3. පජහනවාරවණ්ණනා

132-197. අප්පජහනසබ්භාවාති අප්පහානස්ස, අප්පහීයමානස්ස වා සබ්භාවා. තස්මාති යස්මා යො කාමරාගානුසයං පජහති, න සො මානානුසයං නිරවසෙසතො පජහති, යො ච මානානුසයං නිරවසෙසතො පජහති, න සො කාමරාගානුසයං පජහති පගෙව පහීනත්තා, තස්මා ‘‘යො වා පන මානානුසයං පජහති, සො කාමරාගානුසයං පජහතීති? නො’’ති වුත්තන්ති වෙදිතබ්බං. යදි එවං පඨමපුච්ඡායං කථන්ති ආහ ‘‘යස්මා පන…පෙ… වුත්ත’’න්ති. තත්ථ පහානකරණමත්තමෙවාති පහානකිරියාසම්භවමත්තමෙව, න නිරවසෙසප්පහානන්ති අධිප්පායො. තෙ ඨපෙත්වාති දිට්ඨිවිචිකිච්ඡානුසයාදීනං නිරවසෙසපජහනකෙ අට්ඨමකාදිකෙ ඨපෙත්වා. අවසෙසාති තස්ස තස්ස අනුසයස්ස නිරවසෙසප්පජහනකෙහි අවසිට්ඨා. තෙසු යෙසං එකච්චෙ අනුසයා පහීනා, තෙපි අප්පජහනසබ්භාවෙනෙව නප්පජහන්තීති වුත්තා. න ච යථාවිජ්ජමානෙනාති මග්ගකිච්චභාවෙන විජ්ජමානප්පකාරෙන පහානෙන වජ්ජිතා රහිතා එව වුත්තාති යොජනා.

කෙසඤ්චීති සොතාපන්නසකදාගාමිමග්ගසමඞ්ගිසකදාගාමීනං. පුන කෙසඤ්චීති අනාගාමිඅග්ගමග්ගසමඞ්ගිඅරහන්තානං. උභයන්ති කාමරාගවිචිකිච්ඡානුසයද්වයං. සෙසානන්ති ‘‘සෙසා’’ති වුත්තානං යථාවුත්තපුග්ගලානං. තෙසන්ති වුත්තප්පකාරානං ද්වින්නං අනුසයානං. උභයාප්පජහනස්සාති කාමරාගවිචිකිච්ඡානුසයාප්පජහනස්ස. කාරණං න හොතීති යෙසං විචිකිච්ඡානුසයො පහීනො, තෙසං තස්ස පහීනතා, යෙසං යථාවුත්තං උභයප්පහීනං, තෙසං තදප්පජහනස්ස කාරණං න හොතීති අත්ථො. තෙනාහ ‘‘තෙසං පහීනත්තා ‘නප්පජහන්තී’ති න සක්කා වත්තු’’න්ති. අථ පන න තත්ථ කාරණං වුත්තං, යෙන කාරණවචනෙන යථාවුත්තදොසාපත්ති සියා, කෙවලං පන සන්නිට්ඨානෙන තෙසං පුග්ගලානං ගහිතතාදස්සනත්ථං වුත්තං ‘‘කාමරාගානුසයඤ්ච නප්පජහන්තී’’ති, එවම්පි පුච්ඡිතස්ස සංසයත්ථස්ස කාරණං වත්තබ්බං. තථා ච සති ‘‘සෙසපුග්ගලා තස්ස අනුසයස්ස පහීනත්තා නප්පජහන්තී’’ති කාරණං වත්තබ්බමෙවාති චොදනං සන්ධායාහ ‘‘න වත්තබ්බ’’න්තිආදි. තත්ථ න වත්තබ්බන්ති වුත්තනයෙන කාරණං න වත්තබ්බං කාරණභාවස්සෙව අභාවතො. ‘‘උභයාප්පජහනස්ස කාරණං න හොතී’’ති වුත්තං, යථා පන වත්තබ්බං, තං දස්සෙතුං ‘‘යො කාමරාගානුසයං…පෙ… වත්තබ්බත්තා’’ති ආහ. තෙන පහීනාප්පහීනවසෙන කාරණං න වත්තබ්බං, පහීනානංයෙව පන වසෙන වත්තබ්බන්ති දස්සෙති. සංසයත්ථසඞ්ගහිතෙති සංසයත්ථෙන පදෙන සඞ්ගහිතෙ. සන්නිට්ඨානපදසඞ්ගහිතං පන පහීයමානත්තා ‘‘නප්පජහතී’’ති න සක්කා වත්තුන්ති.

පජහනවාරවණ්ණනා නිට්ඨිතා.