1. ஸ்யாதி³

யஸ்ஸாதிகமாவட்டி²தஸ்ஸயோஆதி³அக்க²ரஸமுதா³யஸ்ஸ, கிந்தந்தி ஆஹ- ‘இத³’மிச்சாதி³, இத³ந்தி யதா²வுத்தம் ஸ்யாதி³ஸமுதா³யரூபம், அவயவேன விக்³க³ஹோ ஸமுதா³யோ ஸமாஸத்தோ², ஸமுதா³யே பவத்தா ஸத்³தா³ அவயவேஸுபி வத்தந்தீதி ஸ்யாதி³ஸத்³தோ³ ஸிஆதி³கே அவயவேபி வத்ததே, விதி⁴க்³க³ஹணஞாயேனாதி ‘‘பச்சயக்³க³ஹணே யஸ்மா ஸ விஹிதோ ததா³தி³னோ தத³ந்தஸ்ஸ ச க³ஹண’’ந்தி ஞாயேன. ஸ்யாதி³ அந்தே யஸ்ஸ தம் ஸ்யாத்³யந்தம். நனு ச ‘‘ஸ்யாதி³ஸ்யாதி³னேகத்த²’’ந்தி ஸாமஞ்ஞேன வுச்சமானே யம்கிஞ்சி ஸ்யாத்³யந்தம் யேனகேனசி ஸ்யாத்³யந்தேன ஸஹேகத்தீ²பா⁴வமரஹதி, ததா²ஹி யதா² கா³மக³தோதிஆதோ³, ததா² பஸ்ஸ தே³வத³த்தே கா³மம், க³தோ யஞ்ஞத³த்தோ கு³ருகுலந்தி ஆதோ³பி ஸமாஸோ த்யாஸங்கியாஹ-‘ஸாமஞ்ஞேன வுத்தேபி’ச்சாதி³, யஸ்ஸ ஸ்யாத்³யந்தஸ்ஸயேன ஸ்யாத்³யந்தேன ஸம்ப³ந்தோ⁴, தேன ஸ்யாத்³யந்தேன ஸஹதம் ஸ்யாத்³யந்தமேகத்த²ம்ப⁴வதீதி ஸம்ப³ந்த⁴தோ விஞ்ஞாயதி அவஸீயதீதி யஸ்ஸாத்யாதி³ஸ்வத்தோ², ததா² ச கா³மக³தோத்யத்ரத்தீ²மேஸ-மஞ்ஞமஞ்ஞாபேக்கா²லக்க²ணோ ஸம்ப³ந்தோ⁴த்யேகத்தீ²பா⁴வோ, ததோயேவேத்தா²ஹு-

நியதம் ஸாத⁴னம் ஸாத்⁴யே, க்ரியா நியதஸாத⁴னா;

ஸன்னிதா⁴னேன மேதேஸம் [சேதி²ஸ்ஸா (போத்த²கே)], நியமோ-யம்பகாஸதீதி.

அயமேத்த² அத்தோ² ‘‘யதோ கா³மமிச்சேதம் ஸாத⁴னம் ஸாத்⁴யம் கிரியம் தம்ப்³யபதே³ஸஜானனயோக்³யமபேக்க²தே க³தோதி, அதோ ஸாத⁴னம் கார கம் ஸாத்⁴யே கிரியாய நியதம், யதோ ச கிரியா ஸயம் ஸாத⁴னமபேக்க²தே கிம் க³தோதி, அதோ கிரியாபி நியதம் ஸாத⁴னமேதிஸ்ஸாதி நியதஸாத⁴னா ஹோதி அயம் யதா²வுத்தோ நியமோ அஞ்ஞமஞ்ஞாபேக்கா²வஸேன வத்தமானோ ஏதேஸம் ஸாத்⁴யஸாத⁴னானம் ஸன்னிதா⁴ன மத்தேன அஞ்ஞமஞ்ஞதோ பகாஸதீ’’தி. பஸ்ஸ தே³வத³த்த கா³மம், க³தோ யஞ்ஞத³த்தோ கு³ருகுலம்த்யத்ர து கா³மந்தி ஸாத⁴னம் பஸ்ஸேதி ஸாத்⁴யமபேக்க²தே, க³தோதி க³மனகிரியா து கு³ருகுலமபேக்க²தே, ததோ ச கா³மக³தானம் வாக்யந்தராவயவானம் நத்தே²வாபேக்கா²தி ந ப⁴வதி ஸமாஸோ, ஸப்³ப³த்தே²வமூஹனீயம், ஸம்ப³ந்தோ⁴ ஹி அஞ்ஞமஞ்ஞாபேக்கா²லக்க²ணோ ஸம்ப³ந்த்⁴யந்தரதோ-நவட்டி²தம் நிவத்தேத்வா விஸேஸே நிவேஸேதி, ததா²ச வுத்தம்–

