10. த³ஸகனித்³தே³ஸோ

809. (1) தத்த² கதமம் ததா²க³தஸ்ஸ டா²னஞ்ச டா²னதோ அட்டா²னஞ்ச அட்டா²னதோ யதா²பூ⁴தம் ஞாணம்? இத⁴ ததா²க³தோ ‘‘அட்டா²னமேதம் அனவகாஸோ யம் தி³ட்டி²ஸம்பன்னோ புக்³க³லோ கஞ்சி ஸங்கா²ரம் நிச்சதோ உபக³ச்சே²ய்ய, நேதம் டா²னம் விஜ்ஜதீ’’தி பஜானாதி. ‘‘டா²னஞ்ச கோ² ஏதம் விஜ்ஜதி யம் புது²ஜ்ஜனோ கஞ்சி ஸங்கா²ரம் நிச்சதோ உபக³ச்சே²ய்ய, டா²னமேதம் விஜ்ஜதீ’’தி பஜானாதி. ‘‘அட்டா²னமேதம் அனவகாஸோ யம் தி³ட்டி²ஸம்பன்னோ புக்³க³லோ கஞ்சி ஸங்கா²ரம் ஸுக²தோ உபக³ச்சே²ய்ய, நேதம் டா²னம் விஜ்ஜதீ’’தி பஜானாதி. ‘‘டா²னஞ்ச கோ² ஏதம் விஜ்ஜதி யம் புது²ஜ்ஜனோ கஞ்சி ஸங்கா²ரம் ஸுக²தோ உபக³ச்சே²ய்ய, டா²னமேதம் விஜ்ஜதீ’’தி பஜானாதி. ‘‘அட்டா²னமேதம் அனவகாஸோ யம் தி³ட்டி²ஸம்பன்னோ புக்³க³லோ கஞ்சி த⁴ம்மம் அத்த²தோ உபக³ச்சே²ய்ய, நேதம் டா²னம் விஜ்ஜதீ’’தி பஜானாதி. ‘‘டா²னஞ்ச கோ² ஏதம் விஜ்ஜதி யம் புது²ஜ்ஜனோ கஞ்சி த⁴ம்மம் அத்த²தோ உபக³ச்சே²ய்ய, டா²னமேதம் விஜ்ஜதீ’’தி பஜானாதி. ‘‘அட்டா²னமேதம் அனவகாஸோ யம் தி³ட்டி²ஸம்பன்னோ புக்³க³லோ மாதரம் ஜீவிதா வோரோபேய்ய, நேதம் டா²னம் விஜ்ஜதீ’’தி பஜானாதி. ‘‘டா²னஞ்ச கோ² ஏதம் விஜ்ஜதி யம் புது²ஜ்ஜனோ மாதரம் ஜீவிதா வோரோபேய்ய, டா²னமேதம் விஜ்ஜதீ’’தி பஜானாதி.

அட்டா²னமேதம் அனவகாஸோ யம் தி³ட்டி²ஸம்பன்னோ புக்³க³லோ பிதரம் ஜீவிதா வோரோபேய்ய…பே… அரஹந்தம் ஜீவிதா வோரோபேய்ய…பே… பது³ட்டே²ன சித்தேன ததா²க³தஸ்ஸ லோஹிதம் உப்பாதே³ய்ய…பே… ஸங்க⁴ம் பி⁴ந்தே³ய்ய…பே… அஞ்ஞம் ஸத்தா²ரம் உத்³தி³ஸேய்ய…பே… அட்ட²மம் ப⁴வம் நிப்³ப³த்தேய்ய, நேதம் டா²னம் விஜ்ஜதீ’’தி பஜானாதி. ‘‘டா²னஞ்ச கோ² ஏதம் விஜ்ஜதி யம் புது²ஜ்ஜனோ அட்ட²மம் ப⁴வம் நிப்³ப³த்தேய்ய, டா²னமேதம் விஜ்ஜதீ’’தி பஜானாதி.

‘‘அட்டா²னமேதம் அனவகாஸோ யம் ஏகிஸ்ஸா லோகதா⁴துயா த்³வே அரஹந்தோ ஸம்மாஸம்பு³த்³தா⁴ அபுப்³ப³ம் அசரிமம் உப்பஜ்ஜேய்யும், நேதம் டா²னம் விஜ்ஜதீ’’தி பஜானாதி. ‘‘டா²னஞ்ச கோ² ஏதம் விஜ்ஜதி யம் ஏகிஸ்ஸா லோகதா⁴துயா ஏகோ அரஹம் ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴ உப்பஜ்ஜேய்ய, டா²னமேதம் விஜ்ஜதீ’’தி பஜானாதி. ‘‘அட்டா²னமேதம் அனவகாஸோ யம் ஏகிஸ்ஸா லோகதா⁴துயா த்³வே ராஜானோ சக்கவத்தீ [சக்கவத்தி (ஸீ. ஸ்யா.)] அபுப்³ப³ம் அசரிமம் உப்பஜ்ஜேய்யும், நேதம் டா²னம் விஜ்ஜதீ’’தி பஜானாதி. ‘‘டா²னஞ்ச கோ² ஏதம் விஜ்ஜதி யம் ஏகிஸ்ஸா லோகதா⁴துயா ஏகோ ராஜா சக்கவத்தீ உப்பஜ்ஜேய்ய, டா²னமேதம் விஜ்ஜதீ’’தி பஜானாதி.

