ஸரலோபாதி³ வண்ணனா

26. ஸரோ

ஆதா⁴ரவிஸேஸாபஸ்ஸயனந்தி ஓபஸிலேஸிகாதா⁴ரவிஸேஸஸ்ஸ நிஸ்ஸயனம், ஓபஸிலேஸிகாதா⁴ரம் வினா ஆதா⁴ரந்தரே க³ஹிதே ஸதி வசனந்தரம் ஸுத்தந்தரம் வினா ப்³யவஹிதனிவத்தி காதும் ந ச ஸக்காதி ஸம்ப³ந்தோ⁴, கேசீதி பு³த்³த⁴ப்பியாசரியாத³யோ த³ஸ்ஸேதி, தே ஹி யதி³ வண்ணேன காலேன வா ப்³யவதா⁴னேபி ஸந்தி⁴ ப⁴வேய்ய ததா³ ஸரேதி நிமித்தஸ்ஸோ பாதா³னம் நிரத்த²கம் ப⁴வேய்யாதி ஸரேதி நிமித்தோபாதா³னஸாமத்தி²யேனானேன வண்ணாதி³ப்³யவதா⁴னே நோ ஸந்தீ⁴தி மஞ்ஞமானா ‘நிமித்தோ’ச்சாதி³கம் வாக்யமாஹு, தத³யுத்தந்தி தேஹி’நிமித்தோ’ச்சாதி³னா யம் வுத்தம், தம் அயுத்தந்தி அத்தோ², அயுத்தத்தே காரணம் ப்³யபி⁴சாரஸப்³பா⁴வேன ஸாமத்தி²யாபா⁴வோயேவாதி ப்³யபி⁴சாரந்த³ஸ்ஸேத்வா ஸாமத்தி²யாபா⁴வந்த³ஸ்ஸேதுமாஹ-‘அவஸானே,ச்சாதி³, காரியாபா⁴வேபீதி ஏத்த² ந கேவலம் ‘இத³மேவ ஸச்சம், ஸுமனா ப⁴வந்து அதோ²பி’த்யாதோ³ வண்ணகாலப்³யவதா⁴னேயேவ, அத² கோ² ‘ஏதே ந ஸச்சேன ஸுவத்தி² ஹோதூ’த்யாதோ³ அவஸானே ‘பமாதோ³ மச்சுனோ பத³ம்’ த்யாதோ³ அந்த பி³ந்து³ ஸங்கா²தனிமித்தந்தரே வா காரியாபா⁴வேபி நிமித்தோ பாதா³னஸ்ஸ ஸாத்த²கதோதி அபிஸத்³த³ஸ்ஸத்தோ², ஸாத்த²கதோதி பா⁴வப்பச்சயலோபேன பா⁴வப்பதா⁴னவஸேன வா வுத்தம், ஸாத்த²கத்ததோதி வுத்தம் ஹோதி, அஞ்ஞதா² நிமித்தோபாதா³னமேவ ஸாத்த²கம் நாமாதி ‘நிமித்தோ பாதா³னஸ்ஸ ஸாத்த²கதோ’தி ந யுஜ்ஜதி, அயமேத்தா²தி⁴ப்பாயோ ‘அவஸானே நிமிந்தரே வா காரியாபா⁴வேன ப்³யபி⁴சாரஸப்³பா⁴வா அஞ்ஞதா²னுபபத்திலக்க²ணம் ஸாமத்தி²யம் நத்தி², நிமித்தந்துப்³யவதா⁴னேபி சத்தி², யதா²’தா³ருனிமித்தம் வனோபஸங்கமன’ந்தி தஸ்மா வண்ணகாலப்³யவதா⁴னேபி ஸரேதி நிமித்தே ஸதி லோபகாரியம் பப்போதே வா’தி. லுப்பதீதி ‘தத்ரிமே’ச்சாதி³னா கத²னகாலே ந தி³ஸ்ஸதீதி அத்தோ², அத³ஸ்ஸனமத்தமேவ ஹி லோபோ, அஞ்ஞதா² ‘தத்ரா’தி³ஸத்³த³ரூபாபா⁴வப்பத்தியா அத்த²ப்பதீதி காரித்தமேஸம் ந ஸியாதி, பட²மாய நித்³தி³ட்டோ²… வுத்தத்தா கம்மஸ்ஸ, ஸரஸ்ஸாதி வதே³ய்ய… பா⁴வே கா²தி³ப்பச்சயேன அவுத்தகம்மத்தா, இஹாதி இமினா ஸத்த²ந்தரே பா⁴வஸாத⁴னவஸேன க³ஹணம் விபா⁴வேதி, க³ந்த² லாக⁴வோ… ஸரஸ்ஸ லோபோதி வா லோபம் பப்போதீதி வா அவத்தப்³ப³த்தா, ஸரோதி பட²மாய நித்³தி³ட்ட²த்தா ஸரோ லோபோ நாம ஹோதீதி ஸங்காபி ஸியாதி ஆஹ-‘ந சே’ச்சாதி³, இஹாதி இமஸ்மிம் ஸுத்தே, ஹோந்திச்சாதோ³பி புப்³ப³ஸரலோபே ஹந்திச்சாதி³கம்பி ஸியாத்யாஸங்கியாஹ-‘ஸோசே’ச்சாதி³, உஸ்ஸக்³க³தோ ஆக³தோ ஸம்பூ⁴தோ தஸ்ஸ வா அயம்தி ஓஸ்ஸக்³கி³கோ புப்³ப³லோபோ, தஸ்ஸ பா⁴வோ ஓஸ்ஸக்³கி³கத்தம், ஓஸ்ஸக்³கி³கத்தா புப்³ப³லோபஸ்ஸ காரியந்தரேஹி பரலோபாதீ³ஹி அபவாத³விதீ⁴ஹி ஆபா³தி⁴தோ ஏவ, ஸோ ச புப்³ப³லோபோ ஹோதீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴, ‘‘பரோ க்வசீ’’தி (91-27) க்வசிக்³க³ஹணேன புப்³ப³பரலோபானம் துல்யப³லத்தாபா⁴வா யதா² க³மப்பத்திதோ பரலோபஸ்ஸாபவாத³ரூபத்தம், அஜ்ஜா²ஸிதேதி பவிட்டே², ந ஹோதி… பரலோபாபவாதே³ன பா³தி⁴தத்தா, தேஹீதி பரலோபாதீ³ஹி, ஸப்³ப³தா² முத்தவிஸயோ ஸத்³தி⁴ந்த்³ரியந்தி, விகப்பேன முத்தவிஸயோ லதே வாதி.

27. பரோ

இதிஸத்³தோ³ இத³மத்தே², க்வசி லோபனீயோ ஹோதீதி இத³ம் வசனம் தீ³பேதீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴, கிந்தி ஆஹ-‘பயோகா³னுஸாரித’ந்தி, கஸ்ஸாதி ஆஹ-‘காரியஸ்ஸ பரலோபஸ்ஸா’தி, கேன ஹேதுனாதி ஆஹ ‘க்வசிக்³க³ஹணேனா’தி, கத்தா²தி ஆஹ-‘இஹ இமஸ்மிம் ஸுத்தே’தி, தேனாதி தேன பயோகா³னுஸாரிதாதீ³பனேன, யதா²பயோக³ந்தி ஆக³மபயோகா³னதிக்கமேன, நிச்சம் பக்கே²வா பரலோபோ ஸியாதி ஹோந்திச்சாதோ³ நிச்சம், லதாவாதிஆதீ³ஸு பக்கே² வா பரலோபோ ப⁴வேய்ய, ஏவம் மஞ்ஞதே ‘‘கஸ்மிந்தி அத்தே² க்வாதி நிப்ப²ன்னேனானியமவுத்தினா அனியமத்த²ஸ்ஸேவ விஸேஸகதோ வசனே ஸப்³ப³த்தே²வானியதத்த²வுத்தித்தா க்வசிஸத்³தோ³-யம் யதா²க³மம் நிச்சமனிச்சமஸந்தஞ்ச விதி⁴ம் தீ³பேதி, தத்த² ஹோந்திச்சாதி³கோ நிச்ச பக்கோ² பரலோபஸ்ஸேவ விஸயோ, லதாவாதிஆதி³கோ அனிச்சபக்கோ² உப⁴யஸாதா⁴ரணத்தா புப்³ப³லோபஸ்ஸாபி விஸயோதி இமினா நிச்சம் பக்கே² வா பரலோபோ ஹோதி, அஸந்தபக்கோ² பன ஸத்³தி⁴ந்த்³ரியந்திஆதி³கோ புப்³ப³லோபஸ்ஸேவ விஸயோ ஸப்³ப³தா²னேன பரிச்சத்தத்தா’’தி, தீஸுபி சேதேஸு பன பக்கே²ஸு நிச்சானிச்சபக்கே²ஸு யேவஸ்ஸாபவாத³ரூபதா… புப்³ப³லோபஸ்ஸ ஸப்³ப³தா² ஹோந்திச்சாதோ³ நிவாரகத்தா வா விதா⁴யகத்தா வா பரலோபஸ்ஸ, ந த்வஸந்தபக்கே²… புப்³ப³லோபஸ்ஸேவ ஸப்³ப³தா²னேன தி³ன்னா வஸரத்தா, லோகக்³கோ³திஆதி³ து க்வசிஸத்³த³ஸ்ஸ பயோகா³னுஸாரிதா தீ³பகத்தா நிச்சே அஸந்தேவாபி விதி⁴ம்ஹி தீ³பிதே பரலோபேன வா நிப்ப²ஜ்ஜதீதி நேட்ட²ப்³யாகா⁴தோ, ஏவம் தாவ க்வசிக்³க³ஹணே ஸப்³ப³தா²னிட்ட²பரிஹாரேன இட்ட²ப்பஸித்³தி⁴ ஸியா, தத³பா⁴வேகத²ந்தி தத³பா⁴வே விரோத⁴மாஹ-‘அஞ்ஞதே’ச்சாதி³, பரியாயேன ப⁴வந்தீதி க்வசிக்³க³ஹணாபா⁴வே ‘பரோ’தி ஸுத்தம் ஸியா ததா² ஸதி ஸுத்தத்³வயமேகவிஸயம் துல்யப³லஞ்ச ஸியா, தத்த² விப்படிஸேதா⁴பா⁴வா பமாணபூ⁴தானமாசரிய (வசனா)நம் நிரத்த²கதா மா ப⁴வீதி வாரேன ப⁴வந்தீதி அத்தோ², இதீதி இமினா பரியாயப⁴வனகாரணேன, பக்கே²யேவ ஸியாதி லதாவாதிஆதீ³ஸு புப்³ப³லோபே பரியாயப்பவத்தே பரியாயேன பரலோபஸ்ஸாப்பவத்திதோ லதாவாதி பக்கே²யேவ பரலோபோ ப⁴வேய்ய, ஹோந்திச்சாதோ³ நிச்சம் ந ஸியாதி ஸம்ப³ந்தோ⁴, தஞ்சாதி தம் பரியாயப⁴வனஞ்ச, கோ² வாக்யாலங்காரே, படிபத³ந்தி பத³ம்ப த³ம்பதி ஹோதி, நேகதே³ஸபரிஹாரேனாபி, தேனாஹ ‘ந கத்த²சீ’தி, இமினா இத³ம் தீ³பேதி ‘‘ஸப்³ப³த்த² விகப்பப்பஸத்தியா ஹந்தி, ஸத்³த⁴ந்த்³ரியம்த்யாதி³கம் ‘‘ந த்³வேவா’’தி (1-28) ஸுத்தேபி ஹந்திச்சாதி³கஞ்சானிட்ட²ரூபம்பி ஸம்பஜ்ஜதீ’’தி. நசேவமிட்ட²ந்தி ஏவமித³ம் யதா²வுத்தம் விகப்பவிதா⁴னம் ஸத்³த³லக்க²ணஞ்ஞூஹி நேவாபி⁴மதந்தி அத்தோ², தமேவ ஸாதே⁴தி ‘பரலோபோ ஹி’ச்சாதி³னா, அதா² நிச்சபக்கே² வா பரலோபே கதே-நேன பரிச்சத்தட்டா²னே உஸ்ஸக்³க³ப்பவத்தியா லதாவ லதேவாதி ரூபத்³வயம் ஸம்பஜ்ஜதி தஸ்மா பயோகா³னுஸாரிதாதீ³பகேன க்வசிஸத்³தே³னேவ ஹோந்தி ஸத்³தி⁴ந்த்³ரியம் லதாவ லதேவாதி பயோக³ ஸம்ப⁴வோபி, ததா²பி அனிச்சபக்கே² லதாஇவாதி ததியரூபப்பஸித்³தி⁴யா பரியாயேன ப⁴விதப்³ப³ந்தி பரிகப்பேதி ‘நனு சேத்யாதி³னா, அத² ‘‘பரோ க்வசீ’தி க்வசிக்³க³ஹணே ஸதி அப(வாத³ரூப)த்தா கத²ம்பரியாயப்பவத்தீதி மனஸி நிதா⁴யானிச்சபக்கே² பரியாயப்பவத்திதீ³பனத்த²ம் ‘‘ந த்³வேவா’’தி ஸுத்திதந்தி அபவாதே³ ரூபத்தயேபி பரியாயப்பவத்தியம் தோ³ஸாபா⁴வமாஹ-‘நாயம் தோ³ஸோ’ச்சாதி³, ததா²ஹிச்சாதி³னா ‘‘ந த்³வேவா’’தி ஸுத்தேனேவ பரியாயஸ்ஸாபி தீ³பிதத்தம் ஸாதே⁴தி, ஸா ச ஏகத்த²ப்பவத்தி பரியாயம் வினா ந ஸம்ப⁴வதி… ஏகக்க²ணே பவத்யஸப்³பா⁴வாதி அதி⁴ப்பாயோ, நனு ச க்வசாபா⁴வே பரியாயப்பவத்தியம் யதா²வுத்த தோ³ஸஸ்ஸேவாப்பஸங்க³தோ மா ஹோது பரியாயோ, பி⁴ன்னவிஸயே பன புப்³ப³பரலோபப்பவத்தியா ‘‘ந த்³வேவா’தி நிஸேதே⁴ லதேவ லதாவ லதாஇவாதி ரூபத்தயம் நிப்ப²ஜ்ஜதீதி சோத³னம் மனஸி நிதா⁴யாஹ-‘நசே’ச்சாதி³, தத்த² தோ³ஸமாஹ-‘ததா² ச ஸதி’ச்சாதி³னா, கத்த²சி தே³மிச்சாதோ³ நிச்சம் புப்³ப³லோபஸ்ஸேவ, கத்த²சி ஹோந்திச்சாதோ³ நிச்சம் பரலோபஸ்ஸேவ, விகப்பேன வா கத்த²சி யதோ²த³கம் யதா²உத³கம் த்யாதோ³ புப்³ப³லோபஸ்ஸேவ கத்த²சி இதிபி இச்சபிச்சாதோ³ பரலோபஸ்ஸேவ கத்த²சி லதேவ லதாவ லதாஇவாச்சாதோ³ பரியாயேனுப⁴யலோபஸ்ஸேவ த³ஸ்ஸனதோதி ஸம்ப³ந்தோ⁴, ஏத்த²ச இதிபீதி வவத்தி²தவிபா⁴ஸத்த தீ³பனேன க்வசிஸத்³தே³ன பரலோபே கதே-ஞ்ஞத்ர புப்³ப³ லோபே ஸம்பத்தே ‘‘ந த்³வேவா’’தி ஏத்தா²னுவத்தமான க்வசானுபா⁴வேன நிச்சம் நிஸேதே⁴ இச்சபிச்சேவ ப⁴வதி. ஸம்ப³ஜ்ஜ²தி தேஸு தேஸு ஸுத்தேஸு. பரிச்சே²தோ³தி கம்மத்த²வஸேன ஆதா⁴ரவஸேன வாதி ஆஹ-‘பரிச்சி²ஜ்ஜதி’ச்சாதி³.