தஸ்ஸ த்வாகங்க²தோ பே⁴தே³, யா பரிப்லவமானதா;

விஸேஸே தம் நிவேஸேந்தோ, ஸம்ப³ந்தோ⁴வாவசி²ந்த³தீதி.

பே⁴தே³ விஸேஸே கா³மந்தேதம் ஸாமஞ்ஞம் விஸேஸாபேக்க²ம் ‘கா³மமாஸீஸதி, ஜஹாதி, க³தோ’தி, ததா² ‘க³தோ கா³மம், வனம், கு³ருகுல’ந்தி வேவமாகங்க²தோ-பி⁴லஸதோ தஸ்ஸ து பதா⁴னபத³ஸ்ஸுபஸஜ்ஜனபத³ஸ்ஸ ச யா பரிப்லவமானதா அனவட்டி²ததா தம் விஸேஸே விஸிட்டே² ஸம்ப³ந்தி⁴னி நிவேஸேந்தோ பதிட்ட²பேந்தோ ஸம்ப³ந்தோ⁴வானேகப்பகாரோ க்வசி ஸாத்⁴யஸாத⁴னபா⁴வலக்க²ணோ க்வசி பகதிவிகாரபா⁴வஸபா⁴வோ க்வசி ஸஸ்ஸாமி ஸம்ப³ந்த⁴ரூபோ அவசி²ந்த³தி ஸம்ப³ந்த்⁴யந்தரதோ நிவத்தேதீதி அத்தோ², யதோ-யமபேக்கா² வாக்யகாலேயேவ நிரூப்யதே, ததோ யத்தா²த்தி² பதா³னமபேக்கா², தத்த² ஸமாஸாவக³மோ, யத்ர து நத்தி², தத்ர ந ப⁴வதீத்யனுபதி³ட்டோ² விஸயவிபா⁴கோ³ ஞாயதேதி பா⁴வோ, பா³லே அபு³தே⁴து நிஸ்ஸாய விசித்தோ ஸமாஸவிதா⁴னலோபாதி³னானேகப்பகாரோ படிபத்தியா ஸாது⁴ஸத்³த³பரிஜானனத்த²முபாயோ ஸம்ப⁴வதி, பரமத்த²தோ து ஸத்³த³ந்தரத்தா அச்சந்தம் [அஞ்ஞத்தம்] வாக்யஸமாஸானம் பே⁴தோ³, ந ஹி வாக்யே தி³ட்ட²பதா³னி ஸமாஸே ஸந்தி, ததா² ச வுத்தம்–

பா³லே நிஸ்ஸாயுபாயோ-யம், விசித்தோ படிபத்தியா;

பே⁴தோ³ வாக்யஸமாஸானம், ச்சந்தம் [ஞ்ஞத்தம் (போத்த²கே)] ஸத்³த³ந்தரம் யதோதி.

