சதுத்த²கண்ட³

1. ணோ வாபச்சே

நனு ச ‘ணோ வாபச்சே’தி வசனதோ கத²ம் பகதிவிஸயாவக³மோ ஸியா. யதா²கத²ஞ்சி பகதிவிஸயாவக³மேபி ஸாமஞ்ஞவசனதோ பன த⁴ம்மேனாபச்சந்த்யாதோ³ யதோ குதோசி த⁴ம்மேனிச்சாதி³தோபி ஸியா ணா தி³பச்சயோத்யாஸங்கியாஹ ‘அபச்சவதா’ச்சாதி³. அபச்சஸ்ஸாதி அபச்சத்த²ஸ்ஸ, அபச்சவதாதி ‘‘ணோ வாபச்சே’’தி வஸிட்டா²த்³யத்த²ஸ்ஸேவ பரிக்³க³ஹணாய ஸாமஞ்ஞவசனதோ யோ அபச்சவா ததோ, அத்த²தோ பன அஸம்ப⁴வா த³ப்³பா³சகஸத்³தா³வ ஸாமத்தி²யேன ச²ட்டி²யந்தா ஸப்³ப³லிங்க³வசனா ஜாயதேதி விஞ்ஞாதப்³ப³ம். த⁴ம்மஸ்மாபச்சம்த்யாதீ³ஸு ணாதி³ப்பச்சயோ (ந ஜாயதே) தி ஸம்ப³ந்தோ⁴.

த⁴ம்மேனாதி த⁴ம்மேன கரணபூ⁴தேன. த⁴ம்மாயாதி த⁴ம்மத்த²ம், த⁴ம்மஸ்மாதி த⁴ம்மஹேதுனா, ததோ அஸம்ப⁴வே காரணமாஹ ‘ஸாபேக்க²த்தா’தி. ஸாபேக்க²த்தமேவ ஸமத்தே²தி ‘அபச்சவாஹி’ச்சாதி³னா, த⁴ம்மேனாபச்சம் கஸ்ஸாதி புச்சி²த்வா தே³வத³த்தஸ்ஸாதி அபேக்கி²யமானம் வத³தி. தே³வத³த்தஸ்ஸாதி அபச்சவா தே³வத³த்தாதி³ அபேக்கீ²யதேதி ஸம்ப³ந்தோ⁴, ஹிஸத்³தோ³ ஹேதும்ஹி. ந ஹேத்த² ணாதி³வுத்தி அஞ்ஞத்த² [நஹேதகாமந்தத்த² (போத்த²கே)] ஸாபேக்க²த்தா கம்ப³லோ வஸிட்ட²ஸ்ஸாபச்சம் தே³வத³த்தஸ்ஸாதி ஏத்த² பன வஸிட்டோ²-பச்சவாதி ததோ ச²ட்டி²யந்தா ஹோதிச்சாஸங்கியாஹ- ‘ந சே’ச்சாதி³. ந ச ஹோதீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴.

காரணமாஹ- ‘அஸம்ப³ந்தா⁴’தி. ந ஹேத்த² ஸம்ப³ந்தோ⁴ வஸிட்ட²ஸ்ஸ கம்ப³லாபேக்க²த்தேன அபச்சஸ்ஸ ச தே³வத³த்தாபேக்க²த்தேனாத்த²ந்தராபேக்கா²ய வஸிட்ட²ஸ்ஸாபச்சேன ஸம்ப³ந்தா⁴பா⁴வாயேவ வஸிட்ட²ஸ்ஸ அபச்சம் வாஸிட்டோ²தி ணாதி³வுத்தியா பா⁴வே ஸாமத்தி²யம் நத்தி², ஸமத்த²ஞ்ஹி வஸிட்ட²ம் ராஜபுரிஸாதி³ ஸமாஸவுத்தியமேகத்த²த்தமிவ வாஸிட்டா²தி³ணாதி³வுத்தியம் ணாதி³ப்பச்சயமுபஜனயதி, நாஸமத்த²ம், ததோ ஸப்³ப³மேவேதம்மனஸி நிதா⁴ய வுத்தம்- ‘அஸம்ப³ந்தா⁴’தி.

யதி³ பனேத்த² ணாதி³ப்பச்சயோ ஸப்³ப³தா² ஸம்ப³ந்த⁴மபேக்க²தே, ததா³ விஸேஸதோ யஸ்ஸாபச்சேன ஸம்ப³ந்தோ⁴ ததோவ ஜனகதோ ஸோ ஸியாதி த³ஸ்ஸேதுமாஹ- ‘யஜ்ஜேவ’மிச்சாதி³.

யோ ஜனகோதி யோயோ யஸ்ஸ யஸ்ஸ அபச்சஸ்ஸ ஜனகோ. ததோயேவாதி தஸ்மாதஸ்மா ஜனகதோயேவ. ஸியாதி தஸ்மிம் தஸ்மிம் அபச்சத்தே² ணாதி³ப்பச்சயோ ஸியா. தத்த² ஹேதுமாஹ- ‘தஸ்ஸேவாபச்சேன யோகா³’தி. யோகா³தி அபச்சஸம்ப³ந்த⁴தோ, ந மூலப்பகதிதோதி பரமப்பகதிதோ ந ஹோதீதி வுத்தம் ஹோதி. ஹேதுமாஹ- ‘அயோகா³,தி, வசனாபா⁴வம்பேத்த² த³ஸ்ஸேதும் சே’த்யாதி³ வுத்தம்.

வசனந்தி ஸுத்தம், ஸம்ப³ந்தா⁴பா⁴வா (தாதி³ஸவசனாபா⁴வா) ச மூலப்பகதிதோ ணாதி³ப்பச்சயஸ்ஸாபா⁴வம் த³ஸ்ஸேத்வா இதா³னி மூலப்பகதிதோவாஸ்ஸாபி⁴மதபா⁴வம் த³ஸ்ஸேதும் ‘மூலப்பகதிதோ’ச்சாதி³ வுத்தம்.

கத²ம்பனித³ம் விஞ்ஞாயதிச்சாதி³னா ஜனகஸ்ஸேவாப்³யாஹிதஸ்ஸாபச்சேன முக்²ய ஸம்ப³ந்த⁴மானீய இத³மயுத்தந்த்யாதி³னா ப்³யவஹிதஜனிதஸ்ஸாப்யபச்சயஸ்ஸ பரமப்பகதியாபி⁴ஸம்ப³ந்த⁴ஸப்³பா⁴வம் வத்வா தம் ஸாத⁴யிதுமாரப⁴தே ‘கத²’மிச்சாதி³, ஏவம் ஹிச்சாதி³ கத²ம்பனித³மிச்சாதி³னா யதா²வுத்தஸ்ஸ ஸமத்த² நவாக்யம், ஹியஸ்மா தம் தி³ஸ்வா ததா² புச்சி²தோ தே³வத³த்தஸ்ஸவாதிஆதி³னா உப்பாதே³தாரமேவ நித்³தி³ஸதி, நாத்தானம் பிதாமஹோ, தஸ்மா உப்பாதே³தாயேவாபச்சேன ஸம்ப³ஜ்ஜ²தி ந பிதாமஹோதி யோஜேத்வா அதி⁴ப்பாயோ வேதி³தப்³போ³. இத³ம் யதா²வுத்தமுப்பாதே³துனித்³தி³ஸனம், தேன அபச்சேன ஸத்³தி⁴ம் உப்பாதே³துயேவ ஜனகஸ்ஸேவ யோகோ³ ஸம்ப³ந்தோ⁴ படிபாதே³தும் ந ஸக்காதி ஸம்ப³ந்தோ⁴.

தந்திதம் [தத்த²-இதி (பஞ்சிகாயம்)] புச்சா²னிமித்தம், தேனாதி அபச்சேன. அபதனந்தி நரகே அபதனம் ப⁴வதி, ஸோதி யோஸோ யஸ்ஸாத்யனியமனித்³தி³ட்டோ² ஸோ ஞாதும் ந இச்சி²தோதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. இமினா இத³ம் தீ³பேதி- ‘‘நபதத்யனேன நரகேத்யபச்சந்தி வுச்சதி அபச்சேனானேன யஸ்ஸகஸ்ஸசி அவிஸேஸேனாபதனம்ப⁴வதி நரகே ஸோஸோ தாய புச்சா²ய ஞாதும் ந இச்சி²தோ’’தி. ஸோ வாதி கஸ்ஸாயம் புத்தோதி புச்சா²யானுரோத⁴னே ஸோ உப்பாதே³தாயேவ ஞாதுமிச்சி²தோதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. துஸத்³தோ³ சேத்தா²பச்சேன நரகாபாதஸப்³ப³ ஜனஜானனிச்சா²விஸேஸஜோதகோ, யதி³ ஸியாதி ஸம்ப³ந்தோ⁴, அத்தானம்பி நித்³தி³ஸேய்ய ந கேவலமுப்பாதே³தாரம், அத்தி²ச்சாதி³ பிதாமஹஸ்ஸ அத்தனோபி நித்³தே³ஸே காரணவசனம், தம் அபச்சம் நிமித்தம் காரணம், யஸ்ஸ தம் தம்னிமித்தம் தஸ்மா [கத்வா (போத்த²கே)] ஏவம் தி³ட்டி²கோ ஹிச்சாதி³னா யதா²வுத்தம் ஸமத்தே²தி.

ப்³யவஹிதஜனிதேனாபீதி ப்³யவஹிதேன கத்துனா ஜனிதேனாபி, கரணே சாயம் ததியா, ஹேதும்ஹி வா. கஸ்மா ஏவம் தி³ட்டி²கோதி ஆஹ ‘யம் நிமித்தம் ஹி’ச்சாதி³. ஹிஸத்³தோ³ யஸ்மாத³த்தே². யஸ்ஸாதி புப்³ப³ஜஸ்ஸ, தேன அபச்சேன அபதனம் தத³பதனம் ததோ, இத³ம் வுத்தம் ஹோதி ‘‘தேன ப்³யவஹிதஜனிதேனாபி புமுனா புப்³ப³ஜோபி நரகம் ந பததி ஸோ புப்³ப³ஜஸ்ஸாப்ய பச்சம் ப⁴வதி யதா²வுத்தேன நிப்³ப³சனேனா’’தி. தஸ்மாச்சஸ்ஸ புப்³பே³ வுத்தயஸ்மாத்யனேனாபி⁴ஸம்ப³ந்தோ⁴ வேதி³தப்³போ³. உபபத்யந்தரமாஹ-‘உபசாரதோவே’ச்சாதி³. புப்³ப³ புப்³ப³பா⁴வே ஸதீதி புப்³ப³ஸ்ஸ புப்³ப³ஸ்ஸ விஜ்ஜமானத்தே ஸதி. ப்³யவஹிதேன ஜனிதே அபச்சேபி நிமித்தம் அபாயாபதகாரணபா⁴வோ அத்தி²யே வாதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. கேஸந்தி ஆஹ-‘புப்³பே³ஸந்தி புப்³ப³ஜானந்தி அத்தோ², கே நாதி ஆஹ- ‘பாரம்பரியேனா’தி. அபே⁴தோ³பசாரேனாதி புப்³ப³புப்³ப³பா⁴வே ஸதிச்சாதி³னா வுத்தனயேன ஜனகஸ்ஸ விய பாரம்பரியேனபுப்³பே³ஸம்பினிமித்ததா வதோ ஜனகஸதி³ஸத்தா ஜனகாவ நாம தே ஸியுந்தி ஏவமபே⁴தே³ன உபசரணதோ சிந்தனதோதி அத்தோ². உப⁴யதா²தி ஞாயேன உபசாரேனசாதி உப⁴யேன பகாரேன, ஏவமுப⁴யதா²பி மூலப்பகதியா பச்சேனாபி⁴ஸம்ப³ந்தா⁴ கத²மனந்தர [மனந்தராதி³ (போத்த²கே) (தத்த²) போத்த²கே] ஜனிதேனாபச்சேனாதி³புரிஸஸம்ப³ந்தோ⁴யேன ததோ ணாதி³ப்பச்சயோ ஸியாதி நாஸங்க்னீயம்.

ததோ சாதி மூலப்பகதிதோ ச, அபச்சஸாமஞ்ஞவசனிச்சா²யந்தி இத்தி² புன்னபும்ஸகத்தவிஸேஸோபக்³கா³ஹி அபச்சஸாமஞ்ஞஸ்ஸ வசனிச்சா²யம்.

ஏவம்மூலகதிதோ- பச்சஸாமஞ்ஞேன ணாதி³ப்பச்சயம் வவத்த²பேத்வா இதா³னி அபச்சாதி³தோபி ஹோதேவ ணாதி³ ஸாமஞ்ஞவிதா⁴னா. ஸோ ச ப³ஹுலாதி⁴காரதோ கு³ருஜனாயத்தத்தா தன்னியோகா³சரணேன பஸத்தே² யேவாபச்சே ப்³யவஹிதஜனிதேபி இத்தி²வஜ்ஜிதே ஸியாதி த³ஸ்ஸேதுமாஹ ‘நத்தாதீ³ஹி’ச்சாதி³. ஸதியேவ கு³ருஜனே ஸப்பதா⁴னபா⁴வேன குச்சி²தே-பச்சேது நத்தாதீ³வுத்தீஹி வஸிட்டா²தீ³ஹி ணாதி³ப்பச்சயோ ஹோதி வாஸிட்டோ²திஆதி³, இத்தி²யஞ்ச ந ஹோதி வாஸிட்டீ²திஆதி³.