28. நத்³வே

தத்த²சாதி சஸத்³தே³ன ப⁴விதப்³ப³ம், ததா² ச ஸதி அஞ்ஞோஞ்ஞானஜ்ஜா²ஸி தம் யதோ²த³கம் யதா²உத³கம்த்யாதி³ இதிபி இச்சபிச்சாதி³ச ஸங்க³ஹிதம் ப⁴வதீதி, புப்³ப³லோபே பரலோபே ச பரியாயேன ஸம்பத்தே த்³வின்னம்பி பக்கே² அபா⁴வே ஸதி கத²மித³ம் யுஜ்ஜதீதி சோதே³தி‘யஜ்ஜேவ’மிச்சாதி³னா, யஜ்ஜேவந்தி ஹி அயம் நிபாதஸமுதா³யோ அனிட்டா²பாத³னாரம்ப⁴ வத்ததே, ஏவஞ்சே க³ய்ஹதீதி அத்தோ², ததே³தி அத்த²தோ விஞ்ஞாயதி, நிச்சம் ஸந்தி⁴காரியாபா⁴வே காரணமாஹ-‘உபஸிலேஸா பா⁴வதோ’தி, ததே³வ ஸமத்தே²தி ஈதி³ஸேஸு ஹி’ச்சாதி³னா, வத்துமிட்ட²த்தாதி இமினா ஸன்னிகம்ஸோ வண்ணான மத்³த⁴மத்தகாலப்³யவதா⁴னா பச்சாஸத்தி, ஸன்னிகம்ஸஸ்ஸேதஸ்ஸ வசனிச்சா²யம் ஸதியேவ ஸந்தி⁴காரியம் ஹோதீதி தீ³பேதி, உபஸிலேஸாபா⁴வோ வாதி உபஸிலேஸாபா⁴வோ ஏவ ப⁴வதி, நாஞ்ஞதா²தி அதி⁴ப்பாயோ, தத³பா⁴வேசாதி தஸ்ஸ உபஸிலேஸஸ்ஸ அபா⁴வே ச, ஸந்தி⁴காரியாபா⁴வே காரணமாஹ-‘காலந்தரேன ப்³யவதா⁴னா’தி, காலந்தரேனாதி உப⁴யத்த² டி²தவண்ணான முச்சாரணகாலதோ அஞ்ஞேன மஜ்ஜ²ப்பதிதகாலேன, ஸந்தி⁴ ஹோதேவ… ஸன்னிகம்ஸவசனிச்சா²வஸேன உபஸிலேஸபா⁴வதோ, பு³த்³த⁴ வீர அத்து²ராஜபுத்தம் அஜராமரோதி சே²தோ³, யதி³பி ஸப்³ப³ம்பேதம் யஜ்ஜேவம்த்யாதி³னா வுத்தம் க்வசி ஸத்³த³ப்பபா⁴வேனேவ ஸிஜ்ஜ²தி, ததா²பி பகாரோ-யம்பி ஸத்தே² யோஜேதப்³போ³ வாதி த³ஸ்ஸேதும் வுத்தோ.

29. யுவ

நனு ஸுத்தே ‘லுத்தா’தி பஞ்சமீ நித்³தே³ஸா ‘பரேஸ’ந்தி ஹோது, ‘யதா²க்கமம்’தி து வசனாபா⁴வே கத²ம் யதா²க்கமந்தீத³ம் வுத்தந்தி ஆஹ-‘ஸமே’ச்சாதி, ஸமா ஸங்க்²யா க³ணனா யேஸு தே ஸமஸங்க்²யா-உத்³தே³ஸினோ அனுதே³ஸினோ ச, உத்³தி³ஸனம் பட²மம் நித்³தி³ஸனம் உத்³தே³ஸோ, அனுதி³ஸனம் பச்சா² கத²னம் அனுதே³ஸோ, உத்³தே³ஸோ அனுதே³ஸோ ஏஸமத்தீ²தி உத்³தே³ஸினோ அனுதே³ஸினோ, தேஸம் ஸமஸங்க்²யானமுத்³தே³ஸீனம் அனுதே³ஸீனஞ்ச, இவண்ணுவண்ணாஹி உத்³தே³ஸினோ த்³வே, ஏ ஓகாரா அனுதே³ஸினோ ச த்³வேதி உத்³தே³ஸீனமனுதே³ஸீனஞ்ச டா²ன்யாதே³ஸானம் ஸமஸங்க்²யா ஸியா, ஸதியஞ்ச தஸ்ஸம் யதா²க்கம மாத³ஸா விதீ⁴யந்தே, லோகதோ ஸித்³தி⁴முபத³ஸ்ஸேதி ‘ததா²ஹி’ச்சாதி³னா. அவ…பே… ஏ ஓதி பரேஸம் மதம், விப்படிபத்தீதி விருத்³தா⁴ படிபத்தி படிஜானனம், பரே ‘‘ஸதிபி ஹேட்டா² வாக்³க³ஹணே‘க்வசாஸவண்ணம் லுத்தே’தி ஸுத்தே க்வசிக்³க³ஹணகரணதோ அவண்ணே ஏவ லுத்தே அஸவண்ணோ விதி⁴ ஹோதி, ததோ இத⁴ ந ஹோதி தி³ட்டு²பாதா³ன’’ந்தி வத³ந்தி, க்வசீதி அதி⁴காரோ இத⁴ ந ஹோதி மஹுஸ்ஸவோ மாதூபட்டா²னந்தி, பதிஸத்³தோ³ ஆதா⁴ரத்தோ², தேன ஸமானாதி⁴கரணோ உரஸத்³தோ³பீதி உரஸ்மிந்தி நிச்ச ஸமாஸத்தா அஸகபதே³ன விக்³க³ஹே கதே ‘‘அஸங்க்²யம் விப⁴த்தி’’ச்சாதி³னா (3-2) ஸுத்தேன அஸங்க்²யஸமாஸோதி த³ஸ்ஸேதுமாஹ-‘விப⁴த்யத்தே²ஸங்க்²யஸமாஸோ’தி, ஏத்த² பன யுவண்ணானந்தி ஸம்ஸாமி ஸமீபஸமூஹ விகாராவயவாதீ³ஸு டா²ன்யாதே³ஸஸம்ப³ந்தே⁴ ச²ட்டீ², தஸ்மா இவண்ணுவண்ணானம் டா²னே ஏ ஓஆதே³ஸா ஹோந்தீதி அத்தோ², டா²னம்பன திதா⁴ அபகம்ஸோ நிவத்தி பஸங்கோ³ சேதி, தத்த² கு³ன்னம் டா²னே அஸ்ஸா ஸம்ப³ந்தீ⁴யந்து [ப³ஜ்ஜ²ந்து (ஜினிந்த³பு³த்³தி⁴)] தி அபகம்ஸோ டா²னஸத்³த³ஸ்ஸத்தோ², ‘‘ஸேம்ஹஸ்ஸ டா²னே கடுகமோஸத⁴ம் தா³தப்³ப³’’ந்தி நிவத்தி ‘‘த³ப்³பா⁴னம் டா²னே ஸரேஹி அத்த²ரிதப்³ப³’’ந்தி பஸங்கோ³, தேஸு இத⁴ பட²மது³தியா ந யுஜ்ஜந்தி… நிச்சத்தா ஸத்³த³த்த²ஸம்ப³ந்த⁴ஸ்ஸ அபனயனவினாஸா ந யுஜ்ஜந்தீதி, ததியோ து (யுஜ்ஜதி)… ஸுத்தே அத்தா²பி⁴தா⁴னாய இவண்ணுவண்ணானம் பவத்திப்பஸங்கே³ தத³த்தா²பி⁴தா⁴னாயேவ ஏஓஆதே³ஸா ப⁴வந்தீதி.

30. யவா

‘‘ஸத்தமியம் புப்³ப³ஸ்ஸே’’தி (1-14) புப்³ப³ஸ்ஸ காரியவிதா⁴னதோ ஸத்தமீ நித்³தி³ட்ட²ஸ்ஸ பரதா விஞ்ஞாயதீதி வுத்தியம் ‘பரே’தி வுத்தம், ஏவமுபரிபி, பரேஹி இச்சஸ்ஸ அஜ்ஜி²ணமுத்தோ’தி ஸாதே⁴தும் ‘‘ஸப்³போ³சந்தி’’ ‘‘அஜ்ஜோ² அதீ⁴’’தி ச ஸுத்திதம், தேஸமித⁴ பச்சக்கா²தபா⁴வத³ஸ்ஸனத்த²மாஹ-‘இத³’மிச்சாதி³, அப்³ப⁴க்கா²னந்தி [அப்³பு⁴க்³க³போ⁴] இமினாவ ஸித்³த⁴ந்தி ‘‘அப்³போ⁴ அபீ⁴’’தி ச ந வத்தப்³ப³ம், இதி+அஸ்ஸ இதி டி²தே பரலோபோதி த³ஸ்ஸனத்த²ம் ‘இதி அஸ்ஸ பரலோபோ’தி ஆஹ, அன்வக³மாதிஆதீ³ஸு நிச்சம்.

31. ஏஓ

புத்தா மே+அத்தி², அஸந்தோ+ஏத்தா²தி பத³ச்சே²தோ³.

