9. පටිග්ගාහනිද්දෙසවණ්ණනා

106. දාතුං කාමෙතීති දාතුකාමො, තස්ස අභිහාරො ඊසකම්පි ඔණමනාදිනාභිහරණන්ති තප්පුරිසො, හත්ථස්ස පාසො හත්ථපාසො. රුළ්හීවසෙන තු අඩ්ඪතෙය්‍යහත්ථො හත්ථපාසො නාම. සො ච සචෙ භික්ඛු නිසින්නො හොති, ආසනස්ස පච්ඡිමන්තතො පට්ඨාය, සචෙ ඨිතො, පණ්හිඅන්තතො පට්ඨාය, සචෙ නිපන්නො, යෙන පස්සෙන නිපන්නො, තස්ස පාරිමන්තතො පට්ඨාය දායකස්ස නිසින්නස්ස ඨිතස්ස වා ඨපෙත්වා පසාරිතහත්ථං යං ආසන්නතරං අඞ්ගං, තස්ස ඔරිමන්තෙන පරිච්ඡින්දිත්වා වෙදිතබ්බො. එරණක්ඛමන්ති ථාමමජ්ඣිමෙන පුරිසෙන එරණස්ස උක්ඛිපනස්ස ඛමං යොග්ගං. වත්ථුසද්දාපෙක්ඛං නපුංසකත්තං. තිධා දෙන්තෙති කායකායප්පටිබද්ධනිස්සග්ගියානං වසෙන තීහි පකාරෙහි දායකෙ දදමානෙ. තත්ථ යෙන කෙනචි සරීරාවයවෙන අන්තමසො පාදඞ්ගුලියාපි දීයමානං කායෙන දින්නං නාම හොති, කටච්ඡුආදීසු යෙන කෙනචි දීයමානං කායප්පටිබද්ධෙන, කායතො පන කායප්පටිබද්ධතො වා මොචෙත්වා හත්ථපාසෙ ඨිතස්ස කායෙන වා කායප්පටිබද්ධෙන වා පාතියමානං නිස්සග්ගියෙන පයොගෙන දින්නං නාම. ද්විධා ගාහොති කායකායප්පටිබද්ධානං වසෙන ද්වීහි පකාරෙහි යෙහි කෙහිචි දීයමානස්ස ගහණං. එවං පටිග්ගහො පඤ්චඞ්ගොති යොජනා. පඤ්චඞ්ගොති පඤ්ච අඞ්ගානි යස්සාති බහුබ්බීහි.

107. ඉදානි අනෙරණක්ඛමෙ ච කිස්මිඤ්චි කායප්පටිබද්ධෙ ච පටිග්ගහණාරොහනං දස්සෙතුං ‘‘අසංහාරියෙ’’තිආදිමාහ. තත්ථ අසංහාරියෙති ආනෙතුමසක්කුණෙය්‍යෙ ඵලකපාසාණාදිම්හි. තත්ථජාතෙති තෙසුයෙව රුක්ඛාදීසු ජාතෙ කිංසුකපදුමිනිපණ්ණාදිකෙ. චිඤ්චආදීනං සුඛුමෙ පණ්ණෙති සම්බන්ධො. තානි හි සන්ධාරෙතුං න සක්කොන්ති. තෙසං පන සාඛාසු වට්ටති. ආදි-සද්දෙන ‘‘අඞ්ග’’න්තිආදිකං සඞ්ගණ්හාති. වා-සද්දො සමුච්චයෙ. අසය්හභාරෙති ථාමමජ්ඣිමපුරිසෙන සහිතුං සන්ධාරෙතුං අසක්කුණෙය්‍යෙ භාරෙ. සබ්බෙසං පටිග්ගහො ‘‘න රූහතී’’ති ඉමිනා සම්බන්ධො.

