4. අනන්තරපච්චයනිද්දෙසවණ්ණනා

4. යථාවුත්තා නිරොධානන්තරසුඤ්ඤතා නිරොධප්පත්තතා ඔකාසදානවිසෙසො, අත්තනො අනුරූපචිත්තුප්පාදනසමත්ථතා චිත්තනියමහෙතුතා, තත්ථ අනන්තරුප්පාදනසමත්ථතා ච සණ්ඨානාභාවතො සුට්ඨුතරං නිරන්තරුප්පාදනසමත්ථතා ච චිත්තනියමහෙතුවිසෙසො දට්ඨබ්බො. ධාතුවසෙනාති විඤ්ඤාණධාතුමනොධාතුමනොවිඤ්ඤාණධාතුවසෙන. එත්තකා එව හි ධාතුයො භින්නසභාවා අනන්තරපච්චයතාය නියමෙත්වා වත්තබ්බා, අභින්නසභාවා පන විසෙසාභාවතො පුරිමතාමත්තංයෙව විසෙසං පුරක්ඛත්වා වත්තබ්බාති තා කුසලාදිභෙදෙන තථා වුත්තා. තෙනාහ ‘‘කුසලාදිවසෙන චා’’ති. යා පන මනොධාතුමනොවිඤ්ඤාණධාතුවසෙන අනන්තරපච්චයතා වත්තබ්බා, තත්ථ මනොවිඤ්ඤාණධාතු මනොධාතුයා අනන්තරපච්චයෙන පච්චයොති වුච්චමානො සම්මොහො සියා, පුරෙ මනොධාතුයා අනන්තරපච්චයභාවෙන වුත්තා, ඉදානි මනොවිඤ්ඤාණධාතු මනොධාතුයාති පච්චයපච්චයුප්පන්නවිසෙසා න විඤ්ඤායෙය්‍ය, මනොධාතුයා පන චක්ඛුවිඤ්ඤාණාදිධාතූනං අනන්තරපච්චයභාවෙ වුච්චමානෙ නියමො නත්ථි. තෙනාහ ‘‘මනොධාතු චක්ඛුවිඤ්ඤාණධාතුයාති චා’’ති. තථෙවාති නියමාභාවතො එවාති අත්ථො. තස්මාති යස්මා ඉතො අඤ්ඤථා දෙසනාය පච්චයපච්චයුප්පන්නානං විසෙසාභාවො චිත්තවිසෙසදස්සනවිච්ඡෙදො නියමාභාවො චාති ඉමෙ දොසා ආපජ්ජන්ති, තස්මා. නිදස්සනෙනාති ධාතුවසෙන නිදස්සනෙන. නයං දස්සෙත්වාති ‘‘මනොවිඤ්ඤාණධාතු තංසම්පයුත්තකා ච ධම්මා මනොධාතුයා තංසම්පයුත්තකානඤ්ච ධම්මානං අනන්තරපච්චයෙන පච්චයො’’ති එවමාදිකස්ස අනන්තරපච්චයතාග්ගහණස්ස නයං දස්සෙත්වා. නිරවසෙසදස්සනත්ථන්ති නිරවසෙසස්ස අනන්තරපච්චයභාවිනො චිත්තුප්පාදස්ස දස්සනත්ථං.

සදිසකුසලානන්ති සමානකුසලානං, සමානතා චෙත්ථ එකවීථිපරියාපන්නතාය වෙදිතබ්බා. තෙනෙවාහ ‘‘භූමිභින්නානම්පි පච්චයභාවො වුත්තො හොතී’’ති. සමානවීථිතා ච යස්මා සමානවෙදනා සමානහෙතුකා ච හොන්ති, තස්මා ‘‘වෙදනාය වා හෙතූහි වා සදිසකුසලාන’’න්ති ආහ. වා-සද්දො චෙත්ථ අනියමත්ථො. තෙන ඤාණසඞ්ඛාරාදිභෙදස්සපි විකප්පනවසෙන සඞ්ගහො දට්ඨබ්බො. චුතිපි ගහිතා තංසභාවත්තා. භවඞ්ගචිත්තමෙව හි පරියොසානෙ ‘‘චුතී’’ති වුච්චති. කුසලාකුසලානන්තරඤ්ච කදාචි සා උප්පජ්ජතීති තදාරම්මණම්පි ගහිතන්ති දට්ඨබ්බං, කිරියජවනානන්තරං තදාරම්මණුප්පත්තියන්ති අධිප්පායො.

කාමාවචරකිරියාය ආවජ්ජනස්සාති අයමෙත්ථ අත්ථො අධිප්පෙතොති දස්සෙන්තො ‘‘ආවජ්ජනග්ගහණෙන කාමාවචරකිරියං විසෙසෙතී’’ති ආහ. තමෙව හි අත්ථං පාකටතරං කාතුං ‘‘කාමාවචරවිපාකො’’තිආදි වුත්තං. වොට්ඨබ්බනම්පි ගහිතං සන්තීරණානන්තරත්තාති අධිප්පායො.

අනන්තරපච්චයනිද්දෙසවණ්ණනා නිට්ඨිතා.