32. கோ³ஸ்ஸ

அந்தாதே³ஸத்தோ²தி ‘‘ச²ட்டி²யந்தஸ்ஸா’’தி (1-17) பா³த⁴கஸ்ஸ ‘‘டானுப³ந்தா⁴னேகவண்ணா ஸப்³ப³ஸ்ஸா’’தி (1-19) பா³த⁴கேன ‘‘வானுப³ந்தோ⁴’’தி (1-18) ஸுத்தேன அந்தாதே³ஸத்தோ², தேனேவ வுத்தம்-‘பா³த⁴கபா³த⁴னத்தோ²யமாரம்போ⁴’தி, அவவாதே³ஸே புப்³ப³ஸரலோபே தீ³கே⁴ச க³வாஸ்ஸம், க³வச்ச²ந்தி நிச்சம். இத³ம் கத²ம் ஸிஜ்ஜ²தீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴, இத³ந்தி யத²ரிவேச்சாதி³கம், கிம் வினா ஸிஜ்ஜ²தீதி ஆஹ-‘ஏவாதி³ஸ்ஸா’திஆதி³, ஏவஸ்ஸ ஆதி³ஏகாரோ ஏவாதி³, தஸ்ஸ, ரிஆதே³ஸமந்தரேனாதி ஸம்ப³ந்தோ⁴, சஸத்³தோ³ அட்டா²னப்பயுத்தோ, ரஸ்ஸவிதா⁴னஞ்சாதி யோஜனீயோ, கதேபி தஸ்மிந்தி தஸ்மிம் ஸுத்தே விஹிதே ச, ந ஸிஜ்ஜ²தீதி ஏவாதி³ஸ்ஸ ரிஆதே³ஸோ ந கதோதி கத்வா வுத்தம், பு⁴ஸம்+ஏவாதி (பன) டி²தே மஹாவுத்தினா ஏவாதி³ஸ்ஸ இஆதே³ஸே ரூபஸித்³தி⁴ ஹோதேவ, இத⁴ பன பகாரந்தரேன ‘பு⁴ஸாமிவே’தி ஸாதே⁴துமாஹ ‘தம்பி’ச்சாதி³.

33. ப்³யஞ்ஜ

ரஸ்ஸதீ³கா⁴னந்தி ஸுத்தே அவுத்தே கத²ம் ரஸ்ஸதீ³கா⁴னந்தி லப⁴தி உத்³தே³ஸினோதி ஆஹ-‘தீ³க⁴ஸ்ஸா’திஆதி³, தீ³க⁴ஸ்ஸாதி ரஸ்ஸஸ்ஸாதி ச டா²னஸம்ப³ந்தே⁴ ச²ட்டீ², பச்சாஸத்யாதி டா²னஸோ பச்சாஸத்யா, இத³ஞ்ச நிஸ்ஸய வஸேன வுத்தம், நிஸ்ஸயகரணமேகோ ஸத்தா²க³தோ ஞாயோதி, இத⁴ நிச்சம்-வீதினாமேதி து²ல்லச்சயம், இத⁴ ந ஹோதி-ஜனோ ஸாயம்.

34. ஸர

டா²னஸம்ப³ந்தே⁴தி டி²தி டா²னம் பஸங்கோ³, ஸம்ப³ந்த⁴னம்-ஸம்ப³ந்தோ⁴, டா²ன்யாதே³ஸபா⁴வலக்க²ணோ டா²னேயோக³னிமித்தபூ⁴தோ ஸம்ப³ந்தோ⁴ டா²னஸம்ப³ந்தோ⁴ தஸ்மிம், த்³வே ரூபானி ஹோந்தீதி இமினா ந ஸரூபப்பதா⁴னோதி த³ஸ்ஸிதம் ஹோதீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴, ஹேதுமாஹ-‘ப³ஹுவசனனித்³தே³ஸா’தி, த்³வே ரூபானிஹோந்தீத்யாதி³ வசனமித³ம் [பத³மித³ம் (போத்த²கே)] த³ஸ்ஸேதி ‘‘ஸரூபப்பதா⁴னேபி த்³விஸத்³தே³ த்³விஸத்³த³ஸாமஞ்ஞேன ஸங்க்²யாத்³விஸத்³தா³னுஸிட்ட²ம் நப்பயுஜ்ஜதே, தஸ்ஸ (பன) ஸங்க்²யேய்யவசனஸங்க்²யாபா⁴வா ஏகவசனமேவ ( ) [(பன) (போத்த²கே)] ஹோதீ’’தி, இமினா ச-த்த²ப்பதா⁴னோ-யம் நித்³தே³ஸோ ந ஸரூபப்பதா⁴னோதி த³ஸ்ஸேதி, அதி⁴பதிபச்சயோ அதி⁴பதிப்பச்சயோதி அனிச்சம், இத⁴ ந ஹோதி இத⁴ மோத³தீதி, தம் க²ணந்தி ஏத்த² ஏகங்க³விகலம் பச்சுதா³ஹரணந்தி ஸரம்ஹா பரத்தாபா⁴வா ந த்³வித்தம்.

35. சது

தப்³ப³க்³கே³ ததியபட²மாதி கஸ்மா வுத்தம் சதுத்த² (து³திய) ஸத்³தே³ஹி வக்³க³க்க²ரேஸ்வேவ க³ய்ஹமானேஸு ததா² நித்³தே³ஸோ யுத்தோ, ந ஹி சதுன்னம்பூரணோ சதுத்தோ² த்³வின்னம்பூரணோ து³தியோதி அக்க²ராயேவ வுச்சந்தீதி ஆஸங்கிய ‘வினாபீ’திஆதி³மாஹ, அக்க²ரே அக்க²ரவிஸயே சதுத்தா²தி³ வோஹாரோ கரீயமானோ வக்³க³க்³க³ஹணம் வினாபி வக்³க³க்க²ரேயேவ ருள்ஹோ பஸித்³தோ⁴தி ஸம்ப³ந்தோ⁴, ஹேதும்ஹி இதிஸத்³தோ³, யதோ ஏவம், தஸ்மா காரணா ‘தப்³ப³க்³கே³ ததியபட²மா’தி வுத்தந்தி அதி⁴ப்பாயோ, தப்³ப³க்³கே³தி சதுத்த²து³தியா யஸ்மிம், தஸ்மிம்யேவ வக்³கே³தி அத்தோ², பச்சாஸத்தீதி பதி ஆபுப்³பா³ ‘ஸத³-விஸரணக³த்யவஸாத³னேஸு’இச்சஸ்மா இத்தி²யம் பா⁴வேத்திம்ஹி நிப்ப²ஜ்ஜதீதி த³ஸ்ஸேதுமாஹ-‘பச்சாஸீத³ன’மிச்சாதி³, யதா²யோக்³க³ந்தி சதுத்த²க்க²ரே சதுத்த²ஸ்ஸ ததியோ து³தியக்க²ரே து³தியஸ்ஸ பட²மோதி ஏவம் யோக்³க³மனதிக்கம்ம, த⁴ஸ்ஸ த³பா⁴வோதி இமினாவ புப்³ப³ஸ்ஸ த⁴ஸ்ஸ த³த்தமுபலக்கே²தி, ததா² யஸத்தே²ரோதி. தே²ரோதி ஏத்த² ஏகாரோ வக்³க³க்க²ரோ ந ஹோதீதி தஸ்மிம் தவக்³க³து³தியக்க²ரஸ்ஸ தஸ்ஸ தோ பட²மோ ந ஹோதி. பந்தோ²தி ஏத்த² தவக்³க³ து³தியக்க²ரேன த²காரேன தப்³ப³க்³க³பூ⁴தே நகாரே ஸதீபி ந ஸோ தப்³ப³க்³க³து³தியக்க²ரோதி ந தஸ்ஸ பட²மோ தோ, ஏத்த² நிக்³கோ⁴ஸோ நிகோ⁴ஸோதிஆதி³ அனிச்சம், த³ட்³டோ⁴ நிட்டா²னந்தி நிச்சம்.

36. விதிஸ்ஸ

இதிஸத்³தோ³-நுகரணம். நிபாதஸ்ஸ பகதிவியா-நுகரணம் ப⁴வதி, அனுகரணஞ்ச த்³விதா⁴ அஸாது⁴ஸத்³த³ரூபம் ஸாது⁴ஸத்³த³ரூபந்தி, தேஸு பா⁴ரவாஹகோ கோசி தேன பீளிதோ ‘அஹோ பா⁴ரோ’தி வத்தப்³பே³ ஸத்திவேகல்லா ‘அஹோ பா³ல’ இச்சாஹ, தம்ஸமீபவத்தீ ‘கிமயமாஹே’தி கேனசி புட்டோ² ஸமானோ ‘அஹோ பா³ல இச்சயமாஹே’தி வத³தி, இத⁴மஸாது⁴ஸத்³த³ரூபம், இதீதி பன ஸாது⁴ஸத்³த³ரூபம், தஸ்மா ததோ-நுகாரியேனாத்தே²ன ஸாத்த²கத்தா டா²னஸம்ப³ந்தே⁴ ச²ட்டீ².

37. ஏஓ

நனு ‘‘விதிஸ்ஸேவே வா’’தி (1-36) வோத்யனுவத்திய அவண்ணே ஏஓனம் வோ ஹோதீதி ச ஸக்கா விஞ்ஞாதும், ததா² ஸதி ‘அவண்ணே க்வசி வோ ஹோதீ’’தி வத்தப்³ப³ம் ‘அஹோதி வா’தி கஸ்மா வுத்தந்தி சோத³னமாஸங்கியாஹ-‘ஓகாரஸ்ஸபி’ச்சாதி³, டா²னிபா⁴வேன நித்³தி³ட்ட²த்தாதி ‘‘ஏஓன’’ந்தி (1-31) வகாராதே³ஸஸ்ஸ விஜ்ஜமானத்தா வகாராதே³ஸம்பதி புன ஓகாரோ டா²னிபா⁴வேன நித்³தி³ஸிதப்³போ³ ந ஸியாதி அதி⁴ப்பாயேனாஹ, ந நிமித்தந்தி ஏஓனம் வகாராதே³ஸத்த²ம் அவண்ணோ காரணம் ந ஹோதீதி அத்தோ², அஞ்ஞதா²தி அவண்ணஸ்ஸ நிமித்தத்தே, ஓகாரம் ந படே²ய்யாதி ஸம்ப³ந்தோ⁴, மகாராக³மே’யாச கமாக³தே அக்³க³மக்கா²யதீ’தி, ஸ்வே ப⁴வந்தி விக்³க³ய்ஹ தனப்பச்சயே தத்³தி⁴தவுத்தியம் விப⁴த்தியா ‘‘ஏகத்த²தாயம்’’தி (2-119) லோபே அகாராதே³ஸே தீ³கே⁴ச ஸ்யாதி³ம்ஹி ஸ்வாதனம் த்³வித்தே ஹிய்யத்தனம். ஸ்வாதனந்திஆதீ³ஸு நிச்சம், இத⁴ நஹோதி பரேச ந விஜானந்தீதி.