அத்த²தோதி ஸாமத்தி²யதோ. அபச்சே விதீ⁴யமானோ பச்சயோ அபச்சவதா ஜாயமானோ தஸ்ஸாபச்சந்தி அத்தே² ஜாயதி. ஸோசாய மத்த²விஸேஸோ ச²(ட்டி²யந்த) தாபா⁴வே கத²ம் ஸியாதி இத³மேத்த² ஸாமத்தி²யம். அனந்தரே வாபச்சே புத்தே-பி⁴தே⁴ய்ய நத்தாதோ³ வாபச்சே-பி⁴தே⁴ய்யாதி ஸஸம்ப³ந்தோ⁴. குதோசி அபச்சவதா நத்தாதோ³ ஏவ. இத³ஞ்ச ஸப்³ப³ம்ப³ஹுலவசனேவ ஸம்பஜ்ஜதீதி ஆஹ- ‘ப³ஹுலாதி⁴காரா’தி. அபச்சேதி ஏகவசனேன நித்³தே³ஸே புமுனா நபும்ஸகேன கரியதி, தேனே கஸ்மிம் யேவாபச்சே ஸியா, ந ப³ஹூஸு வஸிட்ட²ஸ்ஸாபச்சானி வாஸிட்டா²னி, ந சித்தி² வாஸிட்டா²னி, ந சித்தி²யம் வாஸிட்டீ²த்யாஸங்கியாஹ-‘இத³ஞ்சே’ச்சாதி³. இத³ஞ்ச அபச்சவசனஞ்ச. இமினா சேத்த² ததா² நிஸ்ஸயகரணம் த³ஸ்ஸேதி. தஸ்ஸ வசனிச்சா²பா⁴வதோதி தஸ்ஸ லிங்க³வசனஸ்ஸ ஸுத்தே வத்துமிச்சா²யாபா⁴வதோதி அத்தோ².

கிம் பன காரணம் ஸுத்தே லிங்க³வசனாவசனிச்சா²யம் தஸ்ஸாப்பதா⁴னத்தா யேனகேனசி லிங்கா³தி³னா நித்³தே³ஸோ-வஸ்ஸம் கத்தப்³போ³தி நானந்தரியகத்தா தஸ்ஸேஹோபாதா³னம், யதா²த⁴ஞ்ஞத்தி²னோபலாலாதி³னோப்யப்பதா⁴னஸ்ஸோபாதா³னந்தி. ததோயேவாஹ-‘உபலக்கீ²யஸ்ஸேத்த² பதா⁴னத்தா’ச்சாதி³. இத்தி²புமத்தயுத்தஜஞ்ஞவிஸேஸோ உபலக்கீ²யோ, அபச்சேதீத³முபலக்க²ணம், ஸயந்தி யதா²வுத்தமுபலக்க²ணம் ஸயம். காரியப்படிபத்தியாதி புமே நபும்ஸகேபச்சே-பி⁴தே⁴ய்யே விதி⁴ ஹோதிச்சேவம் காரியப்படிபத்தியா வத்தும் ந இட்ட²ம்.

வசனந்தரேபி அஞ்ஞஸ்மிம் வசனே. ஆணீதி ணிப்பச்சயஸுத்தம் வத³தி. அகோ³த்தாதி³தோதி யோகோ³த்தஸ்ஸாதி³பூ⁴தோ ந ஹோதி, ததோ, தேனேவ ‘‘ஆணீ’’தி ஸுத்தே (4-5) வக்க²தி-‘அகாரந்தமத்ததோவாயம்ணின கோ³த்தாதி³பூ⁴ததோ’தி. வாக்யஸமாஸாபீதி யதா²ஸங்க்²யேனாஹ. தஸ்மிம் அத்தே²தி தஸ்மிம் வாக்யோபத³ஸ்ஸிதே அத்தே², தந்தி வாக்யம். ஸமாஸவுத்திஞ்ச நிவத்தேய்யுந்தி ஸம்ப³ந்தோ⁴.

ஸதிபனாதி வாகாரே ஸதி து அனிச்சத்தா ணப்பச்சயஸ்ஸ. ஸோபீதி ஸமாஸோபி, ஸமாஸோதிஆதி³னா பக்க²ந்தரமாஹ. தேன வாக்யஸிஜ்ஜ²னேன. பக்கே² வாக்யஸமாஸாபி ஸியுந்தி பக்கே² ஸமாஸவுத்தியா ஏவ பா³தி⁴தத்தா பக்க²ந்தரே ணாதி³வுத்தி ந பா³தீ⁴யதீதி வாக்யவுத்தியோபி ஸியுந்தி அத்தோ².

2. வச்சா²

வச்ச²கச்சாதி³னா கச்சாதி³க³ணம் த³ஸ்ஸேத்வா தஸ்ஸ விபா⁴கே³ன நிப்ப²த்திம் த³ஸ்ஸேதும் ‘வச்சா²தீ³ஹீ’திஆதி³மாஹ. ‘‘கண்ஹோ ப்³ராஹ்மணே’’தி க³ணஸுத்தம். தத்த² கண்ஹஸத்³தோ³ ப்³ராஹ்மணே வத்தமானோ ணானணாய நப்பச்சயே உப்பாத³யதீதி அத்தோ². ஏவமாதீ³ஹிச்சாதி³னா ஆகதிக³ணத்தமஸ்ஸ த³ஸ்ஸேதி. ‘‘கதாணியோவே’’தி க³ணஸுத்தம், தி³ச்சாதீ³ஸூதி யதோண்யோ தி³ஸ்ஸதி ‘‘ண்ய தி³ச்சாதீ³ஹீ’’தி (4-4), தே தி³ச்சாத³யோ, தேஸு பாடா²தி தம்ஸுத்தப்பதே³ஸே ‘‘கதா ணியோவே’’தி பாடா²பா⁴வேபி தி³ச்சா தீ³னமாகதிக³ணத்தா படி²தமேவ நாம தந்தி வுத்தம்.

ண்யேதி ண்யப்பச்சயே கதே. கோ³த்தாதி³ஸத்³தா³தி கோ³த்தே வம்ஸே ஆதி³பூ⁴தா ஸத்³தா³. வம்ஸோதி அன்வயோ. ஸோயேவ கா³வம் ஸஜாதி ஸாதா⁴ரணம் விஜாதிவினிவத்தனம் ஸகடாதி³வசனம் தாயதீதி கோ³த்தந்தி வுத்தம், தேனாஹ-‘கோ³த்தம் வம்ஸோ’தி. தஸ்ஸாதி கோ³த்தஸ்ஸ, தஸ்ஸாத³யோ கோ³த்தாத³யோதி ஸேஸோ. கேதே கோ³த்தாத³யோச்சாஹ- ‘ஸஞ்ஞாகாரினோ’ச்சாதி³. வச்சா²த³யோ நத்தாதி³னோ அபச்சஸ்ஸ அபச்சம் தத³பச்சாதி³ சாதி த³ஸ்ஸேதுமாஹ-‘நத்தாதி³னோ’ச்சாதி³.

3. கத்தி

க⁴பஸஞ்ஞந்தாவேத்த² பீ⁴ய்யோ கத்திகாத³யோதி க³ய்ஹந்தி. யதி³ பனேத்த² அஞ்ஞேபி க³ய்ஹந்தி, அத்தி² பண்ஹிஆத³யோ கேசியேவ கத்திகாதீ³ஸு அந்தோக³தா⁴ ஹோந்தீதி வத்துமாஹ- ‘ஏத்தா²’திஆதி³. வினதா ஸுபண்ணமாதா, தேஹீதி வித⁴வாதீ³ஹி. வித⁴வாதி³க³ணம் த³ஸ்ஸேதி ‘ப³ந்த⁴க’ச்சாதி³. விக³தோ த⁴வோ பதி அஸ்ஸாதி வித⁴வா, ப³ந்த⁴கீ அபி⁴ஸாரிணீ.

4. ண்யதி³

யஸ்ஸ ச சவக்³கோ³தி ஸம்ப³ந்தோ⁴, கேவலம் க³க்³க்³யோதி ஏத்தகமேவா த³ஸ்ஸேத்வா பரஸத்தா²க³தக³க்³கா³தி³க³ணேகதே³ஸபூ⁴தகுண்ட³னீஸத்³த³தோபி கோண்ட³ஞ்ஞோதி முதா³ஹரந்தோ ஸோ க³க்³கா³தி³க³ணோப்யத்ராப்⁴யுபக³தோதி விஞ்ஞாபேதி. தஸ்மா தஸ்மிம் க³க்³கா³தி³கேபி பரஸத்த²படி²தே யோயோ பயோகோ³ ஆக³மே தி³ஸ்ஸதி வச்சோ² அக்³கி³வேஸ்ஸோச்சாதி³. ஸோபீஹ வேதி³தப்³போ³தி த³ஸ்ஸேதுமாஹ-‘க³க்³கா³தி³’ச்சாதி³. க³க்³கா³தீ³தி க³க்³கா³தி³ அயம். கோ³த்தஸ்ஸ க³க்³க³வம்ஸஸ்ஸ ஆதி³பூ⁴தேன க³க்³கே³ன உபலக்கி²தோ க³ணோ கோ³த்தாதி³க³ணோ, தேன க³க்³கோ³ நாம கோசி, தஸ்ஸத்வபச்சம் க³க்³கீ³தி ப⁴வதி. பபுத்தாதோ³வாதி அவதா⁴ரணம் க³க்³க³ஸ்ஸாபச்சம் க³க்³கி³ச்சேவ யதா²ஸியாதி.

5. ஆணி

பகதஸ்ஸாதி ‘‘மாக³த⁴ம் ஸத்³த³லக்க²ண’’ந்தி வா ‘‘நாமஸ்மா’’தி வா பகதஸ்ஸ. ஆதி நாமவிஸேஸனேஸதி ‘‘விதி⁴ப்³பி³ஸேஸனந்தஸ்ஸா’’தி தத³ந்த விதி⁴னா அகாரந்தோ க³ய்ஹதீதி ஆஹ-‘விஸேஸனேன சா’திஆதி³. அனந்தரமபச்சந்தி ஸம்ப³ந்தோ⁴.

6. ராஜ

பச்சயந்தேனாதி ராஜஞ்ஞோதி பச்சயந்தேன. ராஜஞ்ஞோதீமஸ்ஸத்தோ² க²த்தியஜாதீதி, ராஜஞ்ஞஜாதீதி அத்தோ². ரஞ்ஞோ அபச்சம் ராஜாபச்சம்.

8. மனு

ஸமுதா³யேனாதி பச்சயந்தஸமுதா³யேன, ஜாதியந்தி மனுஸ்ஸஜாதியம். ஜாதிஸத்³தா³ஏதேதி இத³ம் மனுஸ்ஸோ மானுஸோதி ஏத்த² அபச்சத்தா²பா⁴வே ஹேதுவசனம். அபச்சத்தோ² ஏத்த² நத்தே²வாதி ச இத³ம் விஸும் மனுஸ்ஸமானுஸ ஸங்கா²தஸ்ஸ பச்சத்த²ஸ்ஸாபா⁴வத³ஸ்ஸனத்த²ம் வுத்தம். ணோவாதி மனுனோ அபச்சந்தி அத்தே²‘‘ணோ வாபச்சே’’தி (4-1) ணப்பச்சயோவ. ந ஜாதீதி ப்³யதிரேகமாஹ.

9. ஜன

ராஜஸம்ப³ந்தே⁴தி ரஞ்ஞேதி வுத்தராஜஸம்ப³ந்தே⁴. பஞ்சாலானம் க²த்தியானம் அபச்சம், பஞ்சாலானம் ஜனபதா³னம் ராஜாதி வா ஏவமேத்த² வி(பா⁴கோ³) வேதி³தப்³போ³ ஓக்காகானம் அபச்சம் ராஜா வா ஓக்காகோ.

11. ணரா

ஸாமஞ்ஞேன ரத்தஸத்³த³ஸ்ஸாத்த²மாஹ- ‘குங்குமாதி³னா’தி. அஞ்ஞதா² ‘ராகோ³ குஸும்பா⁴தீ³’தி வுத்தத்தா குஸும்பா⁴தி³னாதி (வுத்தம்) ஸியா, ரஞ்ஜி அய மத்தி² அபி⁴ஸங்கே³‘போ⁴ஜனே ரத்தோ’தி. அத்தி² வண்ணவிஸேஸே ‘ரத்தோகோ³’தி, லோஹிதோத்யத்தோ², அத்தி² ஸுக்கஸஜ வண்ணந்தராபாத³னே‘ரத்தோ படோ’தி. இஹ து ததியே-த்தே² வத்தமானோ க³ய்ஹதீதி வுத்தம்- ‘வண்ணந்தரமாபாதி³த’ந்தி. ராகா³தி.

அத்த²க்³க³ஹணந்தி அத்த²ப்பதா⁴னத்தா நித்³தே³ஸஸ்ஸ வுத்தம். தஞ்சாசரியான முபதே³ஸதோ அவிச்சி²ன்னா (சரிய) பாரம்பரியாவக³ம்யதே, ராகா³தி கஸாவ ஸங்கா²தஅத்த²னித்³தே³ஸோ. தேனாதி படஸ்ஸ ரத்தபா⁴வே ராக³ஸ்ஸ கரணனித்³தே³ஸோ, ரத்தந்தி பச்சயத்த²னித்³தே³ஸோ, பச்சயோ சாயம் கஸா வத்த²தோ ப⁴வத்யஸம்ப⁴வா, தேன ஸுத்தே ராகா³தி வுத்தேபி தப்³பா³சகா கஸாவஸத்³தா³தி விஞ்ஞாயதி, ராகா³தி பன தேனாதி ராக³ஸ்ஸேவ நித்³தி³ட்டே²பி தப்³பா⁴வேனா [தப்³பா³வகபா⁴வேனா-தி ப⁴விதப்³ப³ம்] த்தோ² நித்³தி³ட்டோ², தப்³பா³சகா ச ஹோந்தோ‘தேன ரத்த’ந்தி அத்தே² ஹோதீதி கஸாவேன ரத்தந்தி விஞ்ஞாயதீதி ராக³வாசினோ ததியந்தத்தம் ஸம்பஜ்ஜதி, தேன ‘ண ராகா³ தேன ரத்த’ந்தி வுத்தேபி லப்³ப⁴மானத்த²வஸேன வுத்தம்- ‘ராக³வாசிததியந்ததோ’தி. ஸுத்தே பன ராகே³ன ரத்தந்தேதஸ்மிம் அத்தே² ராகா³ ராக³வாசீஸத்³தா³ ததியந்தா ணப்பச்சயோ ஹோதீதி அத்தோ². அபி⁴தா⁴னதோதி உபசாரவஸேன கத²னதோ. வினாபி தேனாதி தம்பச்சயம் வினாபி.