‘‘அட்டா²னமேதம் அனவகாஸோ யம் இத்தீ² அரஹம் அஸ்ஸ ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴, நேதம் டா²னம் விஜ்ஜதீ’’தி பஜானாதி. ‘‘டா²னஞ்ச கோ² ஏதம் விஜ்ஜதி யம் புரிஸோ அரஹம் அஸ்ஸ ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴, டா²னமேதம் விஜ்ஜதீ’’தி பஜானாதி. ‘‘அட்டா²னமேதம் அனவகாஸோ யம் இத்தீ² ராஜா அஸ்ஸ சக்கவத்தீ, நேதம் டா²னம் விஜ்ஜதீ’’தி பஜானாதி. ‘‘டா²னஞ்ச கோ² ஏதம் விஜ்ஜதி யம் புரிஸோ ராஜா அஸ்ஸ சக்கவத்தீ, டா²னமேதம் விஜ்ஜதீ’’தி பஜானாதி. ‘‘அட்டா²னமேதம் அனவகாஸோ யம் இத்தீ² ஸக்கத்தம் கரேய்ய, மாரத்தம் கரேய்ய, ப்³ரஹ்மத்தம் கரேய்ய, நேதம் டா²னம் விஜ்ஜதீ’’தி பஜானாதி. ‘‘டா²னஞ்ச கோ² ஏதம் விஜ்ஜதி யம் புரிஸோ ஸக்கத்தம் கரேய்ய, மாரத்தம் கரேய்ய, ப்³ரஹ்மத்தம் கரேய்ய, டா²னமேதம் விஜ்ஜதீ’’தி பஜானாதி.

‘‘அட்டா²னமேதம் அனவகாஸோ யம் காயது³ச்சரிதஸ்ஸ இட்டோ² கந்தோ மனாபோ விபாகோ நிப்³ப³த்தேய்ய, நேதம் டா²னம் விஜ்ஜதீ’’தி பஜானாதி. ‘‘டா²னஞ்ச கோ² ஏதம் விஜ்ஜதி யம் காயது³ச்சரிதஸ்ஸ அனிட்டோ² அகந்தோ அமனாபோ விபாகோ நிப்³ப³த்தேய்ய, டா²னமேதம் விஜ்ஜதீ’’தி பஜானாதி. ‘‘அட்டா²னமேதம் அனவகாஸோ யம் வசீது³ச்சரிதஸ்ஸ…பே… யம் மனோது³ச்சரிதஸ்ஸ இட்டோ² கந்தோ மனாபோ விபாகோ நிப்³ப³த்தேய்ய, நேதம் டா²னம் விஜ்ஜதீ’’தி பஜானாதி. ‘‘டா²னஞ்ச கோ² ஏதம் விஜ்ஜதி யம் வசீது³ச்சரிதஸ்ஸ…பே… யம் மனோது³ச்சரிதஸ்ஸ அனிட்டோ² அகந்தோ அமனாபோ விபாகோ நிப்³ப³த்தேய்ய, டா²னமேதம் விஜ்ஜதீ’’தி பஜானாதி.

‘‘அட்டா²னமேதம் அனவகாஸோ யம் காயஸுசரிதஸ்ஸ அனிட்டோ² அகந்தோ அமனாபோ விபாகோ நிப்³ப³த்தேய்ய, நேதம் டா²னம் விஜ்ஜதீ’’தி பஜானாதி. ‘‘டா²னஞ்ச கோ² ஏதம் விஜ்ஜதி யம் காயஸுசரிதஸ்ஸ இட்டோ² கந்தோ மனாபோ விபாகோ நிப்³ப³த்தேய்ய, டா²னமேதம் விஜ்ஜதீ’’தி பஜானாதி. ‘‘அட்டா²னமேதம் அனவகாஸோ யம் வசீஸுசரிதஸ்ஸ…பே… யம் மனோஸுசரிதஸ்ஸ அனிட்டோ² அகந்தோ அமனாபோ விபாகோ நிப்³ப³த்தேய்ய, நேதம் டா²னம் விஜ்ஜதீ’’தி பஜானாதி. ‘‘டா²னஞ்ச கோ² ஏதம் விஜ்ஜதி யம் வசீஸுசரிதஸ்ஸ…பே… யம் மனோஸுசரிதஸ்ஸ இட்டோ² கந்தோ மனாபோ விபாகோ நிப்³ப³த்தேய்ய, டா²னமேதம் விஜ்ஜதீ’’தி பஜானாதி.

‘‘அட்டா²னமேதம் அனவகாஸோ யம் காயது³ச்சரிதஸமங்கீ³ தன்னிதா³னம் தப்பச்சயா காயஸ்ஸ பே⁴தா³ பரம் மரணா ஸுக³திம் ஸக்³க³ம் லோகம் உபபஜ்ஜேய்ய, நேதம் டா²னம் விஜ்ஜதீ’’தி பஜானாதி. ‘‘டா²னஞ்ச கோ² ஏதம் விஜ்ஜதி யம் காயது³ச்சரிதஸமங்கீ³ தன்னிதா³னம் தப்பச்சயா காயஸ்ஸ பே⁴தா³ பரம் மரணா அபாயம் து³க்³க³திம் வினிபாதம் நிரயம் உபபஜ்ஜேய்ய, டா²னமேதம் விஜ்ஜதீ’’தி பஜானாதி. ‘‘அட்டா²னமேதம் அனவகாஸோ யம் வசீது³ச்சரிதஸமங்கீ³…பே… யம் மனோது³ச்சரிதஸமங்கீ³ தன்னிதா³னம் தப்பச்சயா காயஸ்ஸ பே⁴தா³ பரம் மரணா ஸுக³திம் ஸக்³க³ம் லோகம் உபபஜ்ஜேய்ய, நேதம் டா²னம் விஜ்ஜதீ’’தி பஜானாதி. ‘‘டா²னஞ்ச கோ² ஏதம் விஜ்ஜதி யம் வசீது³ச்சரிதஸமங்கீ³…பே… யம் மனோது³ச்சரிதஸமங்கீ³ தன்னிதா³னம் தப்பச்சயா காயஸ்ஸ பே⁴தா³ பரம் மரணா அபாயம் து³க்³க³திம் வினிபாதம் நிரயம் உபபஜ்ஜேய்ய, டா²னமேதம் விஜ்ஜதீ’’தி பஜானாதி.

