10. නිදානසුත්තවණ්ණනා

60. බහුවචනවසෙනාති කුරූ නාම ජානපදිනො රාජකුමාරා, තෙසං නිවාසො එකොපි ජනපදො රුළ්හීවසෙන ‘‘කුරූ’’ති එවං බහුවචනවසෙන. යත්ථ භගවතො වසනොකාසභූතො කොචි විහාරො න හොති, තත්ථ කෙවලං ගොචරගාමකිත්තනං නිදානකථාය පකති යථා ‘‘සක්කෙසු විහරති දෙවදහං නාම සක්‍යානං නිගමො’’ති. ‘‘ආයස්මා’’ති වා ‘‘දෙවානං පියො’’ති වා භවන්ති වා පියසමුදාහාරො එසොති ආහ ‘‘ආයස්මාති පියවචනමෙත’’න්ති. තයිදං පියවචනං ගාරවවසෙන වුච්චතීති ආහ ‘‘ගරුවචනමෙත’’න්ති. අතිදූරං අච්චාසන්නං අතිසම්මුඛා අතිපච්ඡතො උපරිවාතො උන්නතප්පදෙසොති ඉමෙ ඡ නිසජ්ජදොසා. නීලපීතලොහිතොදාතමඤ්ජිට්ඨපභස්සරවසෙන ඡබ්බණ්ණානං.

කුලසඞ්ගහත්ථායාති කුලානුද්දයතාවසෙන කුලානුග්ගණ්හනත්ථාය. සහස්සභණ්ඩිකං නික්ඛිපන්තො විය භික්ඛාපටිග්ගණ්හනෙන තෙසං අභිවාදනාදිසම්පටිච්ඡනෙන ච පුඤ්ඤාභිසන්දස්ස ජනනෙන. පටිසම්මජ්ජිත්වාති අන්තෙවාසිකෙහි සම්මට්ඨට්ඨානං සක්කච්චකාරිතාය පුන සම්මජ්ජිත්වා. උභයන්තතො පට්ඨාය මජ්ඣන්ති ආදිතො පට්ඨාය වෙදනං, ජරාමරණතො පට්ඨාය ච වෙදනං පාපෙත්වා සම්මසනමාහ. තික්ඛත්තුන්ති ‘‘ආදිතො පට්ඨාය අන්ත’’න්තිආදිනා වුත්තචතුරාකාරුපසංහිතෙ තයො වාරෙ. තෙන ද්වාදසක්ඛත්තුං සම්මසනමාහ. අම්හාකං භගවතා ගම්භීරභාවෙනෙව කථිතත්තා සෙසබුද්ධෙහිපි එවමෙව කථිතොති ධම්මන්වයෙ ඨත්වා වුත්තං ‘‘සබ්බබුද්ධෙහි…පෙ… කථිතො’’ති.

පමාණාතික්කමෙති අපරිමාණත්ථෙ ‘‘යාවඤ්චිදං තෙන භගවතා’’තිආදීසු (දී. නි. 1.3) විය. අතිරෙකභාවජොතනො හි යං යාව-සද්දො. තෙනාහ ‘‘අතිගම්භීරොති අත්ථො’’ති. අවභාසති ඛායති උපට්ඨාති ඤාණස්ස. තථා උපට්ඨානඤ්හි සන්ධාය ‘‘දිස්සතී’’ති වුත්තං. නනු එස පටිච්චසමුප්පාදො එකන්තගම්භීරොව, අථ කස්මා ගම්භීරාවභාසතා ජොතිතාති? සච්චමෙතං, එකන්තගම්භීරතාදස්සනත්ථමෙව පනස්ස ගම්භීරාවභාසග්ගහණං, තස්මා අඤ්ඤත්ථ ලබ්භමානං චාතුකොටිකං බ්‍යතිරෙකමුඛෙන නිදස්සෙත්වා තමෙවස්ස එකන්තගම්භීරතං විභාවෙතුං ‘‘එකං හී’’තිආදි වුත්තං. එතං නත්ථීති අගම්භීරො අගම්භීරාවභාසො චාති එතං ද්වයං නත්ථි. තෙන යථාදස්සිතෙ චාතුකොටිකෙ පච්ඡිමා එකකොටි ලබ්භතීති දස්සෙති. තෙනාහ ‘‘අයං හී’’තිආදි.