12. நக்க²

ததியந்ததோ விஜ்ஜ²த்த²ம் தேனாதி அனுவத்ததேதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. ஸுத்தே அயமத்தோ² ‘‘இந்து³யுத்தேன நக்க²த்தேன லக்கி²தோ சே காலோ, ததா³ தேன லக்கி²தே காலேத்யஸ்மிம் அத்தே² ததியந்ததோ நக்க²த்தா ணோ ஹோதீ’’தி. ஸுத்தவிவரணே து தஞ்சேத்யாதி³கமதி⁴ப்பாயவஸேன வுத்தம். தேனாத்யனுவுத்தியா ததியந்ததோதி லப்³ப⁴தி நக்க²த்தேனாதி ஸுதத்தாதி, காலேதி பன அத்த²னித்³தே³ஸதோ ணப்பச்சயாதே⁴ய்யஸ்ஸ காலோ ஆதா⁴ரோதி விஞ்ஞாயதீதி ‘லக்கி²தே காலே’தி வுத்தம், விஸேஸ்ஸக³தவிப⁴த்தியா விசாரிதாய விஸேஸன க³தா ச (விசாரிதா) நாமாதி ஆஹ- ‘நக்க²த்தேனே’திச்சாதி³, இஹ கேசி க²ந்த⁴பஞ்சகஸங்கா²தம் கிரியாஸபா⁴வமிச்ச²ந்தி அனிச்சம், அபரே து த³ப்³ப³ஸபா⁴வம் நிச்சம். தஸ்ஸோ ப⁴யஸ்ஸபி காலஸ்ஸ சந்த³யுத்தேன பு²ஸ்ஸாதி³னா லக்கி²யபா⁴வா லக்க²ணே ததியா யுத்தந்தி வத்துமாஹ- ‘கிரியா ரூபோ காலோ’ச்சாதி³.

விஸேஸாவஸாயோதி காலஸ்ஸ விஸேஸாவதா⁴ரணத்த²மேவ ஹி ‘பு²ஸ்ஸீ ரத்தி’ச்சாதி³. லோகே பயுஜ்ஜதே. கு³ருனாதி ஏத்த² கு³ரு ஜீவோ, ந நக்க²த்தம், சந்த³யுத்ததா பனேத்த² அத்தி²… சந்த³யுத்தேன கு³ருனா ரத்தியா லக்கி²தத்தா. கத்திகாய லக்கி²தோ முஹுத்தோதி ஏத்த² சந்த³ம் வினா கத்திகாய து கேவலாய முஹுத்தோ காலோ லக்கி²தோ ‘கத்திகா முஹுத்தோ’தி. பு²ஸ்ஸேன லக்கி²தா அத்த²ஸித்³தீ⁴தி ஏத்த² பு²ஸ்ஸேனிந்து³யுத்தேன அத்த²ஸித்³தி⁴ லக்கி²தா ந காலோ பு²ஸ்ஸோதி. நக்க²த்தயுத்தஸ்ஸ காலஸ்ஸ ரத்யாதி³விஸேஸாபராமாஸேன நக்க²த்தவாசிதோ உப்பன்னஸ்ஸ பச்சயஸ்ஸ ஸுத்தந்தரேன லோபம் விதா⁴ய புன அஞ்ஞேன ஸுத்தேன யுத்தாதி தே³ஸவிதா⁴னேன ஸகலிங்க³ஸங்க்²யாயுத்தேஹி-ட்ட²மபி⁴தா⁴னம் பரேஹி, ததா³ஹ- ‘அஹோ ரத்தோ’ச்சாதி³.

ரத்யாதி³விஸேஸாபராமாஸேனாதி பு²ஸ்ஸீ ரத்தி பு²ஸ்ஸோ அஹோதி ஏவம் ரத்யாதி³விஸேஸஸ்ஸ அபராமாஸேன அஸம்மஸ்ஸேன அக்³க³ஹணேன. ஸகலிங்க³ஸங்க்²யாயுத்தேனாதி பு²ஸ்ஸகத்திகாதீ³னம் யம்யம் லிங்க³ம் யாயா ஸங்க்²யா, அத்தனியேஹி தேஹி தேஹி லிங்கே³ஹி தாஹிதாஹி ச ஸங்க்²யாஹி யுத்தேன நக்க²த்தஸத்³தே³ன. ந தது³பலக்கி²தோ காலோதி கத்திகா ஸத்³தோ³ப³ஹுவசனந்தோ ப³ஹுதாரகத்தா கத்திகாய, தாயகத்திகாய லக்கி²தோகாலோபரேஹிவிய ந கதீ²யதீதி அத்தோ². அத² தது³பலக்கி²தஸ்ஸகாலஸ்ஸேவகத்திகாஸத்³தே³னாபி⁴தா⁴னே கோ தோ³ஸோ யே நேவமுச்சதேச்சாஹ- ‘அஜ்ஜேதி’ச்சாதி³. இமினா ச பரமதே தோ³ஸோ உப்³பா⁴விதோ, தத³த்த²த்தே ஸதீதி தது³பலக்கி²தகாலத்த²த்தே ஸதி.

ஸத்தமீ ஸியாதி நக்க²த்தஸத்³தா³ தத்³தி⁴தலோபந்தா பு²ஸ்ஸேன பாயஸம் பு⁴ஞ்ஜேய்ய, பு²ஸ்ஸே பாயஸம் பு⁴ஞ்ஜேய்யா’த்யாதோ³ ஆதே⁴ய்யந்தராபேக்கா² ஸியா ஸத்தமீ, யா ஸுத்தந்தரேன விதீ⁴யதி பாணினீயேஹி, ததோ ‘அஜ்ஜகத்திகா’தேத்தா²ப்யாதே⁴ய்யந்தராபேக்கா² ஸத்தமீ ஸியா லோபந்தத்தா ‘அஜ்ஜகத்திகாஸூ’தி, ந பட²மா. பட²மாயேவ பனாயம் பயோகோ³ ‘அஜ்ஜகத்திகா,தி. அஜ்ஜேத்யதி⁴கரணப்பதா⁴னோ அஹோரத்தகாலவாசீ ஸத்³தோ³, கத்திகாஸத்³தோ³பி தத்³தி⁴தலோபேன தக்காலாபி⁴தா⁴யகோ, ததோ யேவஉபி⁴ன்னம்பிஸாமானாதி⁴கரண்யா கத்திகாயோப்யதி⁴கரணம் ஸம்பஜ்ஜந்தே, தஞ்ச ந வினாதே⁴ய்யேன ஹோதீத்யாதே⁴ய்யந்தராபேக்கா²யம் தேஸு ஸத்தமீயேவ ஸியா, ந பட²மா (உப) பஜ்ஜேய்யாத்யதி⁴ப்பாயோ. அத்தனோதா³னி த³ஸ்ஸனே ஸத்தமியா அப்பஸங்க³ம் பட²மாயேவோபபத்திம் த³ஸ்ஸேதுமாஹ- ‘சந்தே³ பனூபசாரேனே’ச்சாதி³, நாதே⁴ய்யந்தராபேக்கா²ச்சனேன ஸத்தமியா அப்பஸங்க³மாஹ. ஏவஞ்சரஹி வசனமந்தரேன பரேஸம் விய ஸத்தமீவிதா⁴யகம் கத²ம் கத்திகாய ஜாதோச்சாஸங்கிய தம்படிபாதே³துமாஹ- ‘கத்திகாய ஜாதோ’ச்சாதி³. ப³ஹுவசனந்தத்தேபி கத்திகாய ஜாதியமேக வசனந்தம். பகாரந்தரமாஹ- ‘லோபோதி’ச்சாதி³. லோபேனாதி கத்திகாஹி இந்து³யுத்தாஹி லக்கி²தோ காலோதி விக்³க³ய்ஹ கதணப்பச்சயஸ்ஸ லோபேன.

13. ஸாஸ்ஸ

ஸேதி பட²மந்தாதி ஸாதி நித்³தி³ட்ட²பட²மந்தா, யம் பட²மந்தந்தி ஸாசேதி த³ஸ்ஸிதம் பட²மந்தமாஹ. பட²மந்தஸ்ஸ தே³வதாபுண்ணமாஸித்தபா⁴வதோ தத³த்த²மபே⁴தே³னாஹ- ‘ஸா’தி. கா ஸா தே³வதாச்சாஹ- ‘லோகப்பஸித்³தா⁴யேவ தே³வதா’தி. யாக³ஸம்பதா³னம்பி லோகே தே³வதாதி பஸித்³த⁴ந்தி யாக³ஸ்ஸ யஜிதப்³ப³ஸ்ஸ புரோடா³ஸாதி³னோ ஸம்பதா³னம்பி படிக்³கா³ஹகோ பிந்தா³தி³ லோகே தே³ய்யஸ்ஸ புரோடா³ஸாதி³னோ தே³வதா ஸாமீதி பஸித்³த⁴ந்த்யத்தோ², இந்தோ³ தே³வதா அஸ்ஸ இந்த³ம், ஆதி³ச்சோ தே³வதா அஸ்ஸ ஆதி³ச்சம், ஹவி புரோடா³ஸாதி³ யாக³த³ப்³ப³ம்.

மந்ததோ²மனீயம்பி தே³வதாதி பஸித்³த⁴ந்தி யேன மந்தே²ன யோ தூ²யதே ஸோ தஸ்ஸ மந்தஸ்ஸ தே³வதா ஸாமீதி லோகே பஸித்³த⁴ந்த்யத்தோ² மஹிந்தோ³ யமோ வருணோ தே³வதா அஸ்ஸாதி விக்³க³ஹோ. வுத்தனய மேவாதி ‘‘நக்க²த்தேனிந்து³யுத்தேன காலே’’தி ஸுத்தே வுத்தனயமேவ. ஜாத்யேகவசனம் மகா⁴யாதி, தாரகரூபானம்பன ப³ஹுத்தா மகா⁴ஸத்³தோ³ ப³ஹுவசனந்தோ. பாணினீயா ‘‘ஸாஸ்மிம் புண்ணமாஸீதி ஸஞ்ஞாய’’ந்தி (4-2-21) ஸுத்தயித்வா பு²ஸ்ஸீ புண்ணமாஸீ அஸ்மிம் பு²ஸ்ஸோ மாஸோ பு²ஸ்ஸோ அத்³த⁴மாஸோ பு²ஸ்ஸோ ஸம்வச்ச²ரோதி ஸஞ்ஞாயம் படிபாதே³ந்தி, தேன தேஸம் பு²ஸ்ஸீ புண்ணமாஸீ அஸ்மிம் பஞ்சத³ஸரத்தேதி ஏத்த² ச ப⁴தகமாஸே ச தத்³தி⁴தோ ந ப⁴வதி. இத⁴ பன ‘ஸஞ்ஞாய’ந்தி வசனாபா⁴வே ப⁴தகமாஸேபி ச²ட்ட்²யத்தே² ப⁴வதீத்யாஸங்க விரசயதி ‘ப⁴தகமாஸேபி’ச்சாதி³. புண்ணோ மா இச்சத்ர மாஸத்³தோ³ சந்த³பரியாயோதி ஆஹ- ‘மாஸத்³தே³னே’ச்சாதி³. புண்ணோ மா அஸ்ஸந்தி நிப்³ப³சனாதி ஏத்த² புண்ணமாஸீஸத்³த³ஸ்ஸ புண்ணோ மா அஸ்ஸந்தி நீஹரித்வா வசனாதி அத்தோ². வுத்தியா அத்த²ஸ்ஸ பு²டீகரணாய வுத்தம்- ‘ஸோ புண்ணோ திஆதி³. தஸ்ஸந்தி புண்ணமாஸியம். ஸாபுண்ணமாஸீ, ப⁴தகஸ்ஸ ப⁴தியா கம்மகாரகஸ்ஸ யோ திம்ஸதி ரத்தோ மாஸோ பரிப்³ப³யனியமிதோ, தஸ்ஸ ஸம்ப³ந்தி⁴னீ நேதி ஸம்ப³ந்தோ⁴.

யஸ்ஸஞ்சதிதீ²யந்தி அனியமேன படிபதா³தி³மாஹ. அதோஏவ ச நிபாதனாதி இமஸ்மாவ நிபாதனா, தேனேவாஹ- ‘ஸுத்தே வசனமேவ நிபாதன’ந்தி. மாஸஸுதியாச்சாதோ³ ஸாதி⁴ப்பாயமத்த²ம் விவரதி ‘யதி³பி’ச்சாதி³னா. அஸ்ஸாதி ஸாமஞ்ஞவசனேபி ‘ஸாஸ்ஸ தே³வதா புண்ணமாஸீ’தி ஸுத்தே அஸ்ஸாதி அவிஸேஸவசனேபி ஸோயேவ புண்ணமாஸீஸத்³தே³ ஸூயமானோ மாஸோயேவ ச²ட்ட்²யத்தோ² விஞ்ஞாயதீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴.

பஞ்சத³ஸரத்தாதோ³தி பரேஸம் ஸஞ்ஞாக³ஹணேன நிவத்திதபஞ்சத³ஸரத்தாதோ³. அத² அத்³த⁴மாஸஸம்வச்ச²ரானம்பி உதா³ஹரணத்தே நோபஞ்ஞாஸோ கஸ்மா ந கதோச்சாஹ- ‘அத்³த⁴மாஸஸம்வச்ச²ரான’மிச்சாதி³. ஏவம்மஞ்ஞதே ‘‘அத்³த⁴மாஸஸம்வச்ச²ரானம் ந பச்சயேனோஜுகமபி⁴தா⁴னமபி து ஸம்வச்ச²ரேபி பு²ஸ்ஸாதி³மாஸஸம்ப⁴வாஸ்மிம் ஸம்வச்ச²ரே பு²ஸ்ஸேன மாஸேன ஸம்ப³ந்தா⁴ பு²ஸ்ஸோத்யுபசாரீயதே, யதா² ச பு²ஸ்ஸாதி³மாஸஸ்ஸ ஸம்ப³ந்தீ⁴ அத்³த⁴மாஸோ பு²ஸ்ஸோ அத்³த⁴மாஸோத்யுபசாரீயதே, ந பனோஜுகந்தி தேஸமுதா³ஹரணத்தே நானுபாதா³ன’’ந்தி.