‘‘அட்டா²னமேதம் அனவகாஸோ யம் காயஸுசரிதஸமங்கீ³ தன்னிதா³னம் தப்பச்சயா காயஸ்ஸ பே⁴தா³ பரம் மரணா அபாயம் து³க்³க³திம் வினிபாதம் நிரயம் உபபஜ்ஜேய்ய, நேதம் டா²னம் விஜ்ஜதீ’’தி பஜானாதி. ‘‘டா²னஞ்ச கோ² ஏதம் விஜ்ஜதி யம் காயஸுசரிதஸமங்கீ³ தன்னிதா³னம் தப்பச்சயா காயஸ்ஸ பே⁴தா³ பரம் மரணா ஸுக³திம் ஸக்³க³ம் லோகம் உபபஜ்ஜேய்ய, டா²னமேதம் விஜ்ஜதீ’’தி பஜானாதி. ‘‘அட்டா²னமேதம் அனவகாஸோ யம் வசீஸுசரிதஸமங்கீ³…பே… யம் மனோஸுசரிதஸமங்கீ³ தன்னிதா³னம் தப்பச்சயா காயஸ்ஸ பே⁴தா³ பரம் மரணா அபாயம் து³க்³க³திம் வினிபாதம் நிரயம் உபபஜ்ஜேய்ய, நேதம் டா²னம் விஜ்ஜதீ’’தி பஜானாதி. ‘‘டா²னஞ்ச கோ² ஏதம் விஜ்ஜதி யம் வசீஸுசரிதஸமங்கீ³ …பே… யம் மனோஸுசரிதஸமங்கீ³ தன்னிதா³னம் தப்பச்சயா காயஸ்ஸ பே⁴தா³ பரம் மரணா ஸுக³திம் ஸக்³க³ம் லோகம் உபபஜ்ஜேய்ய, டா²னமேதம் விஜ்ஜதீ’’தி பஜானாதி. ‘‘யே யே த⁴ம்மா யேஸம் யேஸம் த⁴ம்மானம் ஹேதூ பச்சயா உபாதா³ய தம் தம் டா²னம், யே யே த⁴ம்மா யேஸம் யேஸம் த⁴ம்மானம் ந ஹேதூ அப்பச்சயா உபாதா³ய தம் தம் அட்டா²ன’’ந்தி. யா தத்த² பஞ்ஞா பஜானனா…பே… அமோஹோ த⁴ம்மவிசயோ ஸம்மாதி³ட்டி² – இத³ம் ததா²க³தஸ்ஸ டா²னஞ்ச டா²னதோ அட்டா²னஞ்ச அட்டா²னதோ யதா²பூ⁴தம் ஞாணம்.

810. (2) தத்த² கதமம் ததா²க³தஸ்ஸ அதீதானாக³தபச்சுப்பன்னானம் கம்மஸமாதா³னானம் டா²னஸோ ஹேதுஸோ விபாகம் யதா²பூ⁴தம் ஞாணம்? இத⁴ ததா²க³தோ பஜானாதி – ‘‘அத்தே²கச்சானி பாபகானி கம்மஸமாதா³னானி க³திஸம்பத்திபடிபா³ள்ஹானி ந விபச்சந்தி. அத்தே²கச்சானி பாபகானி கம்மஸமாதா³னானி உபதி⁴ஸம்பத்திபடிபா³ள்ஹானி ந விபச்சந்தி. அத்தே²கச்சானி பாபகானி கம்மஸமாதா³னானி காலஸம்பத்திபடிபா³ள்ஹானி ந விபச்சந்தி. அத்தே²கச்சானி பாபகானி கம்மஸமாதா³னானி பயோக³ஸம்பத்திபடிபா³ள்ஹானி ந விபச்சந்தி.

‘‘அத்தே²கச்சானி பாபகானி கம்மஸமாதா³னானி க³திவிபத்திம் ஆக³ம்ம விபச்சந்தி. அத்தே²கச்சானி பாபகானி கம்மஸமாதா³னானி உபதி⁴விபத்திம் ஆக³ம்ம விபச்சந்தி. அத்தே²கச்சானி பாபகானி கம்மஸமாதா³னானி காலவிபத்திம் ஆக³ம்ம விபச்சந்தி. அத்தே²கச்சானி பாபகானி கம்மஸமாதா³னானி பயோக³விபத்திம் ஆக³ம்ம விபச்சந்தி.

‘‘அத்தே²கச்சானி கல்யாணானி கம்மஸமாதா³னானி க³திவிபத்திபடிபா³ள்ஹானி ந விபச்சந்தி. அத்தே²கச்சானி கல்யாணானி கம்மஸமாதா³னானி உபதி⁴விபத்திபடிபா³ள்ஹானி ந விபச்சந்தி. அத்தே²கச்சானி கல்யாணானி கம்மஸமாதா³னானி காலவிபத்திபடிபா³ள்ஹானி ந விபச்சந்தி. அத்தே²கச்சானி கல்யாணானி கம்மஸமாதா³னானி பயோக³விபத்திபடிபா³ள்ஹானி ந விபச்சந்தி.

