி அத்தா ச லோகோ சா’’தி – யா ஏவரூபா தி³ட்டி² தி³ட்டி²க³தம்…பே… விபரியாஸக்³கா³ஹோ – அயம் வுச்சதி ‘‘உச்சே²த³தி³ட்டி²’’.

(8) அந்தவாதி³ட்டி² ச அனந்தவாதி³ட்டி² ச

898. (க) தத்த² கதமா அந்தவாதி³ட்டி²? ‘‘அந்தவா அத்தா ச லோகோ சா’’தி – யா ஏவரூபா தி³ட்டி² தி³ட்டி²க³தம்…பே… விபரியாஸக்³கா³ஹோ – அயம் வுச்சதி ‘‘அந்தவாதி³ட்டி²’’.

(க²) தத்த² கதமா அனந்தவாதி³ட்டி²? ‘‘அனந்தவா அத்தா ச லோகோ சா’’தி – யா ஏவரூபா தி³ட்டி² தி³ட்டி²க³தம்…பே… விபரியாஸக்³கா³ஹோ – அயம் வுச்சதி ‘‘அனந்தவாதி³ட்டி²’’.

(9) புப்³ப³ந்தானுதி³ட்டி² ச அபரந்தானுதி³ட்டி² ச

899. (க) தத்த² கதமா புப்³ப³ந்தானுதி³ட்டி²? புப்³ப³ந்தம் ஆரப்³ப⁴ யா உப்பஜ்ஜதி தி³ட்டி² தி³ட்டி²க³தம்…பே… விபரியாஸக்³கா³ஹோ – அயம் வுச்சதி ‘‘புப்³ப³ந்தானுதி³ட்டி²’’.

(க²) தத்த² கதமா அபரந்தானுதி³ட்டி²? அபரந்தம் ஆரப்³ப⁴ யா உப்பஜ்ஜதி தி³ட்டி² தி³ட்டி²க³தம்…பே… விபரியாஸக்³கா³ஹோ – அயம் வுச்சதி ‘‘அபரந்தானுதி³ட்டி²’’.

(10) அஹிரிகஞ்ச அனோத்தப்பஞ்ச

900. (க) தத்த² கதமம் அஹிரிகம்? யம் ந ஹிரீயதி ஹிரியிதப்³பே³ன, ந ஹிரீயதி பாபகானம் அகுஸலானம் த⁴ம்மானம் ஸமாபத்தியா – இத³ம் வுச்சதி ‘‘அஹிரிகம்’’.

(க²) தத்த² கதமம் அனோத்தப்பம்? யம் ந ஓத்தப்பதி ஓத்தப்பிதப்³பே³ன ந ஓத்தப்பதி பாபகானம் அகுஸலானம் த⁴ம்மானம் ஸமாபத்தியா – இத³ம் வுச்சதி ‘‘அனோத்தப்பம்’’.

(11) தோ³வசஸ்ஸதா ச பாபமித்ததா ச

901. (க) தத்த² கதமா தோ³வசஸ்ஸதா? ஸஹத⁴ம்மிகே வுச்சமானே தோ³வசஸ்ஸாயம் தோ³வசஸ்ஸியம் தோ³வசஸ்ஸதா விப்படிகுலக்³கா³ஹிதா விபச்சனீகஸாததா அனாத³ரியம் அனாத³ரதா அகா³ரவதா அப்பதிஸ்ஸவதா – அயம் வுச்சதி ‘‘தோ³வசஸ்ஸதா’’.

(க²) தத்த² கதமா பாபமித்ததா? யே தே புக்³க³லா அஸ்ஸத்³தா⁴ து³ஸ்ஸீலா அப்பஸ்ஸுதா மச்ச²ரினோ து³ப்பஞ்ஞா, யா தேஸம் ஸேவனா நிஸேவனா ஸம்ஸேவனா ப⁴ஜனா ஸம்ப⁴ஜனா ப⁴த்தி ஸம்ப⁴த்தி ஸம்பவங்கதா – அயம் வுச்சதி ‘‘பாபமித்ததா’’.

