2. අන්ධකාරවග්ගො
1. පඨමසික්ඛාපදං
838. තෙන සමයෙන බුද්ධො භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන භද්දාය කාපිලානියා අන්තෙවාසිනියා භික්ඛුනියා ඤාතකො පුරිසො ගාමකා සාවත්ථිං අගමාසි කෙනචිදෙව කරණීයෙන. අථ ඛො සා භික්ඛුනී තෙන පුරිසෙන සද්ධිං රත්තන්ධකාරෙ අප්පදීපෙ එකෙනෙකා සන්තිට්ඨතිපි සල්ලපතිපි. යා තා භික්ඛුනියො අප්පිච්ඡා…පෙ… තා උජ්ඣායන්ති ඛිය්‍යන්ති විපාචෙන්ති – ‘‘කථඤ්හි නාම භික්ඛුනී රත්තන්ධකාරෙ අප්පදීපෙ පුරිසෙන සද්ධිං එකෙනෙකා සන්තිට්ඨිස්සතිපි සල්ලපිස්සතිපී’’ති…පෙ… සච්චං කිර, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනී රත්තන්ධකාරෙ අප්පදීපෙ පුරිසෙන සද්ධිං එකෙනෙකා සන්තිට්ඨතිපි සල්ලපතිපීති? ‘‘සච්චං, භගවා’’ති. විගරහි බුද්ධො භගවා…පෙ… කථඤ්හි නාම, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනී රත්තන්ධකාරෙ අප්පදීපෙ පුරිසෙන සද්ධිං එකෙනෙකා සන්තිට්ඨිස්සතිපි සල්ලපිස්සතිපි! නෙතං, භික්ඛවෙ, අප්පසන්නානං වා පසාදාය…පෙ… එවඤ්ච පන, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනියො ඉමං සික්ඛාපදං උද්දිසන්තු –
839. ‘‘යා පන භික්ඛුනී රත්තන්ධකාරෙ අප්පදීපෙ පුරිසෙන සද්ධිං එකෙනෙකා සන්තිට්ඨෙය්‍ය වා සල්ලපෙය්‍ය වා, පාචිත්තිය’’න්ති.
840. යා පනාති යා යාදිසා…පෙ… භික්ඛුනීති…පෙ… අයං ඉමස්මිං අත්ථෙ අධිප්පෙතා භික්ඛුනීති.
රත්තන්ධකාරෙති ඔග්ගතෙ සූරියෙ. අප්පදීපෙති අනාලොකෙ.
පුරිසො නාම මනුස්සපුරිසො න යක්ඛො න පෙතො න තිරච්ඡානගතො විඤ්ඤූ පටිබලො සන්තිට්ඨිතුං සල්ලපිතුං.
සද්ධින්ති එකතො. එකෙනෙකාති පුරිසො චෙව හොති භික්ඛුනී ච.
සන්තිට්ඨෙය්‍ය වාති පුරිසස්ස හත්ථපාසෙ තිට්ඨති, ආපත්ති පාචිත්තියස්ස.
සල්ලපෙය්‍ය වාති පුරිසස්ස හත්ථපාසෙ ඨිතා සල්ලපති, ආපත්ති පාචිත්තියස්ස.
හත්ථපාසං විජහිත්වා සන්තිට්ඨති වා සල්ලපති වා, ආපත්ති දුක්කටස්ස. යක්ඛෙන වා පෙතෙන වා පණ්ඩකෙන වා තිරච්ඡානගතමනුස්සවිග්ගහෙන වා සද්ධිං සන්තිට්ඨති වා සල්ලපති වා, ආපත්ති දුක්කටස්ස.
841. අනාපත්ති යො කොචි විඤ්ඤූ දුතියො [යා කාචි විඤ්ඤූ දුතියා (ස්‍යා.)] හොති, අරහොපෙක්ඛා, අඤ්ඤවිහිතා සන්තිට්ඨති වා සල්ලපති වා, උම්මත්තිකාය, ආදිකම්මිකායාති.
පඨමසික්ඛාපදං නිට්ඨිතං.
2. දුතියසික්ඛාපදං
842. තෙන සමයෙන බුද්ධො භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන භද්දාය කාපිලානියා අන්තෙවාසිනියා භික්ඛුනියා ඤාතකො පුරිසො ගාමකා සාවත්ථිං අගමාසි කෙනචිදෙව කරණීයෙන. අථ ඛො සා භික්ඛුනී – ‘‘භගවතා පටික්ඛිත්තං රත්තන්ධකාරෙ අප්පදීපෙ පුරිසෙන සද්ධිං එකෙනෙකා සන්තිට්ඨිතුං සල්ලපිතු’’න්ති තෙනෙව පුරිසෙන සද්ධිං පටිච්ඡන්නෙ ඔකාසෙ එකෙනෙකා සන්තිට්ඨතිපි සල්ලපතිපි. යා තා භික්ඛුනියො අප්පිච්ඡා…පෙ… තා උජ්ඣායන්ති ඛිය්‍යන්ති විපාචෙන්ති – ‘‘කථඤ්හි නාම භික්ඛුනී පටිච්ඡන්නෙ ඔකාසෙ පුරිසෙන සද්ධිං එකෙනෙකා සන්තිට්ඨිස්සතිපි සල්ලපිස්සතිපී’’ති…පෙ… සච්චං කිර, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනී පටිච්ඡන්නෙ ඔකාසෙ පුරිසෙන සද්ධිං එකෙනෙකා සන්තිට්ඨතිපි සල්ලපතිපීති? ‘‘සච්චං, භගවා’’ති. විගරහි බුද්ධො භගවා…පෙ… කථඤ්හි නාම, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනී පටිච්ඡන්නෙ ඔකාසෙ පුරිසෙන සද්ධිං එකෙනෙකා සන්තිට්ඨිස්සතිපි සල්ලපිස්සතිපි! නෙතං, භික්ඛවෙ, අප්පසන්නානං වා පසාදාය…පෙ… එවඤ්ච පන, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනියො ඉමං සික්ඛාපදං උද්දිසන්තු –
843. ‘‘යා පන භික්ඛුනී පටිච්ඡන්නෙ ඔකාසෙ පුරිසෙන සද්ධිං එකෙනෙකා සන්තිට්ඨෙය්‍ය වා සල්ලපෙය්‍ය වා, පාචිත්තිය’’න්ති.