14. தம

நாகட்³ட⁴னத்தோ²தி ணஸ்ஸாகட்³ட⁴னத்தோ² ந ஹோதி. யத்³யாகட்³ட⁴னத்தோ² அஸ்ஸ, ததா³ சானுகட்³டி⁴தம் நோத்தரத்ரானுகட்³டே⁴ய்யாதி மஞ்ஞதே, கோசியேவ ஹோதீதி ஹோந்தீதி இதோ பி⁴ந்தி³த்வா ஆனேதப்³ப³ம். ததா³ தே³ஸஸ்ஸாதி இமினா ‘‘ததா³தே³ஸா தக்³க³ஹணேன க³ய்ஹந்தீ’’தி பரிபா⁴ஸமுபலக்கே²தி. கதயாதே³ஸஸ்ஸாபீதி கதோ யாதே³ஸோ யஸ்ஸ தஸ்ஸ கதயாதே³ஸஸ்ஸாபீதி. இகாரஸ்ஸாதி யாதே³ஸதோ புப்³பே³ இகாரஸ்ஸ, இமினா சாதே³ஸாதே³ஸீனமபே⁴தோ³ த³ஸ்ஸிதோ. தஸத்³தே³ நேகேனாபி பச்சேகாபி⁴ஸம்ப³ந்தே⁴ ஸித்³தே⁴தி ஏவமஞ்ஞதே- ‘‘யதா²’தேன கதம்கீத’ (4-29) ந்த்யாதி³ஸுத்தே ஏகோவ தஸத்³தோ³ ப³ஹூஹி பச்சயத்தேஹி ஸம்ப³ஜ்ஜ²தே, ததி²ஹாபி ஏகமேவ தஸத்³த³க்³க³ஹணம் ‘தமதீ⁴தே தம்ஜானாதீ’தி பச்சேகமபி⁴ஸம்ப³ஜ்ஜ²தே, தஸ்மா கிமேதத³த்தே²ன த்³விதக்³க³ஹணேனே’’தி. த்³விதக்³க³ஹணே பயோஜனத்தயம் வுத்தம், தத்த² பட²மம் த³ஸ்ஸேந்தோ ஜானனிச்சாதி³னாதி⁴ப்பாயமாவீகத்வா த்³விதக்³க³ஹணமிச்சாதி³னா பத³த்த²மாஹ.

தத்த²-‘யோ யமதீ⁴தே ஜானாதி சா’தி இமினா த்³விதக்³க³ஹணாபா⁴வே பச்சயத்தா²வயவஸ்ஸ ஸமுச்சயப்பஸங்க³மாஹ. ஸமுச்சயே ஸதி(யோ) யமதீ⁴தே ஜானாதி ச, தத்தே²வ ஸியா, யோ பனாதீ⁴தே கேவலம், ந (ஜானாதி) தத்த² ந ஸியாதி போ³த⁴யிதும் ப்³யபி⁴சாரமாஹ‘ந பச்சேகாதி ஸம்ப³ந்தே⁴னே’தி. யதா² ‘‘தேன கத²ம் கீத’’மிச்சாதோ³ ‘‘தேன ஜிதம் ஜயதி’’ச்சாதி³ பச்சேகஸம்ப³ந்தே⁴ன ப⁴வதி ஏவம்மாவிஞ்ஞாயீதி யதே²ச்சாதி³ கஸ்ஸாத்தோ². ‘தேன கதம் கீத’’மிச்சாதீ³ஹி அவத்வா ‘‘தேன ஜிதம் ஜயதி’’ச்சாதி³ஸுத்தேகதே³ஸவசனமத்த²ப்³யத்தி ததா² வுத்தே ஹோதீதி வுத்தம், தேன ஜிதமிச்சாதோ³ ஜயனாதி³கா கிரியானே கத³ப்³ப³ஸமவாயித்தேன பஸித்³தா⁴தி யுத்தோ தத்த² பச்சேகாபி⁴ஸம்ப³ந்தோ⁴, நேவமஜ்ஜே²ன வேத³னா ப்யேகத³ப்³ப³ஸமவாயித்தாபி⁴ய்யோத்யதி⁴ப்பாயோ.

இதா³னி து³தியம் த³ஸ்ஸேதி ‘ஜானன’மிச்சாதி³, நிமித்த மிட்டா²னிட்ட²போ³த⁴காரணம் முஹுத்தோ கத்திகாதி³, உப்பாதோ இட்டா²னிட்ட²ஸூசகம் பத²விஸமுத்³தா³தீ³னம் ஸபா⁴வபரிச்சாகே³னாஞ்ஞதத்தக³மனம். ஜானனஸாமஞ்ஞேதி நிமித்தாதீ³னம் ஜானன ஸாமஞ்ஞே. ‘யதா²வுத்தஜானனஸ்ஸ அஜ்ஜே²ன விஸயத்தே ஹேதுமாஹ- ‘தம் ஜானாதீதி தஸத்³தே³ன அதீ⁴யமானபராமஸதோ’தி. ததியம் த³ஸ்ஸேதி ‘யதோ சே’ச்சாதி³னா. யதோ ச உப்பன்னேன விதி⁴னா அஜ்ஜே²ன ஞாது அபி⁴தா⁴னம்பஸித்³த⁴ந்தி ஸம்ப³ந்தோ⁴, போத்த²கேஸு பன அஜ்ஜே²துஞாதூஸுதி பாடோ² தி³ஸ்ஸதி, ஏத்தா²யமதி⁴ப்பாயோ ‘‘கத்த²சி பஸித்³தி⁴விஸயோ ஹோதி தஸத்³தோ³, ததா² ச வுத்தம் ஸுபோ³தா⁴லங்காரடீகாயம் பக்கந்தவிஸயோ ததா² பஸித்³த⁴விஸயோ அனுபூ⁴தவிஸயோ ச தம்ஸத்³தோ³ யம் ஸத்³த³ம் நா பேக்க²தே’தி, தஸ்மா பஸித்³தி⁴விஸயேன தஸத்³தே³ன புத²கே³வ பஸித்³தி⁴யா உபஸங்க³ஹத்த²ம் த்³விதக்³க³ஹணம் கத்தப்³ப³’’ந்தி. அத்த²த்தயே வத்தமானஸ்ஸ து தஸத்³த³ஸ்ஸ ஸவிஸயோ விஸேஸோ ததோவாத்தி²கேஹி வேதி³தப்³போ³.

15. தஸ்ஸ

விஸயஸத்³தோ³ கா³மஸமுதா³யேபி வத்ததே, கா³மஸமுதா³யோ ச நாம தே³ஸோயேவ, தேனாஹ விஸயோபி கா³மஸமுதா³யத்தா தே³ஸோயேவா’தி, இமினா விஸயதே³ஸஸத்³தா³னம் ஸமானாதி⁴கரணத்தமாஹ. வஸாதி தே³ஸவாஸினோ வஸாதயோ, அனுவாகோ க³ந்த²விஸேஸோ.

16. நிவா

தன்னாமேச்சாதி³னா ந கேவலம் நிவாஸேயேவ, அத²கோ² வக்க²மானேஸு பீதி த³ஸ்ஸேதி. பச்சயந்தம் ஸேப்³பா³தி³. தே³ஸனாமம்ப⁴வதி சதூஸு அத்தே²ஸூதி விஞ்ஞாயதி, தேனாஹ-‘நிவாஸாதோ³ விதீ⁴’தி. நிவாஸாதோ³தி நிவாஸ அதூ³ரப⁴வனிப்³ப³த்தஅத்தி²அத்தே²ஸு. ஸம்ஹிதனாமம் நாம லோகியஸத்³த³வோ ஹாராப்பஸங்க³மஞ்ஞஸத்³த³வோஹாரேனுபாத்தனாமம்.

17. அதூ³

நக³ரம்பி தே³ஸோயேவாதி ஆஹ- ‘அதூ³ரப⁴வ’ந்தி.

18. தேன

யதா²யோக³த்தோ²தி வுத்தியம் வுத்தயதா²யோக³ஸத்³த³ஸ்ஸ அத்தோ².

19. தமி

பச்சயந்தனாமேதி பச்சயந்தனாமம் யஸ்ஸ ஸத்தம்யத்த²பூ⁴தஸ்ஸ தே³ஸஸ்ஸ ஹஸ்மிந்தி அத்தோ², நாஞ்ஞஸ்ஸேதி பூ⁴மாதி³விஸிட்ட²த்த²யுத்ததோ அஞ்ஞஸ்ஸ பச்சயந்தனாமம் ந ஹோதீதி அத்தோ². ப³த³ரா ப³ப்³ப³ஜா அஸ்மிம் தே³ஸே ஸந்தீதி விக்³க³ஹோ.

21. அஜ்ஜா

ஹீய்யத்தனோதி ‘‘ஸரம்ஹா த்³வே’’தி (134) த்³வித்தம்.

23. அமா

அமாஸஹ ப⁴வோ அமச்சோ.

24. மஜ்ஜா²

மஜ்ஜே² ப⁴வோ மஜ்ஜி²மோ, அந்தே ப⁴வோ அந்திமோ இச்சாதி³.

25. கண

மக³தே⁴ஸு அரஞ்ஞே க³ங்கா³யம் பப்³ப³தே வனே குலே பா³ராணஸியம் சம்பாயம் மிதி²லாயம் ஸம்ப⁴வோதி விக்³க³ஹோ. ‘‘தி³ஸ்ஸந்தஞ்ஞேபி பச்சயா’’தி (4-120) ஏய்யகோதி ஸேஸோ. பச்சயந்தரத³ஸ்ஸனே ஸதி இமினாவ ஸுத்தேன இதோ அஞ்ஞத்ராபி பச்சயந்தரானி ஹோந்தீதி ஸேஸோ, கா³மே ப⁴வோ உத³ரே ப⁴வோ பஞ்சாலேஸு ப⁴வோ போ³தி⁴பக்கே² ப⁴வோதி விக்³க³ஹோ.

26. ணிகோ

ஸரதே³ ப⁴வோ, ப⁴வா வாதி விக்³க³ஹோ.

27. தமஸ்ஸ

ஸிப்பஸத்³த³த்த²மாஹ-‘லோஸல்ல’ந்தி. தமேவ ப்³யஞ்ஜயதி ‘கிரியே’ச்சாதி³னா, கரணம் கிரியா வாத³னாதி³கஸ்ஸ அப்⁴யாஸோ, ஸோ புப்³போ³ யஸ்ஸாதி ஸமாஸோ, வீணாதி³ஸத்³தே³ஹி கிமுச்சதேச்சாஹ- ‘வீணாதி³’ச்சாதி³, த³ப்³ப³ம் தம்தம்ஸமுதா³யரூபம். ஸிப்பஞ்சாதி வத்வா தத³த்த²ம் விபா⁴வேதி ‘கிரியா விஸேஸோ’தி. வாத³னாதி³கிரியாய விஸிட்டோ² ஜானனகிரியாவிஸேஸோதி அத்தோ², இமினா வீணாதி³ஸத்³தா³ த³ப்³ப³த்த²வுத்தினோ வாத³னாதி³கிரியம் கிரியா விஸேஸஞ்ச ஸிப்பமுபசாரேன வத³ந்தீதி தீ³பேதி. இதிஸத்³தோ³ ஹேதும்ஹி. ஸாயேவேதி அப்⁴யாஸிதப்³பா³ ஜானனகிரியாவிஸேஸஸ்ஸ புப்³ப³பூ⁴தா வாத³னகிரியா, விஸேஸேதும் யுத்தா வீணாதி³ஸத்³தே³னாதி அதி⁴ப்பாயோ.

யுத்ததா சேத்த²… வீணாதி³வாத³னவஸேன ஸிப்பஸ்ஸ க³ஹேதப்³ப³பா⁴வதோ, கத²ம் வீணாதி³ஸத்³தே³ஹி த³ப்³ப³வுத்தீதி வாத³னா வுச்சதீதி ஆஹ- ‘வீணாதி³ விஸயத்தா’தி, வாத³னவுத்திவீணாதி³ஸத்³தா³னம் ஸிப்பவுத்தித்தம் யதா²வுத்தஸ்ஸோ பமாவஸேன வத்துமாஹ- ‘யதே²’ச்சாதி³. வீணாதி³வாத³னந்தி யதே²தி ஸம்ப³ந்தோ⁴. வுத்தமேவ பு²டயந்தோ வுத்திக³ந்த²ஸ்ஸ முக²ம் விவரீயதி ‘கிரியே’ச்சாதி³னா. கிரியாத்யாஸபுப்³ப³கம் ஞாணக்க²மம் கோஸல்லம் வாத³னகிரியா விஸயத்தா வீணாவாத³னமிச்சனேன கிரியாஸத்³தே³ன வுச்சதீத்யத்தோ². முத³ங்க³ம் முத³ங்க³வாத³னம் ஸிப்பமஸ்ஸ, வம்ஸோ ஸிப்பமஸ்ஸாதி விக்³க³ஹோ. ஸீலமத்³த³ப்³ப³ம் கத²ம் பம்ஸுகூலாதி³(நோ) ஸீலத்த²ஸமானாதி⁴கரணத்தேனாபி⁴தா⁴னந்த்யாஹ- ‘பம்ஸுகூலாதி³தா⁴ரண’மிச்சாதி³. தஞ்ச ஸீலந்தி ஸம்ப³ந்தோ⁴.

அப்பிச்ச²தாயாதி பச்சயப்பிச்ச²தாய. ஸந்துட்டி²தாயாதி சதூஸு பச்சயேஸு த்³வாத³ஸவித⁴ஸந்துட்டி²யா. அனுவிதீ⁴யமானம் கரீயமானம். ப²லனிரபேக்க²ந்தி இமினா இத⁴ லோகே சீவராதி³ஹேது பணிதா⁴ய பம்ஸுகூல தா⁴ரணாதி³ம் படிக்கி²பதி, ஸீலம் தப்பரபா⁴வேன ஸேவனா. இத³ம் வுத்தம் ஹோதி ‘‘பம்ஸுகூலாதி³தா⁴ரணம் பம்ஸுகூலாதி³விஸயந்தி பம்ஸுகூலாதி³ஸத்³தே³னோபசாரேனாபி⁴தீ⁴யதே, ஸீலம் பம்ஸுகூலதா⁴ரணவிஸயந்தி பம்ஸுகூலாதி³ ஸத்³தே³னோபசாரேனோச்சதீ’’தி. திசீவரம் ஸீலமஸ்ஸாதி விக்³க³ஹோ தேஸம் கு³ளோ பண்யமஸ்ஸாதி விக்³க³ஹோ தோமரம், முக்³க³ரோ பஹரணமஸ்ஸாதி விக்³க³ஹோ, உபதீ⁴யத்யுபரிஆதீ⁴யதீதி ரத²ங்க³ம் வுச்சதி. காமக்க²ந்த⁴கிலேஸாபி⁴ஸங்கா²ரா வா உபதி⁴ உபத³தா⁴தி ஸுக²ம் து³க்க²ம்வாதி கத்வா.