108. ඉදානි පටිග්ගහණවිජහනං දස්සෙති ‘‘සික්ඛා’’තිආදිනා. තත්ථ සික්ඛාමරණලිඞ්ගෙහීති සික්ඛාපච්චක්ඛානෙන ච මරණෙන ච ලිඞ්ගපරිවත්තනෙන ච. අනපෙක්ඛවිසග්ගතොති නත්ථි අපෙක්ඛො එතස්සාති අනපෙක්ඛො, සොව විසග්ගො, තතො ච. අච්ඡෙදාති චොරාදීහි අච්ඡින්දිත්වා ගහණෙන. අනුපසම්පන්නදානාති අනුපසම්පන්නස්ස දානෙන. ච-සද්දො සබ්බත්ථ ආනෙතබ්බො. ගාහොති පටිග්ගහණං. උපසම්මතීති විජහති.

109-10. ඉදානි අප්පටිග්ගහිතං පරිභොගෙ දොසං දස්සෙතුං ‘‘අප්පටිග්ගහිත’’න්තිආදිමාහ. තත්ථ සබ්බන්ති චතුකාලිකපරියාපන්නං සකලම්පි. ඉදානි අප්පටිග්ගහෙත්වා පරිභුඤ්ජිතබ්බං දස්සෙතුං ‘‘සුද්ධ’’න්තිආදිමාහ. තත්ථ සුද්ධං නාතිබහලං උදකඤ්ච තථා අඞ්ගලග්ගං අවිච්ඡින්නං දන්ත…පෙ… ගූථකඤ්ච ලොණ…පෙ… කරීසකඤ්ච කප්පතෙති සම්බන්ධො. තත්ථ සුද්ධන්ති රජරෙණූහි අඤ්ඤරසෙන ච අසම්මිස්සතාය පරිසුද්ධං. නාතිබහලන්ති යං කසිතට්ඨානෙ බහලමුදකං විය මුඛෙ වා හත්ථෙ වා න ලග්ගං, තං. අවිච්ඡින්නන්ති අඞ්ගතො විච්ඡින්දිත්වා න ගතං. දන්තානි ච අක්ඛීනි ච කණ්ණඤ්ච දන්තක්ඛිකණ්ණං පාණ්‍යඞ්ගත්තා, තස්ස ගූථකන්ති තප්පුරිසො. ලොණං සරීරුට්ඨිතං. සිඞ්ඝාණීති සිඞ්ඝාණිකා. විච්ඡින්නං න පටිග්ගහෙතබ්බං.

111. ඉදානි ‘‘ගූථා’’තිආදිනා කාලොදිස්සං දස්සෙති. තථාවිධෙති සප්පදට්ඨක්ඛණාදිකෙ තථාවිධෙ කාලෙ. තථා තාදිසො විධො කාලො එතස්සාති බහුබ්බීහි. සෙවෙය්‍යාති සෙවනං කරෙය්‍ය, පරිභුඤ්ජෙය්‍යාති වුත්තං හොති. අසන්තෙ කප්පකාරකෙති එත්ථ දුබ්බචොපි අසමත්ථොපි කප්පියකාරකො අසන්තපක්ඛෙයෙව තිට්ඨතීති වෙදිතබ්බො. කාලොදිස්සත්තා පන ඡාරිකාය අසති අල්ලදාරුං රුක්ඛතො ඡින්දිත්වා කාතුං, මත්තිකාය අසති භූමිං ඛණිත්වාපි මත්තිකං ගහෙතුං වට්ටති.