‘‘அத்தே²கச்சானி கல்யாணானி கம்மஸமாதா³னானி க³திஸம்பத்திம் ஆக³ம்ம விபச்சந்தி. அத்தே²கச்சானி கல்யாணானி கம்மஸமாதா³னானி உபதி⁴ஸம்பத்திம் ஆக³ம்ம விபச்சந்தி. அத்தே²கச்சானி கல்யாணானி கம்மஸமாதா³னானி காலஸம்பத்திம் ஆக³ம்ம விபச்சந்தி. அத்தே²கச்சானி கல்யாணானி கம்மஸமாதா³னானி பயோக³ஸம்பத்திம் ஆக³ம்ம விபச்சந்தீ’’தி. யா தத்த² பஞ்ஞா பஜானனா…பே… அமோஹோ த⁴ம்மவிசயோ ஸம்மாதி³ட்டி² – இத³ம் ததா²க³தஸ்ஸ அதீதானாக³தபச்சுப்பன்னானம் கம்மஸமாதா³னானம் டா²னஸோ ஹேதுஸோ விபாகம் யதா²பூ⁴தம் ஞாணம்.

811. (3) தத்த² கதமம் ததா²க³தஸ்ஸ ஸப்³ப³த்த²கா³மினிம் படிபத³ம் யதா²பூ⁴தம் ஞாணம்? இத⁴ ததா²க³தோ ‘‘அயம் மக்³கோ³ அயம் படிபதா³ நிரயகா³மீ’’தி [நிரயகா³மினீதி (ஸ்யா.)] பஜானாதி, ‘‘அயம் மக்³கோ³ அயம் படிபதா³ திரச்சா²னயோனிகா³மீ’’தி [திரச்சா²னகா³மினீதி (ஸ்யா.) ஏவமுபரிபி. அட்ட²கதா² ஓலோகேதப்³பா³] பஜானாதி, ‘‘அயம் மக்³கோ³ அயம் படிபதா³ பேத்திவிஸயகா³மீ’’தி பஜானாதி, ‘‘அயம் மக்³கோ³ அயம் படிபதா³ மனுஸ்ஸலோககா³மீ’’தி பஜானாதி, ‘‘அயம் மக்³கோ³ அயம் படிபதா³ தே³வலோககா³மீ’’தி பஜானாதி, ‘‘அயம் மக்³கோ³ அயம் படிபதா³ நிப்³பா³னகா³மீ’’தி பஜானாதீதி. யா தத்த² பஞ்ஞா பஜானனா…பே… அமோஹோ த⁴ம்மவிசயோ ஸம்மாதி³ட்டி² – இத³ம் ததா²க³தஸ்ஸ ஸப்³ப³த்த²கா³மினிம் படிபத³ம் யதா²பூ⁴தம் ஞாணம்.

812. (4) தத்த² கதமம் ததா²க³தஸ்ஸ அனேகதா⁴துனானாதா⁴துலோகம் யதா²பூ⁴தம் ஞாணம்? இத⁴ ததா²க³தோ க²ந்த⁴னானத்தம் பஜானாதி, ஆயதனனானத்தம் பஜானாதி, தா⁴துனானத்தம் பஜானாதி, அனேகதா⁴துனானாதா⁴துலோகனானத்தம் பஜானாதீதி. யா தத்த² பஞ்ஞா பஜானனா…பே… அமோஹோ த⁴ம்மவிசயோ ஸம்மாதி³ட்டி² – இத³ம் ததா²க³தஸ்ஸ அனேகதா⁴துனானாதா⁴துலோகம் யதா²பூ⁴தம் ஞாணம்.

813. (5) தத்த² கதமம் ததா²க³தஸ்ஸ ஸத்தானம் நானாதி⁴முத்திகதம் யதா²பூ⁴தம் ஞாணம்? இத⁴ ததா²க³தோ பஜானாதி – ‘‘ஸந்தி ஸத்தா ஹீனாதி⁴முத்திகா, ஸந்தி ஸத்தா பணீதாதி⁴முத்திகா. ஹீனாதி⁴முத்திகா ஸத்தா ஹீனாதி⁴முத்திகே ஸத்தே ஸேவந்தி ப⁴ஜந்தி பயிருபாஸந்தி. பணீதாதி⁴முத்திகா ஸத்தா பணீதாதி⁴முத்திகே ஸத்தே ஸேவந்தி ப⁴ஜந்தி பயிருபாஸந்தி.

‘‘அதீதம்பி அத்³தா⁴னம் ஹீனாதி⁴முத்திகா ஸத்தா ஹீனாதி⁴முத்திகே ஸத்தே ஸேவிம்ஸு ப⁴ஜிம்ஸு பயிருபாஸிம்ஸு, பணீதாதி⁴முத்திகா ஸத்தா பணீதாதி⁴முத்திகே ஸத்தே ஸேவிம்ஸு ப⁴ஜிம்ஸு பயிருபாஸிம்ஸு.

‘‘அனாக³தம்பி அத்³தா⁴னம் ஹீனாதி⁴முத்திகா ஸத்தா ஹீனாதி⁴முத்திகே ஸத்தே ஸேவிஸ்ஸந்தி ப⁴ஜிஸ்ஸந்தி பயிருபாஸிஸ்ஸந்தி, பணீதாதி⁴முத்திகா ஸத்தா பணீதாதி⁴முத்திகே ஸத்தே ஸேவிஸ்ஸந்தி ப⁴ஜிஸ்ஸந்தி பயிருபாஸிஸ்ஸந்தீ’’தி. யா தத்த² பஞ்ஞா பஜானனா…பே… அமோஹோ த⁴ம்மவிசயோ ஸம்மாதி³ட்டி² – இத³ம் ததா²க³தஸ்ஸ ஸத்தானம் நானாதி⁴முத்திகதம் யதா²பூ⁴தம் ஞாணம்.

