பரிபா⁴ஸாதி⁴கார

13. விதி⁴

வசனாரம்ப⁴யோஜனமாஹ–‘யம் விஸேஸனபா⁴வேனே’ச்சாதி³, யந்தி அனியமேன ‘‘அதோ யோனம் டாடே’’தி (2-43) ஆதீ³ஸு அதோதிஆதி³கம் விஸேஸனபா⁴வேன வத்துமிச்சி²தம் பராமஸதி, தேனாதி விஸே ஸனத்தேனு-பாதி³யமானேன யம் ஸத்³த³னித்³தி³ட்டே²ன அதோதிஆதி³கேன கரணபூ⁴தேன, யதா²கத²ஞ்சிதப்³ப³தோதி ஆதோ³ மஜ்ஜே²-ந்தே வா ஸப்³பா⁴வதோ யேனகேனசி ஆகாரேன அபே⁴தோ³பசாரேன அகாராதி³விஸேஸனவதோ நாமாதி³னோ, தத³ந்தத்த²ந்தி தம் அதோத்யாதி³ விஸேஸனமந்தே, நாதோ³ ந மஜ்ஜே² யஸ்ஸ தம் தத³ந்தம், தம் அத்தோ² பயோஜனம் யஸ்ஸாதி அஞ்ஞபத³த்தோ², வத்தாயத்தாதி வத்துனோ ஆயத்தா… அத்தாவாத்தனோ வசனே பதா⁴னந்தி, தஸ்ஸாதி வத்துனோ, ஸாதி வசனிச்சா², பயோகா³னுஸா ரேனாதி ஜினவசனானுஸாரேன, இதீதி காரணத்தே² நிபாதோ, இமினா காரணேனாதி அத்தோ², ந ஸப்³ப³த்த²ப்பஸங்கோ³தி ஸம்ஹிதாதி³விதி⁴ம்ஹி ஸப்³ப³த்த² தத³ந்த விதி⁴ப்பஸங்கோ³ ந ஹோதி, ததா²ஹி ‘‘ஸரோ லோபோ ஸரே’’தி (1-26) ஏத்த² ஸரோதி விஸேஸனபா⁴வேன வசனிச்சா²ய ஸப்³பா⁴வே ஸரோதி தத்ரா’தீ³னம் விஸேஸனந்தி யதா²கத²ஞ்சிஸராதி³ஸரமஜ்ஜ²ஸரந்தானம் தத்ராதீ³னம் லோபப்பஸங்கே³ ‘‘விதி⁴ப்³பி³ஸேஸனந்தஸ்ஸா’’தி (1-13) ஸரந்தஸ்ஸபஸங்கோ³ ஸியா, ந ‘‘ச²ட்டி²யந்தஸ்ஸா’’தி (1-13) அந்தஸ்ஸ… ச²ட்டீ²னித்³தே³ஸாபா⁴வா, ததா² ஸதி ‘தத்ரிமே’திஆதி³ம்ஹி ‘இமே’திஆதி³னா வத்தப்³ப³தா ஆபஜ்ஜேய்யாதி பயோக³ம் நானுஸடா நாமஸியுந்தி ந ஸப்³ப³த்த² தத³ந்த விதி⁴ப்பஸங்கோ³, ததா² ‘‘க³திபோ³தா⁴’’ (2-4) தி³ஸுத்தாதி³ம்ஹிபி ‘க³மயதி மாணவகம்கா³மம் த்யாதி³ப்பஸங்கோ³திஆதி³ ச யதா²யோக³மவக³ந்தப்³ப³ம், வுத்தியம் ‘‘அதோ யோனம் டாடே’’தி ஸுத்தோதா³ஹரணம் த³ஸ்ஸிதம், ‘‘நரா நரே’’தி லக்கி²யோதா³ஹரணம்.