38. நிக்³க³

கத²‘மாக³மோ ஹோதீ’தி வுத்தம் யதி³ நிக்³க³ஹீதமாக³மோ ஸியா ஸுத்தே ஆக³மக்³க³ஹணேன வா ப⁴விதப்³ப³ம் ஞ-ம-காத்³ய நுப³ந்த⁴விஸேஸேன வா த்யாஸங்கியாஹ-‘அஸதி பி’ச்சாதி³, ஆக³மாவஸாயே காரணமாஹ-‘ஆதே³ஸத்தாயோகா³’தி, ஆதே³ஸத்தாயோகோ³ கத²ம் விஞ்ஞாயதி ச்சாஹ-‘டா²னினித்³தே³ஸாபா⁴வதோ’தி, ததா² ஸதி ஆக³மினித்³தே³ஸாபா⁴வா ஆக³மத்தம்பி ந ஸியாதி சோதே³தி ‘யஜ்ஜேவ’மிச்சாதி³னா, ந-இதி சோத³னம் படிக்கி²பித்வா தஸ்ஸ ஆக³மத்தமேவ ஸாதே⁴துமாஹ-‘தஸ்ஸா’திஆதி³, தஸ்ஸாதி நிக்³க³ஹீதஸ்ஸ, ரஸ்ஸானுப்பவத்திதோ ரஸ்ஸஸரமேவ அனுக³ந்த்வா பவத்திதோ, அயமேவத்தோ² வுத்தியம்பி த³ஸ்ஸிதோயேவாதி வத்துமாஹ-‘ஏததே³வே’ச்சாதி³, புரிமா ஜாதீதி விஸேஸனஸமாஸேகதே ரஸ்ஸே ச பி³ந்த்³வாக³மோ, பரனிமித்தஸ்ஸானித்³தி³ட்ட²த்தா ப³ஹுஸத்³தே³-ந்தஸ்ஸ பி³ந்த்³வாக³மே ப³ஹும், ஸதிபி பயோகா³னுஸாரித்ததீ³பகஸ்ஸ க்வசிஸத்³த³ஸ்ஸாபி வவத்தி²தவிபா⁴ஸத்தே வாஸத்³த³ஸ்ஸாபி தாதி³ஸத்தஸ்ஸேவ படிபாத³கத்த ஸபா⁴வம் த³ஸ்ஸேதும் ‘வவத்தி²தவிபா⁴ஸத்தா வாதி⁴காரஸ்ஸா’தி வுத்தியம் வுத்தம், வவத்தி²தஸ்ஸ லக்கி²யஸ்ஸ அனுரோதே⁴ன லக்க²ணப்பவத்திகா விபா⁴ஸா வவத்தி²தவிபா⁴ஸா, அபே⁴தே³ன து வாதி⁴காரோ வவத்தி²த விபா⁴ஸா, தஸ்ஸா பா⁴வோ வவத்தி²தவிபா⁴ஸத்தம், தஸ்மா, இத⁴ ந ஹோதி இத⁴ மோத³தி, இமஸ்மிம் டா²னே ஆக³மத்தப்பகாஸகோ டா²னினித்³தே³ ஸாபா⁴வா ஆதே³ஸத்தாயோக³ஸங்கா²தோ காரணவிஸேஸோ ஸமத்தோ², தஸ்ஸ பா⁴வோ ஸாமத்தி²யம்-அத்த²ப³ல-மஞ்ஞதா²னுபபத்திலக்க²ணம், ஸசாதி ஸோ ஆக³மோ ச.

39. லோபோ

லோபஸத்³த³ஸ்ஸ பா⁴வஸாத⁴னமத்தமேவ ஸாதே⁴துமாஹ-‘தேனே’ச்சாதி³, லோபோதி யதி³ கம்மஸாத⁴னோ ஸியா ததா³ தேன ஸமானாதி⁴கரணம் கத்வா உபரி ‘‘பரஸரோ’’தி ஸுத்தமாரபீ⁴யேய்யாதி ப்³யதிரேகமாஹ ‘ந பரஸரோ’தி, இத⁴ ந ஹோதி ஸங்க³ரோ.

40. பர

த்வம்ஸி த்வமஸீதி விகப்போ, இத⁴ ந ஹோதி தாஸாஹம்.

41. வக்³கே³

நனு வக்³கே³வக்³க³ந்தோதி ஏத்தகேயேவ வுத்தே யஸ்மிம் (கிஸ்மி)ஞ்சி வக்³க³க்க²ரே பரே பி³ந்து³னோ யோகோசி வக்³க³ந்தோ அனியமேன ப⁴வேய்ய ததா² ஸதி அனிட்ட²ம்பி ஸியாத்யாஸங்கிய பச்சாஸத்திம் ஸன்னிஸ்ஸாயானிட்ட² நிவத்திந்த³ஸ்ஸேதுமாஹ-‘வக்³கே³ வக்³க³ந்தோ’திச்சாதி³, ஸோவாதி வக்³க³ந்தோவ, தஸ்மிந்தி வக்³க³க்க²ரே.

42. யேவ

நனு ஸத்³த³த்தா ப்³யபி⁴சாரித்தா ஏவஸ்ஸ தாவ ஸத்³தோ³ ஹோது, ஸம்யதோ, ஸம்ஹிதோதி ஸத்³தே³கதே³ஸபூ⁴தானம்பி ஸம்ப⁴வா தேபி க³ஹே தப்³பா³ ஸியுந்தி ‘யஏவஹி ஸத்³தே³ஸு’தி யஹீனம்பி கத²ம் ஸத்³த³வோஹாரோ கதோதி ஆஹ ‘ஏவா’திஆதி³, ஏத்தா²யமதி⁴ப்பாயோ ‘அப்³யபி⁴சாரினா ப்³யபி⁴சாரீ நியம்யதே’தி.

43. யேஸம்

யஸத்³தே³ புப்³ப³ஸுத்தேனேவ ஸம்ஸ்ஸப்யாதே³ஸே ஸித்³தே⁴ ஸோ ( ) [(தஸ்ஸ) (போத்த²கே)] ய காரமத்தேயேவ பரே ஸம்ஸ்ஸேவ (யதா²) ஸியாதி ஸுத்தமித³மாரத்³த⁴ம்.

44. வன

டா²னினமாஸிலிஸ்ஸ க³ச்ச²தி பவத்ததீதி ஆக³மோ நாம, கோ-யமேத்த² டா²னீதி ஆஹ-‘ஸரஸ்ஸாதி, ஸுத்தே அனுவத்தஸ்ஸ ச அவிஜ்ஜமானத்தா ‘ஸரஸ்ஸா’தி குதோ லப்³ப⁴தீதி சோதே³தி ‘நனு சே’த்யாதி³னா. ஆக³மஸுதியா வனாதீ³னம் டா²னிஸுதியா அபா⁴வேபி ஸாமத்தி²யா ப்³யஞ்ஜனஸ்ஸ வா ஆக³மோ ஸியா ஸரஸ்ஸ வா, யதி³ ப்³யஞ்ஜனஸ்ஸ வா ஸியா (ந) ‘‘பதா³தீ³னம் க்வசீ’’தி (5-92) ஸுத்தித மாசரியேன, தஸ்மா ததே³வ ஞாபேதி ‘ஸரோ யேவேத்த² டா²னீ ப⁴விதுமரஹதீ’தி. வுச்சதேச்சாதி³னா பரிஹாரமாஹ, நிபுப்³பா³ பதி³ஸ்மா அனப்பச்சயே ‘‘பதா³தீ³னம் க்வசீ’’தி யுகஅந்தாவயவோ ‘‘தவக்³க³வரனா’’தி³னா (1-48) யே த³ஸ்ஸ ஜோ ‘‘வக்³க³ல ஸேஹிதே’’தி (1-49) (யஸ்ஸ ஜோ) நிபஜ்ஜனம், மானந்தத்யாதீ³ஸூதி அதி⁴காராதி ‘‘க்யோ பா⁴வகம்மேஸ்வபரோக்கே²ஸு மானந்தத்யாதீ³ஸூ’’தி (5-17) இதோ மானந்தத்யாதீ³ஸுதி அதி⁴காரா, பச்சயந்தரேதி மானந்தத்யாதீ³தோ அஞ்ஞஸ்மிம் பச்சயே, கச்சாயனேன ‘அதிப்பகோ³கோ²தாவா’தி ஸாத⁴னத்த²ம் ‘‘க்வசி ஓ ப்³யஞ்ஜனே’’தி ஓகாராக³மோ க³காராக³மோ ச ஸுத்தந்தரேன விஹிதோ, தம் பகாரந்தரேன ஸாதே⁴தும் வுத்தியம்-‘அதிப்பகோ³ கோ² தாவா’தி யம் வுத்தம் தம் த³ஸ்ஸேதும் ‘அதிப்பா’திஆதி³ வுத்தம்.

46. ச²

த்³வாத³யோ அட்டா²ரஸந்தா ப³ஹுவசனந்தாதி ‘ச²கீ’தி வத்தப்³பே³ ‘சா²’தி ஏகவசனம் ந யுஜ்ஜதீதி சோதே³தி ‘நனுசா’திஆதி³னா, பரிஹரதி நச்சாதி³னா, நேதி ‘ச²ளோ’தி அயுத்தோ-யம் நித்³தே³ஸோ ந ஹோதீதி அத்தோ², ச²ஸத்³த³ஸ்ஸ அனுகரணத்தா ச²ஸத்³தா³னுகரணத்தா, ஹேட்டா² வுத்தஸாது⁴ஸத்³த³ரூபா ஸாது⁴ஸத்³த³ரூபமனுகரணம் விப⁴ஜதி ‘அனுகரணஞ்ச து³வித⁴’மிச்சாதி³னா, பரிச்சத்தோ ஜஹிதோ அத்தோ² விதி⁴னிஸேத⁴ரூபோ யஸ்ஸ தம் பரிச்சத்தத்தம், ஏத்த² பன ச²ஸத்³தே³ன ச²ஸங்க்²யாவிஸேஸோ பரிச்சத்தோ, அபி⁴தா⁴யதோ ஹோதீதி இமினா ச²ஸத்³த³ஸ்ஸ அனுகாரியேனாத்தே²னாத்த²வந்தத்த²மாஹ, ஏகவசனந்தஸ்ஸ நித்³தே³ஸோ கதோ… ச²ஸத்³த³வசனீயஸ்ஸ ச²ஸ்ஸ ஏகத்தா, அனுகாரியஸ்ஸாதி ஏகாதி³னோ ஸங்க்²யா ஸத்³த³ஸ்ஸ தத³ஞ்ஞஸ்ஸ வா யத³னுகாரியமேகாதி³கம் தத³ஞ்ஞம் வா ஸத்³த³ரூபம் தஸ்ஸ. ஸங்க்²யாதி³விஸேஸந்தி ஏகத்தாதி³ஸங்க்²யாவிஸேஸம் தத³ஞ்ஞம் வா, ‘‘யோம்ஹி த்³வின்னம் து³வே த்³வே’’தி (2-219) ஸுத்தே த்³விஸத்³தோ³-நுகாரியம் த்³விஸத்³த³ரூபம் தப்³ப³சனீயஞ்ச த்³விஸங்க்²யாவிஸேஸம்பராமஸதீதி தப்³பா³சகம் த்³வின்னந்தி ப³ஹுவசனம், அத² ‘ளஞி’தி கஸ்மா ந வுத்தம் ஏவஞ்ஹி ஸதி ஞானப³ந்த⁴த்தாளகாரோ ஆத்³யவயவோ ப⁴விதுமரஹதீதி சோத³னம்மனஸி நிதா⁴ய ‘ச²ஸத்³தா³’திஆதி³மாஹ, அந்தாபவாதே³ன விதீ⁴யமானோ ளகாரோ ச² ஸத்³தா³ பரஸ்ஸாதி³ஸ்ஸ ஆக³மத்தா…பே… ஹோதீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴, அந்தாபவாதே³னாதி இமினா ‘ஸரஸ்ஸா’தி ச²ட்டீ²னித்³தே³ஸதோ ‘‘ச²ளீயந்தஸ்ஸா’’தீ-மஸ்ஸ விஸயபா⁴வம் தீ³பேதி, பரஸ்ஸாதி இமினா ‘சா²’தி பஞ்சமீனித்³தே³ஸதோ ‘‘பஞ்சமியம் பரஸ்ஸா’’தீமஸ்ஸ விஸயபா⁴வம், ஆதி³ஸ்ஸாதி இமினா ளஸ்ஸேகவண்ணத்தா அந்தாபவாதே³ன ‘‘ஆதி³ஸ்ஸா’’தி ஸுத்தே ந ஆத்³யந்தோ வியேகோபி ஸரோதி ஸரஸ்ஸாதி³ஸ்ஸ பத்திம் த³ஸ்ஸேதி, அயமேத்தா²தி⁴ப்பாயோ ‘சா²’தி பஞ்சமீனித்³தே³ஸா ‘‘பஞ்சமியம் பரஸ்ஸா’’தி (1-15) பரஸ்ஸ ஸம்பத்தம் காரியம் ஏகவண்ணத்தா ‘‘ச²ட்டி²யந்தஸ்ஸா’’தி (1-17) அந்தஸ்ஸ ஸம்பத்தம் ‘‘ஆதி³ஸ்ஸா’’தி (1-16) ஆதி³வண்ணஸ்ஸ பப்போதீ’’தி. ஆதி³பூ⁴தோவ ஹோதீதி அஸதிபி ஞகாரே ஆக³மக்³க³ஹணானுவத்தியா ஆக³மினம் ஸரம் அவினாஸேந்தோ தஸ்ஸ ஆத்³யவயவபூ⁴தோவ ஹோதீதி அத்தோ², லகாரம் கரோந்தி ‘‘யவமத³னதரலாசாக³மா’’தி ஸுத்தேன, தந்தி லகாரகரணம் உபி⁴ன்னமவிஸேஸவசனஞ்ச அயுத்ததம் த³ஸ்ஸேதி ‘தேஸம்பி’ச்சாதி³னா, தேஸம்பீதி கச்சாயனானம்பி, அக்க²ரஸஞ்ஞாயந்தி ‘‘அக்க²ராபாத³யோ ஏகசத்தாலீஸ’’ந்தி விதீ⁴யமானஅக்க²ர ஸஞ்ஞாயம். அவிஸேஸே லளானம் நானத்தாபா⁴வே, பாகடோ வாதி இமினா ஸுதிலிபிபே⁴த³ஸ்ஸ பச்சக்க²ஸித்³த⁴தந்த³ஸ்ஸேதி, தத்த² ஹி ஸோதவிஞ்ஞாணவீதி²யா லளானம் விஸும்விஸும் க³ஹணம் ஸுதி, தம்தம் தே³ஸவாஸீனம் லேகா² வ வத்தா²னம் லிபி, தேஸம் பே⁴தோ³ ஸோதசக்கு²விஞ்ஞாணக³ய்ஹத்தா பச்சக்க²ஸித்³தோ⁴, ச²ளபி⁴ஞ்ஞாதி விகப்பேன ளகாராக³மபக்கே² ரூபம்.