844. යා පනාති යා යාදිසා…පෙ… භික්ඛුනීති…පෙ… අයං ඉමස්මිං අත්ථෙ අධිප්පෙතා භික්ඛුනීති.
පටිච්ඡන්නො නාම ඔකාසො කුට්ටෙන වා කවාටෙන වා කිලඤ්ජෙන වා සාණිපාකාරෙන වා රුක්ඛෙන වා ථම්භෙන වා කොත්ථළියා වා යෙන කෙනචි පටිච්ඡන්නො හොති.
පුරිසො නාම මනුස්සපුරිසො න යක්ඛො න පෙතො න තිරච්ඡානගතො විඤ්ඤූ පටිබලො සන්තිට්ඨිතුං සල්ලපිතුං.
සද්ධින්ති එකතො. එකෙනෙකාති පුරිසො චෙව හොති භික්ඛුනී ච.
සන්තිට්ඨෙය්‍ය වාති පුරිසස්ස හත්ථපාසෙ තිට්ඨති, ආපත්ති පාචිත්තියස්ස.
සල්ලපෙය්‍ය වාති පුරිසස්ස හත්ථපාසෙ ඨිතා සල්ලපති, ආපත්ති පාචිත්තියස්ස.
හත්ථපාසං විජහිත්වා සන්තිට්ඨති වා සල්ලපති වා, ආපත්ති දුක්කටස්ස. යක්ඛෙන වා පෙතෙන වා පණ්ඩකෙන වා තිරච්ඡානගතමනුස්සවිග්ගහෙන වා සද්ධිං සන්තිට්ඨති වා සල්ලපති වා, ආපත්ති දුක්කටස්ස.
845. අනාපත්ති යො කොචි විඤ්ඤූ දුතියො හොති, අරහොපෙක්ඛා, අඤ්ඤවිහිතා සන්තිට්ඨති වා සල්ලපති වා, උම්මත්තිකාය, ආදිකම්මිකායාති.
දුතියසික්ඛාපදං නිට්ඨිතං.
3. තතියසික්ඛාපදං
846. තෙන සමයෙන බුද්ධො භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන භද්දාය කාපිලානියා අන්තෙවාසිනියා භික්ඛුනියා ඤාතකො පුරිසො ගාමකා සාවත්ථිං අගමාසි කෙනචිදෙව කරණීයෙන. අථ ඛො සා භික්ඛුනී – ‘‘භගවතා පටික්ඛිත්තං පටිච්ඡන්නෙ ඔකාසෙ පුරිසෙන සද්ධිං එකෙනෙකා සන්තිට්ඨිතුං සල්ලපිතු’’න්ති තෙනෙව පුරිසෙන සද්ධිං අජ්ඣොකාසෙ එකෙනෙකා සන්තිට්ඨතිපි සල්ලපතිපි. යා තා භික්ඛුනියො අප්පිච්ඡා…පෙ… තා උජ්ඣායන්ති ඛිය්‍යන්ති විපාචෙන්ති – ‘‘කථඤ්හි නාම භික්ඛුනී අජ්ඣොකාසෙ පුරිසෙන සද්ධිං එකෙනෙකා සන්තිට්ඨිස්සතිපි සල්ලපිස්සතිපී’’ති…පෙ… සච්චං කිර, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනී අජ්ඣොකාසෙ පුරිසෙන සද්ධිං එකෙනෙකා සන්තිට්ඨතිපි සල්ලපතිපීති? ‘‘සච්චං, භගවා’’ති. විගරහි බුද්ධො භගවා…පෙ… කථඤ්හි නාම, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනී අජ්ඣොකාසෙ පුරිසෙන සද්ධිං එකෙනෙකා සන්තිට්ඨිස්සතිපි සල්ලපිස්සතිපි! නෙතං, භික්ඛවෙ, අප්පසන්නානං වා පසාදාය…පෙ… එවඤ්ච පන, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනියො ඉමං සික්ඛාපදං උද්දිසන්තු –
847. ‘‘යා පන භික්ඛුනී අජ්ඣොකාසෙ පුරිසෙන සද්ධිං එකෙනෙකා සන්තිට්ඨෙය්‍ය වා සල්ලපෙය්‍ය වා, පාචිත්තිය’’න්ති.
848. යා පනාති යා යාදිසා…පෙ… භික්ඛුනීති…පෙ… අයං ඉමස්මිං අත්ථෙ අධිප්පෙතා භික්ඛුනීති.
අජ්ඣොකාසො නාම අප්පටිච්ඡන්නො හොති කුට්ටෙන වා කවාටෙන වා කිලඤ්ජෙන වා සාණිපාකාරෙන වා රුක්ඛෙන වා ථම්භෙන වා කොත්ථළියා වා, යෙන කෙනචි අප්පටිච්ඡන්නො හොති.
පුරිසො නාම මනුස්සපුරිසො, න යක්ඛො න පෙතො න තිරච්ඡානගතො, විඤ්ඤූ පටිබලො සන්තිට්ඨිතුං සල්ලපිතුං.
සද්ධින්ති එකතො. එකෙනෙකාති පුරිසො චෙව හොති භික්ඛුනී ච.