යෙහි ගම්භීරභාවෙහි පටිච්චසමුප්පාදො ‘‘ගම්භීරො’’ති වුච්චති, තෙ චතූහි උපමාහි උල්ලිඞ්ගෙන්තො ‘‘භවග්ගග්ගහණායා’’තිආදිමාහ. යථා භවග්ගග්ගහණත්ථං හත්ථං පසාරෙත්වා ගහෙතුං න සක්කා දූරභාවතො, එවං සඞ්ඛාරාදීනං අවිජ්ජාදිපච්චයසම්භූතසමුදාගතත්ථො පකතිඤාණෙන ගහෙතුං න සක්කා. යථා සිනෙරුං භින්දිත්වා මිඤ්ජං පබ්බතරසං පාකතිකපුරිසෙන නීහරිතුං න සක්කා, එවං පටිච්චසමුප්පාදගතෙ ධම්මත්ථාදිකෙ පකතිඤාණෙන භින්දිත්වා විභජ්ජ පටිවිජ්ඣනවසෙන ජානිතුං න සක්කා. යථා මහාසමුද්දං පකතිපුරිසස්ස බාහුද්වයවසෙන පාරං තරිතුං න සක්කා. එවං වෙපුල්ලට්ඨෙන මහාසමුද්දසදිසං පටිච්චසමුප්පාදං පකතිඤාණෙන දෙසනාවසෙන පරිහරිතුං න සක්කා. යථා පථවිං පරිවත්තෙත්වා පාකතිකපුරිසස්ස පථවොජං ගහෙතුං න සක්කා, එවං ඉත්ථං අවිජ්ජාදයො සඞ්ඛාරාදීනං පච්චයා හොන්තීති තෙසං පටිච්චසමුප්පාදසභාවො පාකතිකඤාණෙන නීහරිත්වා ගහෙතුං න සක්කොති, එවං චතුබ්බිධගම්භීරතාවසෙන චතස්සො උපමා යොජෙතබ්බා. පාකතිකඤාණවසෙන චායමත්ථයොජනා කතා දිට්ඨසච්චානං තත්ථ පටිවෙධසබ්භාවතො, තථාපි යස්මා සාවකානං පච්චෙකබුද්ධානඤ්ච තත්ථ සප්පදෙසමෙව ඤාණං, බුද්ධානංයෙව නිප්පදෙසං. තස්මා වුත්තං ‘‘බුද්ධවිසයං පඤ්හ’’න්ති.

මාති පටිසෙධෙ නිපාතො. ස්වායං ‘‘උත්තානකුත්තානකො විය ඛායතී’’ති වචනං සන්ධාය වුත්තොති ආහ ‘‘මා භණීති අත්ථො’’ති. උස්සාදෙන්තොති පඤ්ඤාවසෙන උක්කංසන්තොති අත්ථො. අපසාදෙන්තොති නිබ්භච්ඡන්තො, නිග්ගණ්හන්තොති අත්ථො. තෙනාති මහාපඤ්ඤභාවෙන.

තත්ථාති ථෙරස්ස සතිපි උත්තානභාවෙ පටිච්චසමුප්පාදස්ස අඤ්ඤෙසං ගම්භීරභාවෙ. සුභොජනරසපුට්ඨස්සාති සුන්දරෙන භොජනරසෙන පොසිතස්ස. කතයොගස්සාති නිබ්බුද්ධපයොගෙ කතපරිචයස්ස. මල්ලපාසාණන්ති මල්ලෙහි මහාබලෙහෙව ඛිපිතබ්බපාසාණං. කුහිං ඉමස්ස භාරියට්ඨානන්ති කස්මිං පස්සෙ ඉමස්ස පාසාණස්ස ගරුතරපදෙසොති තස්ස සල්ලහුකභාවං දීපෙන්තො වදති.

තිමිරපිඞ්ගලෙනෙව දීපෙන්ති තස්ස මහාවිප්ඵාරභාවතො. තෙනාහ ‘‘තස්ස කිරා’’තිආදි. පක්කුථතීති පක්කුථන්තං විය පරිවත්තති පරිතො වත්තති. ලක්ඛණවචනඤ්හෙතං. පිට්ඨියං සකලිකඅට්ඨිකා පිට්ඨිපත්තං. කායූපපන්නස්සාති මහතා කායෙන උපෙතස්ස, මහාකායස්සාති අත්ථො. පිඤ්ඡ වට්ටීති පිඤ්ඡ කලාපො. සුපණ්ණවාතන්ති නාගග්ගහණාදීසු පක්ඛපප්ඵොටනවසෙන උප්පජ්ජනකවාතං.

