4. අඤ්ඤතිත්ථියසුත්තවණ්ණනා

24. සොති සාරිපුත්තත්ථෙරො. යදි න තාව පවිට්ඨො, කස්මා ‘‘පාවිසී’’ති වුත්තන්ති ආහ ‘‘පවිසිස්සාමී’’තිආදි. තෙන අවස්සම්භාවිනි භූතෙ විය උපචාරො හොතීති දස්සෙති. ඉදානි තමත්ථං උපමාය විභාවෙන්තො ‘‘යථා කි’’න්තිආදිමාහ. අතිප්පගොයෙව නික්ඛන්තදිවසොති පකතියා භික්ඛාචරණවෙලාය අතිවිය පාතො එව විහාරතො නික්ඛන්තදිවසභාගො. එතදහොසීති එතං ‘‘අතිප්පගො ඛො’’තිආදිකං චින්තනං අහොසි. දක්ඛිණද්වාරස්සාති රාජගහනගරෙ දක්ඛිණද්වාරස්ස වෙළුවනස්ස ච අන්තරා අහොසි, තස්මා ‘‘තෙනුපසඞ්කමිස්ස’’න්ති චින්තනා අහොසීති අධිප්පායො. කිං වාදීති චතූසු වාදෙසු කතරං වාදං වදසි. කිමක්ඛායීති තස්සෙව වෙවචනං. කිං වදතීති පන චත්තාරො වාදෙ සාමඤ්ඤතො ගහෙත්වා නපුංසකලිඞ්ගෙන වදති යථා කිං තෙ ජාතලිඞ්ගං. සබ්බනාමඤ්හෙතං, යදිදං නපුංසකලිඞ්ගං. වදති එතෙනාති වාදො, දස්සනං. තං සන්ධායාහ ‘‘කිං එත්ථ…පෙ… දස්සනන්ති පුච්ඡන්තී’’ති. ‘‘ධම්මපටිසම්භිදා’’තිආදීසු විය ධම්ම-සද්දො හෙතුඅත්ථොති ආහ ‘‘යං වුත්තං කාරණං, තස්ස අනුකාරණ’’න්ති. වාදස්ස වචනස්ස අනුප්පත්ති වාදප්පවත්ති.

ඉදං වචනන්ති ‘‘එකමිදාහ’’න්තිආදිවචනං. සාති ‘‘එකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා කම්මවාදා’’ති එවං පවත්තකථා. අච්ඡරං අඞ්ගුලිඵොටනං අරහතීති අච්ඡරියං. අබ්භුතන්ති නිරුත්තිනයෙන පදසිද්ධි දට්ඨබ්බා. සබ්බවාදානන්ති සබ්බෙසං චතුබ්බිධවාදානං. පඨමො හෙත්ථ සස්සතවාදො, දුතියො උච්ඡෙදවාදො, තතියො එකච්චසස්සතවාදො, චතුත්ථො අධිච්චසමුප්පන්නවාදො, තෙසං සබ්බෙසං පටික්ඛෙපතො පටික්ඛෙපකාරණං වුත්තං. පටිච්චසමුප්පාදකිත්තනං වා පචුරජනඤාණස්ස අලබ්භනෙය්‍යපතිට්ඨතාය ගම්භීරඤ්චෙව, තථා අවභාසනතො චෙතසි උපට්ඨානතො ගම්භීරාවභාසඤ්ච කරොන්තො. තදෙව පදන්ති ඵස්සපදංයෙව ආදිභූතං ගහෙත්වා.

අඤ්ඤතිත්ථියසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.