அதோயேவாதி யதோ ஸாமஞ்ஞேன வுத்தேபியஸ்ஸயேன ஸம்ப³ந்தோ⁴தேன ஸஹ ததே³கத்த²ம்ப⁴வதீதி ஸம்ப³ந்த⁴தோ விஞ்ஞாயதீதி நானிட்ட²ம் கிஞ்சிபீஹ ஹோதி, அதோயேவ ஹேதுதோதி அத்தோ². ப்³யபேக்கா² ஸாமத்தி²யபரிக்³க³ஹாயேதி பதா³னமஞ்ஞோஞ்ஞாகங்கா² ப்³யபேக்கா², ஸாவ ஸா மத்தி²யம், தஸ்ஸ பரிக்³க³ஹாய. ஸமத்த²வசனம் ந கதந்தி பாணினியேஹி விய ‘‘ஸமத்தோ² பத³விதீ⁴’’தி (பா, 2-1-1) ஸமத்த²வசனம் ந கதம். ஸமத்தோ² பத³ விதீ⁴தி பரிபா⁴ஸாயமயமத்தோ² ‘‘விதீ⁴யதே [விதீ⁴யதீதி (போத்த²கே)] விதி⁴, பதா³னம் விதி⁴ பத³விதி⁴ஸமாஸாதி³, யோகோசீஹ ஸத்தே² பத³விதி⁴,ஸோ ஸமத்தோ² விக்³க³ஹ வாக்யத்தா²பி⁴தா⁴னே (ஸத்தி) வேதி³தப்³போ³’’தி, தாதி³ஸபரிபா⁴ஸாய ப்³யாபாரதோ தேஸம் ‘பஸ்ஸ தே³வத³த்த கா³மம், க³தோ யஞ்ஞத³த்தோ கு³ருகுலம்’ த்யாதோ³ நானிட்ட²ப்பத்தி, ஸாமத்தி²யஞ்சேத்த² த்³விதா⁴த்யுபக³ம்யதே வாக்யே ப்³யபேக்கா²வுத்தியமேகத்தீ²பா⁴வோ சேதி [வுத்தியமேகத்தீ²பா⁴வோ வாக்யே ப்³யபேக்கா²சேதி (போத்த²கே)]. தத்த² பட²மஸ்ஸ பரிக்³க³ஹம் வசனமந்தரேன படிபாதி³ய து³தியஸ்ஸ பரிக்³க³ஹமிதா³னி வசனேன படிபாத³யமாஹ- ‘ஏகத்தீ² பா⁴வோ’ச்சாதி³, ஏகத்தீ²பா⁴வோ பி⁴ன்னத்தா²னம் ஸாதா⁴ரணத்த²தாவஸேன பவத்திவிஸேஸோ, வாக்யே ஹி ஸாதா⁴ரணத்த²தா நத்தி² பி⁴ன்னத்த²த்தா, அதோயேவேத்த² பே⁴த³னிப³ந்த⁴னா ச²ட்ட்²யுபஜாயதே ‘ரஞ்ஞோ புரிஸோ’தி, வுத்தியந்தூப⁴யபத³ப்³யவச்சி²ன்னத்தா²பி⁴தா⁴னதோ ஸாதா⁴ரணத்த²தா ப⁴வதி, இத³ம் வுத்தம் ஹோதி ‘‘ஸமாஸே விஸேஸனம் விஸேஸ்ஸமனுபவீஸதி ஏகீப⁴வதி விஸேஸனம், வாக்யே து விஸேஸனம் விஸேஸ்ஸதோ விஸும்யேவா வதிட்ட²தே’’தி. த்³வந்த³ஸமாஸஸ்ஸ து பதா³னம் விஸேஸனவிஸேஸ்ஸாபா⁴வேபி ஸகலபத³த்த²ப்பதா⁴னத்தா ‘ரஞ்ஞோ கோ³ ச அஸ்ஸோ ச புரிஸோ சா’தி வாக்யதோ ‘ரஞ்ஞோ க³வாஸ்ஸ புரிஸா’தி ஸமாஸஸ்ஸ விஸேஸோ ஏகத்தீ² பா⁴வலக்க²ணோ ப⁴வத்யேவ, ததா²ஹி தத்த² வாக்யே பி⁴ன்னத்த²னிப³ந்த⁴ன ஸமுச்சயபடிபாத³னாய சஸத்³தோ³ பயுஜ்ஜதே, ஸமாஸே து நப்பயுஜ்ஜதே, ஏகத்த² வசனேனேவாதி ‘‘ஸ்யாதி³ஸ்யாதி³னேகத்த²’’ த்யேகத்த²வசனேனேவ, ஏகத்தீபா⁴வோயேவ ப⁴வதீதி ஸேஸோ, ஏவகாரோ ந வாக்யே ததா²ஹி தீ³பேதி. வாக்யே கத²ந்தி ஆஹ- வாக்யே’திஆதி³.

வாக்யேதி விக்³க³ஹவாக்யே, விஸேஸேன க³ய்ஹதி ஞாயத்யனேனேதி விக்³க³- ஹோ, ஸோ ச தம் வாக்யம் சேதி விக்³க³ஹவாக்யம், விஸேஸேன வா க³ஹணம் விக்³க³ஹோ, தத³த்த²ம் வாக்யம் விக்³க³ஹவாக்யம், தஸ்மிம், காயம் ப்³யாபேக்கா²தி ஆஹ-‘பே⁴தா³தி³லக்க²ணா’தி, ஆதி³ஸத்³தே³ன ஸம்ஸக்³க³ பே⁴த³ ஸம்ஸக்³கா³னஞ்ச க³ஹணம்.

