15. ஸாமித்தே²+தி⁴னா

ஸாமிபா⁴வத்தே² அதி⁴னா யுத்தம்ஹா ஸத்தமீ ஹோதி. அதி⁴ப்³ரஹ்மத³த்தே பஞ்சாலா, அதி⁴பஞ்சாலேஸு ப்³ரஹ்மத³த்தோ, ப்³ரஹ்மத³த்திஸ்ஸரா பஞ்சாலாதி அத்தோ². அதி⁴தே³வேஸு பு³த்³தோ⁴, ஸம்முதிதே³வாதீ³ஹி பு³த்³தோ⁴ அதி⁴கோத்யத்தோ².

ஏத்த² ச யதா²வுத்தேஸு அத்தே²ஸு அயம் பே⁴தோ³ –

காரகம் ஸாத⁴கம் நிப்³ப³த்தகம் க்ரியானிமித்தந்தி அத்த²தோ ஏகமேவ, தஞ்ச த³ண்டோ³, த⁴வலோ, பசனம், சித்தோ, கோ³தி த³ப்³ப³+கு³ண+க்ரியா+நாம+ஜாதிபே⁴தே³ன பஞ்சவித⁴ம்பி கம்ம+கத்தாதி³வஸேன ச²ப்³பி³த⁴ம், தம் ஸத்திகாரகம், ததா³தா⁴ரபூ⁴தத³ப்³பா³த³யோ தத்ரட்ட²காரகம், ந முக்²யதோ. முக்²யதோ சே ஹோந்தி, தேஸம் ஸத்தித³ப்³பா³னம் அஞ்ஞமஞ்ஞப்³யாவடரூபத்தா யோ ஆதா⁴ரோ, ஸோ ஆதா⁴ரோயேவ, கிஸ்மிஞ்சிகாலே கரணம் வா கத்துரூபபூ⁴தோ வா ந ஹோதி, தஸ்மா தா²லி பசதி, தா²லியா பசதி, தா²லியம் பசதீத்யாதி³னா ஏகஸ்ஸ வத்து²னோ கத்து+கரணா+தா⁴ரபே⁴தோ³ ந ஸியா. ஸத்திபக்கே² பன த³ப்³பா³தீ³னம் அனேகஸத்தியா ஆதா⁴ரத்தா ஸத்தியா த³ப்³பா³த³யோ விவக்கி²தா தம் தம் காரகம் ஹோதீதி த³ப்³பா³தீ³னம் அபே⁴தே³பி காரகபே⁴தோ³ யுஜ்ஜதே. வுத்தஞ்ஹி –

விசித்தகத்துஆதீ³ஹி, ஸம்யோகா³ ஏகவத்து²னோ;

நானாத்தம் யுஜ்ஜதே நாட்ய-பே⁴தே³ன நடகஸ்ஸி+வாதி.

தா²லி வத்து²தோ ஏகா சேத³பி ஸத்திகாரகபூ⁴தகத்து+கரணா+தா⁴ராதீ³னம் பே⁴தே³ன பே⁴த³+முபயாதி, கிமிவ ராம+ராவணாதி³வேஸதா⁴ரீனடகோ தேஸம் நாமவஸேன ராமோ, ராவணோதி பே⁴த³+முபயாதி, த+மிவாதி அதி⁴ப்பாயோ.

புன+ரபி –

யதே²+கோபி படோ ஸுத்த, பீதாதி³கு³ணஸம்யுதோ;

ஸுக்கோ படோதி பீதோதி, பே⁴த³ம் யாத்யே+வமேவ+யம்.