සන්තිට්ඨෙය්‍ය වාති පුරිසස්ස හත්ථපාසෙ තිට්ඨති, ආපත්ති පාචිත්තියස්ස.
සල්ලපෙය්‍ය වාති පුරිසස්ස හත්ථපාසෙ ඨිතා සල්ලපති, ආපත්ති පාචිත්තියස්ස.
හත්ථපාසං විජහිත්වා සන්තිට්ඨති වා සල්ලපති වා, ආපත්ති දුක්කටස්ස. යක්ඛෙන වා පෙතෙන වා පණ්ඩකෙන වා තිරච්ඡාගතමනුස්සවිග්ගහෙන වා සද්ධිං සන්තිට්ඨති වා සල්ලපති වා, ආපත්ති දුක්කටස්ස.
849. අනාපත්ති යො කොචි විඤ්ඤූ දුතියො හොති, අරහොපෙක්ඛා, අඤ්ඤවිහිතා සන්තිට්ඨති වා සල්ලපති වා, උම්මත්තිකාය, ආදිකම්මිකායාති.
තතියසික්ඛාපදං නිට්ඨිතං.
4. චතුත්ථසික්ඛාපදං
850. තෙන සමයෙන බුද්ධො භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන ථුල්ලනන්දා භික්ඛුනී රථිකායපි බ්‍යූහෙපි සිඞ්ඝාටකෙපි පුරිසෙන සද්ධිං එකෙනෙකා සන්තිට්ඨතිපි සල්ලපතිපි නිකණ්ණිකම්පි ජප්පෙති දුතියිකම්පි භික්ඛුනිං උය්‍යොජෙති. යා තා භික්ඛුනියො අප්පිච්ඡා…පෙ… තා උජ්ඣායන්ති ඛිය්‍යන්ති විපාචෙන්ති – ‘‘කථඤ්හි නාම අය්‍යා ථුල්ලනන්දා රථිකායපි බ්‍යූහෙපි සිඞ්ඝාටකෙපි පුරිසෙන සද්ධිං එකෙනෙකා සන්තිට්ඨිස්සතිපි සල්ලපිස්සතිපි නිකණ්ණිකම්පි ජප්පිස්සති දුතියිකම්පි භික්ඛුනිං උය්‍යොජෙස්සතී’’ති…පෙ… සච්චං කිර, භික්ඛවෙ, ථුල්ලනන්දා භික්ඛුනී රථිකායපි බ්‍යූහෙපි සිඞ්ඝාටකෙපි පුරිසෙන සද්ධිං එකෙනෙකා සන්තිට්ඨතිපි සල්ලපතිපි නිකණ්ණිකම්පි ජප්පෙති දුතියිකම්පි භික්ඛුනිං උය්‍යොජෙතීති? ‘‘සච්චං, භගවා’’ති. විගරහි බුද්ධො භගවා…පෙ… කථඤ්හි නාම, භික්ඛවෙ, ථුල්ලනන්දා භික්ඛුනී රථිකායපි බ්‍යූහෙපි සිඞ්ඝාටකෙපි පුරිසෙන සද්ධිං එකෙනෙකා සන්තිට්ඨිස්සතිපි සල්ලපිස්සතිපි නිකණ්ණිකම්පි ජප්පිස්සති දුතියිකම්පි භික්ඛුනිං උය්‍යොජෙස්සති! නෙතං, භික්ඛවෙ, අප්පසන්නානං වා පසාදාය…පෙ… එවඤ්ච පන, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනියො ඉමං සික්ඛාපදං උද්දිසන්තු –
851. ‘‘යා පන භික්ඛුනී රථිකාය වා බ්‍යූහෙ වා සිඞ්ඝාටකෙ වා පුරිසෙන සද්ධිං එකෙනෙකා සන්තිට්ඨෙය්‍ය වා සල්ලපෙය්‍ය වා නිකණ්ණිකං වා ජප්පෙය්‍ය දුතියිකං වා භික්ඛුනිං උය්‍යොජෙය්‍ය, පාචිත්තිය’’න්ති.
852. යා පනාති යා යාදිසා…පෙ… භික්ඛුනීති…පෙ… අයං ඉමස්මිං අත්ථෙ අධිප්පෙතා භික්ඛුනීති.
රථිකා නාම රච්ඡා වුච්චති. බ්‍යූහං නාම යෙනෙව පවිසන්ති තෙනෙව නික්ඛමන්ති. සිඞ්ඝාටකො නාම චච්චරං වුච්චති.
පුරිසො නාම මනුස්සපුරිසො න යක්ඛො න පෙතො න තිරච්ඡානගතො විඤ්ඤූ පටිබලො සන්තිට්ඨිතුං සල්ලපිතුං.
සද්ධින්ති එකතො. එකෙනෙකාති පුරිසො චෙව හොති භික්ඛුනී ච.
සන්තිට්ඨෙය්‍ය වාති පුරිසස්ස හත්ථපාසෙ තිට්ඨති, ආපත්ති පාචිත්තියස්ස.
සල්ලපෙය්‍ය වාති පුරිසස්ස හත්ථපාසෙ ඨිතා සල්ලපති, ආපත්ති පාචිත්තියස්ස.
නිකණ්ණිකං වා ජප්පෙය්‍යාති පුරිසස්ස උපකණ්ණකෙ ආරොචෙති, ආපත්ති පාචිත්තියස්ස.
දුතියිකං වා භික්ඛුනිං උය්‍යොජෙය්‍යාති අනාචාරං ආචරිතුකාමා දුතියිකම්පි භික්ඛුනිං උය්‍යොජෙති, ආපත්ති දුක්කටස්ස. දස්සනූපචාරං වා සවනූපචාරං වා විජහන්තියා ආපත්ති දුක්කටස්ස. විජහිතෙ ආපත්ති පාචිත්තියස්ස.