14. ஸத்ததீ⁴

வசனப²லமுபத³ஸ்ஸேதி‘யத்தே²’ச்சாதி³னா, யத்த² யஸ்மிம் ‘‘ஸரோ லோபோ ஸரே’’த்யாதி³கே ஸுத்தே, ஸத்தமியாதி ‘ஸரே’திஆதி³னா ஸத்தமியா, யஸ்ஸாதி ஸரோதிஆதி³னா நித்³தி³ட்ட²ஸ்ஸ, காரியம் லோபாதி³, ஸம்ப³ந்தா⁴ விஸேஸாதி ஸரேத்யாதோ³ ஓபஸிலேஸிகமதி⁴கரணம், தஞ்சோபஸிலேஸே ப⁴வமதி⁴கரணம் புப்³ப³ஸ்ஸ வா பரம் ஸியா பரஸ்ஸ வா புப்³ப³ந்தி புப்³ப³பரோபஸி லேஸஸ்ஸாவிஸிட்ட²த்தா புப்³ப³பரானம் ஸம்ப³ந்த⁴ஸ்ஸ அவிஸேஸா, பரஸ்ஸாபீதி ந கேவலம் புப்³ப³ஸ்ஸேவ, ஸதீத்யஸ்மிம் அத்தே² ஜோதனீயே ஸத்தமீ ஸம்ஸத்தமீ ஸந்தஸத்³த³ஸ்ஸ ஸமாதே³ஸேன, ஸத்தஞ்சேத்யாதி³வசனமேவம் ஸதி க⁴டதே, ஸந்தி வா ஸந்தஸத்³த³த்தே² பாதி³, ஸுத்தே அவுத்தேபி வுத்தியம் ‘நித்³தே³ஸே’தி வசனே காரணமாஹ-ஸத்தஞ்சா’திஆதி³, நித்³தே³ஸமந்தரேன ஸத்தம் ந ஸம்ப⁴வதீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴, ஸத்தமியா நித்³தே³ஸே ஸதியேவ தம் ஸம்ப³ந்தா⁴ய ஸத்தாய ஸம்ப⁴வோ, அஞ்ஞதா² கிமஞ்ஞந்தஸ்ஸா பதிட்டா²தி அதி⁴ப்பாயோ, புப்³ப³ஸத்³த³ஸ்ஸ ஸம்ப³ந்தி⁴ஸத்³த³த்தா கின்னிஸ்ஸாய புப்³ப³த்தமிச்சாஹ-‘ஸத்தமி’ச்சாதி³, தந்தி ‘‘ஸரோ லோபோ ஸரே’’தி ஸுத்தம், உகாரஸ்ஸாதி ‘வேளு’இச்சத்ர உகாரஸ்ஸ, புப்³ப³ஸ்ஸ…பே… கரித்வா தம்மனஸிகதஞ்சோத³னம் த³ஸ்ஸேதுமாஹ-‘தமஹ’ந்தி ச்சாதி³தி ஏவமேத்த² ஸாஜ்ஜா²ஹாரோ ஸம்ப³ந்தோ⁴ வேதி³தப்³போ³. புப்³ப³ஸ்ஸாதி ஸத்தமீ நித்³தி³ட்ட²தோ புப்³ப³ஸ்ஸ, அனந்தரஸ்ஸாதி அப்³யவஹிதஸ்ஸ, வுத்தம் கிஞ்சி நத்தீ²தி ஸம்ப³ந்தோ⁴, அயமதி⁴ப்பாயோ ‘‘தஸ்மிந்தி நித்³தி³ட்டே² புப்³ப³ஸ்ஸா’’தி (1-1-66) பாணினியவசனே ‘‘தி³ஸிரயமுச்சாரணக்ரியோ நிஸத்³தோ³ப்யய மிஹ நேரந்தரியம் ஜோதேதி, தத்த²‘நிரந்தரம் தி³ட்டோ²’தி பாதி³ஸமாஸே கதே பு²டமேவானந்தரமுச்சாரிதேத்யமத்தோ²-வக³ம்யதேதி ‘‘புப்³ப³ஸத்³த³ஸ்ஸ ப்³யவஹிதேபி பயோக³த³ஸ்ஸனே ப்³யவஹிதேபி காரியம் பப்போதீ’’தி ப⁴ஸ்ஸகாராத³யோ வண்ணேந்தி, இஹ தாதி³ஸவசனாபா⁴வேன வண்ணாதி³ ப்³யவதா⁴னேபி ஸியா’’தி, ஸரேச்சாதி³பரிஹாரவசனே-தி⁴ப்பாய முப்³பா⁴வயதி ‘யதி³பி’ச்சாதி³னா, மது²ராய பாடலிபுத்தகஸ்ஸ சாந்தராளே கா³மாதீ³னம் ஸப்³பா⁴வா ப்³யவதா⁴னேபி புப்³ப³ஸத்³த³ஸ்ஸ பவத்தியா தி³ட்ட²ந்தமாஹ-‘மது²ரா’ இச்சாதி³, யஸ்மா ஸரேதி ஓபஸிலேஸிகாதா⁴ரே ஸத்தம்யந்தம் பத³ம், தஸ்மா ப்³யவதா⁴னே ஸரலோபோ ந ஹோதீதி ஏவம் ஸங்கே²பப்³யாக்²யானேன வுத்திய மத்தோ² வேதி³தப்³போ³, ந கேவலம் ஸரேதி ஏத்தே²வாதி ஆஹ- ‘காரியே’ச்சாதி³, ஓபஸிலேஸிகேயேவாதா⁴ரே ப⁴வதீதி ஸேஸோ, காரணமாஹ-‘வத்திச்சா²ன்ஹவிதா⁴னதோ ஸத்³த³ஸ்ஸா’தி, வத்துனோ யா இச்சா² வசனிச்சா² தஸ்ஸா அனுதூலேன விதா⁴னதோ அத்த²ஸ்ஸ கத²னதோதி அத்தோ²,யேன ஹி யமத்த²ம் வத்தாதிதா⁴துமிச்ச²தி ஸதீப்யபி⁴தா⁴னஸா மத்தி²யே ந ததோ-ஞ்ஞமத்த²ம் ஸத்³தோ³பி⁴த³தா⁴தீத்யதி⁴ப்பாயோ, வத்திச்சா² வஸாயே காரணமாஹ’வத்திச்சா²பி’ச்சாதி³, வத்துனோ ஸுத்தகாரஸ்ஸ இச்சா² வத்திச்சா², கத²முபதே³ஸதோ வத்திச்சா²-வஸீயதே’ கத²ஞ்ச ஸாமத்தி²யதோதி ஆஸங்கிய தமுபத³ஸ்ஸேதுமாஹ-‘அதோசேத்யாதி³, அதோ வக்க²மானகாரணா உபதே³ஸதோ வஸீயதேதி ஸம்ப³ந்தோ⁴, கிந்தம் காரண மிச்சாஹ-‘யஸ்மா’இச்சாதி³, அன்வயஸத்³தே³னேத்த² கு³ருபாரம்பரியோ-பதே³ஸோ விவச்சி²தோ, யஸ்மா காரணா அன்வயோ கு³ருபாரம்பரியோ பதே³ஸோ கு³ருகுலமுபக³ம்ம பஞ்ஹகரணாதி³னா அன்விச்சீ²யதே க³வேஸீயதி, அதோ காரணா கு³ருபரம்பரா க³தஉபதே³ஸதோ வஸீயதோதி அத்தோ², ஸாமத்தி²யதோ-வஸாயப்படிபாத³யிதுமாஹ- ‘ஸாமத்தி²யம்பி’ச்சாதி³, ஸாமத்தி²யம்பி வுச்சதேதிஸேஸோ, லகு⁴னோபாயேன ஸத்³தா³னமுபலக்க²ணே பவத்தீதி ப்³யவஹிதனிவத்தியா வசனந்தரக-ரணமனுபன்னம், உபபன்னம் வசனந்தரகரணம், தஸ்ஸ ச ஓபஸிலேஸிகாதா⁴ர மந்தரேன அஞ்ஞதா²னுபபத்தியா ஆதா⁴ரவிஸேஸப்படிப்பத்தீதி இத³மேத்த² ஸாமத்தி²யம், ஆதா⁴ரந்தரேச்சாதி³னா யதா²வுத்தம் ஸாமத்தி²யம் விபா⁴வேதி, ஆதா⁴ரந்தரேபீதி ஸப்³ப³த்த² பாடோ² தி³ஸ்ஸதி, பஸங்கா³பா⁴வதோ அத்த²ந்த-ரேனாபி ஆதா⁴ரந்தரேபி ஓபஸிலேஸிகாதா⁴ரேபி வசனந்தரப்பஸங்கோ³ ஸியாதி ஸம்ப³ந்த⁴ஸம்ப⁴வா ஓபஸிலேஸிகாதா⁴ரனிஸ்ஸயனேபி ஆனிஸம்ஸோ ந தி³ஸ்ஸதீதி ஸமுச்சயத்தே²னாபி நத்தி² பயோஜனந்தி வஜ்ஜேதப்³போ³ யம்பி ஸத்³தோ³தி, நனு கிமேவம் வண்ணீயதே புப்³ப³ஸ்ஸேவேதி வசன மேவோபஸிலேஸிகமதி⁴கரணம் விஞ்ஞாபயதி… தத்தே²வ புப்³ப³பரத்த ஸம்ப⁴வாதி யோமஞ்ஞதே, தஸ்ஸேஸா கப்பனா ந ஸங்க³தாதி த³ஸ்ஸேதுமாஹ-‘புப்³ப³ஸ்ஸாதி’ச்சாதி³, அயுத்தத்தே காரணமாஹ-‘ஸாமீபிகேபி தஸ்ஸ ஸம்ப⁴வா’தி, ‘க³ங்கா³யம் கோ⁴ஸோ’தி வுத்தே கோ⁴ஸோ க³ங்கா³யம் புப்³போ³ வா பரோ வேதி க³ம்மமானத்தா ஸாமீபிகேப்யதி⁴கரணே புப்³ப³பரத்தஸ்ஸ ஸம்ப⁴வாதி அத்தோ², ஏதாவவுச்சதேதி புப்³ப³ஸ்ஸேவ ஹோதி ந பரஸ்ஸாதி ஏத்தகமேவ வுச்சதே, ததா²ச வக்க²தி-‘கிந்த’ந்திஆதி³, அதி⁴கம் ப்³யவஹிதனிவுத்யாதி³ ந வுச்சதேதி ஸம்ப³ந்தோ⁴, ஆதி³ஸத்³தே³னேத்த² ச²ட்டீ²பகப்பனா க³ஹிதா, ச²ட்டீ²பகப்பனாபி ஸாமத்தியா கதாதி ஸம்ப³ந்தோ⁴, பகப்பனம் பகப்பனாவிதா⁴னம், ஏவம் மஞ்ஞதே ‘பாணினியா ‘‘ச²ட்டீ²ட்டா²னேயோகா³’’த்யதோ (1-1-49) ‘‘தஸ்மிந்தி நித்³தி³ட்டே² புப்³ப³ஸ்ஸ’’ (1-1-66) ‘‘தஸ்மா த்யுத்தரஸ்ஸ’’ இதி (1-1-67) பரிபா⁴ஸாஸுத்தத்³வயே ச²ட்டீ²க³ஹணமனுவத்திய ‘தஸ்மிந்தி நித்³தி³ட்டே² புப்³ப³ஸ்ஸ ச²ட்டீ²’ ‘தஸ்மாத்யுத்தரஸ்ஸ ச²ட்டீ² [நித்³தி³ட்டே² புப்³ப³ஸ்ஸ ச²ட்டீ²தி புப்³ப³ஸ்ஸ காரியித்தபடிபாத³னயோக்³கோ³ ச²ட்டீ² தப்³போ³த⁴கபதே³ ப⁴வதித்யத்தோ², ஏவ து⁴த்தரஸ்ஸேது வி. உஜ்ஜோதடீகா] தி ச²ட்டீ²பகப்பனம் படிபாதே³ந்தி ‘யஸ்மிம் ஸுத்தே ச²ட்டீ²னித்³தே³ஸோ நத்தி², தத்த² ச²ட்டீ²பகப்பனாயதா² ஸியா’தி, இத⁴ பன வசனந்தராபா⁴வேபி யத்த² ச²ட்டீ²னித்³தே³ஸோ நத்தி², தத்த² ஸாமத்தி²யேனேவ ச²ட்டீ²பகப்பனா ஸித்³தா⁴’தி, ஸாமத்தி²யமுபத³ஸ்ஸேதி ‘ஸத்தமீனித்³தே³ஸே’ச்சாதி³னா, அஞ்ஞவிப⁴த்தினித்³தி³ட்டோ²பி படிபஜ்ஜதேதி ஸம்ப³ந்தோ⁴, காரியயோ க³ந்தி காரியஸம்ப³ந்த⁴ம், யதா² ‘‘வக்³கே³ வக்³க³ந்தோ’’தி ஏத்தா²னுவத்தமானம் நிக்³க³ஹீத’ந்தித³ம் ச²ட்டீ²யந்தம் விஞ்ஞாயதே, கத²ம் வக்³கே³தேஸா ஸத்தம்யகதத்தா² ‘‘நிக்³க³ஹீத’’ந்தி (1-38) புப்³ப³ஸுத்தே கதத்த²தாய பட²மா விப⁴த்தியா ச²ட்டீ²விப⁴த்திம்பகப்பேதி ஸத்தமியம் புப்³ப³ஸ்ஸே’தி ததே²த்யவக³ந்தப்³ப³ம். ஏதாவ வுச்சதேதி வுத்தே இத³ந்தி ந விஞ்ஞாயதேதி ஆஹ ‘கிந்த’ந்திஆதி³, யதா³ஹிச்சாதி³னா பரியாயபஸங்க³க்கமம் த³ஸ்ஸேதி. கிமித³முச்சதே பரியாயப்பஸங்கே³ நியமத்த²ம் வசனந்தி நனு புப்³ப³பரானம் யுக³பது³ப்பத்திய மாசரியவசனப்பமாணேனாப்படிபத்தியம் விஜ்ஜ²னத்த²ம் வசனந்தி கஸ்மா நோச்ச தேச்சாஹ- ‘யுக³பது³பஸிலிட்டா²ன’ந்த்யாதி³, யுக³பது³பஸிலிட்டா²னமஸம்ப⁴வோதி ஸம்ப³ந்தோ⁴, குதோச்சாஹ-‘அபரஸ்ஸூபஸிலேஸிகஸ்ஸாபா⁴வதோ’தி, அதோதி யுக³பது³பி⁴ன்னம்பத்தியா அபா⁴வதோ, வசனம் ‘‘ஸரோ லோபாஸரே’’ச்சாதி³கம் (1-26) ஸுத்தம்.

