45. පවාරණානිද්දෙසවණ්ණනා

433. ‘‘අඤ්ඤමඤ්ඤප්පවාරණා’’ත්‍යාදීනං අඤ්ඤමඤ්ඤෙහි කාතබ්බා පවාරණා. තත්ථ තිණ්ණං චතුන්නඤ්ච ගණඤත්තිං ඨපෙත්වා අඤ්ඤමඤ්ඤප්පවාරණා, ද්වින්නං පන අට්ඨපෙත්වාව. අධිට්ඨානන්ති අධිට්ඨානප්පවාරණා, යුපච්චයන්තානං භාවෙ නියතනපුංසකත්තා ‘‘අධිට්ඨාන’’න්ති වුත්තං. සෙසා පඤ්චාදීහි කාතබ්බා අවසෙසා සඞ්ඝප්පවාරණා සඞ්ඝවසෙන ඤත්තිං ඨපෙත්වා කාතබ්බා. එතෙන නවසු සඞ්ඝප්පවාරණාදයො තිස්සො දස්සිතා. නව හි පවාරණා චාතුද්දසී පන්නරසී සාමග්ගීති දිවසවසෙන, තෙවාචී ද්වෙවාචී එකවාචීති කත්තබ්බාකාරවසෙන, සඞ්ඝෙ පවාරණා, ගණෙ පවාරණා, පුග්ගලෙ පවාරණාති කාරකවසෙන ච. තත්ථ පුරිමවස්සංවුත්ථානං පුබ්බකත්තිකපුණ්ණමා වා තෙසංයෙව සචෙ භණ්ඩනකාරකෙහි උපද්දුතා පවාරණං පච්චුක්කඩ්ඪන්ති, අථ කත්තිකමාසස්ස කාළපක්ඛචාතුද්දසො වා පච්ඡිමකත්තිකපුණ්ණමා වා පච්ඡිමවස්සංවුත්ථානඤ්ච පච්ඡිමකත්තිකපුණ්ණමා එව වා පවාරණාදිවසා හොන්ති. ඉදං පන පකතිචාරිත්තං. තථාරූපප්පච්චයෙ සති ද්වින්නං කත්තිකපුණ්ණමානං පුරිමෙසු චාතුද්දසෙසුපි පවාරණං කාතුං වට්ටති. භින්නස්ස පන සඞ්ඝස්ස සාමග්ගියං යො කොචි දිවසො පවාරණාදිවසො හොති. ඉමා දිවසවසෙන තිස්සො පවාරණා. කත්තබ්බාකාරවසෙන පන වක්ඛමානනයෙන විඤ්ඤාතබ්බා.

434. ‘‘පුබ්බකිච්චෙ’’තිආදීසු –

‘‘සම්මජ්ජනී පදීපො ච, උදකං ආසනෙන ච;

පවාරණාය එතානි, පුබ්බකරණන්ති වුච්චති.

‘‘ඡන්දප්පවාරණා උතුක්ඛානං, භික්ඛුගණනා ච ඔවාදො;

පවාරණාය එතානි, පුබ්බකිච්චන්ති වුච්චති.

‘‘පවාරණා යාවතිකා ච භික්ඛූ කම්මප්පත්තා,

සභාගාපත්තියො ච න විජ්ජන්ති;

වජ්ජනීයා ච පුග්ගලා තස්මිං න හොන්ති,

පත්තකල්ලන්ති වුච්චතී’’ති. –

එවං අට්ඨකථායං වුත්තා පුබ්බකිච්චාදයො වෙදිතබ්බා. ඤත්තින්ති ඉදානි වක්ඛමානං සාමඤ්ඤං සඞ්ඝඤත්තිං. එවං පන ඤත්තියා ඨපිතාය කාරණෙ සති තෙවාචිකද්වෙවාචිකඑකවාචිකසමානවස්සිකවසෙනපි පවාරෙතුං වට්ටති. අයමෙව පන ඤත්ති ‘‘සඞ්ඝො පවාරෙය්‍යා’’ති එත්ථ ‘‘සඞ්ඝො තෙවාචිකං පවාරෙය්‍ය, සඞ්ඝො ද්වෙවාචිකං පවාරෙය්‍ය, සඞ්ඝො එකවාචිකං පවාරෙය්‍ය, සඞ්ඝො සමානවස්සිකං පවාරෙය්‍යා’’තිපි ඨපෙතුං වට්ටති. චාතුද්දසියං පන සාමග්ගියඤ්ච ‘‘චාතුද්දසී සාමග්ගී’’ති වත්තබ්බං.