(12) அனஜ்ஜவோ ச அமத்³த³வோ ச

902. (க) தத்த² கதமோ அனஜ்ஜவோ? யோ அனஜ்ஜவோ அனஜ்ஜவதா ஜிம்ஹதா வங்கதா குடிலதா – அயம் வுச்சதி ‘‘அனஜ்ஜவோ’’.

(க²) தத்த² கதமோ அமத்³த³வோ? யா அமுது³தா அமத்³த³வதா கக்க²ளியம் பா²ருஸியம் கக்க²ளதா கடி²னதா [கதி²னதா (ஸ்யா. க.)] உஜுசித்ததா அமுது³தா – அயம் வுச்சதி ‘‘அமத்³த³வோ’’.

(13) அக்க²ந்தி ச அஸோரச்சஞ்ச

903. (க) தத்த² கதமா அக்க²ந்தி? யா அக்க²ந்தி அக்க²மனதா அனதி⁴வாஸனதா சண்டி³க்கம் அஸுரோபோ அனத்தமனதா சித்தஸ்ஸ – அயம் வுச்சதி ‘‘அக்க²ந்தி’’.

(க²) தத்த² கதமம் அஸோரச்சம்? காயிகோ வீதிக்கமோ வாசஸிகோ வீதிக்கமோ காயிகவாசஸிகோ வீதிக்கமோ – இத³ம் வுச்சதி ‘‘அஸோரச்சம்’’. ஸப்³ப³ம்பி து³ஸ்ஸீல்யம் அஸோரச்சம்.

(14) அஸாக²ல்யஞ்ச அப்படிஸந்தா²ரோ ச

904. (க) தத்த² கதமம் அஸாக²ல்யம்? யா ஸா வாசா கண்ட³கா கக்கஸா பரகடுகா பராபி⁴ஸஜ்ஜனீ கோத⁴ஸாமந்தா அஸமாதி⁴ஸம்வத்தனிகா ததா²ரூபிம் வாசம் பா⁴ஸிதா ஹோதி. யா தத்த² அஸண்ஹவாசதா அஸகி²லவாசதா ப²ருஸவாசதா – இத³ம் வுச்சதி ‘‘அஸாக²ல்யம்’’.

(க²) தத்த² கதமோ அப்படிஸந்தா²ரோ [அப்படிஸந்தா⁴ரோ (க.)]? த்³வே படிஸந்தா²ரா – ஆமிஸபடிஸந்தா²ரோ ச த⁴ம்மபடிஸந்தா²ரோ ச. இதே⁴கச்சோ அப்படிஸந்தா²ரகோ ஹோதி ஆமிஸபடிஸந்தா²ரேன வா த⁴ம்மபடிஸந்தா²ரேன வா – அயம் வுச்சதி ‘‘அப்படிஸந்தா²ரோ’’.

(15) இந்த்³ரியேஸு அகு³த்தத்³வாரதா ச போ⁴ஜனே அமத்தஞ்ஞுதா ச

905. (க) தத்த² கதமா இந்த்³ரியேஸு அகு³த்தத்³வாரதா? இதே⁴கச்சோ சக்கு²னா ரூபம் தி³ஸ்வா நிமித்தக்³கா³ஹீ ஹோதி அனுப்³யஞ்ஜனக்³கா³ஹீ. யத்வாதி⁴கரணமேனம் சக்கு²ந்த்³ரியம் அஸம்வுதம் விஹரந்தம் அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸா பாபகா அகுஸலா த⁴ம்மா அன்வாஸ்ஸவேய்யும், தஸ்ஸ ஸம்வராய ந படிபஜ்ஜதி, ந ரக்க²தி சக்கு²ந்த்³ரியம், சக்கு²ந்த்³ரியே ந ஸம்வரம் ஆபஜ்ஜதி. ஸோதேன ஸத்³த³ம் ஸுத்வா…பே… கா⁴னேன க³ந்த⁴ம் கா⁴யித்வா…பே… ஜிவ்ஹாய ரஸம் ஸாயித்வா…பே… காயேன போ²ட்ட²ப்³ப³ம் பு²ஸித்வா…பே… மனஸா த⁴ம்மம் விஞ்ஞாய நிமித்தக்³கா³ஹீ ஹோதி அனுப்³யஞ்ஜனக்³கா³ஹீ. யத்வாதி⁴கரணமேனம் மனிந்த்³ரியம் அஸம்வுதம் விஹரந்தம் அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸா பாபகா அகுஸலா த⁴ம்மா அன்வாஸ்ஸவேய்யும், தஸ்ஸ ஸம்வராய ந படிபஜ்ஜதி, ந ரக்க²தி மனிந்த்³ரியம், மனிந்த்³ரியே ந ஸம்வரம் ஆபஜ்ஜதி. யா இமேஸம் ச²ன்னம் இந்த்³ரியானம் அகு³த்தி அகோ³பனா அனாரக்கோ² அஸம்வரோ – அயம் வுச்சதி ‘‘இந்த்³ரியேஸு அகு³த்தத்³வாரதா’’.