15. பஞ்ச

அவதி⁴பா⁴வேனாதி ‘அதோ’ச்சாதி³னா அவதி⁴த்தேன, யஸ்ஸாதி யோ ஆதி³னோ, காரியந்தி ‘டாடே’ஆதி³கம், புப்³ப³பராபேக்க²த்தேனாவிஸேஸாதி யதா²- ‘கா³மா தே³வத³த்தோ’தி வுத்தே ஸோ ததோ புப்³போ³ பரோகே³தி விஞ்ஞாயதீத்யவதி⁴பா⁴வஸ்ஸ புப்³ப³பராபேக்க²த்தேனாவிஸேஸோ, ததே²ஹாபி ‘‘அதோ யோனம் டாடே’’தி (2-41) வுச்சமானே அதோ புப்³பே³ஸம் யோனம் அத²வா பரேஸந்தி புப்³ப³பராபேக்க²த்தேனாவதி⁴பா⁴வஸ்ஸாவிஸேஸாதி மஞ்ஞதே, புரே வியாத்யனேன ஸத்தமியந்தி ஏத்த² வுத்தம் நித்³தே³ஸவசனே காரணமதிதி³ஸதி, வுத்தியம் ‘நரானமேரே’தி ஏத்த² அபவாத³விப்படிஸேதே⁴ ஸதிபரத்தா டாடேஆதே³ஸானம் பவத்திம் ‘‘ஆதி³ஸ்ஸா’’தி ஏத்த² வண்ணயிஸ்ஸாம, அத² கிமிமினா வசனேன நனு யதோ யத்த² பஞ்சமீ நித்³தே³ஸோ தத்த² ஸப்³ப³த்த² ‘‘மானுப³ந்தோ⁴ ஸரானமந்தா பரோ’’ (1-21) த்யதோ ‘பரோ’த்யனுவத்தேதும் ஸக்காதி தஸ்ஸானுவத்திதஸ்ஸ யோனமிச்சனேன ஸாமானாதி⁴கரண்யா‘பரேஸம் யோனம்’த்யயமத்தோ² விஞ்ஞாயதே, ததோ புப்³பே³ஸம் பஸங்கோ³யேவ நத்தீ²தி, நேதத³த்தி², பரோதி த்யனுவத்தமானம் ‘அதோ’தி பஞ்சம்யந்தேன ஸம்ப³ஜ்ஜ²மானம் ந கோசி வாரேதா அத்தீ²தி பரதோ-காரதோ புப்³பே³ஸம்பி யோனம் டாடேஆதே³ஸா பப்போந்தீதி வசனேனேமினா ப⁴விதப்³ப³மேவாதி த³ஸ்ஸேதுமாஹ-‘வசனே’ச்சாதி³, ஏவஞ்சரஹி ததே³வோதா³ஹரிதப்³ப³ம், கிம் ‘நரானரே’ த்யுதா³ஹடந்தி சே, நேஸதோ³ஸோ, அஞ்ஞத³த்த²ம் காரீயமானமிஹா-ப்யத்த²வந்தம் ஹோதீதி, புப்³ப³கோ பரிஹாரோதி ப்³யவ ஹிதனிவத்தியா புப்³ப³ஸுத்தே வுத்தோ ‘‘ஸரேதோபஸிலேஸிகாதா⁴ரோ’’தி பரிஹாரோ, ந ஸம்ப⁴வதீதி இஹ ஸத்தமியா அபா⁴வா ந ஸம்ப⁴வதி, வசனானந்தரந்தி பாணினியானம் நித்³தி³ட்ட²க்³க³ஹணமிவ ப்³யவஹிதனிவத்தியா ஸுத்தந்தரம், தே ஹி ‘‘தஸ்மாத்யுத்தரஸ்ஸா’’த்யேத்த² (1-1-67) நித்³தி³ட்ட²க்³க³ஹணமனுவத்திய தேன புப்³பே³ விய ப்³யவஹிதனிவத்திம்படிபாதே³ந்தி. அனந்தரேதிவசனா பச்சாஸத்தியா நிஸ்ஸயனம் விஞ்ஞாயதே, கதத்த²தாயாதி வசனா ஜாதியாத்யாஹ- ‘பச்சாஸத்யா ஜாதிம் ஸன்னிஸ்ஸாயா’தி ஜாதிம் ஸன்னிஸ்ஸாய பச்சாஸத்யா கரணபூ⁴தாய நிவத்திமாஹேதி ஸம்ப³ந்தோ⁴, இமினா பச்சாஸத்தி ஞாயப்³யாபனஞாயஜாதிபத³த்த²ப்³யத்திபத³த்தே²ஸு பச்சாஸத்திஞாயோ ஜாதிபத³த்தோ²சேஹ நிஸ்ஸீயதேதி த³ஸ்ஸேதி, ந ஹி கேவலம் ஜாதிம் நிஸ்ஸாய ப்³யவஹிதனிவத்தி வத்தும் ஸக்கா, ததா²ஹி யதே³த்த² பச்சாஸத்திஞாயோ ந நிஸ்ஸிதோ, ததா³ ப்³யாபனஞாயேன ப்³யவஹிதே சாப்³யவஹிதே சாஸஜ்ஜதீதி ஜாதியா நிஸ்ஸயனே ஸத்யபி ப்³யவஹிதேபி ப்³யாப்யமானா ஜாதி கேன நிவாரீயதே நாபி கேவலம் பச்சாஸத்தின்னிஸ்ஸாய ப்³யவஹிதனிவத்தி வத்தும் ஸக்கா, ததா²ஹ்யஸதி ஜாதிஸன்னிஸ்ஸயேன ப்³யத்தினிஸ்ஸீயதே, ப்³யத்தியஞ்ச பத³த்தே² படிலக்கி²யம் லக்க²ணம் பவத்ததீதி பச்சாஸத்தி ஞாயனிஸ்ஸயனேப்யப்³யவஹிதம்பதி யம் லக்க²ணம் பி⁴ன்னம் தத³ப்³யவஹிதே பவத்தம், யம்பன ப்³யவஹிதம்பதி பி⁴ன்னம் லக்க²ணம், தஞ்ச வசனப்பமாணதோ மாப⁴வத்வஸ்ஸ ப்³யத்த²தாதி ப்³யவஹிதேபி பவத்ததே, தஸ்மா உபோ⁴பி நிஸ்ஸாய நீயாதி. விஸயத³ஸ்ஸனப்பஸங்கே³ விஸயித³ஸ்ஸனமத்த²ப்³யத்திகாரணந்தி வாக்யந்தோக³த⁴பதா³னமத்த²ம்பட²மம் த³ஸ்ஸேத்வா பச்சா² ஸமாஸாதி³கம் த³ஸ்ஸேதும் ‘கதோ’த்யாதி³கமாரத்³த⁴ம், ஜாதிலக்க²ணோதி அப்³யவஹிதத்தஜாதிஸபா⁴வோ, ‘ஓஸத்⁴யோ’தி ஏத்த² ஸகாரே அகாரா பரஸ்ஸ த⁴காரேன ப்³யவஹிதஸ்ஸ யோஸ்ஸ வியாவஸேஸானம்பி ஸப்³பா⁴வதோ வுத்தம்-‘யோப்பபு⁴தீன’ந்தி, ஜாதி ஸாமஞ்ஞம், யாவதி விஸயேதி க³வாதி³கே யத்தகே விஸயே, காமசாரதோ விஸய பரிஸமத்தியா தி³ட்ட²ந்தமாஹ-‘தம் யதே²’தி, போ⁴ஜயேதீதி ஏத்த² போ⁴ஜயேஇதீதி பத³ச்சே²தோ³, கதோஹி ஜாத்யத்தோ² கஸிணோதி யஸ்மா ஸகலோ ப்³ராஹ்மண ஜாதிஸங்கா²தோ அத்தோ² பரிஸமத்தோ, தஸ்மாதி அத்தோ², இத³ம் வுத்தம் ஹோதி- ‘யாவ தி³ட்ட²ம்போ⁴ஜயே’தி வுத்தே [வுத்தேன (போத்த²கே)] ஸந்தாய ஸாமஞ்ஞவுத்தி ப்³ராஹ்மணஸத்³த³ப்பயோக³ஸாமத்தி²யா பச்சேகம்போ⁴ஜனகிரியா கதா நாம ஹோதி, யதோ கஸிணோபி ஜாத்யத்தோ² பரிஸமத்தோ நாமாதி. ‘‘ப்³யஞ்ஜனே தீ³க⁴ரஸ்ஸா’’தி (1-33) ஸுத்தே ப்³யஞ்ஜனேதி ஸத்தமீ புப்³ப³ஸ்ஸ தீ³கா⁴தி³விதி⁴ம்ஹி சரிதத்தா ‘‘ஸரம்ஹா த்³வே’’தி (1-34) ஏத்த² ஸரம்ஹாதி பஞ்சம்யக தத்தா², ததோ பஞ்சமீனித்³தே³ஸஸ்ஸ ப³லீயத்தம், ததோ ‘‘ஸத்தமியம் புப்³ப³ஸ்ஸ’’ ‘‘பஞ்சமியம் பரஸ்ஸா’’தி த்³வின்னம் பரஸ்ஸ ஸமுட்டா²பனே ‘ப்³யஞ்ஜனே’தி ஸத்தமீ பரஸ்ஸ காரிய யோகி³தாய அத்த²தோ விப⁴த்திவிபரிணாமேன ச²ட்டீ²பா⁴வேன பரிணமதீ… த்³வின்னம் ஸுத்தானம் விப்படிஸேதே⁴ பரஸ்ஸ ப³லீ யத்தாவாதி ஏதாதி³ஸஸாமத்தி²யஸப்³பா⁴வதோ வுத்தம்-‘ச²ட்டீ²பகப்பனாபி புரேவிய ஸாமத்தி²யா’தி.