28. தம்ஹந்தி

ப³ஹும்ஹி பூ⁴தானக³தேஸுபி பச்சயபா⁴வே காரணமாஹ-‘ஸங்க்²யாகாலானமவிவச்சி²தத்தா’தி, ஸுத்தே வுத்தாய ஏகஸங்க்²யாய வுத்தமானகா லஸ்ஸேவ ச வத்துமனிச்சி²தத்தாதி அத்தோ².

தது³பாதா³னந்தூதி தேஸமேகவசனாதீ³னமுபாதா³னந்து. தம் நானந்தரீய கத்தாதி உபலக்க²ணவஸேன தேஸம் வசனகாலந்தரானமவினாபா⁴வித்தாதி அதி⁴ப்பாயோ. ஹந்திச்சாதி³த்யாத்³யந்தஸ்ஸ கிரியாப்பதா⁴னத்தே கத²ம் ணாதீ³னம் தத³த்தே² ஜாயமானானம் ஸாத⁴னப்பதா⁴னத்த மிச்சத்ர ஹேதுமாஹ ‘ஸபா⁴வதோ’தி. மீனே ஹந்தீதி மேனிகோ. அஜிவ்ஹா அனிமிஸா ச மச்சா², தி³ட்டோ²வ ஸந்தி³ட்ட²ந்தி இமினா ஸம்ஸத்³த³ஸ்ஸ விஸும் அத்த²பா⁴வம் த³ஸ்ஸேதி. லோகுத்தரத⁴ம்மோதி நவவிதோ⁴ லோகுத்தரத⁴ம்மோ, ப²லத⁴ம்மோபி ஹேட்டி²மோ ஸகதா³கா³மிவிபஸ்ஸனாதீ³னம் பச்சயபா⁴வேன உபரிமக்³கா³தி⁴க³மஸ்ஸ உபனிஸ்ஸயபா⁴வதோ பரியாயதோ தி³ஸ்ஸமானோவ வட்டப⁴யம் நிவத்தேதி, பா⁴வனாபி⁴ஸமயவஸேன மக்³க³த⁴ம்மோ ஸச்சி²கிரியாபி⁴ஸமயவஸேன நிப்³பா³னத⁴ம்மோ.

வட்டப⁴யந்தி கம்மகிலேஸவிபாகஸங்கா²தம் திவித⁴வட்டப⁴யம். விதா⁴ன வசனந்தி அப்பத்தே-த்தே² நியோக³ஸங்கா²தவிதி⁴னோ பகாஸதம் ஏஹிபஸ்ஸ வசனம். பரிஸுத்³த⁴த்தாதி கிலேஸமலவிரஹேன ஸப்³ப³தா² விஸுத்³த⁴த்தா. அமனுஞ்ஞம்பி கதா³சி ஸப்பயோஜனம் யதா²ஸபா⁴வப்பகாஸனேன த³ஸ்ஸேதப்³ப³ம் ப⁴வேய்யாதி தத³பா⁴வம் த³ஸ்ஸேதி. தேனாஹ ‘விஜ்ஜமானம்பி சே’ச்சாதி³. நனு ச ஏஹிபஸ்ஸாதி த்யாத்³யந்தா, தஸ்மா நேதேதி பச்சயோ பப்போதி, ததா²ஹி பாடிபதி³கதோ பச்சயவிதா⁴னம்படிபாதி³தம், ந த்யாத்³யந்ததோ நாபி வாக்யதோ, தஸ்மா கத²மேஹிபஸ்ஸிகோதி ஹோதீதி ஆஹ-‘ஏஹிபஸ்ஸஸத்³தோ³சாய’மிச்சாதி³. பத³ஸமுதா³யஸ்ஸானுகரணோதி பத³ஸமூஹஸ்ஸ அனுகரணபூ⁴தோ ஏகோ ஏஹிபஸ்ஸஸத்³தோ³. அத²வா ஏஹி ஆக³ச்ச² இமம் த⁴ம்மம் பஸ்ஸாதி யோ அப்பத்தே-த்தே² நியோக³ஸங்கா²தோ விதி⁴, தப்³பா³சகோ யன்னிபாதோ ஏஹிபஸ்ஸாதி, ஏஹிபஸ்ஸவிதி⁴ம் அரஹதீதி ஏஹிபஸ்ஸிகோ, அத²வா ஏஹிச்சேவ நிபாதோ, த³ஸ்ஸனம் ஞாபனம் பஸ்ஸோ, ஏஹீதி பஸ்ஸோ ஞாபனம் ஏஹிபஸ்ஸோ, ஏஹிபஸ்ஸம் அரஹதீதி ஏஹிபஸ்ஸிகோ.

29. தேன

ஏகீபா⁴வோதி முக்³கே³ஹி ஸம்ஸட்டா²னம் மாஸானமிவ மிஸ்ஸீபா⁴வோ. ஏஸோதி ஸம்ஸக்³கோ³, உக்கம்ஸேனாதி உக்கம்ஸாதா⁴னேன [உத்கம்ஸஸாத⁴னேன (போத்த²கே)] ச ப⁴விதப்³ப³ந்தி ஸம்ப³ந்தோ⁴. ஸம்ஸக்³க³உக்கம்ஸானம் ஸஹபா⁴வஸ்ஸ அனேகந்தி கத்தே காரணமாஹ- ‘அஸுசித³ப்³பே³’ச்சாதி³னா. ப்³யதிரேகமாஹ- ‘நுக்கம்ஸோ’தி யத்த² ஸம்ஸக்³க³ரஹிதம் கேவலமபி⁴ஸங்க²த்தமத்தி², தத்த² பச்சயமுதா³ஹரணேன த³ஸ்ஸேத்வா விஜ்ஜாய ஸஹ ஸம்ஸக்³க³ஸ்ஸாவிஜ்ஜமானத்தே காரணம் வத³தி ‘ரூபீ த⁴ம்மத்தா’திஆதி³. ரூபம் பூ⁴தோபாதா³யபே⁴த³மஸ்ஸ அத்தீ²தி ரூபீ, க⁴தாதி³ ஸம்ஸட்ட²ம் ப⁴த்தாதி³. தஸ்ஸ த⁴ம்மோ ஸபா⁴வோ ஸம்ஸக்³கோ³, தஸ்ஸ பா⁴வோ தத்தம், தஸ்மா, தஸ்ஸாதி ஸம்ஸக்³க³ஸ்ஸ, விஜ்ஜாத்வரூபீ… யதா²வுத்த ரூபஸபா⁴வாபா⁴வா, தேனாஹ- ‘விஜ்ஜாய ச அரூபித்தா’தி சரஇச்சந்தா⁴துயேவ சரதி.

வாசஸிகம் மானஸிகந்தி ‘‘மனாதீ³னம் ஸக, யம்கிஞ்சீதி ஸதாதி³கம் யம்கிஞ்சி. பா³ஹுலகேனேவேத்தா²வதா⁴ரணம் லப்³ப⁴தீதி வுத்தம்- ‘ததோ வா’தி, தே³வத³த்தேன கீதோதி ஸோ அத்தோ² தத³த்தோ², தஸ்ஸ அப்பதீதி அபி⁴தா⁴னஸத்திவேகல்லேன வுத்தியமனவக³மோ, தே³வத³த்திகோதி ஹி வுத்தே தே³வத³த்தேன கீதோத்யயமத்தோ² நப்பதீயதே… தாதி³ஸ ஸத்³த³ஸத்திவேகல்லேன தத³த்த²ஸ்ஸானமிதீ⁴யமானத்தா, அவக³மோ ச நாம ஸதி ஸாமத்தி²யே ஸியாதி இமமத்த²ம் ஸங்கே²பதோ த³ஸ்ஸேதுமாஹ- ‘தத³த்தா²ப்பதீதியா’திஆதி³.

அபி⁴தா⁴னலக்க²ணத்தந்தி அபி⁴தா⁴னம் ஸதி ஸாமத்தி²யே வாக்யே வசனீயஸ்ஸாத்த²ஸ்ஸ வுத்தியா கத²னம் லக்க²ணம் ஸபா⁴வோ யேஸந்தே அபி⁴தா⁴னலக்க²ணா, தேஸம் பா⁴வோ தத்தம், தப்³பா³தி³ஸமாப்யேவமேவ த³ட்ட²ப்³பா³. மரிசேன அபி⁴ஸங்க²தம் ஸம்ஸட்ட²ம் வாதி, ஸலாகாய ஜிதந்தி விக்³க³ஹோ.

30. தஸ்ஸ

யோ ‘‘தி³ஸ்ஸந்தஞ்ஞேபி பச்சயா’’தி (4-120)

34. ணோ

பவுத்தேபீதி கச்சாயனேன பவுத்தந்தி அத்தே² ‘‘அஞ்ஞஸ்மிம்’’திஸ்மிம்ணோ ஹோதேவாதி அதி⁴ப்பாயோ.

35. க³வா

து³னோ ருக்க²ஸ்ஸ.

38. மாதா

மாதாபிதுன்னம் மாதாபிதரோதி மாதுயா மாதாபிதரோ பிதுஸ்ஸ மாதாபிதரோ, ந ஏகமேகதோ த்³வீஸூதி ஏகதோ ஏகதோ வுத்தனயேன த்³வீஸுத்³வீஸு அத்தே²ஸு ந ப⁴வதீதி அத்தோ².

39. ஹிதே

மாது ஹிதோ, பிது ஹிதோதி விக்³க³ஹோ.

40. நிந்த³

ஸேன ரூபேன ஞாதேபி விஸேஸரூபேன அஞ்ஞாதோ அஞ்ஞாதவிஸேஸோ. கட்டா²தி³மயா யா படிமா தம்படிச்ச²ந்த³கம். ஸம்ப³ந்தோ⁴ ஸஸ்ஸாமீலக்க²ணோ அஸ்ஸ அத்தீ²தி ஸம்ப³ந்தி⁴ கஸ்ஸாதி கிம் ஸத்³த³னித்³தி³ட்டோ², ஸோவ விஸேஸோ, ஸம்ப³ந்தி⁴விஸேஸோ விஸயோ அஸ்ஸ அஞ்ஞாணஸ்ஸாதி ஸமாஸோ. பயோகா³ஸம்ப⁴வாதி அயமஸ்ஸோதி வுத்த அஸ்ஸப்பகதியாபி பயோகா³ ஸம்ப⁴வா. ததா²ஹி யதி³ யஸ்ஸாச்சந்தமஜானனம் ஸியா ததா² ஸதி ஸப்³ப³தா² வத்து²ஜானனாபா⁴வே பகதியேவ ந ஸியா, ந ஹி ஸப்³ப³தா² அவிஞ்ஞாதத்தோ² ஸத்³தோ³ பயோக³மஹரதி, தஸ்மா ஸரூபேன ஞாதஸ்ஸ யஸ்ஸ விஸேஸோ அவிஞ்ஞாதோ, ஸோயேவித⁴ அஞ்ஞாதோ-திமதோதி விஞ்ஞாயதே, அஞ்ஞாதோ-ஸ்ஸோகஸ்ஸ [அஞ்ஞாதோ ஸேஸஞ்ஞஸ்ஸ (போத்த²கே)] வா குதோதிவா கிம் ஸபா⁴வோ வேதி ஹி அஸ்ஸகோதி. கப்பச்சயந்தோ ஹத்தி²கஇச்சயன்னாமதே⁴ய்யம் நாமம் யஸ்ஸ ஹத்தி²வியாதி த³ஸ்ஸிதபடிபா⁴க³ஸ்ஸ ஸோ கப்பச்சயந்தனாமதே⁴ய்யோ. அபி⁴னிவேஸேன வா ஸிஜ்ஜ²ந்தி யதா² அஜ்ஜுனாதி³வேஸதா⁴ரினி அஜ்ஜுனாதி³ஸத்³தே³னாதி அதி⁴ப்பாயோ.

படிமாயாதி ஏத்த² பூஜனத்தா² ஏவ படிமா க³ஹிதா, மோரஸமான நாமத்தா மோரோவியாதி யோஜனா, சஞ்சா திணபுரிஸோ, இத⁴ பன தம் ஸதி³ஸோ புரிஸோ மனுஸ்ஸோ சஞ்சா. அகஸ்மா ஏவ ஆகஸ்மிகம் ‘‘ஸகத்தே²’’தி (4-122) ணிகோ. யம்கிஞ்சி அபு³த்³தி⁴புப்³ப³கம், தமாகஸ்மிகம், தஸ்மிம் ஆகஸ்மிகேபி⁴தே⁴ய்யோ ஸதி இவஸத்³த³த்தே² வத்தமானதோ ஈயோ ஹோதீதி அத்தோ². காகோ ச தாலஞ்ச ப²லம் காகதாலானி, தேஸமிவ மிலனம். அஜாக²க்³கா³னமிவ மிலனம் யதா³கஸ்மிகம், கிஞ்சி தம ஜாக²க்³கீ³யம், ணோ இவத்தே². ஸக்கரந்தி ‘‘ஸம்யோகே³ க்வசீ’’தி (4-125) வுத்³த்⁴யபா⁴வோ. முனீவ, பா³லோவ, குலிஸமிவ, ஏகஸாலாஇவாதி விக்³க³ஹோ, லோஹிதோவ லோஹிதிகோ ப²டிகமணி.

41. தமஸ்ஸ

தோ³ணாதீ³த்யாதி³ஸத்³தே³ன கா²ரஸதாத³யோபி பரிமாணவிஸேஸா க³ய்ஹந்தி. ஸங்க்²யா அஸீதிபஞ்சாத³யோ, அஞ்ஞம் வா யம்கிஞ்சீதி உபட்³ட⁴காயாதி³, ஸோளஸ தோ³ணா ஏகா கா²ரீ. நனு பஞ்சகம் க³ந்த²ஜாதந்தி வத்வா அஞ்ஞம் வா ஸங்கா⁴தி³கந்தி வுத்தம் தம் கத²ம் பாணினியேஹி விய ‘‘ஸங்க்²யாய ஸஞ்ஞாஸங்க⁴ஸுத்தாஜ்ஜ²யனேஸூ’’தி (5-1-58) ஸுத்திதத்தாபா⁴வாதி மனஸி நிதா⁴ய ‘ஸங்க்²யாவாசீஹி’ச்சாதி³ வுத்தம். ‘‘ஆத³ஸஹி ஸங்க்²யேயே வத்தந்தீ’’தி பஞ்சஸத்³த³ஸ்ஸ ஸங்க்²யேயே வுத்தத்தா ஆஹ- ‘பஞ்சாவயவா’தி. பரிமாணஸத்³த³ஸன்னிதா⁴னே ஸங்க்²யானேபி பஞ்சஸத்³தோ³தி மஞ்ஞமானோ ஆஹ- ‘பஞ்சஸங்க்²யானஞ்சே’தி. பஞ்சா வுத்தயோதி பஞ்சவாரா, ரூபானீதி ச பரியாயந்தரேன ஆவுத்திஸத்³த³ஸ்ஸே வாத்த²ம் ப்³யத்தம் கரோதி.