47. தத³

இஸ்ஸ அத்தம் நிபாதனா, த³காரோ பன ‘‘மயதா³ ஸரே’’தி (1-44), பத³ந்தரேனாதிஆதீ³தி இமினா அஞ்ஞேன பதே³ன, ஸாதூ⁴னி ப⁴வந்தீதி வுத்தி பாட²ஸ்ஸ அத்த²ம் வத்தும் ‘ஸாதூ⁴னி ப⁴வந்தீதி நிபாதனதோ’தி ஆஹ, தத்த² காரணமாஹ-‘ய’மிச்சாதி³, அப்பத்தஸ்ஸ பாபனம்பத்தஸ்ஸ படிஸேதோ⁴ ச நிபாதனம், தேஸம் இத⁴ பாடா²தி தேஸம் ததா² இச்ச²ந்தானம் இதா⁴தி நிபாதஸ்ஸ இமஸ்மிம் தத³மினாதி³ஸுத்தே பாடா², உத்³த⁴ஸ்ஸ உதூ³தி உத்³த⁴ம் க²மஸ்ஸாதி அஞ்ஞபத³த்த²ஸமாஸே உத்³த⁴ம்க² இதி டி²தே உத்³த⁴ம்ஸத்³த³ஸ்ஸ உது³ஆதே³ஸோ, அஸ-போ⁴ஜனே இச்சஸ்மா ‘‘க்வசண’ இதி (5-41) ஸுத்தேன அண்பச்சயே அஸஸத்³தோ³ நிப்ப²ஜ்ஜதீதி ஆஹ-‘பிஸிதமஸனா’தி ‘‘க்வசண’’ இதி மஹியம் ரவதீதி டி²தே இமினாவ க³ணனிபாதனேன ஸமாஸே கதே மயூரஸத்³தோ³ நிப்ப²ஜ்ஜதீதி த³ஸ்ஸேதுமாஹ ‘மஹிஸத்³த³ஸ்ஸே’ச்சாதி³, அஸ்ஸ தத³மினாதி³க³ணஸ்ஸ ஆக³திக³ணத்தா ஏவமஞ்ஞேபீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴, வுத்தந்தி பாட²ஸேஸோ. தீ³க⁴னிகாயாதீ³ஸு பஞ்சஸு நிகாயேஸூதி–

‘‘தீ³க⁴மஜ்ஜி²மஸம்யுத்த, அங்கு³த்தரிககு²த்³த³கா;

நிகாயா (பஞ்ச) க³ம்பீ⁴ரா, த⁴ம்மதோ அத்த²தோசிமே’’தி.

வுத்தேஸு தீ³கா⁴க³மாதீ³ஸு பஞ்சஸு நிகாயேஸு, ஞாதப்³பா³தி வண்ணா க³மாதி³த்³வாரேன ஜானிதப்³பா³, பஞ்சவித⁴ம் பஞ்சப்பகாரம் நிருத்தமுச்சதேதி ஸம்ப³ந்தோ⁴, நிப்³ப³சனம் நிருத்தம், நபும்ஸகே பா⁴வே த்தோ, அத்த²கத²னவாக்ய புப்³ப³கமுச்சாரணமிச்சத்தோ², தத³பி⁴தா⁴யி ஸத்த²மப்யபி⁴தா⁴னே-பி⁴தே⁴ய்யோ பசாரா தத³த்த²தாய வா நிருத்தமுச்சதே, வுத்தனிருத்தி லக்க²ணேன…பே… வேதி³தப்³பா³தி இமினா நிருத்தஸத்தே² யே ஸத்³தா³ படிபத³ம் நிப்பா²தி³யந்தி தேஸமித³ம் ஸாமஞ்ஞேன நிப்பா²த³னந்தி தீ³பேதி, த்³வாரே நியுத்தோ தோ³வாரிகோதி ஏத்த² ணிகே த³காரவகாரானம் மஜ்ஜே² ஓகாராக³மோ, ஹிம்ஸிஸ்மாதி ‘ஹிம்ஸ-ஹிம்ஸாய’ மிச்சஸ்மா, அப்பச்சயேதி ‘‘ஸாவகாரகேஸ்வ க⁴ண்க⁴கா’’தி (5-44) அப்பச்சயே, நிஜகோதி ஏத்த² ஜகாரஸ்ஸ யகாரே நியகோ. அத² வண்ணவிகாரோதி வுத்தத்தா ஜவண்ணஸ்ஸ யாதே³ஸே நியகாத³யோ தாவ ஸிஜ்ஜ²ந்து, ஸுஸானாத³யோ கத²ம் ச²வபதா³தி³விகாரத்தா ஸுஸானாதீ³னந்தி ஆஹ ‘பத³விகாரோபி’ச்சாதி³. அஞ்ஞதா² வண்ணஸமுதா³யாதே³ஸஸ்ஸ விஸும்க³ஹணே ச²ப்³பி³தோபத்தியா ‘பஞ்சவித⁴ம் நிருத்த’ந்தி ஸங்க்²யானியமோ ந யுஜ்ஜேய்யாதி பா⁴வோ. யோகோ³ ஸம்ப³ந்தோ⁴, ததா²ஹிச்சாதி³னா தா⁴துஸ்ஸ அத்தா²திஸயேன யோக³ம்பாகடீகரோதி, ரவனகிரியாதி ஸம்ப³ந்தோ⁴தி கேகாயிதான்யஸத்³த³னகிரியாபி⁴ஸம்ப³ந்தோ⁴. மயூரோதி ஏத்த² ரவதி மயூரராவே ஏவ வத்ததே, ந ஸாமஞ்ஞேன ரவனகிரியாமத்தேதி பா⁴வோ.

48. தவ

வண்ணமத்தஸ்ஸே வாதி வண்ணஸாமஞ்ஞஸ்ஸேவ, மத்தஸத்³தோ³ ஏத்த² ஸாமஞ்ஞ வசனோ. யகாரஸ்ஸச சாதே³ஸோதி ஸம்ப³ந்தோ⁴, த³யகாரானம் ஜத்தந்திஸ்ஸ இமினா, யஸ்ஸ ‘‘வக்³க³லஸேஹி தே’’தி (1-49) ஜத்தம், அத்தானமதி⁴கிச்ச பவத்தந்தி அத்தே² அஸங்க்²யஸமாஸோ.

49. வக்³க³

யந்தம் ஸத்³தா³னம் நிச்சஸம்ப³ந்தி⁴த்தேபி பக்கந்தவிஸயத்தா தம்ஸத்³தோ³ யம்ஸத்³த³ம் நாபேக்க²தேத்யாஹ-‘தேதி அனந்தர’இச்சாதி³, தம் ஸத்³தோ³ ஹி பக்கந்த விஸயோ ததா² பஸித்³த⁴விஸயோ அனுபூ⁴தவிஸயோ ச யம்ஸத்³த³ம் நாபேக்க²தே, யதா² சேஸோ யம்ஸத்³த³ன்னா பேக்க²தே, தம் ஸப்³ப³ம் மஹாஸாமினாதி⁴காயம் ஸுபோ³தா⁴லங்காரடீகாயம்–

முனிந்த³சந்த³ஸஞ்ஜாத, ஹாஸசந்த³னலிம்பிதா;

பல்லவாத⁴வலாதஸ்ஸே, வேகோ நாத⁴ரபல்லவோதி (122).

ஏதிஸ்ஸா கா³தா²ய அம்ஹேஹி வித்தா²ரிதனயேன க³ஹேதப்³ப³ம், யதா² ரஹந்தி ஸகம்மாகம்மதா⁴தூனமனுரூபம்.

50. வேவா

கிஞ்சாபீத³ம் [இத³ம்கிஞ்சாபி (போத்த²கே)] விகப்பனத்த²ம் கதந்தி ஹேட்டி²மேன நி(ந்னான)த்தம் விஞ்ஞாயதி, ததா²பி இமினா வாகாரேன விகப்போவ, ஹேட்டி²மே பன க்வசாதி⁴காரா ஹகாரந்ததா⁴துதோ த்⁴யண்பச்சயே மேஹ்யம், தோ³ஹ்யம் ஸினேஹ்யம், லேஹ்யந்திபி ப⁴வத்வேவ.

53. ஸம்யோ

வத்துனோ-த்தப்பதா⁴னத்தமத்தவசஸீதி நியதாவயவவாசினோ உபாதா³னாதி வுத்தமனேகத்த²த்தேப்யாதி³ஸத்³த³ஸ்ஸ, ஆதி³யதீத்யாதீ³தி கம்மஸா த⁴னோசாயமாதி³ஸத்³தோ³, ஸோயமத்தோ² ஸுமங்க³லப்பஸாத³னியா கு²த்³த³ஸிக்கா² டீகாய‘ஆதி³தோ உபஸம்பன்னா’தி ஏத்த² அம்ஹேஹி வுத்தனயேன வேதி³தப்³போ³, ஸம்யுஜ்ஜதீதி ஸம்யோகோ³-ஏகத்ராவட்டி²தப்³யஞ்ஜனா.