හත්ථපාසං විජහිත්වා සන්තිට්ඨති වා සල්ලපති වා ආපත්ති දුක්කටස්ස. යක්ඛෙන වා පෙතෙන වා පණ්ඩකෙන වා තිරච්ඡානගතමනුස්සවිග්ගහෙන වා සද්ධිං සන්තිට්ඨති වා සල්ලපති වා, ආපත්ති දුක්කටස්ස.
853. අනාපත්ති යො කොචි විඤ්ඤූ දුතියො හොති, අරහොපෙක්ඛා, අඤ්ඤවිහිතා සන්තිට්ඨති වා සල්ලපති වා, න අනාචාරං ආචරිතුකාමා, සති කරණීයෙ දුතියිකං භික්ඛුනිං උය්‍යොජෙති, උම්මත්තිකාය, ආදිකම්මිකායාති.
චතුත්ථසික්ඛාපදං නිට්ඨිතං.
5. පඤ්චමසික්ඛාපදං
854. තෙන සමයෙන බුද්ධො භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ්ඤතරා භික්ඛුනී අඤ්ඤතරස්ස කුලස්ස කුලූපිකා හොති නිච්චභත්තිකා. අථ ඛො සා භික්ඛුනී පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය යෙන තං කුලං තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආසනෙ නිසීදිත්වා සාමිකෙ අනාපුච්ඡා පක්කාමි. තස්ස කුලස්ස දාසී ඝරං සම්මජ්ජන්තී තං ආසනං භාජනන්තරිකාය පක්ඛිපි. මනුස්සා තං ආසනං අපස්සන්තා තං භික්ඛුනිං එතදවොචුං – ‘‘කහං තං, අය්‍යෙ, ආසන’’න්ති? ‘‘නාහං තං, ආවුසො, ආසනං පස්සාමී’’ති. ‘‘දෙථාය්‍යෙ, තං ආසන’’න්ති පරිභාසිත්වා නිච්චභත්තං පච්ඡින්දිංසු. අථ ඛො තෙ මනුස්සා ඝරං සොධෙන්තා තං ආසනං භාජනන්තරිකාය පස්සිත්වා තං භික්ඛුනිං ඛමාපෙත්වා නිච්චභත්තං පට්ඨපෙසුං. අථ ඛො සා භික්ඛුනී භික්ඛුනීනං එතමත්ථං ආරොචෙසි. යා තා භික්ඛුනියො අප්පිච්ඡා…පෙ… තා උජ්ඣායන්ති ඛිය්‍යන්ති විපාචෙන්ති – ‘‘කථඤ්හි නාම භික්ඛුනී පුරෙභත්තං කුලානි උපසඞ්කමිත්වා ආසනෙ නිසීදිත්වා සාමිකෙ අනාපුච්ඡා පක්කමිස්සතී’’ති…පෙ… සච්චං කිර, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනී පුරෙභත්තං කුලානි උපසඞ්කමිත්වා ආසනෙ නිසීදිත්වා සාමිකෙ අනාපුච්ඡා පක්කමතීති [පක්කමීති (ක.)]? ‘‘සච්චං, භගවා’’ති. විගරහි බුද්ධො භගවා…පෙ… කථඤ්හි නාම, භික්ඛවෙ භික්ඛුනී පුරෙභත්තං කුලානි උපසඞ්කමිත්වා ආසනෙ නිසීදිත්වා සාමිකෙ අනාපුච්ඡා පක්කමිස්සති! නෙතං, භික්ඛවෙ, අප්පසන්නානං වා පසාදාය…පෙ… එවඤ්ච පන, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනියො ඉමං සික්ඛාපදං උද්දිසන්තු –
855. ‘‘යා පන භික්ඛුනී පුරෙභත්තං කුලානි උපසඞ්කමිත්වා ආසනෙ නිසීදිත්වා සාමිකෙ අනාපුච්ඡා පක්කමෙය්‍ය, පාචිත්තිය’’න්ති.
856. යා පනාති යා යාදිසා…පෙ… භික්ඛුනීති…පෙ… අයං ඉමස්මිං අත්ථෙ අධිප්පෙතා භික්ඛුනීති.
පුරෙභත්තං නාම අරුණුග්ගමනං උපාදාය යාව මජ්ඣන්හිකා.
කුලං නාම චත්තාරි කුලානි – ඛත්තියකුලං, බ්‍රාහ්මණකුලං, වෙස්සකුලං, සුද්දකුලං. උපසඞ්කමිත්වාති තත්ථ ගන්ත්වා.
ආසනං නාම පල්ලඞ්කස්ස ඔකාසො වුච්චති. නිසීදිත්වාති තස්මිං නිසීදිත්වා.
සාමිකෙ අනාපුච්ඡා පක්කමෙය්‍යාති යො තස්මිං කුලෙ මනුස්සො විඤ්ඤූ තං අනාපුච්ඡා අනොවස්සකං අතික්කාමෙන්තියා ආපත්ති පාචිත්තියස්ස. අජ්ඣොකාසෙ උපචාරං අතික්කාමෙන්තියා ආපත්ති පාචිත්තියස්ස.
857. අනාපුච්ඡිතෙ අනාපුච්ඡිතසඤ්ඤා පක්කමති, ආපත්ති පාචිත්තියස්ස. අනාපුච්ඡිතෙ වෙමතිකා පක්කමති, ආපත්ති පාචිත්තියස්ස. අනාපුච්ඡිතෙ ආපුච්ඡිතසඤ්ඤා පක්කමති, ආපත්ති පාචිත්තියස්ස.