16. ஆதி³ஸ்ஸ

கிஞ்சி அந்தஸ்ஸ ஸம்பத்தந்தி யம் டானுப³ந்த⁴மனேகவண்ணம் ந ஹோதி, தம் ‘‘ச²ட்டி²யந்தஸ்ஸே’’ (1-17) த்யந்தஸ்ஸ பத்தம், கிஞ்சி ஸப்³ப³ஸ்ஸேதி ‘‘டானுப³ந்தா⁴னேகவண்ணா ஸப்³ப³ஸ்ஸேதி’’ (1-19) டானுப³ந்த⁴மனேகவண்ணஞ்ச காரியம் ஸப்³ப³ஸ்ஸ பத்தம். யத³ந்தபா⁴விகாரியம்த்யாதி³னா வசனப²லமுபத³ஸ்ஸேந்தோ ‘ச²ட்டீ²யந்தஸ்ஸே’தீமஸ்ஸாபவாதோ³ யம் யோகோ³தி த³ஸ்ஸேதி, தஸ்ஸாயம பவாதோ³ ஹோது டானுப³ந்தா⁴தி³காரியம் கத²ந்தி ஆஹ-‘டானுப³ந்தே⁴’ச்சாதி³, விப்படிஸேதா⁴தி அபவாத³விப்படிஸேதா⁴, ‘‘ச²ட்டி²யந்தஸ்ஸே’தி ஹி உஸ்ஸக்³கோ³, தஸ்ஸாபவாதா³ ‘‘ஆதி³ஸ்ஸ’’ ‘‘டானுப³ந்தா⁴னேகவண்ணா ஸப்³ப³ஸ்ஸே’’த்யேதே, ‘‘ஆதி³ஸ்ஸா’’தீமஸ்ஸாவகாஸோ ‘தேரஸா’தி, ‘‘டானுப³ந்தா⁴னேகவண்ணா ஸப்³ப³ஸ்ஸா’’தீமஸ்ஸாவகாஸோ ‘ஏஸு, அனேனா’தி, இஹோப⁴யம்பப்போதி ‘‘அதோ யோனம் டாடே’’ (2-41) ‘‘நரானரே’’ ‘‘அதேன’’ (2-108) ‘‘ஜனேனா’’தி (தத்த²) ‘‘டானுப³ந்தா⁴னேகவண்ணா ஸப்³ப³ஸ்ஸே’’தீத³ம்பவத்ததீதி தேஸமபவாதா³னம் விப்படிஸேதா⁴ ஸப்³பா³தே³ஸோ ப⁴வதி. ‘‘ச²ட்டி²யந்தஸ்ஸா’’தி த³ஸஸத்³தே³-ந்தஸ்ஸ பத்தோபி தத³பவாத³த்தா ‘‘ஆதி³ஸ்ஸா’’திஆதி³பூ⁴தஸ்ஸ த³காரஸ்ஸ ஹோதீதி ஆஹ ‘த³காரஸ்ஸரோ’தி.

17. ச²ட்டீ²

கோத்தோ²ந்த ஸத்³த³ஸ்ஸேச்சாஹ-‘அந்தோவஸான’மிச்சாதி³, ‘‘வண்ணஸ்ஸந்தஸ்ஸ’’தி (1-1-52) ஸுத்தே வண்ணக்³க³ஹணமந்தவிஸேஸனாயோபதி³ட்ட²ம் பாணினினா-அந்தஸ்ஸ பத³ஸ்ஸ வாக்யஸ்ஸ வா மாப⁴வீ’தி, இஹ த்வனத்த²கம் வண்ணக்³க³ஹணம் ப்³யவச்சே²ஜ்ஜாபா⁴வாதி த³ஸ்ஸேதுமாஹ-‘ஸோ சே’ த்யாதி³, நனு ப்³ரஹ்மஸ்ஸாதி விஸேஸனத்தே²ன வத்துமிச்சி²தோ மஹாப்³ரஹ்மஸத்³தோ³ ச²ட்டீ²னித்³தி³ட்டோ² நாமாதி ‘‘ப்³ரஹ்மஸ்ஸு வா’’தி (2-194) உஆதே³ஸோ ‘‘ச²ட்டி²யந்தஸ்ஸா’’தி அந்தப்³ரஹ்மஸத்³த³ஸ்ஸ பப்போதி, ததா² ஸதி ‘ந ஹி ச²ட்டீ² நித்³தி³ட்ட²ஸ்ஸ அந்தம் பத³ம் வாக்யம் வா ஸம்ப⁴வதீ’தி கஸ்மா வுத்தந்தி, வுச்சதே- ந விஸேஸனத்தே²னாக்கே²பமத்தேன மஹாப்³ரஹ்மஸத்³தோ³ ச²ட்டீ² நித்³தி³ட்டோ² நாம ப⁴வதீதி ந ப்³ரஹ்மஸத்³த³ஸ்ஸ ஸப்³ப³ஸ்ஸாதே³ஸப்பஸங்கோ³, மஹாப்³ரஹ்மஸத்³தே³ வா ப்³ரஹ்மஸத்³தோ³ அத்தீ²தி தஸ்ஸாந்தஸ்ஸ உத்தம் விதீ⁴யதே.

18. வானு

‘‘ச²ட்டி²யந்தஸ்ஸே’’த்யனேனேவாவிஸேஸேன வானுப³ந்த⁴காரியேப்யந்தஸ்ஸ ஸித்³தே⁴ கிமத்தோ²யமாரம்போ⁴த்யாஸங்கிய டானுப³ந்தா⁴த்யாதி³னா வசனப²லமுபத³ஸ்ஸேந்தோ ‘பா³த⁴கபா³த⁴னத்தோ²-யமாரம்போ⁴’தி-வத³தி, ததா²ஹி ‘‘ச²ட்டி²யந்தஸ்ஸே’’த்யஸ்ஸ பா³த⁴கோ ‘‘டானுப³ந்தா⁴னேகவண்ணா ஸப்³ப³ஸ்ஸே’’தி, தஸ்ஸ ச ‘‘வானுப³ந்தோ⁴’’த்யயம் யோகோ³ பா³த⁴கோதி பா³த⁴கபா³த⁴னத்தோ² ஸம்பஜ்ஜதே, அபஇச்சயமுபஸக்³கோ³ வஜ்ஜனே நீவாரணே, பனயனே வா வத்ததேதி அபோத்³யந்தே உஸ்ஸக்³க³லக்க²ணானி வஜ்ஜீயந்தே நீவாரீயந்தே அபனீயந்தே நேனேத்யபவாதோ³, ஸுத்தேகதே³ஸேன ஸுத்தமேவோபலக்கி²தந்தி அந்தஸ்ஸ‘ச²ட்டி²யந்தஸ்ஸா’தி ஸுத்தஸ்ஸ அபவாதோ³ அந்தாபவாதோ³, உஸ்ஸஜ்ஜதே நிவத்தீயத்யபவாதே³னேத்யுஸ்ஸக்³கோ³, உஸ்ஸக்³கா³பவாத³க்கமோ பனேத்த² ஏவம் வேதி³தப்³போ³ ‘‘ச²ட்டி²யந்தஸ்ஸே’’த்யுஸ்ஸக்³கோ³, தத³பவாதா³ ‘‘டானுப³ந்தா⁴னேகவண்ணா ஸப்³ப³ஸ்ஸ’’ ‘‘உகானுப³ந்தா⁴த்³யந்தா’’ ‘‘மானுப³ந்தோ⁴ ஸரா நமந்தா பரோ’’தி, ‘‘டானுப³ந்தா⁴னேகவண்ணா ஸப்³ப³ஸ்ஸே’’த்யுஸ்ஸக்³கோ³, தத³ பவாதா³ ‘‘வானுப³ந்தோ⁴’’ ‘‘மானுப³ந்தோ⁴ ஸரானமந்தா பரோ’’தி.

19. டானு

ச²ட்டீ²னித்³தி³ட்ட²ஸ்ஸேச்சாதி³னா வசனாரம்ப⁴ப்பயோஜனாக்²யானேனாந்தாதே³ஸாபவாதோ³ யம் யோகோ³தி ப்³ரவீதி, பச்சேகமபி⁴ஸம்ப³ந்தோ⁴தி ஸோ டகாரானுப³ந்தோ⁴ சாதே³ஸோதிஆதி³னா, கஸ்ஸ ஸப்³ப³ஸ்ஸ ப⁴வதிச்சாஹ-‘ச²ட்டீ² நித்³தி³ட்ட²ஸ்ஸே’ச்சாதி³, நனு ச டேஆதே³ஸோப்யனேகவண்ணோஏவ த்³விவண்ணஸமுதா³யத்தாத்யாஸங்கியாஹ-‘உபலக்கி²யே’ச்சாதி³, அனுப³த்⁴யதே பயோகே³ அஸுய்யமானேபி பயோஜனவஸேனானுஸரீயதீத்யனுப³ந்தோ⁴, உபதே³ஸே யேவோபலக்கி²ய நிவத்ததேத்யனேனேதம் த³ஸ்ஸேதி ‘உச்சாரிதவினாஸினோனுப³ந்தா⁴’தி, உபதே³ஸே பட²முச்சாரணே.