‘‘පුබ්බූපනිස්සයසම්පත්තියා’’තිආදිනා උද්දිට්ඨකාරණානි විත්ථාරතො විවරිතුං ‘‘ඉතො කිරා’’තිආදි වුත්තං. තත්ථ ඉතොති ඉතො භද්දකප්පතො. සතසහස්සිමෙති සතසහස්සමෙ. හංසවතී නාම නගරං අහොසි ජාතනගරං. ධුරපත්තානීති බාහිරපත්තානි, යානි දීඝතමානි.

කනිට්ඨභාතාති වෙමාතිකභාතා කනිට්ඨො යථා අම්හාකං භගවතො නන්දත්ථෙරො. බුද්ධානඤ්හි සහොදරා භාතරො නාම න හොන්ති. තත්ථ ජෙට්ඨා තාව නුප්පජ්ජන්ති, කනිට්ඨානං පන අසම්භවො එව. භොගන්ති විභවං. උපසන්තොති චොරජනිතසඞ්ඛොභවූපසමෙන උපසන්තො ජනපදො.

ද්වෙ සාටකෙ නිවාසෙත්වාති සාටකද්වයමෙව අත්තනො කායපරිහාරියං කත්වා, ඉතරං සබ්බසම්භාරං අත්තනා මොචෙත්වා.

පත්තග්ගහණත්ථන්ති අන්තොපක්ඛිත්තඋණ්හභොජනත්තා පත්තස්ස අපරාපරං හත්ථෙ පරිවත්තෙන්තස්ස සුඛෙන පත්තග්ගහණත්ථං. උත්තරිසාටකන්ති අත්තනො උත්තරියං සාටකං. එතානි පාකටට්ඨානානීති එතානි යථාවුත්තානි භගවතො දෙසනාය පාකටානි බුද්ධෙ බුද්ධසාවකෙ ච උද්දිස්ස ථෙරස්ස පුඤ්ඤකරණට්ඨානානි, පච්චෙකබුද්ධං පන බොධිසත්තඤ්ච උද්දිස්ස ථෙරස්ස පුඤ්ඤකරණට්ඨානානි බහූනියෙව.

පටිසන්ධිං ගහෙත්වාති අම්හාකං බොධිසත්තස්ස පටිසන්ධිග්ගහණදිවසෙයෙව පටිසන්ධිං ගහෙත්වා.

උග්ගහනං පාළියා උග්ගණ්හනං, සවනං අත්ථසවනං, පරිපුච්ඡනං ගණ්ඨිට්ඨානෙසු අත්ථපරිපුච්ඡනං, ධාරණං පාළියා පාළිඅත්ථස්ස ච චිත්තෙ ඨපනං. සබ්බඤ්චෙතං ඉධ පටිච්චසමුප්පාදවසෙන වෙදිතබ්බං, සබ්බස්සපි බුද්ධවචනස්ස වසෙනාතිපි වට්ටති. සොතාපන්නානඤ්ච…පෙ… උපට්ඨාති තත්ථ සම්මොහවිගමෙන ‘‘යං කිඤ්චි සමුදයධම්මං, සබ්බං තං නිරොධධම්ම’’න්ති අත්තපච්චක්ඛවසෙන උපට්ඨානතො. නාමරූපපරිච්ඡෙදොති සහ පච්චයෙන නාමරූපස්ස පරිච්ඡිජ්ජ අවබොධො. චතූහීති ධම්මගම්භීරාදීහි චතූහි ගම්භීරතාහි සබ්බාපි ගම්භීරතා.

