රජනාදිකථා

රජනාදිකථායං ‘‘අනුජානාමි, භික්ඛවෙ, ඡ රජනානි මූලරජනං ඛන්ධරජනං තචරජනං පත්තරජනං පුප්ඵරජනං ඵලරජන’’න්ති වචනතො ඉමෙසු ඡසු රජනෙසු එකකෙන චීවරං රජිතබ්බං, න ඡකණෙන වා පණ්ඩුමත්තිකාය වා රජිතබ්බං. තාය රජිතචීවරං දුබ්බණ්ණං හොති. ඡරජනානං සරූපං හෙට්ඨා පරික්ඛාරකථායං වුත්තමෙව. තත්ථ ඡකණෙනාති ගොමයෙන. පණ්ඩුමත්තිකායාති තම්බමත්තිකාය. ‘‘අනුජානාමි, භික්ඛවෙ, රජනං පචිතුං චුල්ලං රජනකුම්භි’’න්ති (මහාව. 344) වචනතො සීතුදකාය චීවරං න රජිතබ්බං. තාය හි රජිතචීවරං දුග්ගන්ධං හොති. තත්ථ සීතුදකාති අපක්කරජනං වුච්චති. ‘‘අනුජානාමි, භික්ඛවෙ, උත්තරාළුම්පං බන්ධිතු’’න්ති වචනතො උත්තරාළුම්පං බන්ධිතුං වට්ටති. තත්ථ උත්තරාළුම්පන්ති වට්ටාධාරකං, රජනකුම්භියා මජ්ඣෙ ඨපෙත්වා තං ආධාරකං පරික්ඛිපිත්වා රජනං පක්ඛිපිතුං අනුජානාමීති අත්ථො. එවඤ්හි කතෙ රජනං න උත්තරති. තත්ථ ‘‘රජනකුම්භියා මජ්ඣෙ ඨපෙත්වාති අන්තොරජනකුම්භියා මජ්ඣෙ ඨපෙත්වා. එවං වට්ටාධාරකෙ අන්තොරජනකුම්භියා පක්ඛිත්තෙ මජ්ඣෙ උදකං තිට්ඨති, වට්ටාධාරකතො බහි සමන්තා අන්තොකුම්භියං රජනච්ඡල්ලි. පක්ඛිපිතුන්ති රජනච්ඡල්ලිං පක්ඛිපිතු’’න්ති සාරත්ථදීපනියං (සාරත්ථ. ටී. මහාවග්ග 3.344) වුත්තං. විමතිවිනොදනියං (වි. වි. ටී. මහාවග්ග 2.344) පන ‘‘එවඤ්හි කතෙති වට්ටාධාරස්ස අන්තො රජනොදකං, බහි ඡල්ලිකඤ්ච කත්වා වියොජනෙ කතෙ. න උත්තරතීති කෙවලං උදකතො ඵෙණුට්ඨානාභාවා න උත්තරතී’’ති වුත්තං. වජිරබුද්ධිටීකායං (වජිර. ටී. මහාවග්ග 344) පන ‘‘ගොමයෙ ආපත්ති නත්ථි, විරූපත්තා වාරිතං. කුඞ්කුමපුප්ඵං න වට්ටතීති වදන්තී’’ති වුත්තං.