පල්ලඞ්කස්ස අනොකාසෙ ආපත්ති දුක්කටස්ස. ආපුච්ඡිතෙ අනාපුච්ඡිතසඤ්ඤා, ආපත්ති දුක්කටස්ස. ආපුච්ඡිතෙ වෙමතිකා, ආපත්ති දුක්කටස්ස. ආපුච්ඡිතෙ ආපුච්ඡිතසඤ්ඤා, අනාපත්ති.
858. අනාපත්ති ආපුච්ඡා ගච්ඡති, අසංහාරිමෙ, ගිලානාය, ආපදාසු, උම්මත්තිකාය, ආදිකම්මිකායාති.
පඤ්චමසික්ඛාපදං නිට්ඨිතං.
6. ඡට්ඨසික්ඛාපදං
859. තෙන සමයෙන බුද්ධො භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන ථුල්ලනන්දා භික්ඛුනී පච්ඡාභත්තං කුලානි උපසඞ්කමිත්වා සාමිකෙ අනාපුච්ඡා ආසනෙ අභිනිසීදතිපි අභිනිපජ්ජතිපි. මනුස්සා ථුල්ලනන්දං භික්ඛුනිං හිරීයමානා ආසනෙ නෙව අභිනිසීදන්ති න අභිනිපජ්ජන්ති. මනුස්සා උජ්ඣායන්ති ඛිය්‍යන්ති විපාචෙන්ති – ‘‘කථඤ්හි නාම අය්‍යා ථුල්ලනන්දා පච්ඡාභත්තං කුලානි උපසඞ්කමිත්වා සාමිකෙ අනාපුච්ඡා ආසනෙ අභිනිසීදිස්සතිපි අභිනිපජ්ජිස්සතිපී’’ති! අස්සොසුං ඛො භික්ඛුනියො තෙසං මනුස්සානං උජ්ඣායන්තානං ඛිය්‍යන්තානං විපාචෙන්තානං. යා තා භික්ඛුනියො අප්පිච්ඡා…පෙ… තා උජ්ඣායන්ති ඛිය්‍යන්ති විපාචෙන්ති – ‘‘කථඤ්හි නාම අය්‍යා ථුල්ලනන්දා පච්ඡාභත්තං කුලානි උපසඞ්කමිත්වා සාමිකෙ අනාපුච්ඡා ආසනෙ අභිනිසීදිස්සතිපි අභිනිපජ්ජිස්සතිපී’’ති…පෙ… සච්චං කිර, භික්ඛවෙ, ථුල්ලනන්දා භික්ඛුනී පච්ඡාභත්තං කුලානි උපසඞ්කමිත්වා සාමිකෙ අනාපුච්ඡා ආසනෙ අභිනිසීදතිපි අභිනිපජ්ජතිපීති? ‘‘සච්චං, භගවා’’ති. විගරහි බුද්ධො භගවා…පෙ… කථඤ්හි නාම, භික්ඛවෙ, ථුල්ලනන්දා භික්ඛුනී පච්ඡාභත්තං කුලානි උපසඞ්කමිත්වා සාමිකෙ අනාපුච්ඡා ආසනෙ අභිනිසීදිස්සතිපි අභිනිපජ්ජිස්සතිපි! නෙතං, භික්ඛවෙ, අප්පසන්නානං වා පසාදාය…පෙ… එවඤ්ච පන, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනියො ඉමං සික්ඛාපදං උද්දිසන්තු –
860. ‘‘යා පන භික්ඛුනී පච්ඡාභත්තං කුලානි උපසඞ්කමිත්වා සාමිකෙ අනාපුච්ඡා ආසනෙ අභිනිසීදෙය්‍ය වා අභිනිපජ්ජෙය්‍ය වා, පාචිත්තිය’’න්ති.
861. යා පනාති යා යාදිසා…පෙ… භික්ඛුනීති…පෙ… අයං ඉමස්මිං අත්ථෙ අධිප්පෙතා භික්ඛුනීති.
පච්ඡාභත්තං නාම මජ්ඣන්හිකෙ වීතිවත්තෙ යාව අත්ථඞ්ගතෙ සූරියෙ.
කුලං නාම චත්තාරි කුලානි – ඛත්තියකුලං, බ්‍රාහ්මණකුලං, වෙස්සකුලං, සුද්දකුලං. උපසඞ්කමිත්වාති තත්ථ ගන්ත්වා.
සාමිකෙ අනාපුච්ඡාති යො තස්මිං කුලෙ මනුස්සො සාමිකො දාතුං, තං අනාපුච්ඡා.
ආසනං නාම පල්ලඞ්කස්ස ඔකාසො වුච්චති.
අභිනිසීදෙය්‍යාති තස්මිං අභිනිසීදති, ආපත්ති පාචිත්තියස්ස.
අභිනිපජ්ජෙය්‍යාති තස්මිං අභිනිපජ්ජති, ආපත්ති පාචිත්තියස්ස.
862. අනාපුච්ඡිතෙ අනාපුච්ඡිතසඤ්ඤා ආසනෙ අභිනිසීදති වා අභිනිපජ්ජති වා, ආපත්ති පාචිත්තියස්ස. අනාපුච්ඡිතෙ වෙමතිකා ආසනෙ අභිනිසීදති වා අභිනිපජ්ජති වා, ආපත්ති පාචිත්තියස්ස. අනාපුච්ඡිතෙ ආපුච්ඡිතසඤ්ඤා ආසනෙ අභිනිසීදති වා අභිනිපජ්ජති වා, ආපත්ති පාචිත්තියස්ස.
පල්ලඞ්කස්ස අනොකාසෙ ආපත්ති දුක්කටස්ස. ආපුච්ඡිතෙ අනාපුච්ඡිතසඤ්ඤා, ආපත්ති දුක්කටස්ස. ආපුච්ඡිතෙ වෙමතිකා, ආපත්ති දුක්කටස්ස. ආපුච්ඡිතෙ ආපුච්ඡිතසඤ්ඤා, අනාපත්ති.