සාවකෙහි දෙසිතා දෙසනාපි පන සත්ථු එව දෙසනාති ආහ ‘‘මයා දින්නනයෙ ඨත්වා’’ති. ‘‘සෙක්ඛෙන නාම නිබ්බානං සබ්බාකාරෙන පටිවිද්ධං න හොතී’’ති න තස්ස ගම්භීරතාති තස්ස ගම්භීරස්ස උපාදානස්ස ගම්භීරතා විය සුට්ඨු දිට්ඨා නාම හොති. තස්මා ආහ ‘‘ඉදං නිබ්බානමෙව ගම්භීරං, පච්චයාකාරො පන උත්තානකො ජාතො’’ති. නිබ්බානඤ්හි සබ්බෙපි අසෙක්ඛා සබ්බසො පටිවිජ්ඣන්ති නිප්පදෙසත්තා, පච්චයාකාරං පන සම්මාසම්බුද්ධායෙව අනවසෙසතො පටිවිජ්ඣන්ති, න ඉතරෙ. තස්මා පච්චයවසෙන ‘‘ඉදං අපරද්ධ’’න්ති වුත්තං ථෙරං අපසාදෙන්තෙන. තමෙව හිස්ස අනවසෙසතො පටිවෙධාභාවං විභාවෙතුං ‘‘අථ කස්මා’’තිආදි වුත්තං. අසතිපි ධම්මතො භෙදෙ සංයොජනත්ථඅනුසයත්ථවසෙන පන තෙසං ලබ්භමානභෙදං ගහෙත්වා ‘‘ඉමෙ චත්තාරො කිලෙසෙ’’ති වුත්තං. අඤ්ඤො හි තෙසං බන්ධනත්ථො, අඤ්ඤො ථාමගමනට්ඨොති. එස නයො සෙසෙසුපි. ඉති ඉමෙසං කිලෙසානං අප්පහීනත්තා තථාරූපං උපනිස්සයසම්පදං අභාවයතොව අනුත්තානමෙව ධම්මං උත්තානන්ති න වත්තබ්බමෙවාති අධිප්පායො. චත්තාරි අට්ඨ සොළස වා අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යානීති ඉදං මහාබොධිසත්තානං සන්තානෙ බොධිපරිපාචකධම්මානං තික්ඛමජ්ඣිමමුදුභාවසිද්ධකාලවිසෙසදස්සනං, තඤ්ච ඛො මහාභිනීහාරතො පට්ඨායාති වදන්ති. එතෙහීති යථාවුත්තබුද්ධසාවකඅග්ගසාවකපච්චෙකබුද්ධසම්මාසම්බුද්ධානං විසෙසාධිගමෙහි. පච්චනීකන්ති පටික්කූලං විරුද්ධං. සබ්බථා පච්චයාකාරපටිවෙධො නාම සම්මාසම්බොධියාධිගමො එවාති වුත්තං ‘‘පච්චයාකාරං පටිවිජ්ඣිතුං වායමන්තස්සෙවා’’ති. නවහි ආකාරෙහීති උප්පාදාදීහි නවහි පච්චයාකාරෙහි. වුත්තඤ්හෙතං පටිසම්භිදායං (පටි. ම. 1.45) –

‘‘අවිජ්ජාසඞ්ඛාරානං උප්පාදට්ඨිති ච පවත්තට්ඨිති ච නිමිත්තට්ඨිති ච ආයූහනට්ඨිති ච සංයොගට්ඨිති ච පලිබොධට්ඨිති ච සමුදයට්ඨිති ච හෙතුට්ඨිති ච පච්චයට්ඨිති ච, ඉමෙහි නවහාකාරෙහි අවිජ්ජා පච්චයො, සඞ්ඛාරා පච්චයසමුප්පන්නා’’තිආදි.

තත්ථ නවහාකාරෙහීති නවහි පච්චයභාවූපගමනෙහි ආකාරෙහි. උප්පජ්ජති එතස්මා ඵලන්ති උප්පාදො, ඵලුප්පත්තියා කාරණභාවො. සති ච අවිජ්ජාය සඞ්ඛාරා උප්පජ්ජන්ති, නාසති, තස්මා අවිජ්ජා සඞ්ඛාරානං උප්පාදො හොති. තථා අවිජ්ජාය සති සඞ්ඛාරා පවත්තන්ති ච නිමියන්ති ච. යථා ච භවාදීසු ඛිපන්ති, එවං තෙසං අවිජ්ජා පච්චයො හොති, තථා ආයූහන්ති ඵලුප්පත්තියා ඝටෙන්ති සංයුජ්ජන්ති අත්තනො ඵලෙන. යස්මිං සන්තානෙ සයං උප්පන්නා, තං පලිබුන්ධන්ති පච්චයන්තරසමවායෙ උදයන්ති උප්පජ්ජන්ති, හිනොති ච සඞ්ඛාරානං කාරණභාවං උපගච්ඡති. පටිච්ච අවිජ්ජං සඞ්ඛාරා අයන්ති පවත්තන්තීති එවං අවිජ්ජාය සඞ්ඛාරානං කාරණභාවූපගමනවිසෙසා උප්පාදාදයො වෙදිතබ්බාති. උප්පාදට්ඨිතීති ච තිට්ඨති එතෙනාති ඨිති, කාරණං. උප්පාදො එව ඨිති උප්පාදඨිති. එස නයො සෙසෙසුපි. ඉදඤ්ච පච්චයාකාරදස්සනං යථා පුරිමෙහි මහාබොධිමූලෙ පවත්තිතං, තථා අම්හාකං භගවතාපි පවත්තිතන්ති අච්ඡරියවෙගාභිහතා දසසහස්සිලොකධාතු සඞ්කම්පි සම්පකම්පීති දස්සෙන්තො ‘‘දිට්ඨමත්තෙ’’තිආදිමාහ.