20. ஞகா

ஆத்³யந்தாதி வுத்தே கத²மவயவாத்யயமத்தோ² லப்³ப⁴தீ த்யாஹ-‘ஆத்³யந்தஸத்³தா³னமி’ச்சாதி³, ஆத்³யந்தஸத்³தா³னம் நியதவயவவாசித்தா அவயவஸ்ஸ சாவயவினாமந்தரேனா ஸம்ப⁴வதோ ஸாமத்தி²யாவயவீ லக்கீ²யதி, ச²ட்டி²யாத்யனுவுத்திதோ வாவயவாவயவிஸம்ப³ந்தே⁴ஸா ச²ட்டீ², தாய நித்³தி³ட்ட²ஸ்ஸாத்யயமத்தோ² விஞ்ஞாயதேதி வுத்தியம்-‘ச²ட்டீ²னித்³தி³ட்ட²ஸ்ஸா’தி (வுத்தம்), தேனேவ பச்சயவிதி⁴ம்ஹி கூப்பச்சயாத³யோ ந தோ³ஸா ப⁴வந்தீதி, அதோயேவாதி தத³வயவாசித்ததோயேவ, தக்³க³ஹணேனேதி அவயவக்³க³ஹணேன, கதாகதப்பஸங்கி³த்தாதி ஓத்தே கதேபி அகதேபி வுகாக³மஸ்ஸ பஸங்க³தோ, பூ⁴யத்தத்தா ஹி ஓத்தஸ்ஸ பூ⁴க்³க³ஹணே ஸதி கதேபி ஓத்தே வுகாக³மேன ப⁴விதப்³ப³மகதேபி ததோவ ‘‘கதாகதப்ப ஸங்கீ³ யோ விதி⁴ ஸனிச்சோ’’தி நிச்சத்தா ஓத்தம் பா³தி⁴த்வா வுகாக³மோ ஹோதி, அத² வுகாக³மே பச்சா² தேன ந ப⁴விதப்³ப³ந்தி ஆஹ-‘அந்தாவயவே’ச்சாதி³.

21. மானுப³ந்தோ⁴

யதி³னித்³தா⁴ரணே ச²ட்டீ² அந்தஸ்ஸாவிஸேஸிதத்தா அவிஸேஸேன யதோ குதோசி அந்ததோ பா³னுப³ந்தோ⁴ பரோ ஸியா, ந ஹி து³தியம் ஸரக்³க³ஹணமத்தி², யேனாந்தோ விஸேஸீயதேச்சாஹ-‘நித்³தா⁴ரண’மிச்சாதி³, காரணமாஹ-‘ஸுதத்தா’தி, ‘ஸரான’ந்தி ஸுதத்தாதி அத்தோ², தேன ‘‘ஸுதானுமிதேஸுஸுதஸம்ப³ந்தோ⁴ப³லவா’’தி ருந்த⁴தீதேத்த²த⁴காரஸ்ஸா நுமிதஸ்ஸ மம் ந ஹோதீதி தீ³பேதி, ஸமான ஜாதியஸ்ஸேவ லோகே நித்³தா⁴ரணப்பதீதி ஹோதிச்சாஹ-‘ததா² ஹி’ச்சாதி³, யதா²’கண்ஹா கா³வீனம் ஸம்பன்னகீ²ரதமா’தி வுத்தே அவிஸேஸிதத்தேபி கண்ஹாய கண்ஹாகா³வீயேவ பதீயதே, ததே²ஹாபி ஸரானம் மஜ்ஜே² அந்தாத்யந்தத்தேன நித்³தா⁴ரியமானோ ஸமானஜாதியோ ஸரோயேவ பதீயதே, தேன ஸரானம் யேவாந்தாபரோ ப⁴விஸ்ஸதீதி பா⁴வோ, விஸேஸனத்தோதி ‘‘ஞிலதஸ்ஸே’’தி (5-163) ஸுத்தே அஸ்ஸாதி வுத்தே அயமேவேதி நியமாபா⁴வா யஸ்ஸகஸ்ஸசி அகாரஸ்ஸ ஞிப்பத்தி, தேனானிட்ட²ப்பத்தீதி லானுஸங்கி³ஸ்ஸேவ அஸ்ஸாதி லஸ்ஸ யம் விஸேஸனத்தம் தம் அத்தோ² பயோஜனமஸ்ஸ ‘‘கத்தரிலோ’’தி (5-18) லகாரஸ்ஸாதி விஸேஸனத்தோ² லகாரோ, இதே⁴வாதி இமஸ்மிம் ‘‘மானுப³ந்தோ⁴’’திஆதி³ஸுத்தேயேவ.

22. விப்படி

பரோதி வத்ததே, ஸோ சாஞ்ஞாதி⁴க்யஇட்டா²த்³யனேகத்தோ²பி இத⁴ இட்ட² வாசீ த³ட்ட²ப்³போ³, கம்மப்³யதிஹாரேக⁴ணிதி கம்மப்³யதிஹாரோ கிரியாபரிவத்தனம் பா⁴வவிஸேஸோ தஸ்மிம் ‘பா⁴வகாரகேஸ்வக⁴ண்க⁴கா’’தி (5-44) ஸாமஞ்ஞேன விஹிதத்தா விப்படிஸேத⁴னந்தி அத்தே² க⁴ணி விப்படீ ஸேதோ⁴, தேனாஹ-‘ஸாமஞ்ஞே’ச்சாதி³, விப்படிஸேத⁴ஸத்³த³ஸ்ஸ அத்த²மாஹ-‘அஞ்ஞமஞ்ஞபடிஸேதோ⁴’தி, ஸம்ஸித்³தி⁴யம் வத்தமானோபி ஸிதி⁴ உபஸக்³க³ஸம்ப³ந்தே⁴ நாத்த²ந்தரேபி ஹோதீதி அஞ்ஞமஞ்ஞவிரோதோ⁴த்யத்தோ², விப்படிஸேத⁴ஸத்³த³ஸ்ஸ லோகே விரோத⁴வாசித்தேன பஸித்³த⁴த்தமாஹ ‘ததா² ஹி’ச்சாதி³னா, கத²ம்பன பமாணபூ⁴தஸ்ஸாசரியஸ்ஸ வசனேஸு அஞ்ஞமஞ்ஞவிரோதோ⁴ ஸம்ப⁴வதீச்சாஸங்கிய உபி⁴ன்னம் ஸாவகாஸத்தே ஸதி ஸம்ப⁴வதி நாஞ்ஞதா²தி ‘த்³வின்ன’மிச்சாதி³ வுத்திக³ந்தோ² பவத்தோதி வத்தும் ‘ஸோசா’திஆதி³மாஹ அஞ்ஞமஞ்ஞானஜ்ஜா²ஸிதேதி அஞ்ஞமஞ்ஞேனானக்கந்தே அபரிக்³க³ஹிதேதி வுத்தம் ஹோதி, அனுப⁴யதாகி³னீதி யோ விஸயேகதே³ஸோ உப⁴யன்ன ப⁴ஜதே தஸ்மிம் அனுப⁴யபா⁴கி³னி விஸயேகதே³ஸே, ஸாமஞ்ஞவிஸயோ த்³வின்னம் விதீ⁴னம் ஸாதா⁴ரணோ விஸயோ, தத்த² பவத்திப்பஸங்கே³ ஸதி ஸோச விப்படிஸேதோ⁴ ஜாயதீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴, இமினா விப்படிஸேத⁴ஸ்ஸ விஸயோ பவத்திப்பஸங்கோ³ விஸயவிஸயீனமபே⁴தே³ன ஸுத்தே ‘விப்படிஸேதோ⁴’திவுத்தோதி ‘த்³வின்ன’மிச்சாதி³னா வுத்திக³ந்தோ² ரசிதோதி தீ³பேதி, பரோ ஹோதீ திவிதி⁴த³ஸ்ஸிதோதி இமினா யதி³ நியமோ-ப்³பூ⁴பக³தோ ஸியா, ததா³ ‘பரோவஹோதீ’தி வதே³ய்யாதி த³ஸ்ஸேதி, பாணினியா ஹி ஜாதியம் பத³த்தே² ஸகிமேவ லக்க²ணம் பவத்ததீதி சரிதத்த²த்தா விஸயந்தரே த்³வின்னம்பி லக்க²ணானமப்பவத்தியம் பரம் பச்சி²மம் காரியந்தி வித்⁴யத்த²மித³ம் வசனம், ப்³யத்தியந்து பத³த்தே² லத்வாதீ³னமிவ பரியாயப்பஸங்கே³ நியமத்த²ந்தி படிபன்னா, இத⁴ பன ஜாதியம் ப்³யத்தியஞ்ச த்³வின்னம்பி ஸுத்தானமப்பவத்தியமேவ வித்⁴யத்த²மேவித³ம் வசனம், ந நியமத்த²ம்பீதி படிபாதே³துமாஹ-‘ததா²ஹி’ச்சாதி³, காமசாரதோ பரிஸமாபீயதேதி ஸம்ப³ந்தோ⁴, காமதோ பரிஸமாபனஞ்சேதிஸ்ஸா ஸப்³ப³ஸ்மிம் அத்தனோ கோ³சரே அவிச்சே²த³ப்³யாபனேன பவத்திஸப்³பா⁴வதோ. கத²ம்பனேகஸ்ஸாபி பவத்தி ந ப⁴வேய்யாத்யாஸங்கிய காரணமாஹ‘உப⁴யம்பி’ச்சாதி³, ஹிஸத்³தோ³ யஸ்மாத்தே², யஸ்மா உப⁴யம்பித³மாசரியவசனம், ததோயேவ பமாணம், அபி⁴மதகாரியவிதா⁴னே லிங்க³பா⁴வேன ஸத்³தி³கானுமதத்தா(தேஸம்) விதீ⁴னம் விதா⁴யகஞ்ச தஸ்மாதி அத்தோ². பமாணத்தா த்³வின்னம்பி அப்பத்தியம் காரணமாஹ-‘அனுப⁴யபா⁴கி³ம்ஹி’ச்சாதி³, யதோ லத்³தா⁴வகாஸா ததோ ஸமானப³லாதி, இதிஸத்³தோ³ ஹேதும்ஹி, விருத்³தா⁴சாதி ஏத்த² இதிஸத்³த³ம் த³த்வா ‘அனுப⁴யபா⁴கி³ம்ஹி…பே… விருத்³தா⁴சாதி த்³வின்னம் வசனானம் பமாணத்தா உபி⁴ன்னம்பி அப்பவத்தீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴ வேதி³தப்³போ³. ஸமானப³லானம் த்³வின்னம் லோகேபி விரோதி⁴த்தம் ஏகக்க²ணேயேவ உபி⁴ன்னம்பி காரியே அப்பவத்தி ச தி³ஸ்ஸதீதி தி³ட்ட²ந்தமாஹ ‘லோகேசே’த்யாதி³, ஏத்த² ச பேஸ்ஸஸ்ஸ (அ)விரோத⁴த்தி²னோ காரியே அப்பவத்திரிவ [அப்பவத்தியேவ (போத்த²கே)] ஸமானப³லான முபி⁴ன்னம் வசனானம் காரியே அப்பவத்தீதி ஸுகே²னோ பமாஸம்ஸந்த³னம் விஞ்ஞாதப்³ப³ம்.