863. අනාපත්ති ආපුච්ඡා ආසනෙ අභිනිසීදති වා අභිනිපජ්ජති වා, ධුවපඤ්ඤත්තෙ, ගිලානාය, ආපදාසු, උම්මත්තිකාය, ආදිකම්මිකායාති.
ඡට්ඨසික්ඛාපදං නිට්ඨිතං.
7. සත්තමසික්ඛාපදං
864. තෙන සමයෙන බුද්ධො භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන සම්බහුලා භික්ඛුනියො කොසලෙසු ජනපදෙ සාවත්ථිං ගච්ඡන්තියො සායං අඤ්ඤතරං ගාමං උපගන්ත්වා අඤ්ඤතරං බ්‍රාහ්මණකුලං උපසඞ්කමිත්වා ඔකාසං යාචිංසු. අථ ඛො සා බ්‍රාහ්මණී තා භික්ඛුනියො එතදවොච – ‘‘ආගමෙථ, අය්‍යෙ, යාව බ්‍රාහ්මණො ආගච්ඡතී’’ති. භික්ඛුනියො – ‘‘යාව බ්‍රාහ්මණො ආගච්ඡතී’’ති සෙය්‍යං සන්ථරිත්වා එකච්චා නිසීදිංසු එකච්චා නිපජ්ජිංසු. අථ ඛො සො බ්‍රාහ්මණො රත්තිං ආගන්ත්වා තං බ්‍රාහ්මණිං එතදවොච – ‘‘කා ඉමා’’ති? ‘‘භික්ඛුනියො, අය්‍යා’’ති. ‘‘නික්කඩ්ඪථ ඉමා මුණ්ඩා බන්ධකිනියො’’ති, ඝරතො නික්කඩ්ඪාපෙසි. අථ ඛො තා භික්ඛුනියො සාවත්ථිං ගන්ත්වා භික්ඛුනීනං එතමත්ථං ආරොචෙසුං. යා තා භික්ඛුනියො අප්පිච්ඡා…පෙ… තා උජ්ඣායන්ති ඛිය්‍යන්ති විපාචෙන්ති – ‘‘කථඤ්හි නාම භික්ඛුනියො විකාලෙ කුලානි උපසඞ්කමිත්වා සාමිකෙ අනාපුච්ඡා සෙය්‍යං සන්ථරිත්වා අභිනිසීදිස්සන්තිපි අභිනිපජ්ජිස්සන්තිපී’’ති…පෙ… සච්චං කිර, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනියො විකාලෙ කුලානි උපසඞ්කමිත්වා සාමිකෙ අනාපුච්ඡා සෙය්‍යං සන්ථරිත්වා අභිනිසීදන්තිපි අභිනිපජ්ජන්තිපීති? ‘‘සච්චං, භගවා’’ති. විගරහි බුද්ධො භගවා…පෙ… කථඤ්හි නාම, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනියො විකාලෙ කුලානි උපසඞ්කමිත්වා සාමිකෙ අනාපුච්ඡා සෙය්‍යං සන්ථරිත්වා අභිනිසීදිස්සන්තිපි අභිනිපජ්ජිස්සන්තිපි! නෙතං, භික්ඛවෙ, අප්පසන්නානං වා පසාදාය…පෙ… එවඤ්ච පන, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනියො ඉමං සික්ඛාපදං උද්දිසන්තු –
865. ‘‘යා පන භික්ඛුනී විකාලෙ කුලානි උපසඞ්කමිත්වා සාමිකෙ අනාපුච්ඡා සෙය්‍යං සන්ථරිත්වා වා සන්ථරාපෙත්වා වා අභිනිසීදෙය්‍ය වා අභිනිපජ්ජෙය්‍ය වා, පාචිත්තිය’’න්ති.
866. යා පනාති යා යාදිසා…පෙ… භික්ඛුනීති…පෙ… අයං ඉමස්මිං අත්ථෙ අධිප්පෙතා භික්ඛුනීති.
විකාලො නාම අත්ථඞ්ගතෙ සූරියෙ යාව අරුණුග්ගමනා.
කුලං නාම චත්තාරි කුලානි – ඛත්තියකුලං, බ්‍රාහ්මණකුලං, වෙස්සකුලං සුද්දකුලං. උපසඞ්කමිත්වාති තත්ථ ගන්ත්වා.
සාමිකෙ අනාපුච්ඡාති යො තස්මිං කුලෙ මනුස්සො සාමිකො දාතුං, තං අනාපුච්ඡා.
සෙය්‍යං නාම අන්තමසො පණ්ණසන්ථාරොපි. සන්ථරිත්වාති සයං සන්ථරිත්වා. සන්ථරාපෙත්වාති අඤ්ඤං සන්ථරාපෙත්වා. අභිනිසීදෙය්‍යාති තස්මිං අභිනිසීදති, ආපත්ති පාචිත්තියස්ස. අභිනිපජ්ජෙය්‍යාති තස්මිං අභිනිපජ්ජති, ආපත්ති පාචිත්තියස්ස.
867. අනාපුච්ඡිතෙ අනාපුච්ඡිතසඤ්ඤා සෙය්‍යං සන්ථරිත්වා වා සන්ථරාපෙත්වා වා අභිනිසීදති වා අභිනිපජ්ජති වා, ආපත්ති පාචිත්තියස්ස. අනාපුච්ඡිතෙ වෙමතිකා සෙය්‍යං සන්ථරිත්වා වා සන්ථරාපෙත්වා වා අභිනිසීදති වා අභිනිපජ්ජති වා, ආපත්ති පාචිත්තියස්ස. අනාපුච්ඡිතෙ ආපුච්ඡිතසඤ්ඤා සෙය්‍යං සන්ථරිත්වා වා සන්ථරාපෙත්වා වා අභිනිසීදති වා අභිනිපජ්ජති වා, ආපත්ති පාචිත්තියස්ස.