54. விச்சா²

யம்வத்ததேதி வுத்திவசனம் நிக்கி²பித்வா தஸ்ஸ அத்த²ம் வத்துமாரப⁴தே ‘ஸம்ப⁴வாபேக்கா²யே’ச்சாதி³, யம்வத்ததேதி ச ஸுத்தே அவிஜ்ஜமானேபி க³ம்மமானத்த²ஸ்ஸ ஸத்³த³ஸ்ஸ பயோக³ம்பதி காமசாரோதி வுத்தியம் வுத்தம், யஸத்³த³ஸ்ஸானியமத்த²வுத்தித்தேபி பத³வாக்யதோ நாஞ்ஞம் ஸம்ப⁴வதி விச்சா²யமாபி⁴க்க²ஞ்ஞே ச வத்தமானந்தி ஆஹ ‘ஸம்ப⁴வாபேக்கா²யபத³ம் வாக்யம்வா’தி, ஸம்ப⁴வதீதி ஸம்ப⁴வோ-பத³ம் வாக்யம் வா, தஸ்மிம் அபேக்கா²ய பத³ம் வாக்யம் வா வத்ததேதி ஸம்ப³ந்தோ⁴, வத்ததேதி விச்சா²யமாபி⁴ஞ்ஞே சாத்தே² வத்ததே, நனு பத³ஸ்ஸ வாக்யஸ்ஸ வா விஸும்யேவ த³ப்³பா³த³யோ அத்தா², தம் கத²மித³ மேதஸ்மிம் வத்துத⁴ம்மே கிரியாத⁴ம்மே ச விச்சா²பி⁴க்க²ஞ்ஞத்தே² வத்ததேதி அனுயோக³ம் ஸந்தா⁴யாஹ-‘விஸயபா⁴வேனா’திஆதி³, விச்சா²ய வத்துத⁴ம்மஸ்ஸ கிரியாத⁴ம்மஸ்ஸ சாபி⁴க்க²ஞ்ஞஸ்ஸ விஸயோ பத³ம் வாக்யம் வா… அனஞ்ஞத்த²வுத்திவஸேன தத்த²ப்பவத்தியா, தம் வஸேனச, அபி⁴தா⁴யகத்தேன சேதி கோ³சரத்தேன பகாஸகத்தேன சாதி அத்தோ², யம்வத்ததேதி அஜ்ஜா²ஹடஸ்ஸ யந்தி பட²மந்தஸ்ஸ விப⁴த்திவிபரிணாமம் த³ஸ்ஸேதி (தஸ்ஸாதி) ஆதி³னா, இமினா இத³ம் தீ³பேதி ‘‘யஜ்ஜபி ‘விச்சா²பி⁴க்க²ஞ்ஞேஸ்வி’ த்யத்ர ச²ட்டீ²னோச்சாரீயதே, ததா²பி ச²ட்டீ²பஸித்³தி⁴ ஹோதேவ, கத²ம் த்³வே இச்சாதே³ஸனித்³தே³ஸா ஆதே³ஸோ ச ஸம்ப³ந்தீ⁴னமபேக்க²தே, ‘விச்சா²பி⁴க்க²ஞ்ஞேஸூ’தி சாத்த²னித்³தே³ஸோ, ந சாத்த²ஸ்ஸாதே³ஸேன ஸம்ப³ந்தோ⁴ உபபஜ்ஜதே, தஸ்மா விச்சா²பி⁴க்க²ஞ்ஞேஸு யம் பத³ம் வாக்யம் வா வத்ததே தஸ்ஸ த்³வே ப⁴வந்திச்சேவம் ச²ட்டீ²யத்தோ² ஸக்கா வத்து’’ந்தி, த்³வே ரூபானி ஹோந்தீதி த³ஸ்ஸிதம் ஹோதீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴, ஸத்³த³ரூபே ஸங்க்²யய்யேதி து³தியா ப³ஹுவசனந்தம் படிபாத³யமானோதி ஏத்த² படிபாத³னகிரியாய ஸம்ப³ந்தே⁴னோபதி³ட்ட²ம், ‘‘வாக்யந்தரட்டோ²பி ஸத்³தோ³ தத³ஞ்ஞஸ்மிம்பி ஸம்ப³ந்த⁴முபயாதீ’’தி த்³விஸத்³தோ³தி இத³ம் உபரி வாக்யத்³வயேப்யுபயுஜ்ஜதி ‘த்³விஸத்³தோ³ வுத்தோ, த்³விஸத்³தோ³ ந ஸரூபப்பதா⁴னோ’தி, அத² ஸரூபப்பதா⁴னோ கஸ்மா ந வுத்தோதி ஆஹ-‘ப³ஹுவசனேன நித்³தே³ஸா’தி, அத² த்³வேதி ஸாமஞ்ஞேன வுத்தத்தா பத³வாக்யானம் டா²னே த்³விப்³ப³சனம் வா ஸியா, தானேவா வத்தந்தீதி த்³விப்பயோகோ³ வா, ததா² ஸதி ‘யம்வத்ததே தஸ்ஸா’தி கஸ்மா பட²மமேவ நிஸ்ஸாய வுத்தியம் விவரணம் கதந்தி ஆஹ-‘ஏவஞ்சா’திஆதி³, இதா³னி த்³விப்பயோக³பக்க²ஸ்ஸ ஸதோ³ஸத்தா அக³ஹிதபா⁴வம் த³ஸ்ஸேதுமாஹ-‘யதா³த்வி’ த்யாதி³, துஸத்³தோ³ புப்³ப³ஸ்மா பக்கா² விஸேஸஸ்ஸ பத³ஸ்ஸகோ [விஸேஸனத்தோ² (போத்த²கே)], தத்த² ஹி த்³வே [த்³வேரூப (போத்த²கே)] ஸத்³த³ரூபான்யாதி³ஸீயந்தே, இஹ து ஸோவ ஸத்³தோ³ த்³விராவத்ததே, ஆவுத்தீ ஸங்க்²யேய்யாதி ஏவம் மஞ்ஞதே ‘‘த்³விஸத்³தோ³-யம் ‘‘ஆத³ஸஹி ஸங்க்²யா ஸங்க்²யேய்யே வத்தந்தே’’தி வசனதோ ஸங்க்²யேய்யவசனோ, தஸ்மேஹ ஸங்க்²யேய்யம் ஸத்³த³ரூபம் வா ஸியா ஆவுத்தி வா, இச்சபி நித்³தே³ஸோ தது³ப⁴யமபேக்கி²ய நபும்ஸகலிங்கே³ன வா ஸியா இத்தி²லிங்கே³ன வா, தத்த² யதா³ நபும்ஸகலிங்கே³ன நித்³தே³ஸோ, ததா³ ஸத்³த³ரூபானி ஸங்க்²யேய்யானி ப⁴வந்தி, யதா³ து இத்தி²லிங்கே³ன, ததா³ ஸத்³த³ஸ்ஸாவுத்தீ உச்சாரணலக்க²ணா கிரியா ஸங்க்²யேயா ப⁴வந்தி, ததோ சேத்த² ஆவுத்தீஅபி ஸங்க்²யேயா ஹோந்தீ’’தி, ததா³ த்³விப்பயோகோ³ த்³விப்³ப³வசனந்தி ஏஸ பக்கோ²தி அயமேத்த² பா⁴வோ’’ யதா³ த்³வே ஆவுத்தியோ விதீ⁴யந்தே ததா³ த்³விப்பயோகோ³ த்³விப்³ப³சனந்தே ஸோபேக்கோ², (அத்ர டா²ன்யாதே³ஸபா⁴வோ நத்தி²) [நதுட்டா²னே த்³விப்³ப³சனபக்கோ² (போத்த²கே)] ஆவுத்தி ஹி கிரியா, தஸ்ஸா சேஹ ஸத்³தோ³ ஸாத⁴னம், ந ச கிரியாய ஸாத⁴னஸ்ஸ ச டா²ன்யாதே³ஸபா⁴வோ உபபஜ்ஜதே, தஸ்மா யதா³வுத்தீ விதீ⁴யந்தே, ததா³ தி³ப்பயோகோ³ த்³விப்³ப³சனந்தே-ஸோ பக்கோ² ப⁴வதீ’’தி, அயம்பி பக்கோ² பாணினீயேஹி பரிக்³க³ஹீதோ, தத³யுத்தம் தோ³ஸது³ட்ட²த்தாதி ஸந்த³ஸ்ஸயமாஹ-‘ஸோ பனே’த்யாதி³, தே ஹி து³தியம்பி பக்க²மப்³பு⁴பக³ம்ம உபசாரமத்ததோ பே⁴தோ³, வத்து²தோத்வபே⁴தோ³ வாதி போனோபுஞ்ஞேன தம் ஸாதே⁴ந்தி. கத²ம்பன ஸதோ³ஸத்தம் யேனாயம் ந க³ஹிதோத்யாஹ- ‘ததா²ஹி’ச்சாதி³, ண்யோ நஸியாதி ‘‘தஸ்ஸ பா⁴வகம்மேஸு த்த தா த்தன ண்ய ணேய்ய ணிய ணியா’’தி (4-59) பா⁴வே விதீ⁴யமானோ ண்யோ த்³விப்பயோக³பக்கே² ஸத்³த³பே⁴த³ஸப்³பா⁴வா புன புனேதி ஸமுதா³யஸபா⁴வதோ புனபுன பா⁴வோதி அத்தே² புனபுன ஸமுதா³யதோ ந ப⁴வேய்யாதி அத்தோ², ந கேவலம் ண்யோவ, அத² கோ² ஏகபத³ந்தோக³தா⁴னம் ஸரானம் ஸரானமாதி³பூ⁴தஸ்ஸுகாரஸ்ஸ ப⁴வந்தோ ஓகாரோபி ‘‘ஸரானமாதி³ஸ்ஸா யுவண்ணஸ்ஸா ஏஓ ணானுப³ந்தே⁴’’தி (4-124) ந ஸியா, ‘‘மனாத்³யாபாதீ³னமோமயே ச ‘‘இதி (3-59) ஓகாரோ பன பக்க²த்³வயேபி ஹோதேவ… உத்தரபத³ஸ்ஸ நிமித்தபா⁴வேன க³ஹிதத்தா, புப்³ப³பக்கே²பி ஹி த்³வே ஸத்³த³ரூபான்யேவாதி³ஸீயந்தேதி ஹோதேவ பத³ பே⁴தோ³, வக்க²தி ஹி ‘ஸதீபி அத்தக³தே பே⁴தே³’தி. நனு ஆவுத்தித⁴ம்மபே⁴த³ ஸத்³த³ஸ்ஸுபசரிதோ பே⁴தோ³, ஸரூபதோ த்வபே⁴தோ³வ, அஞ்ஞதா² ஆவுத்தியேவ ந ஸியா, ஏகஸ்ஸ ஹி வத்து²னோ ஆவுத்தி ஹோதிச்சாஹ‘நாந்தரேனே’ச்சாதி³, அஞ்ஞதே²தி உபசரிதோ பே⁴தோ³ ந ஸபா⁴வதோதி சே, காரியம்ப⁴வதீதி ஏவி ந ஸக்கா வத்துந்தி ஸம்ப³ந்தோ⁴, ஸபா⁴வதோ த்வபே⁴தோ³ வாதி உபசாராபா⁴வேன வத்து²தோ விஜ்ஜமானபே⁴த³மவதா⁴ரயதி, அஞ்ஞதா²தி யதி³ பே⁴தோ³ ஸியா, ஆவுத்தியேவ ந ஸியாதி ஏத்தா²யமதி⁴ப்பாயோ ‘‘யதி³ ஸபா⁴வதோவ பே⁴தோ³ பி⁴ன்னஸ்ஸ பன கத²மாவுத்தி ஸியா’’தி, டா²னிஸதி³ஸத்தாதி ‘‘டா²னீவியாதே³ஸோ’’தி பரிபா⁴ஸமுபலக்கே²தி.