ஜாதிபக்கே²யேவ ப⁴ஸ்ஸகாரேன த்³வின்னம் யுக³பதி³ப்பத்தியம் ‘லத்வாதீ³னமிவ’ பரியாயப்பஸங்கோ³ வண்ணிதோ, தஸ்ஸாயுத்தத்தமுபத³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ ‘நசாபி’ச்சாதி³, பி⁴ன்னவிஸயத்தாதி த்³வின்னம் விதீ⁴னம் பி⁴ன்னவிஸயத்தா. அபி⁴ன்னவிஸயத்தே ஹி பரியாயகப்பனா யுத்திமதீ, அதோச லத்வாதீ³னமபி⁴ன்னவிஸயத்தம்படிபாத³யிதுமாஹ- ‘லத்வாத³யோ ஹி’ச்சாதி³, அனவயவேனேதி தா⁴து மத்ததோ விதா⁴னேனாவயவப்³யதிரேகஸப்³பா⁴வதோ ஸப்³ப³தா⁴துபரிக்³க³ஹேன, யத்த² யஸ்மிம் தா⁴த்வத்தே²கதே³ஸே பவத்தா ஸமானா பவத்தா ஸந்தோ லத்³தா⁴வகாஸா ஸியும் தஸ்ஸேகதே³ஸஸ்ஸ பரிஹாரேனாபி பரிச்சாகே³னாபி ந விதீ⁴யந்தேதி ஸம்ப³ந்தோ⁴, லத்வாதீ³ன மேகக்க²ணே அஸம்ப⁴வா ஏகஸ்மிம் கதே ஸதீதரவசனான மானத்த²க்யப்பஸங்கா³ச பரியாயேன ப⁴வந்தீதி யந்தம் யுத்தந்தி ஸம்ப³ந்தோ⁴. இஹாதி இமஸ்மிம் யுக³பதி³ப்பத்தியம், இஹ ததா²பா⁴வஸ்ஸ காரணமாஹ-‘ஸாவகா…பே… வசன’ந்தி, தத்தா²தி யுக³பதி³ப்பத்தியம். ஜாதியம்பத³த்தே² ‘‘புனப்பஸங்க³விஜானனா ஸித்³த⁴ம், விப்படிஸேதே⁴ யம் பா³தி⁴தம் தம்பா³தி⁴தமேவா’’தீமாஸமுபி⁴ன்னம் பரிபா⁴ஸனம்பவத்திம் படிபாதே³ந்தோ ஆஹ- ‘பரஸ்மிம் சே’த்யாதி³, பரஸ்மிந்தி இட்டே², பரிபா⁴ஸனம்பன அயமத்தோ² ‘புனப்பஸங்க³விஜானனாதி த்³வின்னம் ஸுத்தானமேகத்த²ப்ப ஸங்க³ஸங்கா²தே விப்படிஸேதே⁴ ஸதிபரமிட்ட²ம் பட²மம் ஹோதி, ஹோந்தேன தேன யதீ³தரஸ்ஸ நிமித்தோபகா⁴தோ ந கதோ ததா³ தஸ்ஸாபி புனப்பஸங்கோ³ தஸ்ஸ விஜானனா ஸித்³த⁴ந்தி, விப்படிஸேதே⁴ யதா²வுத்தே ஸதி பட²மம் ஹோந்தேன யம் ஸுத்தம் பா³தி⁴தம் தஸ்ஸ புனப்பவத்தியா யதி³ நிமித்தம் நத்தி² தம் பா³தி⁴தமேவே’தி. ப்³யத்தியம்பி வித்⁴யத்த²மேவித³ம் வசனம், ந நியமத்த²ந்தி த³ஸ்ஸேதுமாஹ-‘ப்³யத்திய’மிச்சாதி³, ஏவம் மஞ்ஞதே ‘ப்³யத்தியம் படிலக்கி²யம்லக்க²ணப்பவத்தியம் த்³வின்னம் ஸாதா⁴ரணம் டா²னம்பதி யானி வசனானி பி⁴ன்னானி தேஸம்பி நிரவகாஸத்தேன துல்யப³லத்தா த்³வின்னம்படிபத்தியேவஸியா, நது பரியாயப்பஸங்கோ³’தி. ப்³யத்தியம்பி யதா²வுத்தானம் பரிபா⁴ஸானம் பவத்தி வுத்தவிதி⁴னேவாதி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘பரிபா⁴ஸானம்பி’ச்சாதி³மாஹ.