112. දුරූපචිණ්ණෙති දුට්ඨුං උපචිණ්ණං ආමට්ඨං දුරූපචිණ්ණං. සචෙ භික්ඛු අප්පටිග්ගහිතං සාමිසං භාජනං ඨිතට්ඨානතො අපනෙත්වා ආමසති, පිධානං ආමසති, උපරි ඨිතකචවරාදිං ඡඩ්ඩෙති, තත්ථජාතකඵලිනියා සාඛාය වා වල්ලියා වා ගහෙත්වා වා චාලෙති, දුරූපචිණ්ණං නාම හොති. තස්මිං දුක්කටන්ති සම්බන්ධො. ඵලරුක්ඛං පන අපස්සයිතුං වා තත්ථ කණ්ටකං වා බන්ධිතුං වට්ටති. අරඤ්ඤෙ පතිතඅම්බඵලාදිං ‘‘සාමණෙරස්ස දස්සාමී’’ති ආහරිත්වා දාතුං වට්ටති. රජොකිණ්ණෙති රජසා ඔකිණ්ණෙ, තස්මිං පත්තාදිකෙ යං කිඤ්චි පටිග්ගණ්හතො විනයදුක්කටං හොතීති අත්ථො. සචෙ පිණ්ඩාය චරන්තස්ස පත්තෙ රජං පතති, පටිග්ගහෙත්වා භික්ඛා ගණ්හිතබ්බා. ‘‘පටිග්ගහෙත්වා දෙථා’’ති වුත්තෙපි ආකිරන්ති, හත්ථතො අමොචෙන්තෙනෙව පටිග්ගාහාපකස්ස සන්තිකං නෙත්වා පටිග්ගහෙතබ්බං. සචෙ මහාවාතො තතො තතො රජං පාතෙති, න සක්කා හොති භික්ඛං ගහෙතුං, ‘‘අනුපසම්පන්නස්ස දස්සාමී’’ති සුද්ධචිත්තෙන ආභොගං කත්වා ගණ්හිතුං වට්ටති. තං පන තෙන දින්නං වා විස්සාසෙන වා පටිග්ගහෙත්වා පරිභුඤ්ජිතුං වට්ටති.

අථාති වක්ඛමානාරම්භෙ. උග්ගහප්පටිග්ගහෙති උග්ගහිත්ථාති උග්ගහො, උග්ගහිතං, තස්ස පටිග්ගහො, තස්මිං. අප්පටිග්ගහිතභාවං ජානතො අත්තනා එව උග්ගහෙත්වා ගහණෙති අධිප්පායො. මාතාපිතූනං අත්ථාය පන අප්පටිග්ගහෙත්වා තෙලාදීනි, ඡායත්ථාය සාඛාදීනි වා ගහෙත්වා පච්ඡතො භුඤ්ජිතුකාමතාය පටිග්ගහෙත්වා පරිභුඤ්ජිතුං වට්ටති. උච්ඡුආදීසු ඵාලිතෙසු මලං න පඤ්ඤායති, මූලභෙසජ්ජාදීනි පිසන්තානං වා කොට්ටෙන්තානං වා නිසදනිසදපොතකඋදුක්ඛලමුසලානි ඛීයන්ති, දන්තන්තරෙ ලග්ගං සුඛුමආමිසං හොති, රසො න පඤ්ඤායති, අබ්බොහාරිකං. අන්තොවුත්ථෙති අකප්පියකුටියා ඡදනබ්භන්තරෙ වුත්ථෙති අත්ථො. සයංපක්කෙති අත්තනා යත්ථ කත්ථචි පක්කෙ. සචෙ වාසිආදිං තාපෙත්වා තක්කාදීසු පක්ඛිපති, එත්තාවතාපි සාමපාකතො න මුච්චති. පුරිමකාලිකද්වයෙ පුනපාකඤ්හි ඨපෙත්වා යං කිඤ්චි ආමිසං භික්ඛුනො පචිතුං න වට්ටති. සචෙපිස්ස උණ්හයාගුයා සුලසිපණ්ණාදීනි වා සිඞ්ගිවෙරං වා පක්ඛිපන්ති, චාලෙතුං න වට්ටති. උත්තණ්ඩුලං භත්තං ලභිත්වා පිදහිතුං න වට්ටති. අන්තොපක්කෙති අකප්පියකුටියා අන්තො පක්කෙ. සබ්බත්ථ දුක්කටන්ති සම්බන්ධො.

පටිග්ගාහනිද්දෙසවණ්ණනා නිට්ඨිතා.