44. கிம்ஹா

நனு ஸுத்தே ஸங்க்²யாயந்தி ந வுத்தம் கத்யாத³யோ ச பயோகா³ ஸங்க்²யா பரிமாணேயேவ தி³ஸ்ஸந்தி கத²ம் நாமேத்தா²யம் விதீ⁴தி ஆஹ- ‘ப³ஹுலே’ச்சாதி³. ஸங்க்²யாபரிமாணேயேவாயம் விதீ⁴தி கிம் ஸத்³தே³ ஸங்க்²யாபரிமாண விஸயேயேவ வத்தமானே அயம் ரத்யாதி³கோ விதீ⁴தி அத்தோ², நனு சேத்த² கிம் ஸத்³தோ³ பஞ்ஹே வத்தமானோ கத²ம் ஸங்க்²யாபரிமாணே வத்ததேதி வுச்சதே, யஜ்ஜபி ஸங்க்²யாபரிமாணே ந வத்ததே, ததா²பி ஸங்க்²யாபரிமாணஸ்ஸ புச்சி²யமானத்தா ஸங்க்²யாபரிமாணவிஸயே வத்ததே வாதி. ப³ஹுலாதி⁴கார பயோக³ஸாமத்தி²யஹேதுனித³ஸ்ஸனே ப²லமாஹ- ‘யத்ரத்வி’ச்சாதி³, பரிச்சே²த³கத்தேன பரிமாணகத்தேன. அயமேத்தா²தி⁴ப்பாயோ ‘‘யதா³கிமித³ம் ஸங்க்²யா பரிமாணமேஸம் த³ஸன்னம் ந கிஞ்சி அப்பகமேவேதந்தி ஸங்க்²யாபரிமாணமேவ கிம் ஸத்³தே³ன நிந்தீ³யதே, ததா³பி ஸங்க்²யா பரிமாணஸ்ஸ நிந்தீ³யமானத்தா ஸங்க்²யாபரிமாணவிஸயத்தமேவேதி கே²பே வத்தமானாபி கிம் ஸத்³தா³ ரதிச்சாதி³ ஸியா, ப³ஹுலாதி⁴காராதி³தோவ பனேத்த² ந ஸியா’’தி. ரகாரானுப³ந்தா⁴ இஸத்³த³லோபத்தா²தி யோஜனா.

45. ஸஞ்ஜாதம்

பு³பு⁴க்கா²பிபாஸப்பகதீஹி க²ஸந்தாஹி அகம்மவசனிச்சா²யம் ‘‘க³மனத்தா² கம்மகாதா⁴ரே சா’’தி (5-59) கத்தரி க்தே ஞிம்ஹி ச பு³பு⁴க்கி²தோ பிபாஸிதோதி ஸித்³தே⁴பி வத்தமானே பயோக³த்த²ம் பு³பு⁴க்கா²பிபாஸாதி பாடோ².

46. மானே

ஸப்³ப³ம்பரிச்சே²த³ரூபந்தி உம்மானபரிமாணாதி³கம் ஸப்³ப³ம் பரிச்சே²த³ரூபம். தத்ர ச உச்சத்தேன மானமும்மானம், ஸப்³ப³தோ மானம் பரிமாணம்.

47. தக்³கோ⁴

‘‘பமாணபரிமாணேஹி ஸங்க்²யாயசாபி ஸம்ஸயே மத்தோவத்தப்³போ³’’தி (5-2-37) பாணினியவத்தப்³ப³காரவசனம், தத்த² பமாண மாயாமோ. ஸங்க்²யாயாதி பஞ்சமீ. ஏதேஹி ஸம்ஸயே மத்தோ வத்தப்³போ³தி அத்தோ². வித³த்தி²மத்தம் ரதனமத்தம் வாதிஆதீ³னி கமேன தத்தோ²தா³ஹரணானி.

ந வத்தப்³ப³ந்தி யதா²வுத்தவத்தப்³ப³வசனம் படிக்கி²பதி. படிக்கி²த்தே தஸ்மிம் வித³த்தி²மத்தம் ரதனமத்தம் வாதிஆதி³(நா) யம்கிஞ்சி த³ண்ட³புப்³ப³ண்ணாதி³கம் [பண்ணாதி³கம் (போத்த²கே)] ஸம்ஸயிதம், தேன மானஸங்கா²தஸ்ஸ பரிச்சே²த³ஸ்ஸாபா⁴வா கத²மேதே பயோகா³ ஸியுந்தி ஆஸங்கிய தத்த² காரணமாஹ- ‘ததா²ப்⁴யூஹனதோ ஸித்³த⁴த்தா’தி. ததா²ப்⁴யூஹனதோதி வித³த்தி²மானம்பமாணமஸ்ஸ ரதனம்மான மஸ்ஸாத்யாதி³னா தேனப்பகாரேன அப்⁴யூஹனதோ அப்⁴யுபக³மதோதி அத்தோ². ஸம்ஸயோ ச நாம உப⁴யபக்க²பராமஸனே ஸதி ஸியாதி யதா²வுத்தமப்³பூ⁴ஹனம் ஸாதே⁴துமாஹ-நாந்தரேனே’ச்சாதி³. பக்க²த்³வயேஹீதி வித³த்தி² மானமஸ்ஸ ரதனம்மானமஸ்ஸாதி ஏவமாதி³கேஹி பக்க²த்³வயேஹி. அப்⁴யூஹனம் ஸம்ஸயஸ்ஸாதி க³ம்யதே. ஜண்ணு மானமஸ்ஸ ஜண்ணுதக்³க⁴ம்.

48. ணோச

புரிஸோ பமாணமஸ்ஸாதி விக்³க³ஹோ.

49. அயூ

உபாத்⁴யந்தரோபாதா³னாதி ‘அம்ஸே’தி நிமித்தந்தரோபாதா³னா நிவத்ததீதி யோஜனா.

50. ஸங்க்²யா

ஸச்சுதீஸாஸத³ஸந்தாய ஸங்க்²யாய பட²மந்தாய அஸ்மிம் ஸதஸஹஸ்ஸே அதி⁴கா ஸங்க்²யாதி அத்தே² டோ³ ப⁴வதீதி ஸுத்தத்தோ². ஸச்சுதீஸா ஸத³ஸந்தாதி பட²மாவசனம் பட²மந்ததோ விதி⁴ஞாபனத்த²ம். நனு ச ஸுத்தே ‘ஸதஸஹஸ்ஸ ஸதஸஹஸ்ஸே டோ³’தி ந வுத்தம், ததா² ஸதி வுத்தியம் கத²ம் ‘ஸதம் ஸஹஸ்ஸம் ஸதஸஹஸ்ஸம் வா’தி வுத்தந்த்யாஸங்கியாஹ-உப⁴யதா²வக³மா’திஆதி³. உப⁴யதா²வக³மாதி ஸதம் ஸஹஸ்ஸந்தி ச ஸதஸஹஸ்ஸந்தி ச உப⁴யப்பகாரேனாவக³மா, உப⁴யதா²வக³மோ பயோக³ த³ஸ்ஸனஞ்சேத்த² ஏவம் விவரணே காரணந்தி அதி⁴ப்பாயோ. பச்சயத்தே²ன ஸமானஜாதியே பகத்யத்தே² ஸதீதி யேனகேனசி ஸுவண்ணகஹாபணாதி³னா பச்சயத்தே²ன ஸமானஜாதியே. ஸுவண்ணமாஸகதீ³ன [ஸுவண்ணகஹாபணாதீ³னம் (போத்த²கே)] மஸமான ஜாதியானம். அகேவலம் சோதா³ஹரணம் த³ஸ்ஸேதும் ‘ஏகவீஸ’ந்தி வுத்தம். அனிப்ப²ன்னத்தா ஸத்³தா³னமித⁴ பச்சயக்³க³ஹணபரிபா⁴ஸாவதாரோ நத்தி².

51. தஸ்ஸ

நனு ச ஸங்க்²யாஸத்³தோ³ ஸங்க்²யானே ஸங்க்²யேய்யே ச வத்ததே, கத²மேத்த² ஸங்க்²யானேவஸிதா வுத்தி யேனேவம் விவரணம் கதமிச்சாஹ- ‘யதி³பி’ச்சாதி³, பச்சாஸன்னம் ஸங்க்²யாஸத்³த³ஸ்ஸாதி அதி⁴ப்பாயோ. இமினா ச கரணஸாத⁴னோ-யம் பூரணஸத்³தோ³தி விஞ்ஞாபேதி. யதோதி வுத்தயம் ஸத்³த³ஸம்ப³ந்தி⁴னா தம்ஸத்³தே³ன ஸேதி உல்லிங்கி³தஸ்ஸ ஸங்க்²யாதிஅத்த²முபத³ஸ்ஸிய ஸாயேவ பூரீயதேதீமஸ்ஸ கம்மபா⁴வேன திட்ட²தீதி த³ஸ்ஸேதும் தேன பூரணேன பூரீயதே’தி ஆஹ.

ஸம்பஜ்ஜதேதி பூரீயதேத்யஸ்ஸத்த²மாசிக்க²தி. அனேனேதம் த³ஸ்ஸேதி ‘‘(ந) க⁴டிகாதீ³னமிவ த³ப்³பா³னம் த³ப்³ப³ந்தரே நாதிரித்தீகரணம் ஸங்க்²யாய பூரணம் கிஞ்சரஹி தஸ்ஸ ஸமப்பத்தியேவா’’தி. அத² காயம் வசோயுத்தி ‘ஸாஸங்க்²யா பூரீயதே யேனே’தி, யாவதா ஸாதி யஸ்மா பச்சயோ விஹிதோ தஸ்ஸ ஸங்க்²யாஸத்³த³ஸ்ஸ பராமாஸோ தஸ்ஸ ச பூரணேன அபே⁴தோ³ச்சாஸங்கியாஹ- ‘அபே⁴தே³னோச்சதே ஸங்க்²யா பூரீயதே யேனேதீ’தி அபி⁴தா⁴னாபி⁴தே⁴ய்யானமபே⁴தோ³பசாரேன வுச்சதீத்யத்தோ², ஸங்க்²யேய்யபூரணே டோ³ ந ஹோதீதி வத்வா தத³த்த²ம் விபா⁴வேதுமாஹ- ‘த்³வாத³ஸன்ன’மிச்சாதி³. ஸோ க⁴டோ தாஸம் க⁴டிகானம் பூரணோ த³ப்³பா³னம் த³ப்³ப³ந்தரே நாதி ரித்தீகரணவஸேன. வீஸதியா பூரணோதிஆதி³னா விக்³க³ஹோ.

54. சா²

கச்சாயனேன ‘‘த்³விதீஹி தியோ’’தி (2-8-42) ஸுத்தேன த்³விதிஸத்³தே³ஹி தியப்பச்சயம் விதா⁴ய ‘‘தியே து³தாபி சா’’தி (2-8-43) த்³விதீனம் து³தாதே³ஸேன து³தியம் ததியந்தி ச ‘‘சதுசே²ஹி த²டா²’’தி (2-8-41) ஸுத்தேன சதுதோ த²ப்பச்சயம் விதா⁴ய த்³வித்தேன சதுத்த²ந்தி ச நிப்பா²தி³தம். இத⁴ ததா² பா⁴வேன கத²ம் தே ஸிஜ்ஜ²ந்தீதி ஆஸங்கிய வுத்தியம் ‘கத²’மிச்சாதி³ வுத்தந்தி த³ஸ்ஸேதுமாஹ ‘ஸங்க்²யே’ச்சாதி³. வுத்தியம் ‘து³தியஸ்ஸா’திஆதி³னா ஸுத்தேகதே³ஸா த³ஸ்ஸிதாதி தானி ஸம்புண்ணம் கத்வா த³ஸ்ஸேதும் ‘து³தியஸ்ஸா’திஆதி³னா ‘சதுத்த²ததியான’மிச்சாதி³னா ச வுத்தானி.

55. ஏகா

ஸங்க்²யாவசனஸ்ஸ க³ஹணே கோ தோ³ஸோச்சாஹ-‘ஸங்க்²யாவாசி’ச்சாதி³. ப³ஹுத்தவிஸயே பயோகோ³ ந ஸியாதி ஸங்க்²யாவசனஸ்ஸ ஏகத்தே² நியதத்தா வுத்தம். ஏகாகீஹிச்சஸ்ஸ அத்த²மாசிக்க²தி பதா⁴னபூ⁴தேஹேவ’ச்சாதி³னா. உபபஜ்ஜகே ப³ஹுத்தவிஸயே பயோகோ³த்யபேக்க²தே.

56. வச்சா²

தரோ ஹோதீதி வுத்தேபி தேஹி தரோ ஹோதீதி விஞ்ஞாயதி, வச்சா²தீ³ஹீதி ஸுதத்தா பன வச்சா²தீ³னந்தி ச விஞ்ஞாயதீதி வச்சா²தீ³னந்திஆதி³னா வுத்திக³ந்தோ²பத³ஸ்ஸனம். நனு தனுத்தே வவச்சா²தீ³ஹி பச்சயோ விதீ⁴யதே, யே ச ஸரீரேன கிஸாவச்சா²த³யோ, தத்ராப்யவிஸேஸேன பயோகோ³ பஸஜ்ஜதி [பயோபஸஜ்ஜனே (போத்த²கே)] விஸேஸானுபாதா³னதோ, தஸ்மா கத²மத்ர ஸபா⁴வஸ்ஸேவ தனுத்தம் விஞ்ஞாயதே யேனேவம் விவடமிச்சாஹ- ‘வச்சா²தி³ஸத்³தா³ன’ மிச்ச-தி³, வச்சா²தீ³ஹி பகதீதி பச்சயே விதீ⁴யமானே தாஸம் பவத்தினிமித்தம் வயோவிஸேஸாதி³, யஸ்மிம் ஸதி வச்சா²த³யோ ஸத்³தா³ த³ப்³பே³-பி⁴னிவிஸந்தே, தம் பச்சயா-ஸன்னம், ந ச கிஸத்தஸ்ஸ பா⁴வா த³ப்³பே³ வச்சா²தி³ஸத்³தா³ பவத்தந்தே. அதோ தஸ்ஸேவ ஸத்³த³ப்பவத்தினிமித்தஸ்ஸ தனுத்தே யுத்தம் பச்சயேன ப⁴விதும், (ந) தனுத்தமத்தேதி மஞ்ஞதே. பவத்தினிமித்தம் ஸம்ப³ந்தி⁴ ஆஸன்னந்தி ஸமானாதி⁴கரணானி.