ஜாதியம்பத³த்தே² ‘‘வத்தமானேதி அந்தி, ஸி த², மி ம, தே அந்தே, ஸே வ்ஹே, ஏ ம்ஹே’’ச்சாதீ³னம் லக்க²ணானமேகமேகத்தே²பி வத்தமானேதி அந்தி, வத்தமானே ஸி த² இச்சாதீ³னம் வாக்யேகதே³ஸானம் க³ச்ச²திச்சாதோ³ க³ச்ச² ஸிச்சாதோ³ ச லக்கி²யே ஸகிம்பவத்தியா ஸப்³ப³ஸ்மிம் ஸகே விஸயே பட²ம மஜ்ஜி²மபுரிஸேகவசனஜாதி பரிஸமத்தாதி சரிதத்த²த்தா தும்ஹே க³ச்ச²தா²தி ஏத்த² த்³வீஹி த்³வின்னம் புரிஸான மேகக்க²ணே பவத்தியம் ந கஸ்ஸசி, ப்³யத்தியம்பி படிலக்கி²யம் லக்க²ணானி பி⁴ஜ்ஜந்தீதி ஸாதா⁴ரணம் டா²னம் பதிபி⁴ன்னேஹி லக்க²ணேஹி த்³வின்னம்பேகத்தே²-கக்க²ணே பவத்தியம் ந கஸ்ஸசி, ததா² வுத்தனயேனேவ திண்ணம் புரிஸானமேகக்க²ணே பவத்தியந்தி ஸப்³ப³தா² அப்பவத்தியம் ஸம்பத்தாயம் வசனமித³ம், பரோ ஹோதீதி மஜ்ஜி²முத்தமம் ப⁴வதீதி அதி⁴ப்பாயேன ‘யதே²’ச்சாதி³னா வுத்தம் வுத்திக³ந்த²ம்பஞ்ஹமுகே²னா ஹரித்வா த³ஸ்ஸேதும் ‘க்வபனா’திஆதி³மாஹ, நேத³முதா³ஹரணமம்ஹம் மனம் போ⁴ஸேதி-யதோ விப்படிஸேத⁴விஸயமேவேத³ம் ந ஹோதி, குதோ யதோ ‘‘வத்தமானேதி அந்தி’’ச்சாதி³ப்பபு⁴தீனம் வத்தமானேதி அந்திச்சாதீ³ஹி வாக்யேகதே³ஸேஹி நித்³தி³ட்டா²னமேவ புப்³ப³பரச்ச²க்கானம் புரிஸவசனவிஸேஸவிதா⁴யகேன ‘‘புப்³ப³பரச்ச²க்கான மேகானேகேஸு தும்ஹாம்ஹ ஸேஸேஸு த்³வேத்³வே மஜ்ஜி²முத்தமபட²மா’’ (6-14) தீமினா வாக்யாவயவேன தும்ஹாம்ஹஸேஸேஸு பயுஜ்ஜமானேஸு அப்பயுஜ்ஜமானேஸு வா யதா²க்கமம் புப்³ப³ச்ச²க்கானம் பரச்ச²க்கானஞ்ச மஜ்ஜி²முத்தமபட²மானம் பச்சேகம் த்³வேத்³வே வசனானி யதா²க்கமம் ப⁴வந்தீதி ‘க³ச்ச²த² க³ச்சா²மா’தி ஏத்த² ஏகக்க²ணே பவத்தியேவ நத்தி², த்³வின்னம்பன ஸாவகாஸான மேகக்க²ணே பவத்தியேவ ஹி விப்படிஸேதோ⁴தி, ததா²பி வுத்தனயேன விப்படிஸேத⁴ப்பகப்பனாபி ஸக்கா காதுந்தீத³முதா³ஹடம் ஸியாதி த³ட்ட²ப்³ப³ம், இமிஸ்ஸா பன பரிபா⁴ஸாய நிராகுலப்பவத்தி ‘‘ஆதி³ஸ்ஸா’’ தீமிஸ்ஸா வுத்தனயேன வேதி³தப்³பா³, கதாகதப்பஸங்கீ³ யோ விதி⁴, ஸோ நிச்சோ, யோத்வகதேயேவாயமனிச்சோதி வுத்தனிச்சானிச்சேஸு அந்தரங்க³ப³ஹிரங்கே³ஸு சாதுல்யப³லத்தா நாஸ்ஸ யோக³ஸ்ஸ ப்³யாபாரோ, ததா²ஹி நிச்சானிச்சேஸு நிச்சமேவ ப³லவந்தி நிச்சானிச்சானமதுல்யப³லதா, அந்தரங்க³ப³ஹிரங்க³ப்பகார(ம்பன) உபரி ‘‘லோபோ’’தி (1-39) ஸுத்தே பகாஸிஸ்ஸாம.

23. ஸங்கேதோ

வசனாரம்ப⁴ஸ்ஸ ப²லமாஹ-‘அனுப³ந்தோ⁴தி யம் வுத்தம்’த்யாதி³, வுத்தியம் ‘‘யோனவயவபூ⁴தோ ஸங்கேதோ’’தி ஸாமஞ்ஞேன வுத்தேபி ‘‘பா⁴ஸிஸ்ஸம் மாக³த⁴ம் ஸத்³த³லக்க²ண’’ந்தி ஸத்³த³லக்க²ணா பி⁴தா⁴னப்பகரணதோ ஸத்³த³ஸ்ஸானவயவபூ⁴தோதி விஞ்ஞாயதேதி த³ஸ்ஸேதுமாஹ-‘கஸ்ஸ’த்யாதி³ல்துப்பச்சயே லகாரோ உதா³ஹரணம், பகதியாதி³ ஸமுதா³யஸ்ஸாதிஆதி³வாக்யஸ்ஸ ஸாப்பாயமத்த²ம் விவரிதும் ‘ஏவமஞ்ஞதே’ச்சாதி³ வுத்தம், கேசி ஸத்³த³ஸத்த²காராதி பாணினிம் ஸந்தா⁴யாஹ, வசனந்தி ‘‘தஸ்ஸ லோபோ’’தி (1-3-9) வசனம், பயோகா³ஸமவாயிதாதி கத்தாஇச்சாதி³ப்பயோகே³ அஸமவாயிதா அப்பயோகி³தாதி அதி⁴ப்பாயோ, ஏவம்பிஸ்ஸ லோபோ வஸேயோ… அனுபுப்³போ³ ப³ந்தி⁴வினாஸத்தோ²தி ஆஹு உச்சாரிதபத⁴ம்ஸித்தா அனுப³ந்த்⁴யதே வினஸ்ஸதேத்யனுப³ந்தோ⁴தி இமாய ஸத்³த³ ப்³யுப்பத்தியாவஸேன.