ආපුච්ඡිතෙ අනාපුච්ඡිතසඤ්ඤා, ආපත්ති දුක්කටස්ස. ආපුච්ඡිතෙ වෙමතිකා, ආපත්ති දුක්කටස්ස. ආපුච්ඡිතෙ ආපුච්ඡිතසඤ්ඤා, අනාපත්ති.
868. අනාපත්ති ආපුච්ඡා සෙය්‍යං සන්ථරිත්වා වා සන්ථරාපෙත්වා වා අභිනිසීදති වා අභිනිපජ්ජති වා, ගිලානාය, ආපදාසු, උම්මත්තිකාය, ආදිකම්මිකායාති.
සත්තමසික්ඛාපදං නිට්ඨිතං.
8. අට්ඨමසික්ඛාපදං
869. තෙන සමයෙන බුද්ධො භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන භද්දාය කාපිලානියා අන්තෙවාසිනී භික්ඛුනී භද්දං කාපිලානිං සක්කච්චං උපට්ඨෙති. භද්දා කාපිලානී භික්ඛුනියො එතදවොච – ‘‘අයං මං, අය්‍යෙ, භික්ඛුනී සක්කචං උපට්ඨෙති, ඉමිස්සාහං චීවරං දස්සාමී’’ති. අථ ඛො සා භික්ඛුනී දුග්ගහිතෙන දූපධාරිතෙන පරං උජ්ඣාපෙසි – ‘‘අහං කිරාය්‍යෙ, අය්‍යං න සක්කච්චං උපට්ඨෙමි, න කිර මෙ අය්‍යා චීවරං දස්සතී’’ති. යා තා භික්ඛුනියො අප්පිච්ඡා…පෙ… තා උජ්ඣායන්ති ඛිය්‍යන්ති විපාචෙන්ති – ‘‘කථඤ්හි නාම භික්ඛුනී දුග්ගහිතෙන දූපධාරිතෙන පරං උජ්ඣාපෙස්සතී’’ති…පෙ… සච්චං කිර, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනී දුග්ගහිතෙන දූපධාරිතෙන පරං උජ්ඣාපෙතීති [උජ්ඣාපෙසීති (ක.)]? ‘‘සච්චං, භගවා’’ති. විගරහි බුද්ධො භගවා…පෙ… කථඤ්හි නාම, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනී දුග්ගහිතෙන දූපධාරිතෙන පරං උජ්ඣාපෙස්සති! නෙතං, භික්ඛවෙ, අප්පසන්නානං වා පසාදාය…පෙ… එවඤ්ච පන, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනියො ඉමං සික්ඛාපදං උද්දිසන්තු –
870. ‘‘යා පන භික්ඛුනී දුග්ගහිතෙන දූපධාරිතෙන පරං උජ්ඣාපෙය්‍ය, පාචිත්තිය’’න්ති.
871. යා පනාති යා යාදිසා…පෙ… භික්ඛුනීති…පෙ… අයං ඉමස්මිං අත්ථෙ අධිප්පෙතා භික්ඛුනීති.
දුග්ගහිතෙනාති අඤ්ඤථා ගහිතෙන [උග්ගහිතෙන (ක.)].
දූපධාරිතෙනාති අඤ්ඤථා උපධාරිතෙන.
පරන්ති උපසම්පන්නං උජ්ඣාපෙති, ආපත්ති පාචිත්තියස්ස.
872. උපසම්පන්නාය උපසම්පන්නසඤ්ඤා උජ්ඣාපෙති, ආපත්ති පාචිත්තියස්ස. උපසම්පන්නාය වෙමතිකා උජ්ඣාපෙති, ආපත්ති පාචිත්තියස්ස. උපසම්පන්නාය අනුපසම්පන්නසඤ්ඤා උජ්ඣාපෙති, ආපත්ති පාචිත්තියස්ස.
අනුපසම්පන්නං උජ්ඣාපෙති, ආපත්ති දුක්කටස්ස. අනුපසම්පන්නාය උපසම්පන්නසඤ්ඤා, ආපත්ති දුක්කටස්ස. අනුපසම්පන්නාය වෙමතිකා, ආපත්ති දුක්කටස්ස. අනුපසම්පන්නාය අනුපසම්පන්නසඤ්ඤා, ආපත්ති දුක්කටස්ස.
873. අනාපත්ති උම්මත්තිකාය, ආදිකම්මිකායාති.
අට්ඨමසික්ඛාපදං නිට්ඨිතං.