வச்சோ² பட²மவயோ, தஸ்ஸ தனுத்தம் து³தியவயப்பத்தி. து³தியஞ்ஹி வயம் பப்போந்தஸ்ஸ வச்ச²ஸ்ஸ பட²மோ வயோ வச்ச²ஸத்³த³ஸ்ஸ பவத்தினிமித்தம் கிஞ்சிமத்தாவஸேஸம் ப⁴வதி அமுமேவாஹ-‘ஸுஸுத்தஸ்ஸே’ச்சாதி³னா. உக்கோ²தருணோது³தியவயப்பத்தோ வுச்சதே, தஸ்ஸ தனுத்தம் ததியவயப்பத்தி. ததியஞ்ஹி வயப்பத்தகாலே து³தியஸ்ஸ வயஸ்ஸ உக்க²ஸத்³த³ப்பவத்தி நிமித்தஸ்ஸ கிஞ்சிமத்தா வஸேஸதோ [வஸிஸ்ஸதே (போத்த²கே)] ஜாதிஸங்கரத்தா க³த்³த³ப⁴ஜாதியா வளவாஜாதியா ச மிஸ்ஸத்தா. பா⁴ரவாஹகத்தம்பதி யோ ஸமத்தோ², ஸோ உஸபோ⁴த்யுச்சதே, யதா³து தஸ்ஸ பா⁴ரவாஹகத்தே ஸாமத்தி²யம் மந்த³ம் ப⁴வதி பரிக்கீ²ணம், ததா³ தனுத்தம்ப⁴வதீத்யாஹ- ‘ஸாமத்தி²யஸ்ஸ தனுத்தம் அப்பப³லதா’தி.

57. கிம்ஹா

ஸமுதா³யோ நாம த்³வ்யவயவோ வா ஸியா ப³ஹுகாவயவோ வா, தத்த² த்³வ்யவயவஸமுதா³யா நித்³தா⁴ரணே ஸாமத்தி²யா ஏகஸ்ஸேவ நித்³தா⁴ரணம் விஞ்ஞாயதி தமேவானுஸரதி. ப³ஹுகாவயவஸமுதா³யாப்யே ‘கஸ்ஸ நித்³தா⁴ரணே’தி ஸுத்தே ஏகஸ்ஸாதி வசனாபா⁴வேபி ஏகஸ்ஸேவ நித்³தா⁴ரணம் விஞ்ஞாதப்³ப³ம் தேனேவ கதரோ ப⁴வதம் தே³வத³த்தோ’த்யாதி³கமுதா³ஹரணமதா³ஸி. கதரோ ப⁴வதம் தே³வத³த்தோ கதரோ ப⁴வதம் கடோ²த்யாத்³யுதா³ஹரணப³ஹுத்தேன நித்³தா⁴ரணவாசீனமப³ஹுத்தே²பி நித்³தா⁴ரியமானவாசீஹீ’தி ப³ஹுத்தேன வுத்தம். அபச்சபரம்பராய பவத்தம் கோ³த்தம் வம்ஸோ, தத³பி⁴ தா⁴யினோ அபச்சப்பச்சயந்தாபி அபே⁴தோ³பசாரேன கோ³த்தம், தேவாபச்சா பச்சவந்தஸம்ப³ந்த⁴த்³வாரேனாபச்சே பவத்தாதி ஸம்ப³ந்தி⁴ஸத்³தா³ ப⁴வந்தி, சரணஸத்³தா³ ச கடா² யோ கிரியாஸத்³தா³ ப⁴வந்தி கடா²தீ³ஹி வுத்தஜ்ஜ²யனத்த²ம் யதா² ஸகம்வதசரணகிரியானிமித்தத்தேனாஜ்ஜே²தூஸு பவத்தாதி தேஸம் ஸம்ப³ந்தி⁴ஸத்³தா³னம் கேஸஞ்சி அத்த²ஸ்ஸ கிரியாஸத்³தா³னம் சாத்த²ஸ்ஸ அஸத்யபி ஜாதித்தே ஜாதினிப³ந்த⁴னம் லோகே காரியமிட்ட²ம் தது³த்தம் ‘‘கோ³த்தஞ்ச சர- ணேஹி ஸஹா’’தி. தத்தா²பி ஜாதித்தம்பரிபா⁴ஸிதம், தேனாஹ- ‘கட²ஸ்ஸ சரணத்தா ஜாதித்தம் கோ³தத்தா ஜாதித்த’ந்தி ச.

58. தேன

லோகியாதி பரஸத்³த³ஸத்த²காரே ஸந்தா⁴யாஹ. இஹ து அவிஸேஸேன வுத்தந்தி ஸம்ப³ந்தோ⁴. நிருத்தியம் ஸாமஞ்ஞேன வுத்தத்தாதி யோஜனா. ஸாமஞ்ஞேன வுத்தாகாரம் த³ஸ்ஸேதும் ‘கத²’ந்திஆதி³ வுத்தம். தே³வேஹி த³த்தோ ப்³ரஹ்முனா த³த்தோதிஆதீ³னி கத்தரி கரணே வா விக்³க³ஹவாக்யானி. தே³வத³த்தோ தே³வத³த்திகோ தே³வியோ தே³வலோதிஆதீ³னி வுத்திபதா³னி.

தத்த² நிருத்திபிடகாக³தானம் ‘தே³வத³த்தா தே³வத³த்திகோ’திஆதீ³னம் வுத்திபதா³னமஞ்ஞதா² நிப்ப²த்திமுபத³ஸ்ஸிய தே³வலோ தே³வியோதிஆதீ³னம்பன வசனந்தரேனேவ நிப்ப²த்திம் த³ஸ்ஸேதும் ‘தே³வேஹி த³த்தோ’திஆதி³ வுத்தம். பரஸத்³த³ஸத்த²காரானம்பி தே³வலோ தே³வியோதி வசனந்தரேனேவ ஸாத⁴னம் ஸாத⁴னாகாரஞ்ச தேஸம் த³ஸ்ஸேதும் ‘கேசீஹீ’திஆதி³ வுத்தம். ஏகதே³ஸதோயேவ பச்சயமிச்ச²ந்தி தேன தேஸம் தே³வலோ தே³வியோ த³த்தி லோச்சாதி³ ப⁴வதி. கப்பனாகா³ரவோதி த³த்தஸத்³த³லோபனாமேகதே³ஸவஸேன கப்பனாகா³ரவோ.

59. தஸ்ஸ

ந ச ஸப்³பே³திஆதி³னா ப³ஹுலாதி⁴காரே ப²லம் வுத்தம். பா⁴வஸத்³தோ³ கத்த²சி கிரியாயம் வத்ததே ‘பா⁴வே அயம் விதீ⁴’தி. கத்த²சி அதி⁴ப்பாயே ‘அயமேதேஸம் பா⁴வோ [பா⁴வோதி⁴ப்பாயோ]’தி. கத்த²சி பத³த்தே² ‘இமே பா⁴வா’தி. கத்த²சி ஸத்தாமத்தே‘திணானம் பா⁴வோ’தி. தேனாஹ-‘பா⁴வஸத்³த³ஸ்ஸே’ச்சாதி³. ரூபஸாத⁴ன த்³வாரேனாதி பா⁴வஸத்³த³ஸ்ஸ ரூபஸாத⁴னத்³வாரேன, ஸப்பந்தி பகாஸேந்தி அத்த² மனேனாதி ஸத்³தோ³. ஸோவ அபி⁴தா⁴னம் அபி⁴தீ⁴யதே-நேனத்தோ²தி கத்வா. பு³ஜ்ஜ²தி அத்த²ஸரூபந்தி பு³த்³தி⁴, ஸாவ பதீயதே-நேனாத்தோ² பச்சேதி அத்த² மிதி வா பச்சயோதி வுச்சதி.

நனு ச ‘ப⁴வந்தி ஏதஸ்மா பு³த்³தி⁴ஸத்³தா³’தி வுத்தம் தஸ்மா பவத்தினிமித்தமுபி⁴ன்னம்பி ப⁴வதி, ததா²ஸதி ‘ஸத்³த³ப்பவத்தினிமித்த’ந்தி ஸத்³த³ஸ்ஸேவ பவத்தினிமித்ததா கஸ்மா வுத்தாதி வுச்சதே. பாகடபா⁴வேன அபி⁴தா⁴னாபி⁴தே⁴ய்யஸம்ப³ந்த⁴ஸ்ஸ ஸத்³த³ஸ்ஸேவ பவத்தினிமித்ததம் வத்வா விஸும் பு³த்³தி⁴யா நிமித்தஸ்ஸ ரூபானுக³தத்தம் விஸேஸேத்வா பவத்தினிமித்ததமஸ்ஸா தீ³பேதும் ‘நிமித்தவஸாஹி’ச்சாதி³மாஹ. த³ப்³பே³கு³ணோதி த³ப்³பே³ வுத்தியம் கு³ணோ நிமித்தந்தி ஸம்ப³ந்தோ⁴. கு³ணஸத்³த³ஸ்ஸேவ ஜாதிஸத்³த³த்தேனோதா³ஹரணத்³வயம் த³த்தம்… கு³ணஸ்ஸ ஜாதியா விஸும் ஜாதினிமித்தஸ்ஸாபா⁴வதோ [நிதி⁴த்தஸ்ஸ பா⁴வதோ]. கிரியாதீ³திஆதி³ஸத்³தே³ன த³ப்³பா³தீ³னம் க³ஹணம், கேசி பன கிரியாஸத்³தா³னம் கிரியா பவத்தினிமித்தந்த்யாஹு. தேஸம் தே³வத³த்தாதீ³னம் அவத்தா²விஸேஸேன அவத்தா²பே⁴தே³ன ஸாமஞ்ஞம் தத³வத்தா² விஸேஸஸாமஞ்ஞம். தேனாஹ- ‘தே³வத³த்தஸ்ஸா’திஆதி³. விஜ்ஜமானோ பத³த்தோ² விஸயோ யேஸம் தே³வத³த்தாதீ³னம் ஸஞ்ஞாஸத்³தா³னம் தேஸம் பவத்தினிமித்தம் ஜாதிலக்க²ணமாசிக்கி²தம்படிபாதி³தந்தி அத்தோ².

அனேன ச தே³வத³த்தாத³யோ ஸஞ்ஞாஸத்³தா³பி ஸமானா ஜாதிஸத்³தா³தி வுத்தம் ஹோதி. யதி³ சரஹி ஸஞ்ஞாஸத்³தா³பி ஜாதிவசனா ஸியும், பஞ்சவித⁴த்தமேஸம் பரிஹாயதீதி. நேத³மேவம் விஞ்ஞேய்யம்… பஸித்³த⁴தரஜாத்யாபி⁴தா⁴ன கட²கோ³வீஹியவாதி³ஸத்³தா³ ஜாதிஸத்³த³த்தேன விஸும் பரிக்³க³ய்ஹந்தி.

ஸம்ப³ந்தி⁴பே⁴த³தோதி க⁴டாதி³ஸம்ப³ந்தீ⁴னம் பே⁴த³தோ. அபா⁴வஸ்ஸபே⁴த³தோதி க⁴டபடாதீ³னம் ஸம்ப³ந்தீ⁴னம் பே⁴தே³ன அபா⁴வஸ்ஸ பே⁴த³தோ அபே⁴தே³பி பே⁴தா³ உபசரிதா ஸந்தீதி யோஜனா. யஸ்ஸ ஸாமஞ்ஞஸ்ஸ வஸா, தேஸு உபசரிதபே⁴தே³ஸ்வாகாஸாதீ³ஸு. நிரவயவாவிஜ்ஜமானவிஸயானந்தியே ஆகாஸோ விய நிரவயவா அபா⁴வோ விய அஸந்தா ச, தே விஸயோ யேஸம் ஸத்³தா³னம் தேஸந்தி அத்தோ². ஸாமஞ்ஞம் பா⁴வோதி புது²ஜ்ஜனாதி³ஸாமஞ்ஞம் பா⁴வோதி அத்தோ². அலஸஸ்ஸ பா⁴வோ கிரியாஸம்ப³ந்தி⁴த்தம், ப்³ரஹ்மஞ்ஞம் ஜாதி சாபல்யம் நேபுஞ்ஞம் கு³ணோ வா. வுத்தியம் ஸகத்தே²கந்தாதி ‘‘ஸகத்தே²’’தி (4-122) இமினா ஸகத்தே² கதகப்பச்சயந்தாதி அத்தோ². ந த³ட்ட²ப்³ப³ந்தி ஸம்ப³ந்தோ⁴. பத்தகாலோவ பத்தகல்லம். கருணா ஏவ காருஞ்ஞம்.

62. அண்வா

‘‘ஏகயோக³னித்³தி³ட்டா²னம் ஸஹவாபவத்தி ஸஹவா நிவத்தீ’’தி ‘பா⁴வ கம்மேஸூ’தி அனுவத்ததே. ததா²பி பா⁴வேதீமினாவேத்த² ஸப்பயோஜனத்தம் த³ஸ்ஸேதுமாஹ- ‘பா⁴வகம்மேஸு’ச்சாதி³.