814. (6) தத்த² கதமம் ததா²க³தஸ்ஸ பரஸத்தானம் பரபுக்³க³லானம் இந்த்³ரியபரோபரியத்தம் யதா²பூ⁴தம் ஞாணம்? இத⁴ ததா²க³தோ ஸத்தானம் ஆஸயம் பஜானாதி, அனுஸயம் பஜானாதி, சரிதம் பஜானாதி, அதி⁴முத்திம் பஜானாதி, அப்பரஜக்கே² மஹாரஜக்கே² திக்கி²ந்த்³ரியே முதி³ந்த்³ரியே ஸ்வாகாரே த்³வாகாரே ஸுவிஞ்ஞாபயே து³விஞ்ஞாபயே ப⁴ப்³பா³ப⁴ப்³பே³ ஸத்தே பஜானாதி.

815. கதமோ ச ஸத்தானம் ஆஸயோ? ‘‘ஸஸ்ஸதோ லோகோ’’தி வா, ‘‘அஸஸ்ஸதோ லோகோ’’தி வா, ‘‘அந்தவா லோகோ’’தி வா, ‘‘அனந்தவா லோகோ’’தி வா, ‘‘தம் ஜீவம் தம் ஸரீர’’ந்தி வா, ‘‘அஞ்ஞம் ஜீவம் அஞ்ஞம் ஸரீர’’ந்தி வா, ‘‘ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணாதி வா, ‘‘ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’’தி வா, ‘‘ஹோதி ச ந ச ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’’தி வா, ‘‘நேவ ஹோதி ந ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’’தி வா, இதி ப⁴வதி³ட்டி²ஸன்னிஸ்ஸிதா வா ஸத்தா ஹோந்தி விப⁴வதி³ட்டி²ஸன்னிஸ்ஸிதா வா. ஏதே வா பன உபோ⁴ அந்தே அனுபக³ம்ம இத³ப்பச்சயதா படிச்சஸமுப்பன்னேஸு த⁴ம்மேஸு அனுலோமிகா க²ந்தி படிலத்³தா⁴ ஹோதி யதா²பூ⁴தம் ஞாணம். அயம் ஸத்தானம் ஆஸயோ.

816. கதமோ ச ஸத்தானம் அனுஸயோ? ஸத்தானுஸயா – காமராகா³னுஸயோ, படிகா⁴னுஸயோ, மானானுஸயோ, தி³ட்டா²னுஸயோ, விசிகிச்சா²னுஸயோ, ப⁴வராகா³னுஸயோ, அவிஜ்ஜானுஸயோ. யம் லோகே பியரூபம் ஸாதரூபம் ஏத்த² ஸத்தானம் ராகா³னுஸயோ அனுஸேதி. யம் லோகே அப்பியரூபம் அஸாதரூபம் ஏத்த² ஸத்தானம் படிகா⁴னுஸயோ அனுஸேதி. இதி இமேஸு த்³வீஸு த⁴ம்மேஸு அவிஜ்ஜானுபதிதா. ததே³கட்டோ² மானோ ச தி³ட்டி² ச விசிகிச்சா² ச த³ட்ட²ப்³பா³. அயம் ஸத்தானம் அனுஸயோ.

817. கதமஞ்ச ஸத்தானம் சரிதம்? புஞ்ஞாபி⁴ஸங்கா²ரோ, அபுஞ்ஞாபி⁴ஸங்கா²ரோ, ஆனேஞ்ஜாபி⁴ஸங்கா²ரோ, பரித்தபூ⁴மகோ வா மஹாபூ⁴மகோ வா – இத³ம் ஸத்தானம் சரிதம்.

818. கதமா ச ஸத்தானம் அதி⁴முத்தி? ஸந்தி ஸத்தா ஹீனாதி⁴முத்திகா, ஸந்தி ஸத்தா பணீதாதி⁴முத்திகா. ஹீனாதி⁴முத்திகா ஸத்தா ஹீனாதி⁴முத்திகே ஸத்தே ஸேவந்தி ப⁴ஜந்தி பயிருபாஸந்தி. பணீதாதி⁴முத்திகா ஸத்தா பணீதாதி⁴முத்திகே ஸத்தே ஸேவந்தி ப⁴ஜந்தி பயிருபாஸந்தி.

அதீதம்பி அத்³தா⁴னம் ஹீனாதி⁴முத்திகா ஸத்தா ஹீனாதி⁴முத்திகே ஸத்தே ஸேவிம்ஸு ப⁴ஜிம்ஸு பயிருபாஸிம்ஸு. பணீதாதி⁴முத்திகா ஸத்தா பணீதாதி⁴முத்திகே ஸத்தே ஸேவிம்ஸு ப⁴ஜிம்ஸு பயிருபாஸிம்ஸு.

அனாக³தம்பி அத்³தா⁴னம் ஹீனாதி⁴முத்திகா ஸத்தா ஹீனாதி⁴முத்திகே ஸத்தே ஸேவிஸ்ஸந்தி ப⁴ஜிஸ்ஸந்தி பயிருபாஸிஸ்ஸந்தி. பணீதாதி⁴முத்திகா ஸத்தா பணீதாதி⁴முத்திகே ஸத்தே ஸேவிஸ்ஸந்தி ப⁴ஜிஸ்ஸந்தி பயிருபாஸிஸ்ஸந்தி. அயம் ஸத்தானம் அதி⁴முத்தி.