9. නවමසික්ඛාපදං
874. තෙන සමයෙන බුද්ධො භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන භික්ඛුනියො අත්තනො භණ්ඩකං අපස්සන්තියො චණ්ඩකාළිං භික්ඛුනිං එතදවොචුං – ‘‘අපාය්‍යෙ, අම්හාකං, භණ්ඩකං පස්සෙය්‍යාසී’’ති? චණ්ඩකාළී භික්ඛුනී උජ්ඣායති ඛිය්‍යති විපාචෙති – ‘‘අහමෙව නූන චොරී, අහමෙව නූන අලජ්ජිනී, යා අය්‍යායො අත්තනො භණ්ඩකං අපස්සන්තියො තා මං එවමාහංසු – ‘අපාය්‍යෙ, අම්හාකං භණ්ඩකං පස්සෙය්‍යාසී’ති? සචාහං, අය්‍යෙ, තුම්හාකං භණ්ඩකං ගණ්හාමි, අස්සමණී හොමි, බ්‍රහ්මචරියා චවාමි, නිරයං උපපජ්ජාමි; යා පන මං අභූතෙන එවමාහ සාපි අස්සමණී හොතු, බ්‍රහ්මචරියා චවතු, නිරයං උපපජ්ජතූ’’ති. යා තා භික්ඛුනියො අප්පිච්ඡා…පෙ… තා උජ්ඣායන්ති ඛිය්‍යන්ති විපාචෙන්ති – ‘‘කථඤ්හි නාම අය්‍යා චණ්ඩකාළී අත්තානම්පි පරම්පි නිරයෙනපි බ්‍රහ්මචරියෙනපි අභිසපිස්සතී’’ති…පෙ… සච්චං කිර, භික්ඛවෙ, චණ්ඩකාළී භික්ඛුනී අත්තානම්පි පරම්පි නිරයෙනපි බ්‍රහ්මචරියෙනපි අභිසපතීති? ‘‘සච්චං, භගවා’’ති. විගරහි බුද්ධො භගවා…පෙ… කථඤ්හි නාම, භික්ඛවෙ, චණ්ඩකාළී භික්ඛුනී අත්තානම්පි පරම්පි නිරයෙනපි බ්‍රහ්මචරියෙනපි අභිසපිස්සති! නෙතං, භික්ඛවෙ, අප්පසන්නානං වා පසාදාය…පෙ… එවඤ්ච පන, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනියො ඉමං සික්ඛාපදං උද්දිසන්තු –
875. ‘‘යා පන භික්ඛුනී අත්තානං වා පරං වා නිරයෙන වා බ්‍රහ්මචරියෙන වා අභිසපෙය්‍ය, පාචිත්තිය්‍ය’’න්ති.
876. යා පනාති යා යාදිසා…පෙ… භික්ඛුනීති…පෙ… අයං ඉමස්මිං අත්ථෙ අධිප්පෙතා භික්ඛුනීති.
අත්තානන්ති පච්චත්තං. පරන්ති උපසම්පන්නං. නිරයෙන වා බ්‍රහ්මචරියෙන වා අභිසපති, ආපත්ති පාචිත්තියස්ස.
877. උපසම්පන්නාය උපසම්පන්නසඤ්ඤා නිරයෙන වා බ්‍රහ්මචරියෙන වා අභිසපති, ආපත්ති පාචිත්තියස්ස. උපසම්පන්නාය වෙමතිකා නිරයෙන වා බ්‍රහ්මචරියෙන වා අභිසපති, ආපත්ති පාචිත්තියස්ස. උපසම්පන්නාය අනුපසම්පන්නසඤ්ඤා නිරයෙන වා බ්‍රහ්මචරියෙන වා අභිසපති, ආපත්ති පාචිත්තියස්ස.
තිරච්ඡානයොනියා වා පෙත්තිවිසයෙන වා මනුස්සදොභග්ගෙන වා අභිසපති, ආපත්ති දුක්කටස්ස. අනුපසම්පන්නං අභිසපති, ආපත්ති දුක්කටස්ස. අනුපසම්පන්නාය උපසම්පන්නසඤ්ඤා, ආපත්ති දුක්කටස්ස. අනුපසම්පන්නාය වෙමතිකා, ආපත්ති දුක්කටස්ස. අනුපසම්පන්නාය අනුපසම්පන්නසඤ්ඤා, ආපත්ති දුක්කටස්ස.
878. අනාපත්ති අත්ථපුරෙක්ඛාරාය, ධම්මපුරෙක්ඛාරාය, අනුසාසනිපුරෙක්ඛාරාය, උම්මත්තිකාය, ආදිකම්මිකායාති.
නවමසික්ඛාපදං නිට්ඨිතං.
10. දසමසික්ඛාපදං
879. තෙන සමයෙන බුද්ධො භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන චණ්ඩකාළී භික්ඛුනී භික්ඛුනීහි සද්ධිං භණ්ඩිත්වා අත්තානං වධිත්වා වධිත්වා රොදති. යා තා භික්ඛුනියො අප්පිච්ඡා…පෙ… තා උජ්ඣායන්ති ඛිය්‍යන්ති විපාචෙන්ති – ‘‘කථඤ්හි නාම අය්‍යා චණ්ඩකාළී අත්තානං වධිත්වා වධිත්වා රොදිස්සතී’’ති…පෙ… සච්චං කිර, භික්ඛවෙ, චණ්ඩකාළී භික්ඛුනී අත්තානං වධිත්වා වධිත්වා රොදතීති? ‘‘සච්චං, භගවා’’ති. විගරහි බුද්ධො භගවා…පෙ… කථඤ්හි නාම, භික්ඛවෙ, චණ්ඩකාළී භික්ඛුනී අත්තානං වධිත්වා වධිත්වා රොදිස්සති! නෙතං, භික්ඛවෙ, අප්පසන්නානං වා පසාදාය…පෙ… එවඤ්ච පන, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනියො ඉමං සික්ඛාපදං උද්දිසන්තු –
880. ‘‘යා පන භික්ඛුනී අත්තානං වධිත්වා වධිත්වා රොදෙය්‍ය, පාචිත්තිය’’න්ති.
881. යා පනාති යා යාදිසා…පෙ… භික්ඛුනීති…පෙ… අයං ඉමස්මිං අත්ථෙ අධිප්පෙතා භික්ඛුනීති.
අත්තානන්ති පච්චත්තං. වධිත්වා වධිත්වා රොදති, ආපත්ති පාචිත්තියස්ස. වධති න රොදති, ආපත්ති දුක්කටස්ස. රොදති න වධති, ආපත්ති දුක්කටස්ස.
882. අනාපත්ති ඤාතිබ්‍යසනෙන වා භොගබ්‍යසනෙන වා රොගබ්‍යසනෙන වා ඵුට්ඨා රොදති න වධති, උම්මත්තිකාය, ආදිකම්මිකායාති.
දසමසික්ඛාපදං නිට්ඨිතං.
අන්ධකාරවග්ගො දුතියො.