‘‘අනුජානාමි, භික්ඛවෙ, උදකෙ වා නඛපිට්ඨිකාය වා ථෙවකං දාතු’’න්ති (මහාව. 344) වචනතො තථා කත්වා රජනස්ස පක්කාපක්කභාවො ජානිතබ්බො. තත්ථ උදකෙ වා නඛපිට්ඨිකාය වාති සචෙ පරිපක්කං හොති, උදකපාතියා දින්නො ථෙවො සහසා න විසරති, නඛපිට්ඨියම්පි අවිසරන්තො තිට්ඨති. ‘‘අනුජානාමි, භික්ඛවෙ, රජනුළුඞ්කං දණ්ඩකථාලක’’න්ති (මහාව. 344) වචනතො රජනස්ස ඔලොකනකාලෙ කුම්භියා රක්ඛණත්ථං උළුඞ්කදණ්ඩකථාලිකානි ඉච්ඡිතබ්බානි. තත්ථ රජනුළුඞ්කන්ති රජනඋළුඞ්කං. දණ්ඩකථාලකන්ති දණ්ඩමෙව දණ්ඩකං. ‘‘අනුජානාමි, භික්ඛවෙ, රජනකොලම්බං රජනඝට’’න්ති (මහාව. 344) වචනතො තානිපි ඉච්ඡිතබ්බානි. තත්ථ රජනකොලම්බන්ති රජනකුණ්ඩං. තත්ථ රජනකුණ්ඩන්ති පක්කරජනට්ඨපනකං මහාඝටං. ‘‘අනුජානාමි, භික්ඛවෙ, රජනදොණික’’න්ති (මහාව. 344) වචනතො පාතියම්පි පත්තෙ චීවරෙ මද්දන්තෙ චීවරස්ස පරිභිජ්ජනතො චීවරරක්ඛණත්ථං රජනදොණිකා ඉච්ඡිතබ්බා. ‘‘අනුජානාමි, භික්ඛවෙ, තිණසන්ථරක’’න්ති (මහාව. 344) වචනතො ඡමාය චීවරෙ පත්ථරියමානෙ චීවරස්ස පංසුකිතත්තා තතො රක්ඛණත්ථං තිණසන්ථරං කාතබ්බං. ‘‘අනුජානාමි, භික්ඛවෙ, චීවරවංසං චීවරරජ්ජු’’න්ති (මහාව. 344) වචනතො තිණසන්ථාරකෙ උපචිකාදීහි ඛජ්ජමානෙ චීවරවංසෙ වා චීවරරජ්ජුයා වා චීවරං පත්ථරිතබ්බං මජ්ඣෙන චීවරෙ ලග්ගිතෙ රජනස්ස උභතො ගළිතත්තා.

‘‘අනුජානාමි, භික්ඛවෙ, කණ්ණෙ බන්ධිතු’’න්ති (මහාව. 344) වචනතො කණ්ණෙ බන්ධිතබ්බං චීවරස්ස කණ්ණෙ බන්ධියමානෙ කණ්ණස්ස ජිණ්ණත්තා. ‘‘අනුජානාමි, භික්ඛවෙ, කණ්ණසුත්තක’’න්ති (මහාව. 344) වචනතො කණ්ණසුත්තකෙන බන්ධිතබ්බං එවං බන්ධන්තෙ රජනස්ස එකතො ගළිතත්තා. ‘‘අනුජානාමි, භික්ඛවෙ, සම්පරිවත්තකං සම්පරිවත්තකං රජෙතුං, න ච අච්ඡින්නෙ ථෙවෙ පක්කමිතු’’න්ති (මහාව. 344) වචනතො තථා රජිතබ්බං. යාව රජනබින්දු ගළිතං න ඡිජ්ජති, තාව න අඤ්ඤත්‍ර ගන්තබ්බං. ‘‘අනුජානාමි, භික්ඛවෙ, උදකෙ ඔසාරෙතු’’න්ති (මහාව. 344) වචනතො පත්ථින්නං චීවරං උදකෙ ඔසාරෙතබ්බං. තත්ථ පත්ථින්නන්ති අතිරජිතත්තා ථද්ධං. උදකෙ ඔසාරෙතුන්ති උදකෙ පක්ඛිපිත්වා ඨපෙතුං. රජනෙ පන නික්ඛන්තෙ තං උදකං ඡඩ්ඩෙත්වා චීවරං මද්දිතබ්බං. ‘‘අනුජානාමි, භික්ඛවෙ, පාණිනා ආකොටෙතු’’න්ති (මහාව. 344) වචනතො ඵරුසං චීවරං පාණිනා ආකොටෙතබ්බං. ‘‘න, භික්ඛවෙ, අච්ඡින්නකානි චීවරානි ධාරෙතබ්බානි, යො ධාරෙය්‍ය, ආපත්ති දුක්කටස්සා’’ති (මහාව. 344) වචනතො අච්ඡින්නකානි චීවරානි දන්තකාසාවානි න ධාරෙතබ්බානි. තත්ථ දන්තකාසාවානීති එකං වා ද්වෙ වා වාරෙ රජිත්වා දන්තවණ්ණානි ධාරෙන්ති.