தத்த² ஸாந்தரேஹி ஸாம்யந்தரேஹி ச ப்³யாவுத்தி சே²தோ³, ஸம்விஸேஸ ஸாமிவிஸேஸானம் ஸம்ப³ந்தோ⁴ ஸம்ஸக்³கோ³, ததா³ஹ- ‘ததா²ஹி’ச்சாதி³னா, பே⁴த³கோ ப்³யாவத்தகோ, அத்த²க³ஹிதோதி காரணவஸேன பே⁴த³வாதி³னா க³ஹிதோ, யதே³ச்சாதி³னா ஸம்ஸக்³க³வாதி³னோ-தி⁴ப்பாயமாஹ யதா³ தூப⁴யம்பிச்சாதி³னா உப⁴யவாதி³னோ, அபி⁴மதோதி ‘‘பாக்கடா³ராஸமாஸோ’’ச்சனேன (2-1-3) பாணினினா இச்சி²தோ. பாக்கடா³ராதி ‘‘கடா³ரா கம்மதா⁴ரயே’’ச்சனேன (2-2-38) கடா³ராஸம்ஸத்³த³னா பகே³வாதி அத்தோ².

‘புத² பி⁴ன்னோ அத்தோ² யேஸம் பதா³னம் தானி புத²க³த்தா²னி, வாக்யே ஹி ரஞ்ஞோ புரிஸோ தேத்த² ராஜஸத்³தோ³ ராஜத்த²மேவ வத³தி, புரிஸஸத்³தோ³ புரிஸத்த²மேவ, வுத்தியந்து ராஜபுரிஸோதேத்த² ராஜஸத்³தோ³பி புரிஸத்த²மேவ வத³தீதி த்³வின்னமேகத்தீ²பா⁴வோ ப⁴வதி, அஞ்ஞோயேவாவயவத்தா²ன்விதோ ஸமுதா³யத்தோ² பாதுப⁴வதீதி தத³பேக்கா²ய சேகத்தீ²பா⁴வோ வுச்சதே, ஜஹமானஸகத்த²வுத்திமப்⁴யுபக³ம்ம வுத்தம்- ‘விஸேஸனஸ்ஸ ஸகத்த² பரிச்சாகே³னே’ச்சாதி³, அதோயேவ பரோ சோதே³ஸ்ஸதி ‘நனு சே’ச்சாதி³னா. ஏகத்தீ²ப⁴வனம் ஸமஸனந்தி இமினா ஏகத்த²ந்தி ஸமாஸோதி நாத்த²ந்தரந்தி தீ³பேதி.

ஜஹமானானி பதா³னி ஸகத்த²ம் யஸ்ஸம் (ஸா) ததா² வுத்தா, நாச்சந்தாய ஜயாதீதி ஏவம்மஞ்ஞதே ‘‘பரிச்சாக³மத்தமபி⁴ஸந்தா⁴ய ஜஹமானஸகத்த²ம்த்யுச்சதே, ந து ஸப்³ப³தா² பரிச்சாகோ³பரோபகாராய தஸ்ஸோபாதா³னதோ, ஸப்³ப³தா² ச ஸகத்த²பரிச்சாகே³ பரோபகாராஸம்பாத³னதோ-நுபாதா³னமேவ பயோஜனாபா⁴வா தஸ்ஸ ஸியா’’தி, த²பதி வட்³ட⁴தீ. அத்த²ந்தி ராஜஸத்³த³வாச்சம். அச்சந்தபரிச்சாகே³பி ந தோ³ஸோ… வாக்யே தி³ட்ட²ஸ்ஸுபஸஜ்ஜனஸ்ஸ வுத்தியம் ஸோயேவாயந்த்யன்வயாவஸாயதோ தத³த்தா²வ க³தியாதி த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ- ‘அத² வே’ச்சாதி³.

ஸோயேவாயந்த்யஜ்ஜ²வஸாயோ-ந்வயோ, ஸோயேவாயம் ராஜஸத்³தோ³ யோ வாக்யதாலே தி³ட்டோ²தி வோஹாரீனமேகத்தாவஸாயேனாஸத்யபி (ராஜஸத்³த³ஸ்ஸ)த்தே² புரிஸஸ்ஸ விஸேஸனம்ப⁴விஸ்ஸதீதி பா⁴வோ, ஏத்தே²வ தி³ட்ட²ந்தமாஹ- ‘யதே²’ச்சாதி³.