ஏத்த² ச ஸத்திபூ⁴தகத்தாத³யோ முக்²யகாரகம், தம்யோகே³ன த³ப்³ப³பூ⁴ததா²லீ கு³ணகாரகம், தே ச கத²ம் க்ரியாய காரகா ஹோந்தி. கத்தா அத்தனா பதிட்டி²தாய ஹஸதி+நச்சதிச்சாதி³க்ரியாய நிமித்தம் ஹோதி. கம்மஞ்ச அத்தனா பதிட்டி²தக்ரியாய தத³த்த²பூ⁴தஇந்த⁴னாதீ³னி பவத்தேந்தம் ‘‘ஓத³னம் பசதீ’’த்யாதோ³ நிமித்தம். ‘கட்டே²ஹி பச்சதீ’த்யாதோ³ கட்டா²னி ஜலனக்ரியாய ஸாதே⁴தப்³ப³பாகஸ்ஸ அங்க³பா⁴வேன நிமித்தம். ‘ப²ரஸுனா சி²ந்த³தீ’த்யாதோ³ ப²ரஸு ச கட்டா²னம் த்³விதா⁴பவத்தியா நிமித்தம். கம்மஞ்ச க்ரியாய ஸம்ப³ந்தீ⁴யமானப்³யாப்யே ஸதி நிமித்தபா⁴வேன க்ரியாய நிமித்தம். ததா² ஸம்பதா³னா+வதி⁴+ஆதா⁴ரானம் ‘கா³வோ த³தா³தி’ ‘கா³மஸ்மா அபனயதி’ ‘தா²லியம் பசதீ’த்யாதீ³ஸு கோ³தா³னா+பனயன+பசனக்ரியானம் நிமித்தத்தா க்ரியாய நிமித்தானி ஹோந்தி. தேஸம் யதா²ஸகம் க்ரியாய பவத்தகோ கத்தா, தஸ்மா ஸ ஏவ பதா⁴னோ கத்தாதி வோஹாரம் லப⁴தி, அஞ்ஞேஸம் கரணாதீ³னம் கத்துபா⁴வே ஸதிபி அப்பதா⁴னத்தா தம் ந லப⁴தி.

சோத³கேன வுத்தஞ்ஹி –

நனு ஸாமக்³யமீனாயம், க்ரியாஸித்³தி⁴ கத²ம் வத³;

ஏகஸ்ஸ கத்துனோ ஏவ, ஸப்³பே³ஸம் கத்துதம் வினா.

ஸப்³பே³ஸம் கரணாதீ³னம், கத்துதாய வியோக³தோ;

கரணாதீ³னம் அபா⁴வத்தா, காரகம் ந ஹி ச²ப்³பி³த⁴ந்தி.

வுச்சதே –

யத்³யப்ய+த்தி² ஹி கத்துத்தம், ஸபா⁴வா கரணாதி³ஸு;

க்ரியாஸித்³த்⁴யா ததா²ப்யே+த+மப்பதா⁴னம் பரங்க³தோ.

ஏதம் ஸபா⁴வதோ உபலப்³ப⁴மானம் கரணாதீ³ஸு கத்துத்தம் பரேஸம் கரணாதீ³னம் ஜலன+தா⁴ரணாதி³க்ரியாய அங்க³ம் உபாயதி அப்பதா⁴னந்தி அதி⁴ப்பாயோ.

காரகம் ச²ப்³பி³த⁴ம் ஸஞ்ஞா-வஸா ச²ப்³பீ³ஸதிவித⁴ம்;

பபே⁴தா³ ஸத்ததா⁴ கம்மம், கத்தா பஞ்சவிதோ⁴ ப⁴வே.

கரணம் து³வித⁴ம் ஹோதி, ஸம்பதா³னம் திதா⁴ மதம்;

அபாதா³னம் பஞ்சவித⁴ம், ஆதா⁴ரோ து சதுப்³பி³தோ⁴.

விப⁴த்தியோ பன –

பச்சத்த+முபயோக³ஞ்ச, கரணம் ஸம்பதா³னியம்;

நிஸ்ஸக்கம் ஸாமிவசனம், பு⁴ம்ம+மாலபன+ட்ட²மம்தி.

இதி பயோக³ஸித்³தி⁴யம் காரககண்டோ³ ததியோ.