கிரியாயாதிஆதீ³ஸு ஸஹத்தே² ததியா… கிரியாதீ³ஹி த³ப்³பா³த்³யத்தா²னம் வத்து [கத்து] ப்³யாபனிச்சா²பவத்திதோ, தே³ஸாதீ³தி ( ) [(ஹி) (போத்த²கே)] ஆதி³ஸத்³தே³ன காலாவத்தா²தி³ம் ஸங்க³ண்ஹாதி, நானாகாரயுத்தமேவ பி⁴ன்னம் நாம ஹோதீதி ஆஹ-‘அனேகப்பகாரயுத்தே’தி, ப³ஹுவசனனித்³தே³ஸதோ வுத்தம் ஹோதீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴, தேனாதி யேன ப³ஹுவசனனித்³தே³ஸேன ஸகிம் ப்³யாபனிச்சா² ஜோதீயதி தேன கரணபூ⁴தேன ஹேதுபூ⁴தேன வா, கமேன ப்³யாபிதுமிச்சா²யம் ஜாதிஆதீ³னஞ்ச ப்³யாபிதுமிச்சா²யந்தி ஸம்ப³ந்தோ⁴, தத்த² அயஞ்ச கா³மோ ரமணீயோ அயஞ்ச கா³மோ ரமணீயோதி கமேன ப்³யாபிதுமிச்சா², ஏத்த² கிஞ்சாபி ரமணீயகு³ணேன கா³மத³ப்³ப³யோகோ³ அத்தி², ததா²பி கா³மானம் கு³ணேன யோகோ³, ஸப்³போ³ கா³மோ ரமணீயோதி பா³ஹுல்லேன, நத்தி² ஸாகல்லேன [கமேன (போத்த²கே)] ப்³யாபிதுமிட்ட²த்தந்தி ஸகலப்³யாபனிச்சா²யாபா⁴வோதி ந த்³விப்³ப³சனம், ஏவமுபரி யோஜேத்வா அத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³, ஸம்பன்னோ யவோதி ஸம்பன்னகு³ணேன யவஜாதியா ப்³யாபிதுமிச்சா², ஏகத்தா² ஜாதி, அனேகத்த² நிஸ்ஸயா விச்சா² [ஏகத்தா²ஜாதி, ஏகமத்த²ம் ஞாபயிஸ்ஸாமீதி ஜாதிஸத்³தோ³ பயுஜ்ஜதே அனே கத்த²னிஸ்ஸயாச விச்சா², அனேகத்த²ம் ஸஞ்ஞாபயிஸ்ஸாமீதி விச்சா²பயுஜ்ஜதே-தி மஹாப⁴ஸ்ஸே], ஸோப⁴னம் த⁴வக²தி³ரந்தி ஸோப⁴னகு³ணேன த⁴வாதி³த³ப்³பா³னம் ப்³யாபிதுமிச்சா², அத்த²ஸத்³தே³னேத்த² த³ப்³பா³த³யோ வத்துமிட்டா²தி ஆஹ-‘த³ப்³ப³கு³ணகிரியாலக்க²ணே’தி, விஸத்³தோ³ பனேத்த² ப்³யாபனத்தோ²தி ஆஹ-‘ப்³யாபிதும் ஸம்ப³ந்தி⁴து’ந்தி, ஸாதி விச்சா², வத்துத⁴ம்மோதி ‘ருக்க²ம்ருக்க²’மிச்சாதி³கம் யோ வத³தி, தஸ்ஸ வத்துனோ த⁴ம்மோ… இச்சா²லக்க²ணஸ்ஸ த⁴ம்மஸ்ஸ தப்படிப³த்³த⁴த்தா, ஸத்³தோ³தி ருக்க²மிச்சாதி³கோ, தஸ்ஸ ஸத்³த³ஸ்ஸ யம் ரூபம் அத்த பா⁴வோ, தமேவ பச்சாஸத்யா ‘‘ஸுதானுமிதேஸு ஸுதஸம்ப³ந்தோ⁴வ ப³லவா’’தி விச்சா² பி⁴க்க²ஞ்ஞேஸு வத்தமானஸ்ஸ ஸுதஸ்ஸேவ தஸ்ஸ ரூபஸ்ஸ பச்சாஸன்னபா⁴வதோ த்³விஸங்க்²யா யுத்தம் த்³விஸங்கா²தாய ஸங்க்²யாய ‘ருக்க²ம் ருக்க²’மிச்சேவம் யுத்தம் அதிதி³ஸீயதே ஸுத்தே த்³வேஇச்சனேன, த்³விப்³ப³சனஸ்ஸேவ [த்³விப்³ப³சனமேவ (போத்த²கே)] ஹி த்³விஸங்க்²யாயுத்ததா, அத² கதமேகவசனந்தஸ்ஸ த்³விப்³ப³சனம், ததா²ஹி ஸப்³பே³யேவேதேத்த² விச்சா²யம் த்³வித்தேஹ்யபி⁴த⁴யந்தேதி ப³ஹத்தா ப³ஹுவசனம் பப்போதி, ஏகவசனந்து ந ஸிஜ்ஜ²தி ‘ருக்க²ம் ருக்க²ம் ஸிஞ்சதீ’தி ஏகத்தா²பி⁴தா⁴னபி⁴ன்னஸப்³ப³ருக்க²ப்பதீதீதி கத²மேகவசனந்தஸ்ஸ த்³விப்³ப³வசனந்தீ ஆஸங்கியாஹ-‘தத்தே²’ச்சாதி³, அத்த²ஸாமத்தி²யாதி ‘ப³ஹுவசனந்தப்பயோகே³ஹி’ச்சாதி³னா வக்க²மானனயேன ப³ஹுவசனந்தப்பயோகே³னேவ விச்சா²த்த²ஜோதனதோ ந தத்த² த்³வீப்³ப³சனம் ஸியா, ப⁴விதப்³ப³ஞ்ச த்³விப்³ப³சனே (ந, ஏ) கவசனத்தமந்தரேன ந சாத்தி² த்³விப்³ப³சனாவகா ஸோதி பதீதி ப³லாவக³தோ யோ-த்தோ², தஸ்ஸ அத்த²ஸ்ஸ அஞ்ஞதா²னுபபத்திலக்க²ணம் ஸாமத்தி²யம் அத்த²ஸாமத்தி²யம், அத்த²ஸாமத்தி²யா ஏகவசனந்தஸ்ஸ த்³வீப்³ப³சனந்தி ஸம்ப³ந்தா⁴, கிரியாதி³யோக³ந்தி கிரியாகு³ணாதி³ ஸம்ப³ந்தோ⁴, மந்த்வாதி ப்³யாபிதுமிச்சா²யந்தீமஸ்ஸ புப்³ப³கிரியாவசனம், அபி⁴ஸம்ஹரித்வாதி ஏகதோகத்வா. ஸத்³த³ஸ்ஸ தாதி³ஸத்த²பச்சாயகத்தே ஸாமத்தி²யம் ஸத்³த³ஸத்தி [ஸத்³த³ஸ்ஸ]. யுக³பதா³தி⁴கரணதாயம் ஸஹவசனிச்சா²யம் ப³ஹுவசனப்பவத்தியேவ, ந தத்த² த்³விப்³ப³சனந்தி த³ஸ்ஸேதுமாஹ-‘அதோயேவே’ச்சாதி³, அதோ யேவாதி ப³ஹுவசனந்தஸ்ஸ ஸத்³த³ஸத்தியா விச்சா²ஜோதனதோ த்³விப்³ப³சனாபா⁴வாயேவ, ஏவமஞ்ஞதே- ‘இத⁴ பன யோக³பஜ்ஜம் து³வித⁴ம் ஸத்³த³யோக³பஜ்ஜம் அத்த²யோக³பஜ்ஜஞ்ச, தத்த² கிஞ்சி ஸாத்த²கானம் ஸத்³த³யோக³பஜ்ஜமத்த²யோக³ பஜ்ஜம் ந ஸம்ப⁴வதீதி, யுக³பதி³ அதி⁴கரணம் த⁴வாதி³ அத்தோ² யஸ்ஸ ஸோத⁴வக²தி³ரபலாஸஸத்³தோ³ யுக³பதா³தி⁴கரணோ, தஸ்ஸ பா⁴வோ ததா², தஸ்ஸஞ்ச ஸதி, ஸத்³த³யோக³பஜ்ஜமந்தரேன பி⁴ன்னத்தா²னமேகஸத்³த³வசனீயான மேகதோ பபத்தி அத்த²யோக³பஜ்ஜம், தம் ஸஹவசனிச்சா²யந்தி இமினா த³ஸ்ஸிதந்தி தஸ்ஸம் ஸஹவசனிச்சா²யஞ்ச ஸதி, ஸோப⁴னா த⁴வக²தி³ரபலாஸா ஸோப⁴னா ருக்கா²தி ஸோப⁴னகு³ணயோகே³பி ப³ஹுவசனேனேவ விச்சா²ஜோதனதோ த்³விப்³ப³சனாபா⁴வோதி, ஸோப⁴னம் த⁴வக²தி³ரந்தி பன ஸதீபி ஸத்³த³யோக³பஜ்ஜே ஸமாஹாரத்தா நத்த²த்த²யோக³பஜ்ஜ [நாத்வயாக³பஜ்ஜ (போத்த²கே)] ந்தி ஏகவசனந்தத்தா த்³வித்தப்பஸங்கே³பி ஸோப⁴னம் த⁴வக²தி³ரந்தி ஸத்³தா³னம் ஸகிம் ப்³யாபனிச்சா²யாபா⁴வா ந த்³விப்³ப³சனந்தி ஹேட்டா² வுத்தம்.

வாத்திககாரேன ‘‘ஆனுபுப்³பி³யே த்³வே ப⁴வந்தீதி வத்தப்³ப³’’ந்தி (8-1-1-வா) வுத்தம், ததா³ஹ-‘ஆனுபுப்³பி³யேபி’ச்சாதி³னா, அத்தே²வானுபுப்³பி³யேபி விச்சா² ததோவ த்³வித்தந்தி படிபாத³ய ‘மானுபுப்³பி³ய’மிச்சாதி³னா ‘அத்தி²யேவேச்சாதி³னோ வுத்திவாக்யஸ்ஸ விவரணமாஹ. கா³மஜாதியா துல்யஜாதியானம் தி³ஸா தே³ஸாதி³பே⁴தே³ன பி⁴ன்னானமிவ கா³மானம், ந ஏத்த² விச்சா², மூலமக்³க³ம் வா ஹி முக்²ய மேகமேவ… ஹேட்டு²த்³த⁴பா⁴க³ந்தராபா⁴வேனேகத்தா, யேனுபரியதோ⁴ பா⁴கா³பேக்கா²ய கதமூலக்³க³ப்³யபதே³ஸேன பி⁴ன்னஜாதியா மூலக்³க³பா⁴கா³, தே பி⁴ன்னஜாதியா, ந ச பி⁴ன்னஜாதியானம் விச்சா² ஹோதி, ந ஹி கோ³கோ³தி வுத்தே (வாஹீக)க³தா விச்சா²வக³ம்யதேதி ஆசரியஜினிந்த³பு³த்³தி⁴னா ஆனுபுப்³பி³யே விச்சா²யாபா⁴வம் படிபாதி³தம், தம் விக⁴டயிதும் ‘யதி³ ஹி’ச்சாதி³னா யம் வுத்தியம் வுத்தம், தம் விபஞ்சிதுமாஹ- ‘யதே²’ச்சாதி³, நஸன்னிவிட்டோ²தி ந பதிட்டி²தோ, நத்தீ²தி வுத்தம் ஹோதி, யஸ்ஸூபரிபா⁴கோ³ அத்தி² தம்பி மூலந்தி மூல ப்³யபதே³ஸஸ்ஸாபேக்கா² கதத்தமாஹ, உப⁴யந்தி மூலமக்³க³ஞ்ச, ததா² அஞ்ஞேபி மூலக்³க³பா⁴கா³தி இமினா மூலக்³க³பே⁴தா³னம் ஹேட்டா² விய க³ஹணே ஸதி ப³ஹுத்தமாஹ, புப்³ப³கதி²தேனாதி ‘ருக்கா²தீ³னம் பா³ஹுல்லேனா’திஆதி³னா புப்³பே³ வுத்தனயேன, இத³ம் வுத்தம் ஹோதி ‘‘மூலாதீ³னம் பா³ஹுல்லேன தூ²லாதி³ கு³ணயோக³ம்மந்த்வா ஸத்தமீவிப⁴த்தியுத்தேன மூலாதி³ஸத்³த³ஸஹிதேன ஸப்³ப³ ஸத்³தே³ன மூலாதி³கமத்த²மபி⁴ஸம்ஹரித்வா ஸப்³ப³ஸ்மிம் மூலே தூ²லா ஸப்³ப³ஸ்மிம் அக்³கே³ ஸுகு²மாதி ஏவம் (வத்துனோ) ப்³யாபிதுமிச்சா²யமேகவசனந்தஸ்ஸ விச்சா²யந்த்வேவ த்³விப்³ப³சன’’ந்தி.

ஜேட்டா²னம் விச்சா²ஸம்ப⁴வே ஸப்³ப³கனிட்ட²ஸ்ஸ ஜேட்ட²த்தாபா⁴வானுப்பவேஸோ ந ஸியாதி ஆனுபுப்³பி³யமத்தவசனிச்சா²யம் தேனேவ த்³வித்தமபி⁴ஹிதம் ‘ஜேட்ட²ம் ஜேட்ட²மனுப்பவேஸயா’தி தேனேவாசரியேன, தத³து⁴னா விக⁴டீயதி ‘ஜேட்ட²’ மிச்சாதி³னா, கனிட்டோ²பி பவேஸீயதீதி கனிட்ட²ஸ்ஸபி விச்சா²ஸம்ப⁴வமாஹ, தத்த² காரணமாஹ-‘யதே²வ ஹி’ச்சாதி³, பரஸ்ஸாதி மஜ்ஜி²மஸ்ஸாதி ஏத்த² விஸேஸனம், கனிட்ட²ஸ்ஸாபி ஜேட்ட²ப்³யபதே³ஸோதி ஸம்ப³ந்தோ⁴, யதா²வுத்தமேவ ஸமத்தே²தி ‘வத்திச்சா²னிப³ந்த⁴னே ஹி’ச்சாதி³னா, வத்திச்சா²தி³ப³ந்த⁴னேதி வத்துனோ இச்சா² நிப³ந்த⁴னம் காரணமஸ்ஸாதி ஸமாஸோ, வத்து²ஸபா⁴வே வத்து² தத்தே², அபி⁴னிவேஸோ பவத்தி, நாபி⁴ஸம்பு⁴ணாதி ந பப்போதி.

‘‘ஸகத்தே² வதா⁴ரியமானே நேகஸ்மிம் த்³வே ப⁴வந்தீதி வத்தப்³ப³’’ந்தி (8-1-12-வா) வாத்திககாரேன வுத்தம், ததா³ஹ ‘ஸகத்தே²’இச்சாதி³, அத்த²ப்பகாரணாத்³யனபேக்க²ஸ்ஸ பத³ஸ்ஸ அத்தே² ஸகத்தே² அவதா⁴ரியமானே ஏத்தகமேவேதி க³ம்மமானே அனேகஸ்மிம் தி³ய்யமானே த்³விப்³ப³சனமிட்ட²ம் மதம் பாணினியானந்தி அத்தோ², அயம்பனேஸமதி⁴ப்பாயோ ‘மாஸகம் மாஸகம் இமம்ஹா கஹாபணா ப⁴வந்தானம் த்³வின்னம் தே³ஹீ த்யத்ர த்³வே ஏவ மாஸா தா³துமிச்சி²தா, கஹாபணம் நாம–

சத்தாரோ விஹயோ கு³ஞ்ஜா, த்³வேகு³ஞ்ஜா மாஸகோ ப⁴வே;

த்³வே அக்கா²வ மாஸகாபஞ்ச,க்கா²னம் த⁴ரணமட்ட²கம்தி.