64. தர

யஜ்ஜபி ஸீதா⁴துஸ்ஸ கேவலஸ்ஸ ஸுபனே பவத்தி, ததா²ப்யதிபுப்³ப³ஸ்ஸ உக்கம்ஸே பவத்தீதி ஆஹ- ‘அதிஸயோ உக்கம்ஸோ’தி. ஸோ ச அதிஸயோ கஸ்ஸ ஸம்ப⁴வதிச்சாஹ- ‘ஸோ ச கிரியாகு³ணான’ந்தி. கத²ம் தேஸமதிஸயோச்சாஹ- ‘ஆதா⁴ரபூ⁴தத³ப்³ப³வஸா’தி. குதோச்சாஹ- ‘அனபேக்கி²தே’ச்சாதி³. அனபேக்கி²தோ கிரியாகு³ணானம் நிஸ்ஸயோ த³ப்³ப³ஸங்கா²தோ யேஸந்தி விக்³க³ஹோ, த³ப்³ப³ஸ்ஸ நிஸ்ஸயபூ⁴தஸ்ஸா-திஸயத்தம் ஹோந்தம்பி நிஸ்ஸிதானம் கிரியா கு³ணானம் வஸேனேவ ஸியா நாஞ்ஞதா²தி வத்துமாஹ-‘பச்சதி⁴கரண’ந்திஆதி³.

நனு ச யதி³ கிரியாகு³ணானமேவாதிஸயோ, ததா³ ந ஸிஜ்ஜ²தி ‘கோ³தரோ’தி நேஸ தோ³ஸோ, நோ சேத்த² ஜாதியாதிஸயோ, கஸ்ஸ சரஹி கு³ணஸ்ஸ கோ³ அயம் யோ ஸகடம் வஹதி, கோ³தரோ-யம் யோ ஸகடம் வஹதி ஸிரஞ்சாதி, ஜாதியா ஹி நிச்சாயேகரூபாய நோக்கம்ஸாபகம்ஸயோகோ³ ஸம்ப⁴வதீதி த³ப்³ப³ஸ்ஸாபி நாதிஸயஸம்ப⁴வோ. ததா²ஹி துல்யப்பமாணஸ்ஸ கு³ணகதோவ மூலதோ உக்கம்ஸோ தி³ஸ்ஸதி ஸமானேபி ஹி ஆயாமே வித்தா²ரே ச படஸ்ஸ காஸிகஸ்ஸாஞ்ஞோவாக்³கோ⁴ ப⁴வதி மாது²ரஸ்ஸாஞ்ஞோ வாதி. த³ப்³ப³ஸ்ஸாபி ஸாதிஸயேஹி யுத்ததாமத்தேன ஸாதிஸயத்தஸ்ஸுபட்டா²பிதத்தா வுத்தம்- ‘தேனேவாஹா’திஆதி³. யத³க்³கே³ன கிரியாகு³ணானம் நிஸ்ஸிதானமதிஸயவஸேன நிஸ்ஸயபூ⁴தம்பி த³ப்³ப³ம் கத²ஞ்சித³ப்யதிஸயே வத்ததி நாம, தத³க்³கே³ தப்³பா³சிகாபி பகதி அத்தனோ வசனீயத்த²வஸேன தத்த² வத்ததியேவ நாமாதி ‘அதியயே வத்தமானதோ’தி பகதிவிஸேஸனவஸேன வுத்தம், தேனேவாஹ- ‘இமினா பகதி விஸேஸனத்தஞ்சாஹா’தி. ஸகத்தி²கானம் பகதிஅத்தோ² ஜோதனீயோ ஹோதீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴.

ஸகத்தி²கானந்தி கத்தரி ச²ட்டீ² ஸம்ப³ந்த⁴வசனிச்சா²ய, ஸகத்தி²கேஹீதி அத்தோ². ஹேதுமாஹ- ‘பகதிவிஸேஸனந்தீ’தி. இதிஸத்³தோ³ ஹேதும்ஹி, யஸ்மா ‘அதிஸயே வத்தமானதோ’தி, பகதிவிஸேஸனம், ததோ பகத்யத்த²பூ⁴தே-திஸயே ஜாதத்தா ஸகத்தி²கேஹி யதா²வுத்தனயேன பகத்யத்த²பூ⁴தேதிஸயோ ஜோதனீயோ ஹோதீதி அத்தோ². தத்த² நாபி⁴தே⁴ய்யோதி ப்³யதிரேகமாஹ, ததா² ச வக்க²தி- ‘அதிஸயஜோதகாதராத³யோ’தி.

அத² பகதிவிஸேஸனத்தே கஸ்மா நாபி⁴தே⁴ய்யோ ஜோதனீயோச்சாஹ ‘பகதியாயேவ’ச்சாதி³. உக்கம்ஸோ ஸமானகு³ணவிஸயேயேவ லோகே தி³ட்டோ² [பவிட்டோ² (போத்த²கே)] தேன ஸாமஞ்ஞவசனேபி தாதி³த²விஸயேயேவ [ஸோயேவ] காரண வஸேன ஹோதீதி த³ஸ்ஸேதுமாஹ- ‘அதிஸயேனே’ச்சாதி³. த்³வின்னமேகஸ்ஸா-திஸயேச்சாதி³னா ‘த்³விப³ஹூஸுக்கம்ஸே தரதமா’’தி (சம் 4-3-45) ஸக்கதஸுத்தத்த²ஸ்ஸாதி⁴ப்பாயம் விவரதி. தரஇயாதி ஸகவோஹாரேன வுத்தம், தேஸந்து ஈயப்பச்சயோ. ஏவமிஹாவிதா⁴னம் ஸுக²ஸானேத்தந்தி ஸம்ப³ந்தோ⁴.

அயமேத்தா²தி⁴ப்பாயோ ‘யதா²வுத்தஸுத்தத்த²வஸேன த்³வின்னமேகஸ்ஸ உக்கம்ஸாபா⁴வா ‘மாது²ரா பாடலிபுத்தகேஹி ஸுகுமாரதரா’ச்சாதோ³ தரப்பச்சயோ ந ஹோதீதி ஏகோ மாது²ரோ து³தியோ பாடலிபுத்தகோ இமேஸம் ஸுகுமாரானம் த்³வின்னமேகோ மாது²ரோ-திஸயேன ஸுகுமாரோ ஸுகுமாரதரோ, ஏகமஞ்ஞேஸம் த்³வின்னமுக்கம்ஸேததா²ஞ்ஞேஸம் த்³வின்னமேகஸ்ஸாதி ஏவம் த்³வின்னம்த்³வின்னமேகேகஸ்ஸ உக்கம்ஸே தரப்பச்சயோ ப⁴வதி, உப⁴யத்ர த்வவயவாபேக்க²ம்ப³ஹுவசனம், ததா²ஹி ஸுகுமாரத்தேனுக்கம்ஸியமானானம் ஸமுதா³யானமவயவா மாது²ரா ப³ஹவோ பாடலிபுத்தகாபி நிக்கம்ஸியமானா ததே²வாவயவா ப³ஹவோ ஹோந்தி, ஏவம் மாது²ரா பாடலி புத்தகேஹி ஸுகுமாரதரா’தி தரப்பச்சயேன ஸிஜ்ஜ²தி. இமஸ்மிம் கா³மே அட்³ட⁴தரா வாணிஜ்ஜாச்சாதோ³பி கதி²தேன ஞாயேன த்³வின்னம்த்³வின்னமேகேகஸ்ஸ உக்கம்ஸே தரப்பச்சயோ ப⁴வதி, ப³ஹுவசனந்து கத்த²சி அவயவாபேக்க²ந்தி ஸப்³ப³ம் ஸக்கதே கிச்சே²ன ஸாதே⁴ந்தி. இஹ து ததா²வித⁴ஸ்ஸ ஸுத்தஸ்ஸா விதா⁴னா ‘‘தரதமிஸ்ஸிகியிட்டா²திஸயே’’தி தராதீ³னமதிஸயே ஸாமஞ்ஞேன விதா⁴னா ஸப்³ப³த்த² தரப்பச்சயேன ஸுக²ஸாத⁴னம் ஹோதீ’’தி.

அவத்தா²பே⁴தே³னாதி படுதராவத்தா²வதோ படுஅவத்தா²ய பி⁴ன்னத்தா வுத்தம், ததா²ஹி தமேவாவத்த²ந்தரயுத்தம் வத்தாரோ ப⁴வந்தி அஞ்ஞே ‘ப⁴வம்ஸூஅவத்தோ²’தி. பகாரந்தரேனபி ஸாத⁴னே ஹேதுமாஹ- ‘அதிஸயமத்தே வா விதா⁴னதோ’தி. அனவட்டி²தத்தமாஹ- (‘அதிஸயவாபி’ச்சாதி³). பஞ்சஸ்வேதேஸூதி ஏதேஸம் யதா²வுத்தானம் தராதீ³னம் பஞ்சன்னம் மஜ்ஜே², ரூபானி கு³ணவசனஸ்ஸ வுத்தியமுதா³ஹரிதானி. கிரியாவசனஸ்ஸ து ‘அதிஸயேன பாசகதரோ பாசகதமோ’தி. இஸ்ஸிக இயஇட்டா² ஸராதீ³ ததோ (அஞ்ஞதோ) ந ஹோந்தி ப³ஹுலாதி⁴காரா.

66. தஸ்ஸ

தஸ்ஸாதி ஸாமஞ்ஞேன வுத்தேபி விகாரஸம்ப³ந்தீ⁴யேவ ச²ட்டி²யந்தோ க³ய்ஹதி, ச²ட்டி²யந்தஸம்ப³ந்தீ⁴யேவ ச விகாரோ க³ய்ஹதி ஸம்ப³ந்த⁴வஸாதி த³ஸ்ஸேதுமாஹ ‘யஸ்ஸா’ச்சாதி³. கோஸகாரகபாணவிஸேஸேஹி கதோ கோஸோ. பாணயோ ஸத்தா, ஓஸத்⁴யோப²லபாகந்தா, ருக்கா² புப்ப²ப²லூபகா³தி ருக்கோ²ஸதீ⁴னம் லக்க²ணம் வத³ந்தி தல்லக்க²ணேனேத்த² ருக்கோ² ஸத⁴யோ ந க³ய்ஹந்தி, கிஞ்சரஹி ஓஸதி⁴ஸத்³தே³ன லதாதி³பி க³ய்ஹதி, ருக்க²ஸத்³தே³ன (வனப்ப)தயோபி, வனப்பதயோ ஹி ப²லவந்தா ந புப்ப²வந்தா. கத²ம் கா³வஸ்ஸ விகாரே புரிஸே மயோச்சாஹ- ‘அஞ்ஞஸ்மி’ந்திஆதி³. கா³வஸ்ஸ இத³ம் கோ³மயம்.

67. ஜது

உபபத்யந்தரந்தி பச்சயலோபதோ யுத்யந்தரம்.

68. ஸமூ

தீஸுத்தரேஸு ச வத்ததேதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. ராஜஞ்ஞமனுஸ்ஸானம்பி ஜாதியமபச்சே ஞ்ஞஸ்ஸப்பச்சயானம் விதா⁴னா வுத்தம் ‘கோ³த்தப்பச்சயந்தா’தி ஆஹ- ‘ராஜஞ்ஞானம் ஸமூஹோ’ச்சாதி³. உக்கோ² உஸபோ⁴. ஓட்டோ² க²ரதோ, உரப்³போ⁴ மேஸோ, ஏவமிச்சாதி³னா ‘உக்கா²னம் ஸமூஹோ’ச்சாதி³. வாக்யமபதி³ஸதி. காகானம் ஸமூஹோதி விக்³க³ஹோ, ணிகஅசித்தாதி இமினா ணிகோ அசித்தவாச கேஹேவ தி³ஸ்ஸதீதி ஞாபேதி. அபூபோ பிட்ட²பூபோ, ஸம்குலந்தி (கு³ள) மிஸ்ஸகக²ஜ்ஜகவிஸேஸோ.

69. ஜனா

‘‘தத³ஸ்ஸட்டா²னமீயோ சா’’தி (2-8-13) கச்சாயனஸுத்தஸ்ஸாய மத்தோ² ‘‘தத³ஸ்ஸட்டா²னமிச்சேதஸ்மிம் அத்தே² ச²ட்டி²யந்ததோ ஈயப்பச்சயோ ஹோதீ’தி. தேன மத³னஸ்ஸ டா²னம் மத³னீயம் ப³ந்த⁴னஸ்ஸ டா²னம் ப³ந்த⁴னீயம்த்யாதி³கம் ஸாதே⁴ந்தி. இத⁴ பன ததா²வித⁴ஸ்ஸாபா⁴வா கத²ம் தம் ஸிஜ்ஜ²தீத்யாஸங்கிய ‘மத³னீய’ந்திஆதி³கம் வுத்தம், தம் த³ஸ்ஸேதுமாஹ- ‘மத³னீயாதி³ப்பஸித்³தி⁴யா’ச்சாதி³. ஸாத⁴னக்கமம் த³ஸ்ஸேதுமாஹ- ‘ஏவமஞ்ஞதே’ச்சாதி³.

டா²னந்தி காரணம். ‘‘உபமத்தா²யிதத்த’’ந்தி (2-8-14) கச்சாயனஸுத்தஸ்ஸாயமத்தோ² ‘‘உபமத்தே² ஆயிதத்தப்பச்சயோ ஹோதீ’’தி தேன தூ⁴மோ விய தி³ஸ்ஸதீதி தூ⁴மாயிதத்தம் திமிரமிவ தி³ஸ்ஸதீதி திமிராயிதத்தம்த்யாதி³கம் ஸாதே⁴ந்தீதி வுத்தனயமேவ. தம்பிஹச்சாதி³கம் த்³வீஸு ஸாத⁴னக்கமத³ஸ்ஸனம், தூ⁴மோ விய தி³ஸ்ஸதீதி த³ஸ்ஸிதோ யோ கம்மத்தோ² ஸோபி தூ⁴மாயீதி கத்துவஸேன ஸக்கா பரிகப்பேதுந்தி கத்துஸாத⁴னதோ தூ⁴மாயிதஸத்³தா³ ஸகத்தே²த்தப்பச்சயேபி தூ⁴மோ விய தி³ஸ்ஸதீதி அத்தே² ஆயிதத்த²ப்பச்சயேபி நாத்த²பே⁴தோ³-ஞ்ஞத்ரவசனிச்சா²பே⁴தா³தி த³ட்ட²ப்³ப³ம், பா⁴வத்தோ² பன தேஸம் பா⁴வப்பதா⁴னவஸேன லப்³ப⁴தி, தூ⁴மஸ்ஸேவ த³ஸ்ஸனந்தி விக்³க³ஹே ஆயிதத்தேன வா.

70. இயோ