6. අඤ්ඤාතකවිඤ්ඤත්තිසික්ඛාපදවණ්ණනා

515. පරික්ඛාරානන්ති උපයොගත්ථෙ සාමිවචනං. එකසාටකන්ති භාවනපුංසකං, ‘‘අඤ්ඤාතකො මොඝපුරිසා’’ති වචනෙන පවාරිතොපි අදාතුකාමො අඤ්ඤාතකො අප්පවාරිතට්ඨානෙ තිට්ඨතීති දීපිතං හොති. අඤ්ඤථා ‘‘අනාපත්ති පවාරිතාන’’න්ති ඉමිනා විරුජ්ඣති.

517. නෙව තාව විඤ්ඤාපෙතබ්බං, න භඤ්ජිතබ්බන්ති අනච්ඡින්නානං චීවරානං අත්තනො සන්තකානං අත්ථිතාය, තත්ථ පච්චාසාසබ්භාවතො ච. පච්චාසා කිත්තකං කාලං රක්ඛතීති? යාව ගාමන්තරා, යාව අද්ධයොජනාති එකෙ. යාව දස්සනසවනූපචාරාති එකෙ. යාව අඤ්ඤෙ න පස්සන්තීති එකෙ. යාව පච්චාසා ඡිජ්ජතීති එකෙ. යාව සාඛාපලාසපරියෙසනභඤ්ජනසජ්ජනකාලපරිච්ඡෙදාති එකෙ. ඉදං සබ්බං යථාසම්භවං යුජ්ජති. කථං පඤ්ඤායතීති චෙ? ‘‘සචෙ පන එතෙසං වුත්තප්පකාරානං ගිහිවත්ථාදීනං භිසිඡවිපරියන්තානං කිඤ්චි න ලබ්භති, තෙන තිණෙන වා පණ්ණෙන වා පටිච්ඡාදෙත්වා ආගන්තබ්බ’’න්ති අට්ඨකථාවචනතො.

න තාව ථෙරානං දාතබ්බානීති න තාව අත්තනො රුචියා දාතබ්බානි, යදා ථෙරා ‘‘දෙථාවුසො’’ති වදන්ති, තදා දාතබ්බානි. ‘‘එවං සති දහරාපි අච්ඡින්නචීවරට්ඨානෙ තිට්ඨන්ති, සාඛාපලාසං භඤ්ජිතුං වට්ටති, න අඤ්ඤථා. ‘යෙහි කෙහිචි වා අච්ඡින්නං හොතී’ති හි වුත්ත’’න්ති වුත්තං. ආචරියො පන එවං වදති ‘‘අත්තනො රුචියාපි දාතුං ලභන්තී’’ති. තථා හි අට්ඨකථායං ‘‘පරිභොගජිණ්ණං වා’ති එත්ථ ච ‘අච්ඡින්නචීවරානං ආචරියුපජ්ඣායාදීනං අත්තනා තිණපණ්ණෙහි පටිච්ඡාදෙත්වා දින්නචීවරම්පි සඞ්ගහං ගච්ඡතී’ති වත්තුං යුජ්ජතී’’ති වුත්තං. අථාපි සියා ආචරියාදීහි ‘‘ආහරාවුසො’’ති වුත්තෙයෙව, නාවුත්තෙති, න, ‘‘කෙහිචි වා අච්ඡින්න’’න්ති එත්ථ වුත්තලෙසතො දුතියලෙසස්ස අවිසෙසභාවප්පසඞ්ගතොති. අථ කිමත්ථං ‘‘න තාව ථෙරානං දාතබ්බානී’’ති වුත්තන්ති චෙ? යාව ථෙරානං අත්ථාය සාඛාපලාසානි භඤ්ජති, තාව න දාතබ්බානි, තතො තානි ථෙරුද්දිස්සකානි සාඛාපලාසානි සයං පරිදහිත්වා විනාපි ථෙරාණත්තියා අත්තනො රුචියා දාතබ්බානි, භූතගාමපාතබ්‍යතාය පාචිත්තියං න හොති සත්ථුනාපි අනුඤ්ඤාතත්තා. ‘‘තිණෙන වා පණ්ණෙන වා’’ති හි වුත්තං, තං කප්පියමෙව සන්ධාය වුත්තන්ති චෙ? න, ‘‘තදලාභෙ න ත්වෙව…පෙ… දුක්කටස්සා’’ති වචනවිරොධතො. එත්ථාහ – දුක්කටභයා පාචිත්තියවත්ථු චෙ අතික්කමිතබ්බං, තදලාභෙ ථුල්ලච්චයවත්ථු සඞ්ඝිකං, තදලාභෙ පාරාජිකවත්ථුපි අතික්කමිතබ්බං සියාති? න, පාරාජිකස්ස ලොකවජ්ජත්තා. අපිච න සබ්බං භූතගාමං පාචිත්තියවත්ථුමෙව, තතො දුක්කටාදිවත්ථුපි අත්ථි, අනාපත්තිවත්ථුපි කාලොදිසකං, තස්මා ඉදං තදා අනාපත්තිවත්ථුකන්ති වෙදිතබ්බං. කිත්තාවතා භික්ඛු අච්ඡින්නචීවරො නට්ඨචීවරො හොතීති? එත්තාවතා නග්ගො හොතීති එකෙ. විකප්පනුපගපච්ඡිමභාවෙන, විකප්පනුපගපච්ඡිමමාදිං කත්වා විඤ්ඤාපෙන්තස්ස ආපත්තීති එකෙ. නිවාසනපාරුපනුපගාභාවෙනාති එකෙ. තිචීවරාභාවෙනාති එකෙ. සන්තරුත්තරපරමාභාවෙනාති එකෙ. අයං එකෙවාදො යුත්තො ‘‘සන්තරුත්තරපරමං තතො චීවරං සාදිතබ්බ’’න්ති හි වචනතො, තස්මා සන්තරුත්තරෙ සති විකප්පනුපගපච්ඡිමං විඤ්ඤාපෙන්තස්ස පටිලාභෙන නිස්සග්ගියං. යදි එවං ‘‘විඤ්ඤාපෙත්වා පටිලභෙය්‍ය නිස්සග්ගිය’’න්ති සික්ඛාපදෙන භවිතබ්බන්ති චෙ? තන්න, තදත්ථසිද්ධිතො නානත්ථත්තා ධාතූනං. කිං වුත්තං හොති? යථා හි ‘‘තික්ඛත්තුං මෙථුනං ධම්මං අභිවිඤ්ඤාපෙසී’’ති (පාරා. 36) වුත්තෙ පවත්තෙසීති අත්ථො, තථා ඉධාපි ‘‘චීවරං විඤ්ඤාපෙය්‍යා’’ති විඤ්ඤත්තියා පවත්තෙය්‍ය උප්පාදෙය්‍යාති අත්ථො.