437. ථෙරෙසු උක්කුටිකං නිසජ්ජ පවාරෙන්තෙසු නවො යාව සයං පවාරෙති, තාව උක්කුටිකො එව අච්ඡතූති යොජනා. අච්ඡතූති නිසීදෙය්‍ය.

440-2. ධම්මසාකච්ඡා ච කලහො චාති ද්වන්දො. රත්තියා ඛෙපිතභාවතො තෙවාචිකාය ඔකාසෙ අසති දසවිධෙ වා අන්තරායෙ සති ‘‘සුණාතු මෙ…පෙ… සමානවස්සිකං පවාරෙය්‍යා’’ති අනුරූපතො ඤත්තිං වත්වා යථාඨපිතඤත්තියා අනුරූපෙන පවාරෙය්‍යාති සම්බන්ධො වෙදිතබ්බො. අනුරූපතොති ‘‘සුණාතු මෙ…පෙ… දානං දෙන්තෙහි රත්ති ඛෙපිතා, සචෙ…පෙ… රත්ති විභායිස්සති, යදි සඞ්ඝස්ස පත්තකල්ල’’න්තිආදිනා තෙන ඛෙපිතරත්තියා අනුරූපෙන. ‘‘සුණාතු මෙ භන්තෙ සඞ්ඝො, අයං රාජන්තරායො, සචෙ සඞ්ඝො තෙවාචිකං…පෙ… සඞ්ඝො භවිස්සති, අථායං රාජන්තරායො භවිස්සති, යදි සඞ්ඝස්ස පත්තකල්ල’’න්තිආදිනා රාජන්තරායාදීනං අනුරූපෙන වාති අත්ථො. ‘‘අථායං බ්‍රහ්මචරියන්තරායො භවිස්සතී’’ති පන පෙය්‍යාලවසෙන අන්තෙ වුත්තං බ්‍රහ්මචරියන්තරායං ගහෙත්වා වුත්තං. ‘‘ද්වෙවාචික’’න්තිආදිකං පන විසුං විසුං වත්තබ්බම්පි ලඞ්ඝනක්කමෙන සම්පිණ්ඩෙත්වා වුත්තං. වචනසමයෙ පන ‘‘ද්වෙවාචිකං පවාරෙය්‍ය’’ඉච්චාදිනා වත්තබ්බං. ආගච්ඡෙය්‍යුං යදි සමාආදිකා චාති ‘‘ආගච්ඡෙය්‍යුං යදි සමා’’ඉච්චාදයො උපොසථෙ වුත්තා ගාථායො ච. එත්ථාති එතිස්සං පවාරණායං. අයමෙව ච ආහරණක්කමො –

ආගච්ඡෙය්‍යුං යදි සමා, පවාරෙන්තෙව ථොකිකා;

පවාරිතා තෙ සුප්පවාරිතා, අඤ්ඤෙහි ච පවාරියං;

පවාරිතෙසු සකලා-යෙකච්චායුට්ඨිතාය වා.

පවාරෙය්‍යුඤ්ච තෙ තෙසං, සන්තිකෙ බහුකා සචෙ;

කත්වා සබ්බවිකප්පෙසු, පුබ්බකිච්චං පුනුද්දිසෙති.

‘‘ආවාසිකානං පන්නරසො’’තිආදිකා ගාථායො පන එත්ථාපි සමානා.

443. ඤත්තිං වත්වාති වක්ඛමානගණඤත්තිං වත්වා.

444. සමුදීරියාති අඤ්ඤෙ ද්වෙ තයො වා වක්ඛමානක්කමෙන වත්තබ්බා.

446-8. කත්තබ්බං කත්වාති යොජෙතබ්බං. කත්තබ්බන්ති පුබ්බකිච්චාදිකං. නවෙනපි ‘‘අහං භන්තෙ…පෙ… පටිකරිස්සාමී’’ති ථෙරො ඊරියොති යොජෙතබ්බං. එවන්ති ඉදානි වක්ඛමානං පරාමසති.

