16. සමාරොපනහාරවිභඞ්ගවණ්ණනා

50. සුත්තෙන ගහිතෙති සුත්තෙ වුත්තෙ. පදට්ඨානග්ගහණං අධිට්ඨානවිසයදස්සනත්ථං, වෙවචනග්ගහණං අධිවචනවිභාගදස්සනත්ථන්ති යොජනා. විසයාධිට්ඨානභාවතොති විසයසඞ්ඛාතපවත්තිට්ඨානභාවතො. වනීයතීති භජීයති. වනතීති භජති සෙවති. වනුතෙති යාචති, පත්ථෙතීති අත්ථො. පඤ්ච කාමගුණා කාමතණ්හාය කාරණං හොති ආරම්මණපච්චයතාය. නිමිත්තග්ගාහො අනුබ්‍යඤ්ජනග්ගාහස්ස කාරණං හොති උපනිස්සයතායාති එවං සෙසෙසුපි යථාරහං කාරණතා වත්තබ්බා.

51. ‘‘කායෙ කායානුපස්සී විහරාහී’’තිආදීසු යං වත්තබ්බං, තං හෙට්ඨා ලක්ඛණහාරවිභඞ්ගවණ්ණනායං (නෙත්ති. අට්ඨ. 23) වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බං. අයං පන විසෙසො – රූපධම්මපරිඤ්ඤායාති රූපූපිකවිඤ්ඤාණට්ඨිතිපරිඤ්ඤාය.

‘‘දුක්ඛ’’න්ති පස්සන්තී සා වෙදනානුපස්සනාති යොජෙතබ්බං. වෙදනාහෙතුපරිඤ්ඤායාති ඵස්සපරිඤ්ඤාය. ‘‘වෙදනාවසෙනා’’ති පදෙන අත්තනා උප්පාදිතදුක්ඛවසෙන. වෙදනාපරිඤ්ඤායාති වෙදනූපිකවිඤ්ඤාණට්ඨිතිපරිඤ්ඤාය. නිච්චාභිනිවෙසපටිපක්ඛතො අනිච්චානුපස්සනායාති අධිප්පායො. නිච්චසඤ්ඤානිමිත්තස්සාති නිච්චසඤ්ඤාහෙතුකස්ස. සඤ්ඤාපරිඤ්ඤායාති සඤ්ඤූපිකවිඤ්ඤාණට්ඨිතිපරිඤ්ඤාය. පඨමමග්ගවජ්ඣත්තා අගතිගමනස්ස වුත්තං ‘‘දිට්ඨාභිනිවෙසස්ස…පෙ… අගතිගමනස්ස චා’’ති.

සඞ්ඛාරපරිඤ්ඤායාති සඞ්ඛාරූපිකවිඤ්ඤාණට්ඨිතිපරිඤ්ඤාය.

සමාරොපනහාරවිභඞ්ගවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

නිට්ඨිතා ච හාරවිභඞ්ගවණ්ණනා.