එතස්ස ධම්මස්සාති එතස්ස පටිච්චසමුප්පාදසඤ්ඤිතස්ස ධම්මස්ස. සො පන යස්මා අත්ථතො හෙතුප්පභවානං හෙතු. තෙනාහ ‘‘එතස්ස පච්චයධම්මස්සා’’ති. ජාතිආදීනං ජරාමරණපච්චයතායාති අත්ථො. නාමරූපපරිච්ඡෙදො තස්ස ච පච්චයපරිග්ගහො න පඨමාභිනිවෙසමත්තෙන හොති, අථ ඛො තත්ථ අපරාපරං ඤාණුප්පත්තිසඤ්ඤිතෙන අනු අනු බුජ්ඣනෙන. තදුභයභාවං පන දස්සෙන්තො ‘‘ඤාතපරිඤ්ඤාවසෙන අනනුබුජ්ඣනා’’ති ආහ. නිච්චසඤ්ඤාදීනං පජහනවසෙන පවත්තමානා විපස්සනාධම්මෙ පටිවිජ්ඣති එව නාම හොති පටිපක්ඛවික්ඛම්භනෙන තික්ඛවිසදභාවාපත්තිතො, තදධිට්ඨානභූතා ච තීරණපරිඤ්ඤා අරියමග්ගො ච පරිඤ්ඤාපහානාභිසමයවසෙන පවත්තියා තීරණප්පහානපරිඤ්ඤාසඞ්ගහො චාති තදුභයපටිවෙධාභාවං දස්සෙන්තො ‘‘තීරණප්පහානපරිඤ්ඤාවසෙන අප්පටිවිජ්ඣනා’’ති ආහ. තන්තං වුච්චති පටවීනනත්ථං තන්තවායෙති තන්තං ආවඤ්ඡිත්වා පසාරිතසුත්තවට්ටිතං නීයතීති කත්වා, තං පන තන්තාකුලතාය නිදස්සනභාවෙන ආකුලමෙව ගහිතන්ති ආහ ‘‘තන්තං විය ආකුලජාතා’’ති. සඞ්ඛෙපතො වුත්තමත්ථං විත්ථාරතො දස්සෙන්තො ‘‘යථා නාමා’’තිආදි වුත්තං. සමානෙතුන්ති පුබ්බෙනාපරං සමං කත්වා ආනෙතුං, අවිසමං උජුං කාතුන්ති අත්ථො. තන්තමෙව වා ආකුලං තන්තාකුලං, තන්තාකුලං විය ජාතා භූතා තන්තාකුලකජාතා. මජ්ඣිමං පටිපදං අනුපගන්ත්වා අන්තද්වයපක්ඛන්දෙන පච්චයාකාරෙ ඛලිත්වා ආකුලබ්‍යාකුලා හොන්ති, තෙනෙව අන්තද්වයපක්ඛන්දෙන තංතංදිට්ඨිග්ගාහවසෙන පරිබ්භමන්තා උජුකං ධම්මට්ඨිතිතන්තං පටිවිජ්ඣිතුං න ජානන්ති. තෙනාහ ‘‘න සක්කොන්ති පච්චයාකාරං උජුං කාතු’’න්ති. ද්වෙ බොධිසත්තෙති පච්චෙකබොධිසත්තමහාබොධිසත්තෙ. අත්තනො ධම්මතායාති අත්තනො සභාවෙන, පරොපදෙසෙන විනාති අත්ථො. තත්ථ තත්ථ ගුළකජාතන්ති තස්මිං තස්මිං ඨානෙ ජාතගුළකං පිණ්ඩිසුත්තං. තතො එව ගණ්ඨිබද්ධන්ති වුත්තං. පච්චයෙසු පක්ඛලිත්වාති අනිච්චදුක්ඛානත්තාදිසභාවෙසු පච්චයධම්මෙසු නිච්චාදිභාවවසෙන පක්ඛලිත්වා. පච්චයෙ උජුං කාතුං අසක්කොන්තොති තස්සෙව නිච්චාදිගාහස්ස අවිස්සජ්ජනතො පච්චයධම්මනිමිත්තං අත්තනො දස්සනං උජුං කාතුං අසක්කොන්තො ඉදංසච්චාභිනිවෙසකායගන්ථවසෙන ගණ්ඨිකජාතා හොන්තීති ආහ ‘‘ද්වාසට්ඨි…පෙ… ගණ්ඨිබද්ධා’’ති.