තෙන නිවත්ථොති තංනිවත්ථො. අඤ්ඤස්ස අලාභෙන තමෙව පරිභුඤ්ජතො ජිරති, න ලෙසෙන. අත්තනාති සයමෙව වත්තුං යුජ්ජති, තස්මා අයුත්තපරිභොගෙන අපරිභුඤ්ජිත්වා යුත්තපරිභොගවසෙන පරිභුඤ්ජතො ජිණ්ණං පරිභොගජිණ්ණං නාම. තස්ස සභාගානං අච්ඡින්නකාලෙ දානම්පි යුත්තපරිභොගෙ එව සඞ්ගහං ගච්ඡතීති අධිප්පායො. ‘‘ඉමෙ කිර ද්වෙ ලෙසා අට්ඨකථායො, වාචෙන්තානං ආචරියානං මතන්ති ධම්මසිරිත්ථෙරො ආහා’’ති වුත්තං.

521. නිසීදිතුං වා නිපජ්ජිතුං වා න ලභතීති යථාසුඛං න ලභතීති අධිප්පායො. ‘‘අඤ්ඤස්සත්ථායා’’ති එත්ථාපි ‘‘ඤාතකානං පවාරිතාන’’න්ති අනුවත්තති එව. අත්ථාය කස්ස? තස්සෙව අඤ්ඤස්ස. යථා අඤ්ඤාතකෙ තිකපාචිත්තියං, තථා අප්පවාරිතෙපීති දස්සනත්ථං ‘‘ඤාතකානං පවාරිතාන’’න්ති වුත්තං. අඤ්ඤථා ‘‘ඤාතකෙ ඤාතකසඤ්ඤී’’ති ඉමිනා සිද්ධත්තා න නිච්චං සෙසං ආපජ්ජති. අපිචෙත්ථ අඤ්ඤාතකග්ගහණෙන අප්පවාරිතග්ගහණං හොති, අප්පවාරිතග්ගහණෙන අඤ්ඤාතකග්ගහණං, අඤ්ඤාතකා හි අප්පවාරිතා හොන්ති. තථා ඤාතකග්ගහණෙන පවාරිතග්ගහණං හොති, කත්ථචි න හොති. න පවාරිතග්ගහණෙන ඤාතකග්ගහණං හොතීති ඉමස්ස අත්ථවිසෙසස්ස දස්සනත්ථං ‘‘ඤාතකානං පවාරිතාන’’න්ති වුත්තං. තථා හි අඤ්ඤාතිකාය භික්ඛුනියා අප්පවාරිතාය ච චීවරං අඤ්ඤත්‍ර පාරිවත්තකා පටිග්ගණ්හන්තස්ස ආපත්ති. ඤාතිකාය පන පවාරිතාය ච විස්සාසං ගණ්හාති, අනාපත්ති. තථා පුරාණචීවරං ඤාතිකාය අනාපත්ති, පවාරිතාය පන තිකපාචිත්තියමෙව. ඤාතකානඤ්ච එකච්චානං පුරාණචීවරං නාම දාතුං වට්ටති, න පවාරිතානං. තිකච්ඡෙදො ච මාතිකාපදෙනෙව හොති, න අඤ්ඤෙන. තත්ථාපි එකෙනෙව, න දුතියාදීහීති අයං විනයෙ ධම්මතා වෙදිතබ්බා.

අඤ්ඤාතකවිඤ්ඤත්තිසික්ඛාපදවණ්ණනා නිට්ඨිතා.