819. கதமே தே ஸத்தா மஹாரஜக்கா²? த³ஸ கிலேஸவத்தூ²னி – லோபோ⁴, தோ³ஸோ, மோஹோ, மானோ, தி³ட்டி², விசிகிச்சா², தி²னம், உத்³த⁴ச்சம், அஹிரிகம், அனோத்தப்பம். யேஸம் ஸத்தானம் இமானி த³ஸ கிலேஸவத்தூ²னி ஆஸேவிதானி பா⁴விதானி ப³ஹுலீகதானி உஸ்ஸத³க³தானி, இமே தே ஸத்தா மஹாரஜக்கா².

820. கதமே தே ஸத்தா அப்பரஜக்கா²? யேஸம் ஸத்தானம் இமானி த³ஸ கிலேஸவத்தூ²னி அனாஸேவிதானி அபா⁴விதானி அப³ஹுலீகதானி அனுஸ்ஸத³க³தானி, இமே தே ஸத்தா அப்பரஜக்கா².

821. கதமே தே ஸத்தா முதி³ந்த்³ரியா? பஞ்சிந்த்³ரியானி – ஸத்³தி⁴ந்த்³ரியம், வீரியிந்த்³ரியம், ஸதிந்த்³ரியம், ஸமாதி⁴ந்த்³ரியம், பஞ்ஞிந்த்³ரியம். யேஸம் ஸத்தானம் இமானி பஞ்சிந்த்³ரியானி அனாஸேவிதானி அபா⁴விதானி அப³ஹுலீகதானி அனுஸ்ஸத³க³தானி, இமே தே ஸத்தா முதி³ந்த்³ரியா.

822. கதமே தே ஸத்தா திக்கி²ந்த்³ரியா? யேஸம் ஸத்தானம் இமானி பஞ்சிந்த்³ரியானி ஆஸேவிதானி பா⁴விதானி ப³ஹுலீகதானி உஸ்ஸத³க³தானி, இமே தே ஸத்தா திக்கி²ந்த்³ரியா.

823. கதமே தே ஸத்தா த்³வாகாரா? யே தே ஸத்தா பாபாஸயா பாபானுஸயா பாபசரிதா பாபாதி⁴முத்திகா மஹாரஜக்கா² முதி³ந்த்³ரியா, இமே தே ஸத்தா த்³வாகாரா.

824. கதமே தே ஸத்தா ஸ்வாகாரா? யே தே ஸத்தா கல்யாணாஸயா கல்யாணசரிதா கல்யாணாதி⁴முத்திகா அப்பரஜக்கா² திக்கி²ந்த்³ரியா, இமே தே ஸத்தா ஸ்வாகாரா.

825. கதமே தே ஸத்தா து³விஞ்ஞாபயா? யே ச தே ஸத்தா த்³வாகாரா, தேவ தே ஸத்தா து³விஞ்ஞாபயா. யே ச தே ஸத்தா ஸ்வாகாரா, தேவ தே ஸத்தா ஸுவிஞ்ஞாபயா.

826. கதமே தே ஸத்தா அப⁴ப்³பா³? யே தே ஸத்தா கம்மாவரணேன ஸமன்னாக³தா கிலேஸாவரணேன ஸமன்னாக³தா விபாகாவரணேன ஸமன்னாக³தா அஸ்ஸத்³தா⁴ அச்ச²ந்தி³கா து³ப்பஞ்ஞா அப⁴ப்³பா³ நியாமம் ஓக்கமிதும் குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு ஸம்மத்தம், இமே தே ஸத்தா அப⁴ப்³பா³.

827. கதமே தே ஸத்தா ப⁴ப்³பா³? யே தே ஸத்தா ந கம்மாவரணேன ஸமன்னாக³தா ந கிலேஸாவரணேன ஸமன்னாக³தா ந விபாகாவரணேன ஸமன்னாக³தா ஸத்³தா⁴ ச²ந்தி³கா பஞ்ஞவந்தோ ப⁴ப்³பா³ நியாமம் ஓக்கமிதும் குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு ஸம்மத்தம், இமே தே ஸத்தா ப⁴ப்³பா³தி. யா தத்த² பஞ்ஞா பஜானனா…பே… அமோஹோ த⁴ம்மவிசயோ ஸம்மாதி³ட்டி² – இத³ம் ததா²க³தஸ்ஸ பரஸத்தானம் பரபுக்³க³லானம் இந்த்³ரியபரோபரியத்தம் யதா²பூ⁴தம் ஞாணம்.

828. (7) தத்த² கதமம் ததா²க³தஸ்ஸ ஜா²னவிமோக்க²ஸமாதி⁴ஸமாபத்தீனம் ஸம்கிலேஸம் வோதா³னம் யதா²பூ⁴தம் ஞாணம்? ஜா²யீதி. சத்தாரோ ஜா²யீ. அத்தே²கச்சோ ஜா²யீ ஸம்பத்தியேவ [ஸம்பத்தியேவ (க.)] ஸமானம் விபத்தீதி பச்சேதி, அத்தே²கச்சோ ஜா²யீ விபத்திம்யேவ [விபத்தியேவ (க.)] ஸமானம் ஸம்பத்தீதி பச்சேதி, அத்தே²கச்சோ ஜா²யீ ஸம்பத்தியேவ ஸமானம் ஸம்பத்தீதி பச்சேதி, அத்தே²கச்சோ ஜா²யீ விபத்தியேவ ஸமானம் விபத்தீதி பச்சேதி – இமே சத்தாரோ ஜா²யீ.