(க²) தத்த² கதமா போ⁴ஜனே அமத்தஞ்ஞுதா? இதே⁴கச்சோ அப்படிஸங்கா² அயோனிஸோ ஆஹாரம் ஆஹாரேதி த³வாய மதா³ய மண்ட³னாய விபூ⁴ஸனாய. யா தத்த² அஸந்துட்டி²தா அமத்தஞ்ஞுதா அப்படிஸங்கா² போ⁴ஜனே – அயம் வுச்சதி ‘‘போ⁴ஜனே அமத்தஞ்ஞுதா.’’

(16) முட்ட²ஸ்ஸச்சஞ்ச அஸம்பஜஞ்ஞஞ்ச

906. (க) தத்த² கதமம் முட்ட²ஸ்ஸச்சம்? யா அஸ்ஸதி அனனுஸ்ஸதி அப்படிஸ்ஸதி அஸ்ஸதி அஸ்ஸரணதா அதா⁴ரணதா பிலாபனதா ஸம்முஸனதா – இத³ம் வுச்சதி ‘‘முட்ட²ஸ்ஸச்சம்’’.

(க²) தத்த² கதமம் அஸம்பஜஞ்ஞம்? யம் அஞ்ஞாணம் அத³ஸ்ஸனம்…பே… அவிஜ்ஜாலங்கீ³ மோஹோ அகுஸலமூலம் – இத³ம் வுச்சதி ‘‘அஸம்பஜஞ்ஞம்’’.

(17) ஸீலவிபத்தி ச தி³ட்டி²விபத்தி ச

907. (க) தத்த² கதமா ஸீலவிபத்தி? யோ காயிகோ வீதிக்கமோ வாசஸிகோ வீதிக்கமோ காயிகவாசஸிகோ வீதிக்கமோ – அயம் வுச்சதி ‘‘ஸீலவிபத்தி’’. ஸப்³ப³ம்பி து³ஸ்ஸீல்யம் ஸீலவிபத்தி.

(க²) தத்த² கதமா தி³ட்டி²விபத்தி? ‘‘நத்தி² தி³ன்னம், நத்தி² யிட்ட²ம்…பே… யே இமஞ்ச லோகம் பரஞ்ச லோகம் ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா பவேதே³ந்தீ’’தி – யா ஏவரூபா தி³ட்டி² தி³ட்டி²க³தம்…பே… விபரியாஸக்³கா³ஹோ – அயம் வுச்சதி ‘‘தி³ட்டி²விபத்தி’’. ஸப்³பா³பி மிச்சா²தி³ட்டி² தி³ட்டி²விபத்தி.

(18) அஜ்ஜ²த்தஸம்யோஜனஞ்ச ப³ஹித்³தா⁴ஸம்யோஜனஞ்ச

908. (க) தத்த² கதமம் அஜ்ஜ²த்தஸம்யோஜனம்? பஞ்சோரம்பா⁴கி³யானி ஸம்யோஜனானி – அஜ்ஜ²த்தஸம்யோஜனம். (க²) பஞ்சுத்³த⁴ம்பா⁴கி³யானி ஸம்யோஜனானி – ப³ஹித்³தா⁴ஸம்யோஜனம்.

து³கம்.