24. வண்ண

‘அதேனா’தி (2-108) ஏத்த² அதோதி ரஸ்ஸப்³யத்தினித்³தே³ஸோ வா ஸியா ரஸ்ஸஜாதினித்³தே³ஸோ வா ஸகலனிஸ்ஸயப்³யாபீ அத்த²ஜாதி நித்³தே³ஸோவா, தத்த² ரஸ்ஸப்³யத்தினித்³தே³ஸே ஸதி பு³த்³த⁴ஸித்³தா⁴தீ³ஸு யத்த²கத்த²சி அகாரோ க³ய்ஹதேதி நேட்ட²ப்பஸித்³தி⁴… கேஸஞ்சி அஸிஜ்ஜ²னதோ, ரஸ்ஸ ஜாதினித்³தே³ஸே பன பு³த்³த⁴ஸித்³தா⁴தி³ஸப்³பா³காரந்தானம் லக்க²ணிகக³வாத்³யகா ரந்தானஞ்சாகாரோ க³ய்ஹதீதி ஸப்³ப³தா² இட்ட²ப்பஸித்³தி⁴, நாஞ்ஞோ தீ³கோ⁴ ப்³யத்தந்தரத்தாதி நானிட்ட²ப்பத்தி ஆகாரதோ நாஸ்ஸேனாபா⁴வா, தஸ்மா அதோதி ரஸ்ஸஜாதினித்³தே³ஸே நிஸ்ஸிதே ஸப்³ப³மித³மிட்ட²ம் நிப்ப²ஜ்ஜதீதி நாத்த²ஜாதி நிஸ்ஸீயதே, ந ரஸ்ஸப்³யத்திச, ‘‘யுவண்ணானமே ஓலுத்தா’’தி (1-29) ஆதீ³ஸு பன ரஸ்ஸப்³யத்தியா ரஸ்ஸஜாதியா வா நித்³தே³ஸே ‘தஸ்ஸேத³ம் நோபேதி’ச்சாதீ³ஸு ஏஓஆதி³கமிட்ட²ம் கத்த²சி ப⁴வேய்ய, ந ஸப்³ப³த்த², ஸப்³ப³த்த² வா ப⁴வேய்ய ‘வாதேரிதம் ஸமோனா’திஆதீ³ஸு ப்³யத்தந்த ரத்தா, தஸ்மா ஸப்³ப³தா² இட்ட²ப்பஸித்³தி⁴யா இத்தஜாத்யாதி³ நிஸ்ஸீயதே, அத²வா வண்ணுச்சாரணம்பதி கேஸஞ்சி வண்ணுப்பத்திட்டா²னானம் உச்சனீசதது³ப⁴ய ஸம்ஹாரவஸேன வண்ணவிஸேஸுப்பத்தி த³ஸ்ஸனதோ தேஸம் வஸேன ரஸ்ஸ ப்³யத்தினித்³தே³ஸே ரஸ்ஸஜாதினித்³தே³ஸே வா வுத்தனயேன இட்டா²னிட்ட²ப்பத்தியம் ஸப்³ப³தா² ஸப்³ப³தா² இட்ட²ப்பஸித்³தி⁴யா இத்தஜாத்யாதி³ நிஸ்ஸீயதே, தத்த² வண்ண பரேன ஸவண்ணக்³க³ஹணம் நியமிதும் வசனமித³மாரத்³த⁴ந்தி ‘ஸப்³ப³த்தே²வா’திஆதி³னா வசனாரம்ப⁴ப²லமாஹ, ஸப்³ப³த்தே²வாதி ஸப்³ப³ஸ்மிம்யேவ ஸுத்தப்பதே³ஸே. நனு ஸயஞ்சாதி வுத்தேபி பரியத்தம், ந ஹ்யஞ்ஞம் ரூபா ஸயமத்தி², அஞ்ஞம் வா (ஸய)தோ ரூபந்தி ஸித்³தே⁴ப்யேவம் ஸதி அத்தே²த்த² பரோ கோசி விஸேஸோதி ஞாபேதும் ஸஞ்ச ரூப’ந்தி வுத்திகாரோ ஆஹாதி ஸம்ப³ந்தோ⁴, ரூபஸ்ஸ விஸேஸிதப்³ப³த்தா ‘ஸஞ்ச ரூப’ந்தி வுத்தியம் நித்³தி³ஸீயமானத்தா ச ரூபந்தி விஞ்ஞாயதீதி ‘ஸஞ்ச க³ய்ஹதீ’தி வுத்தம், ஸம்ரூபக்³க³ஹணாயாபிஸத்³த³ம் கரோதோ-தி⁴ப்பாயோ-யந்தி வத்துமாஹ-‘அஞ்ஞதே²’ச்சாதி³, அஞ்ஞதா²தி அஞ்ஞேனப்பகாரேன ஸம்ரூபக்³க³ஹணாய அபிஸத்³தா³பா⁴வேதி அதி⁴ப்பாயோ, அஞ்ஞபத³த்தே²தி அஞ்ஞபத³த்த² ஸமாஸவிஸயே, கு³ணீபூ⁴தஸ்ஸாதி அப்பதா⁴னபூ⁴தஸ்ஸாகாரே காராதி³னோ, ஸமாஸேன வுத்தத்தா பதா⁴னதூ தத்தேபி கு³ணோ ப⁴வதி அஞ்ஞபத³த்தோ²-காரேகாராதி³ விதா⁴ய கத்தா, விதீ⁴யமானோ ஸவண்ணோவ பதா⁴னம்… இத³மத்தி²தாய தப்பவத்தியாதி. நனு வுத்தியமபிஸத்³த³ஸ்ஸாத்த²ம் வத³தா ஸயஞ்சேதி வத்தப்³ப³ம், ‘‘ததா² ஸயமத்தனீ’’தி நிக⁴ண்டு³தோ ஸயஞ்ச-த்தாகாரேகாராதி³ஞ்ச க³ய்ஹதீத்யமத்தோ² ஸம்பா⁴வீயதீதி சோத³னம்பனஸி நிதா⁴ய ‘ஸஞ்ச ரூப’ந்தி வத³ந்தோ ஸாதி⁴ப்பாயாருள்ஹம் கிஞ்சி அத்த²விஸேஸம் பகாஸேதும் ததே²வாஹாதி த³ஸ்ஸேதும் வுத்தம்-‘ஸயஞ்சே’த்யாதி³, ‘‘த⁴னஞ்ஞாதீஸு ஸம்ஸத்³தோ³, ததா²த்தத்தனியேஸுபீ’’தி நிக⁴ண்டு³வசனதோ ‘ஸ’ந்தி அத்தாபி க³ய்ஹதி, கோ ஸோ ஸத்³த³ரூபம் ஸாதா⁴ரணம், ‘ஸ’ந்தி அத்தனியம்பி, கிந்தம் ஸத்³தா³ன மஸாதா⁴ரணம் ஸத்³த³ரூபம், ததா² ஸதி அத்தனியம் ரூபம் நாமாத்தஸங்கா²தஸத்³த³ஸம்ப³ந்தீ⁴தி ஆஹ-‘ஸம்ரூபம் ஸத்³தா³னமஸாதா⁴ரணம் ரூப’ந்தி, ஏதஞ்ச இத³ந்தீமினா ஸம்ப³ந்தி⁴தப்³ப³ம், அஸாதா⁴ரணந்தி அஸாதா⁴ரணம் ஸத்³த³ரூபம், ஸதி ஸம்ப⁴வே ப்³யபி⁴சாரே ச விஸேஸனஸ்ஸ ஸாத்த²கதாய அஸாதா⁴ரணந்தி ரூபம் விஸேஸதா ஸாதா⁴ரணஸ்ஸாபி ஸம்ப⁴வோ வுத்தோயேவ நாமாதி ஆஹ-‘து³வித⁴ம் ஹி’ச்சாதி³, கிந்தம் ஸாதா⁴ரணமஸாதா⁴ரணஞ்சரூபந்தி ஸாமஞ்ஞேன ரூபம் நித்³தி³ஸிதுமாஹ-‘தத்தா²’திஆதி³, தத்தா²தி நித்³தா⁴ரணே ஸத்தமீ, ஸத்³தா³னந்தி ஸாத்த²கனிரத்த²கானம் யேஸம்கேஸஞ்சி ஸத்³தா³னம், தம்தம் ஸத்³த³த்தாதீ³ஹி தேஸம்தேஸம் பு³த்³த⁴ அஇஆதீ³னம் ஸத்³தா³னம் ஸத்³த³த்தாதி³, உப⁴யத்த² ஆதி³ஸத்³தே³ன அத்தோ² ஸங்க³ஹிதோ, தேன ஸாதா⁴ரணம் ஸத்³த³ரூபமத்த²ரூபம் ததா²-ஸாதா⁴ரணந்தி சதுப்³பி³த⁴ம் ஸம்ரூபந்தி த³ஸ்ஸேதி, சதூஸுபி சேதேஸ்வஸாதா⁴ரணஸ்ஸ ஸத்³த³ரூபஸ்ஸேவோபானம் த³ஸ்ஸேதுமாஹ-‘தத்தா²’திஆதி³, ஸாதா⁴ரணரூபப்³யுதா³ஸேனாதி ஸாதா⁴ரணரூபஸ்ஸ பரிச்சாகே³ன, உபாதி³யந்தோ ரூபமேவ ஸத்³த³ஸ்ஸஸம், நாத்தோ²தி ச த³ஸ்ஸேதீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴, ச ஸத்³தோ³ பனேத்த² ‘இத³ம் த³ஸ்ஸேதீ’தி ஹேட்டா² வுத்தம் ஸமுச்சினோதி, அஸாதா⁴ரணஸ்ஸேவோபாதி³யனே காரணமாஹ-‘தந்த’மிச்சாதி³, இதரந்தி யே ஸம்கேஸஞ்சி ஸத்³தா³னம் ஸத்³த³த்தாதி³, பரஸ்ஸாபீதி அஞ்ஞஸ்ஸ யஸ்ஸகஸ்ஸசி ஸத்³த³ஸ்ஸாபி, இதி இத³ம், பதிதம் பஸித்³த⁴ம், ஏத்த² பன இதிஸத்³தோ³ ஹேதும்ஹி, யஸ்மா இத³ம் யதா²வுத்தம் பஸித்³த⁴ம் தஸ்மா புப்³பா³சரியபரம்பராயாக³தோ பதே³ஸதோ உபாதி³யந்தோதி பகதம், ஸம்ஸத்³த³விஸேஸனஸாமத்தி²யேன அஸாதா⁴ரணரூபோபாதி³யனேபி அஸாதா⁴ரணம் ஸத்³த³ரூபமேவோபாதீ³யதி நாஸாதா⁴ரணமத்த²ரூபம்… இமினா வக்க²மானகாரணதா [தாய (போத்த²கே)] வஸேனாதி ஆஹ-‘ஸத்³த³ஸ்ஸே’ச்சாதி³, ஆஸன்னம்…ஸத்³த³தோ ஸத்³த³பா⁴வஸா நஞ்ஞத்தா, விபரியயதோதி விபரியாஸேன அனாஸன்ன பா⁴வேனாதி அத்தோ², சக்கு²விஸயோபி ஹி அத்தோ² கத²ம் ஸோதவிஸயஸத்³த³ஸ்ஸ ந ஆஸன்னோ ஸம்ரூபம்ப⁴விதுமரஹதீதி, காரணந்தரமாஹ-‘அஹேய்யத்தாசா’திஆதி³, அஹேய்யத்தாதி அபரிச்சஜனீயத்தா, இத³ம்பி நிச்சஸம்ப³ந்தி⁴த்தே காரணவசனம், தம் ஸத்³த³ரூபம், நிச்சஸம்ப³ந்தீ⁴தி நிரந்தரஸம்யோகீ³, விபரியயதோதி ஹேய்யத்தா, ததா²ஹிச்சாதி³னா அத்த²ஸ்ஸ ஹேய்யத்தம் போ³தே⁴தி, அபரம் காரணமாஹ-‘அஸாதா⁴ரணஞ்ச ரூபம்’த்யாதி³னா, ஸாதா⁴ரணோ பரியாய ஸத்³தா³னம், பச்சேதப்³ப³த்தாதி விஞ்ஞாதப்³ப³த்தா, இதா³னி காரணத்தயம் ஸமோதா⁴னேத்வா இமேஹி காரணேஹி ரூபமேவ ஸத்³த³ஸ்ஸ ஸம்னாம, நாத்தோ²தி நியமேத்வா த³ஸ்ஸேதும் ‘ததே³வ’ந்திஆதி³ ஆரத்³த⁴ம், ததே³வந்தி யஸ்மா ஏவம், தம் தஸ்மாதி அத்தோ², ஸரூபப்பதா⁴னேதி ‘‘கோ³ஸ்ஸா வங’’ (1-32) த்யாதோ³ கோ³ஸ்ஸாத்யாதி³கே ஸரூபப்பதா⁴னே.

25. ந்து

ந்துஸுதியா ஜந்த்வாதீ³னம்பி ‘‘ந்தந்தூனம்ந்தோ யோம்ஹி பட²மே’’ (2-215) த்யாதி³னா க³ஹணப்பஸங்கே³ ஜாதியமபி⁴ப்பஸங்க³பா³த⁴னத்த²ம் ப்³யத்தியம் வந்த்வாதி³ ஸம்ப³ந்தீ⁴னமுபாதா³னத்தமித³மாரத்³த⁴ம் ‘‘வந்த்வவண்ணா’’ (4-79) ‘‘தமேத்த²ஸ்ஸத்தீதி மந்து’’ (4-78) ‘‘கத்தரி பூ⁴தே க்தவந்து க்தாவீ’’ (5-55) தி விஹிதா வந்த்வாத³யோ நாம.

இதி மோக்³க³ல்லானபஞ்சிகாடீகாயம் ஸாரத்த²விலாஸினியம்

பரிபா⁴ஸாதி⁴காரோ ஸமத்தோ.