அபரேபி சத்தாரோ ஜா²யீ. அத்தே²கச்சோ ஜா²யீ த³ந்த⁴ம் ஸமாபஜ்ஜதி கி²ப்பம் வுட்டா²தி, அத்தே²கச்சோ ஜா²யீ கி²ப்பம் ஸமாபஜ்ஜதி த³ந்த⁴ம் வுட்டா²தி, அத்தே²கச்சோ ஜா²யீ த³ந்த⁴ம் ஸமாபஜ்ஜதி த³ந்த⁴ம் வுட்டா²தி, அத்தே²கச்சோ ஜா²யீ கி²ப்பம் ஸமாபஜ்ஜதி கி²ப்பம் வுட்டா²தி – இமே சத்தாரோ ஜா²யீ.

அபரேபி சத்தாரோ ஜா²யீ. அத்தே²கச்சோ ஜா²யீ ஸமாதி⁴ஸ்மிம் ஸமாதி⁴குஸலோ ஹோதி, ந ஸமாதி⁴ஸ்மிம் ஸமாபத்திகுஸலோ; அத்தே²கச்சோ ஜா²யீ ஸமாதி⁴ஸ்மிம் ஸமாபத்திகுஸலோ ஹோதி, ந ஸமாதி⁴ஸ்மிம் ஸமாதி⁴குஸலோ; அத்தே²கச்சோ ஜா²யீ ஸமாதி⁴ஸ்மிம் ஸமாதி⁴குஸலோ ச ஹோதி, ஸமாதி⁴ஸ்மிம் ஸமாபத்திகுஸலோ ச; அத்தே²கச்சோ ஜா²யீ நேவ ஸமாதி⁴ஸ்மிம் ஸமாதி⁴குஸலோ ஹோதி, ந ஸமாதி⁴ஸ்மிம் ஸமாபத்திகுஸலோ – இமே சத்தாரோ ஜா²யீ.

‘‘ஜா²ன’’ந்தி. சத்தாரி ஜா²னானி – பட²மம் ஜா²னம், து³தியம் ஜா²னம், ததியம் ஜா²னம், சதுத்த²ம் ஜா²னம்.

‘‘விமோக்கோ²’’தி. அட்ட² விமோக்கா². ரூபீ ரூபானி பஸ்ஸதி – அயம் பட²மோ விமோக்கோ².

அஜ்ஜ²த்தம் அரூபஸஞ்ஞீ ப³ஹித்³தா⁴ ரூபானி பஸ்ஸதி – அயம் து³தியோ விமோக்கோ².

ஸுப⁴ந்தேவ அதி⁴முத்தோ ஹோதி – அயம் ததியோ விமோக்கோ².

ஸப்³ப³ஸோ ரூபஸஞ்ஞானம் ஸமதிக்கமா படிக⁴ஸஞ்ஞானம் அத்த²ங்க³மா நானத்தஸஞ்ஞானம் அமனஸிகாரா ‘‘அனந்தோ ஆகாஸோ’’தி ஆகாஸானஞ்சாயதனம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி – அயம் சதுத்தோ² விமோக்கோ².

ஸப்³ப³ஸோ ஆகாஸானஞ்சாயதனம் ஸமதிக்கம்ம ‘‘அனந்தம் விஞ்ஞாண’’ந்தி விஞ்ஞாணஞ்சாயதனம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி – அயம் பஞ்சமோ விமோக்கோ².

ஸப்³ப³ஸோ விஞ்ஞாணஞ்சாயதனம் ஸமதிக்கம்ம ‘‘நத்தி² கிஞ்சி’’தி ஆகிஞ்சஞ்ஞாயதனம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி – அயம் ச²ட்டோ² விமோக்கோ².

ஸப்³ப³ஸோ ஆகிஞ்சஞ்ஞாயதனம் ஸமதிக்கம்ம நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி – அயம் ஸத்தமோ விமோக்கோ².

ஸப்³ப³ஸோ நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனம் ஸமதிக்கம்ம ஸஞ்ஞாவேத³யிதனிரோத⁴ம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி – அயம் அட்ட²மோ விமோக்கோ².

‘‘ஸமாதீ⁴’’தி. தயோ ஸமாதீ⁴ – ஸவிதக்கஸவிசாரோ ஸமாதி⁴, அவிதக்கவிசாரமத்தோ ஸமாதி⁴, அவிதக்கஅவிசாரோ ஸமாதி⁴.

‘‘ஸமாபத்தீ’’தி. நவ அனுபுப்³ப³விஹாரஸமாபத்தியோ – பட²மஜ்ஜா²னஸமாபத்தி, து³தியஜ்ஜா²னஸமாபத்தி, ததியஜ்ஜா²னஸமாபத்தி, சதுத்த²ஜ்ஜா²னஸமாபத்தி, ஆகாஸானஞ்சாயதனஸமாபத்தி, விஞ்ஞாணஞ்சாயதனஸமாபத்தி, ஆகிஞ்சஞ்ஞாயதனஸமாபத்தி, நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனஸமாபத்தி, ஸஞ்ஞாவேத³யிதனிரோத⁴ஸமாபத்தி.

‘‘ஸம்கிலேஸ’’ந்தி ஹானபா⁴கி³யோ த⁴ம்மோ. ‘‘வோதா³ன’’ந்தி விஸேஸபா⁴கி³யோ த⁴ம்மோ. ‘‘வுட்டா²ன’’ந்தி. வோதா³னம்பி வுட்டா²னம், தம்ஹா தம்ஹா ஸமாதி⁴ம்ஹா வுட்டா²னம்பி வுட்டா²னந்தி. யா தத்த² பஞ்ஞா பஜானனா…பே… அமோஹோ த⁴ம்மவிசயோ ஸம்மாதி³ட்டி² – இத³ம் ததா²க³தஸ்ஸ ஜா²னவிமோக்க²ஸமாதி⁴ஸமாபத்தீனம் ஸம்கிலேஸம் வோதா³னம் வுட்டா²னம் யதா²பூ⁴தம் ஞாணம்.