යෙ හි කෙචි සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා සස්සතදිට්ඨිආදි දිට්ඨියො නිස්සිතා අල්ලීනා, විනනතො කුලාති ඉත්ථිලිඞ්ගවසෙන ලද්ධනාමස්ස තන්තවායස්ස ගණ්ඨිකං නාම ආකුලභාවෙන අග්ගතො වා මූලතො වා දුවිඤ්ඤෙය්‍යාවයවං ඛලිතබන්ධසුත්තන්ති ආහ ‘‘කුලාගණ්ඨිකං වුච්චති පෙසකාරකඤ්ජියසුත්ත’’න්ති. සකුණිකාති වට්ටචාටකසකුණිකා. සා හි රුක්ඛසාඛාසු ඔලම්බනකුලාවකා හොති. තඤ්හි සා කුලාවකං තතො තතො තිණහීරාදිකෙ ආනෙත්වා තථා තථා විනන්ධති, යථා තෙසං පෙසකාරකඤ්ජියසුත්තං විය අග්ගෙන වා අග්ගං, මූලෙන වා මූලං සමානෙතුං විවෙචෙතුං වා න සක්කා. තෙනාහ ‘‘යථා’’තිආදි. තදුභයම්පීති කුලාගණ්ඨිකන්ති වුත්තං කඤ්ජියසුත්තං කුලාවකඤ්ච. පුරිමනයෙනෙවාති ‘‘එවමෙව සත්තා’’තිආදිනා පුබ්බෙ වුත්තනයෙනෙව.

කාමං මුඤ්ජපබ්බජතිණානි යථාජාතානිපි දීඝභාවෙන පතිත්වා අරඤ්ඤට්ඨානෙ අඤ්ඤමඤ්ඤං විනන්ධිත්වා ආකුලානි හුත්වා තිට්ඨන්ති, තානි පන තථා දුබ්බිවෙචියානි යථා රජ්ජුභූතානීති දස්සෙතුං ‘‘යථා හී’’තිආදි වුත්තං. සෙසමෙත්ථ හෙට්ඨා වුත්තනයමෙව.

අපායොති අයෙන සුඛෙන, සුඛහෙතුනා වා විරහිතො. දුක්ඛස්ස ගතිභාවතොති අපායිකස්ස දුක්ඛස්ස පවත්තිට්ඨානභාවතො. සුඛසමුස්සයතොති ‘‘අබ්භුදයතො විනිපතිතත්තා’’ති විරූපං නිපතිතත්තා යථා තෙනත්තභාවෙන සුඛසමුස්සයො න හොති, එවං නිපතිතත්තා. ඉතරොති සංසාරො නනු ‘‘අපාය’’න්තිආදිනා වුත්තොපි සංසාරො එවාති? සච්චමෙතං, නිරයාදීනං පන අධිමත්තදුක්ඛභාවදස්සනත්ථං අපායාදිග්ගහණං ගොබලිබද්දඤායෙන අයමත්ථො වෙදිතබ්බො. ඛන්ධානඤ්ච පටිපාටීති පඤ්චන්නං ඛන්ධානං හෙතුඵලභාවෙන අපරාපරුප්පත්ති. අබ්භොච්ඡින්නං වත්තමානාති අවිච්ඡෙදෙන පවත්තමානා.

තං සබ්බම්පීති තං ‘‘අපාය’’න්තිආදිනා වුත්තං සබ්බං අපායදුක්ඛඤ්චෙව වට්ටදුක්ඛඤ්ච. මහාසමුද්දෙ වාතක්ඛිත්තා නාවා වියාති ඉදං පරිබ්භමනට්ඨානස්ස මහන්තභාවදස්සනත්ථඤ්චෙව පරිබ්භමනස්ස අනවත්තිතදස්සනත්ථඤ්ච වෙදිතබ්බං. සෙසං වුත්තනයමෙව.

නිදානසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

දුක්ඛවග්ගවණ්ණනා නිට්ඨිතා.