வுத்தவிதி⁴னானேகமாஸகஸமுதா³யோ, தத்த² ந ஸப்³பே³ கஹாபண ஸம்ப³ந்தி⁴னோ மாஸா தா³னகிரியாய ப்³யாபிதா, த்³வேயேவாதி நேத்த²த்த² விச்சா²தி யதா²வுத்தவத்தப்³பே³ன த்³விப்³ப³சன’’ந்தி, தம் த³ஸ்ஸேத்வாதி தம் த்³விப்³ப³சனோதா³ஹரணம் த³ஸ்ஸேத்வா, படிபாத³யிதும் விச்சா²யமேவ த்³வித்தம் த³ஸ்ஸேதும்… மாஸகம் மாஸகமிச்சாதோ³த்வயமதி⁴ப்பாயோ-‘‘தே³ஹீதி தா³னகிரியாய மாஸ்ஸ ப்³யாபிதுமிட்டா²தி விச்சா²யமேவேத்த² த்³விப்³ப³சனம், ததா²ஹ்யதோ த்³விருத்தா விச்சா²வ க³ம்யதே’’தி, ஸத்³த³ந்தரதோச்சாதி³கம் கிமாஸங்கிய வுத்தந்தி ஆஹ‘தே³ஹீ’திஆதி³, அவதா⁴ரணே பதீயமானேதி கஹாபணஸம்ப³ந்தி⁴னி ப³ஹும்ஹி மாஸகஸமுதா³யே மாஸகத்³வயனிச்ச²யே விஞ்ஞாயமானே ஸதி, அவிஸேஸேன ஸாமஞ்ஞேன மாஸானம் தே³ஹீதி தா³னகிரியாய ப்³யாபனா பா⁴வாதி ஸம்ப³ந்தோ⁴, ஸத்³த³ந்தரதோச்சாதி³னோ ஸாதி⁴ப்பாயமத்த²மபி⁴தா⁴துமாரப⁴தே ‘பதே³னே’ச்சாதி³, ஏத்த² பதே³னாதி மாஸகமிச்சனேன பதே³ன, இமம்ஹா கஹாபணாதி இத³மேத்த² ஸத்³த³ந்தரம், கதாபி⁴ஸங்க²ரணஸ்ஸாதி மாஸகம் மாஸகமிச்சேவம் நிப்பா²தி³தஸ்ஸ, ஸத்³த³ந்தரதோதி இமினா பத³ந்தரயோகோ³ க³ஹிதோதி ஆஹ-‘பத³ந்தரேன யோக³தோ’தி அயமேத்தா²தி⁴ப்பாயோ ‘‘த்³வித்தகரணகாலே ஸத்³த³ந்தரவசனீயஸ்ஸத்த²ஸ்ஸானபேக்கி²தத்தா மாஸகம்மாஸகந்தி அவிஸேஸேன மாஸகவிச்சா²யம் த்³வித்தம், தத³னு பன இமம்ஹா கஹாபணாதிஸத்³த³ந்தரஸம்ப³ந்தே⁴ ஸதி யதி³ கஹாபணஸம்ப³ந்த்⁴ய ந வஸேஸமாஸகவிச்சா² பரிக்³க³ய்ஹதி ததா³ இமஸ்ஸ கஹாபணஸ்ஸாதி ச²ட்டி²யா ப⁴விதப்³ப³ம், இமம்ஹா கஹாபணாதி பன அவதி⁴பஞ்சமீனித்³தே³ஸதோ கஹாபணதோ த்³வயமேவ க³ஹேத்வா ப⁴வந்தானம் த்³வின்னம் தே³ஹீதி இமம்ஹா கஹாபணாதி ஸத்³த³ந்தரதோவதா⁴ரணம் க³ம்யதே’’தி.

‘‘புப்³ப³பட²மானமத்தா²திஸயவசனிச்சா²யம் த்³வே ப⁴வந்தீதி வத்தப்³ப³’’ந்தி (8-1-12-வா) வுத்தம், ததா³ஹ-‘புப்³ப³பட²மானம் மிச்சாதி³, புப்³ப³பட²மானம் புப்³ப³பட²ம ஸத்³தா³னம் அத்தா²திஸயோ யோ அத்த²ஸ்ஸ பகம்ஸோ, தஸ்ஸ வசனிச்சா²யம், ஸப்³ப³பட²மபா⁴வஸங்கா²த அத்தா²திஸயமத்தாவ வசனிச்சா²தி ந ஏத்த² விச்சா²தி தேஸமதி⁴ப்பாயோ, விகஸனகிரியாய பாககிரியாயாதி வுத்தேபி விகாஸகரணகிரியாய பாககரணகிரியாயாதி அத்த²ஸம்ப⁴வதோ ‘புப்³ப³ம் புப்³ப³ம் புப்ப²’ந்தி த்யாதோ³, புப்³ப³ம் புப்³ப³ம் விகஸனம் கரோந்தி, பட²மம் பட²மம் வசனம் கரோந்தீதி கிரியாவிஸேஸனவஸேன அத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³, புப்³பா³தி மதா பட²மாபி⁴மதாதி இமினா புப்³ப³பட²மபா⁴வேனாபி⁴மதானம் ப³ஹுத்த ப்³யாபனேன விச்சா²ஸப்³பா⁴வே காரணமாஹ.

‘‘ட³தர ட³தமானம் ஸமஸம்பதா⁴ரணாயமித்தீ²னிக³தே³ பா⁴வே த்³வே ப⁴வந்தீதி வத்தப்³ப³’’ந்தி (8-1-12-வா) வுத்தம், ஏத்த² இத்தி²லிங்க³ஸத்³தோ³ இத்தி²லிங்க³யோகா³ இத்தீ²தி வுத்தோ, நிக³த்³யதேனேனேதி நிக³தோ³, இத்தீ² நிக³தோ³ யஸ்ஸ ஸோ இத்தி²னிக³தோ³பா⁴வோ, தஸ்மிம் இத்தீ²னிக³தே³ பா⁴வே, ததா³ஹ-ரதரரத மந்தான’மிச்சாதி³, இத்தி²லிங்கே³தி இத்தி²லிங்க³ம் யஸ்ஸ ஸோ இத்தி²லிங்கோ³பா⁴வோ, தஸ்மிம் இத்தி²லிங்கே³ பா⁴வே வத்தமானானம் ரதரரதமந்தானம் த்³விப்³ப³சனமபி⁴மதந்தி ஸம்ப³ந்தோ⁴, கஸ்மிம் விஸயேதி ஆஹ-‘ஸமஸம்பதா⁴ரண விஸயே’தி, ஸமேன அட்³ட⁴தாதி³னா கு³ணேன இமே உபோ⁴ அட்³டா⁴ இத்வேவம் ரூபா ஸம்பதா⁴ரணா நிரூபனா அவபோ³தோ⁴ ஸமஸம்பதா⁴ரணா, ஸாஏவ விஸயோ, தஸ்மிம் ஸதி, அட்³ட⁴தாய ப³ஹுவித⁴த்தாபா⁴வா கிரியாதி³யோ கா³பா⁴வா ச நத்தே²த்த² விச்சா²தி தேஸமதி⁴ப்பாயோ, புச்சி²யமானாதி இமினா இமே உபோ⁴’ இச்சாதீ³னம் புச்சா²வாக்யதம் த³ஸ்ஸேதி.

பரப்³யவஹாரேனாஹ-‘ஆக்²யாதாதீ³னம் விஸயத்த’ந்தி, இமினா ஆக்²யாதாதீ³னமேவ கிரியாஜோதகபத³பா⁴வேன போனோபுஞ்ஞஸங்கா²தகிரியா த⁴ம்மஸ்ஸ த⁴னஸமேவ விஸயத்தம் தீ³பேதி, அதிஸயவிஸிட்ட²ந்தி இமினா பபசதிஸத்³தே³பகாரோ பகம்ஸத்த² ஜோதகோ உபஸக்³கோ³தி த³ஸ்ஸேதி, ஹிவிதி⁴ம்ஹீதி’லூ-ச்சே²த³னே’இச்சஸ்மா விதி⁴ம்ஹி ஹிப்பச்சயோ ‘‘பஞ்ஹபத்தனாவிதீ⁴ஸு’’தி (6-9) இமினா ஸுத்தேனாதி அத்தோ², ஓஸ்ஸாதி ‘‘யுவண்ணானமேஓபச்சயே’’தி (5-82) ஓகாரஸ்ஸ, ‘புப்³பே³க-கத்துகான’’ (5-62) மிச்சேவாதி ஏவகாரேன பரேஸமிவாயமப்யாபி⁴க்க²ஞ்ஞே பச்சயோ சே விதீ⁴யதே, ததா³ பபசதிஇச்சத்ர விய ஆபி⁴க்க²ஞ்ஞே விதீ⁴யமானேன பச்சயேனேவ ஆபி⁴க்க²ஞ்ஞத்த²ஸ்ஸ பகாஸிதத்தா ந த்³விப்³ப³சனேன ப⁴விதப்³ப³ந்தி த³ஸ்ஸேதி, யதா³ து பு⁴ஸம் புனப்புனம் பசதீதி வசனிச்சா² ததா³பி பபசதீதி ப⁴வத்யேவ.

இஹ இமஸ்மிம் உதா³ஹரணே, ஆபி⁴க்க²ஞ்ஞே இச்சேவாதி இமினா அனுகரணமத்தமேவேதம் நத்தே²த்தா²பி⁴க்க²ஞ்ஞந்தி பாணினியா ஸுத்தந்தரேன த்³வித்தம்படிபாதே³ந்தி, நத்தே²த்த² தாதி³ஸேன வசனேன பயோஜனம், ஆபி⁴க்க²ஞ்ஞேயேவ த்³விப்³ப³சனந்தி த³ஸ்ஸேதி, ஏவமஞ்ஞதே ‘‘படஇச்சேதமனுகரணம் ப⁴வன கிரியம்பதி வத்ததீதி [ப⁴வனகிரியாமதீ வுத்தீதி (போத்த²கே)] கிரியாத⁴ம்மம் போனோபுஞ்ஞமேத்த² அத்தே²வா’’தி, தேனேவ வக்க²தி-‘படபடா ப⁴வதீதி ஆபி⁴க்க²ஞ்ஞே த்³விப்³ப³சன’ந்தி, அனிதிஸ்மிந்தி இதிஸத்³தே³ அவிஜ்ஜமானே, ராப்பச்சயோதி பட²மம் த்³வித்தே கதே பச்சா² ராப்பச்சயோ, ராப்பச்சயமகத்வாபி பகாரந்தரேன ஸாதே⁴துமாஹ- ‘அத²வா’ இச்சாதி³, தீ³கோ⁴ நிச்சந்தி பட²மம் த்³வித்தே படபடகரோதீதி டி²தே நிச்சம் தீ³கோ⁴, படபடா கரோதீதி ஏத்த² நிப்ப²த்திம் த³ஸ்ஸேத்வா இதா³னி படபடாயதீதி ஏத்த² த³ஸ்ஸேதும் படபடாயதீதிஆதி³ ஆரத்³த⁴ம்.

55. ஸ்யாதி³

ஏகஸ்ஸ ஏகஸ்ஸ இதி டி²தே புப்³ப³விப⁴த்தியா லுத்தே ஸம்ஹிதாயஞ்ச கதாயம் ஏகேகஸ்ஸ, ஏவம் மத்த²கேன மத்த²கேனாதி டி²தே மத்த²க மத்த²கேனாதி.

56. ஸப்³பா³

அஞ்ஞம் அஞ்ஞந்தி டி²தே இமினா விப⁴த்தியா லோபே அகாரஸ்ஸ ‘‘தத³மினா’’ (1-47) தி³னா ஓகாரே அஞ்ஞோஞ்ஞந்திபி ஹோதி.

57. யாவ

யாவபோ³த⁴ந்தி ‘‘யாவாவதா⁴ரணே’’தி (3-4) அஸங்க்²யஸமாஸோ.

58. ப³ஹுல

க்வசி பவத்யப்பவத்தி, க்வசஞ்ஞம் க்வசி வா க்வசி;

ஸியா ப³ஹுலஸத்³தே³ன, விதி⁴ ஸப்³போ³ யதா²க³மம்தி.

இதி மோக்³க³ல்லானபஞ்சிகாடீகாயம் ஸாரத்த²விலாஸினியம்

பட²மகண்ட³வண்ணனா ஸமத்தா.