829. (8) தத்த² கதமம் ததா²க³தஸ்ஸ புப்³பே³னிவாஸானுஸ்ஸதி யதா²பூ⁴தம் ஞாணம்? இத⁴ ததா²க³தோ அனேகவிஹிதம் புப்³பே³னிவாஸம் அனுஸ்ஸரதி, ஸேய்யதி²த³ம் – ஏகம்பி ஜாதிம் த்³வேபி ஜாதியோ திஸ்ஸோபி ஜாதியோ சதஸ்ஸோபி ஜாதியோ பஞ்சபி ஜாதியோ த³ஸபி ஜாதியோ வீஸம்பி ஜாதியோ திம்ஸம்பி ஜாதியோ சத்தாலீஸம்பி ஜாதியோ பஞ்ஞாஸம்பி ஜாதியோ ஜாதிஸதம்பி ஜாதிஸஹஸ்ஸம்பி ஜாதிஸதஸஹஸ்ஸம்பி அனேகேபி ஸம்வட்டகப்பே அனேகேபி விவட்டகப்பே அனேகேபி ஸம்வட்டவிவட்டகப்பே ‘‘அமுத்ராஸிம் ஏவம்னாமோ ஏவம்கோ³த்தோ ஏவம்வண்ணோ ஏவமாஹாரோ ஏவம்ஸுக²து³க்க²ப்படிஸம்வேதீ³ ஏவமாயுபரியந்தோ, ஸோ ததோ சுதோ அமுத்ர உத³பாதி³ம்; தத்ராபாஸிம் ஏவம்னாமோ ஏவம்கோ³த்தோ ஏவம்வண்ணோ ஏவமாஹாரோ ஏவம்ஸுக²து³க்க²ப்படிஸம்வேதீ³ ஏவமாயுபரியந்தோ, ஸோ ததோ சுதோ இதூ⁴பபன்னோ’’தி. இதி ஸாகாரம் ஸஉத்³தே³ஸம் அனேகவிஹிதம் புப்³பே³னிவாஸம் அனுஸ்ஸரதீதி. யா தத்த² பஞ்ஞா பஜானனா…பே… அமோஹோ த⁴ம்மவிசயோ ஸம்மாதி³ட்டி² – இத³ம் ததா²க³தஸ்ஸ புப்³பே³னிவாஸானுஸ்ஸதி யதா²பூ⁴தம் ஞாணம்.

830. (9) தத்த² கதமம் ததா²க³தஸ்ஸ ஸத்தானம் சுதூபபாதம் யதா²பூ⁴தம் ஞாணம்? இத⁴ ததா²க³தோ தி³ப்³பே³ன சக்கு²னா விஸுத்³தே⁴ன அதிக்கந்தமானுஸகேன ஸத்தே பஸ்ஸதி சவமானே உபபஜ்ஜமானே ஹீனே பணீதே ஸுவண்ணே து³ப்³ப³ண்ணே ஸுக³தே து³க்³க³தே யதா²கம்மூபகே³ ஸத்தே பஜானாதி – ‘‘இமே வத போ⁴ந்தோ ஸத்தா காயது³ச்சரிதேன ஸமன்னாக³தா வசீது³ச்சரிதேன ஸமன்னாக³தா மனோது³ச்சரிதேன ஸமன்னாக³தா அரியானம் உபவாத³கா மிச்சா²தி³ட்டி²கா மிச்சா²தி³ட்டி²கம்மஸமாதா³னா. தே காயஸ்ஸ பே⁴தா³ பரம் மரணா அபாயம் து³க்³க³திம் வினிபாதம் நிரயம் உபபன்னா. இமே வா பன போ⁴ந்தோ ஸத்தா காயஸுசரிதேன ஸமன்னாக³தா வசீஸுசரிதேன ஸமன்னாக³தா மனோஸுசரிதேன ஸமன்னாக³தா அரியானம் அனுபவாத³கா ஸம்மாதி³ட்டி²கா ஸம்மாதி³ட்டி²கம்மஸமாதா³னா. தே காயஸ்ஸ பே⁴தா³ பரம் மரணா ஸுக³திம் ஸக்³க³ம் லோகம் உபபன்னா’’தி. இதி தி³ப்³பே³ன சக்கு²னா விஸுத்³தே⁴ன அதிக்கந்தமானுஸகேன ஸத்தே பஸ்ஸதி சவமானே உபபஜ்ஜமானே ஹீனே பணீதே ஸுவண்ணே து³ப்³ப³ண்ணே ஸுக³தே து³க்³க³தே யதா²கம்மூபகே³ ஸத்தே பஜானாதீதி. யா தத்த² பஞ்ஞா பஜானனா…பே… அமோஹோ த⁴ம்மவிசயோ ஸம்மாதி³ட்டி² – இத³ம் ததா²க³தஸ்ஸ ஸத்தானம் சுதூபபாதம் யதா²பூ⁴தம் ஞாணம்.

831. (10) தத்த² கதமம் ததா²க³தஸ்ஸ ஆஸவானம் க²யம் யதா²பூ⁴தம் ஞாணம்? இத⁴ ததா²க³தோ ஆஸவானம் க²யா அனாஸவம் சேதோவிமுத்திம் பஞ்ஞாவிமுத்திம் தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதீதி. யா தத்த² பஞ்ஞா பஜானனா…பே… அமோஹோ த⁴ம்மவிசயோ ஸம்மாதி³ட்டி² – இத³ம் ததா²க³தஸ்ஸ ஆஸவானம் க²யம் யதா²பூ⁴தம் ஞாணந்தி.

த³ஸகம்.

ஞாணவிப⁴ங்கோ³ நிட்டி²தோ.