449. ‘‘යස්මි’’න්තිආදි වුත්තනයත්තා උත්තානමෙව.

450. ගාථායොති ‘‘වග්ගෙ සමග්ගෙ වග්ගොති, සඤ්ඤිනො’’තිආදිකා හෙට්ඨා වුත්තගාථායො වා. අයං පනෙත්ථ විසෙසො – කරොතොති එත්ථ පවාරණං කරොතොති අත්ථො ගහෙතබ්බො. තතිය ගාථාය ‘‘පාතිමොක්ඛං න උද්දිසෙ’’ති අපනෙත්වා ‘‘නො කරෙය්‍ය පවාරණ’’න්ති පදං පක්ඛිපිතබ්බං. චතුත්ථගාථාය ‘‘අනුපොසථෙ’’තිආදිගාථාබන්ධං අපනෙත්වා ‘‘නෙව පවාරණෙ කාතුං, සා කප්පති පවාරණා’’ති පක්ඛිපිතබ්බං. පඤ්චමගාථාය ‘‘අට්ඨිතොපොසථාවාසා’’ති අපනෙත්වා ‘‘පවාරණාඨිතාවාසා’’ති පක්ඛිපිතබ්බං.

451. සඞ්ඝම්හි පවාරිතෙවාති පුරිමවස්සූපගතෙ සඞ්ඝම්හි පවාරිතෙ එව. පාරිසුද්ධිඋපොසථං කරෙය්‍යාති න එකස්මිං උපොසථග්ගෙ ද්වෙ ඤත්තියො ඨපෙතබ්බාති අධිප්පායො. පච්ඡිමිකාය උපගන්ත්වා අපරිනිට්ඨිතවස්සො අවුත්ථො. අනුපාගතොති වස්සං අනුපාගතො. අයමෙත්ථාධිප්පායො – පුරිමිකාය වස්සං උපගතා පඤ්ච වා අතිරෙකා වා පච්ඡිමිකාය උපගතා තෙහි සමා වා ඌනතරා වා පුරිමිකාය වා උපගතෙහි පච්ඡිමිකාය උපගතා ථොකතරා චෙව හොන්ති, සඞ්ඝප්පවාරණාය ගණං පූරෙන්ති සඞ්ඝප්පවාරණාවසෙන ඤත්තිං ඨපෙත්වා, අථ ච උභොපි එකතො හුත්වා සඞ්ඝං න පූරෙන්ති, ගණං පන පූරෙන්ති, ගණඤත්තිං ඨපෙත්වා පවාරෙතබ්බං, පච්ඡා තෙසං සන්තිකෙ පාරිසුද්ධිඋපොසථො කාතබ්බො. යදි පන පුරිමිකාය එකො, පච්ඡිමිකාය එකො, එකෙන එකස්ස සන්තිකෙ පවාරෙතබ්බං, එකෙන පාරිසුද්ධිඋපොසථො කාතබ්බො. සචෙ පුරිමෙහි වස්සූපගතෙහි පච්ඡා වස්සූපගතා එකෙනපි අධිකා සඞ්ඝං පූරෙන්ති, පඨමං පාතිමොක්ඛං උද්දිසිත්වා පච්ඡා තෙසං සන්තිකෙ පවාරෙතබ්බන්ති. ගණෙපි එසෙව නයො. එවමුපරිපි යථායොගං චින්තනීයං.

452. චාතුමාසිනියාති අපරකත්තිකපුණ්ණමායං. සඞ්ඝෙනාති පඨමං වස්සූපගතෙන සඞ්ඝෙන. වුත්ථා වස්සා යෙහි තෙ වුත්ථවස්සා, පච්ඡිමවස්සූපගතා. සචෙ අප්පතරා සියුන්ති ඉමිනා යදි අධිකතරා වා සමසමා වා හොන්ති, පවාරණාඤත්තිං ඨපෙත්වා පච්ඡිමවස්සූපගතෙහි පඨමං පවාරිතෙ පච්ඡා ඉතරෙහි පාරිසුද්ධිඋපොසථො කාතබ්බොති දීපෙතීති.

පවාරණානිද්දෙසවණ්ණනා නිට්ඨිතා.