42. දෙසනානිද්දෙසවණ්ණනා

382. ඉදානි දෙසනානිදස්සනබ්‍යාසෙන හෙට්ඨා අවුත්තානි කානිචි සික්ඛාපදානි උපදිසිතුං ‘‘චාගො’’තිආදිමාහ. භික්ඛුභාවස්ස යො චාගො, සා පාරාජිකදෙසනාති සම්බන්ධො. භවති අනෙනාති භාවො, සද්දප්පවත්තිනිමිත්තං, භික්ඛුනො භාවො භික්ඛු-සද්දස්ස පවත්තිනිමිත්තං භික්ඛුකිච්චං භික්ඛුභාවො, තස්ස. දිසී උච්චාරණෙ, උච්චාරණා පකාසනා දෙසනා. ‘‘ඡන්නමතිවස්සති, විවට්ටං නාතිවස්සතී’’ති (උදා. 45) හි වුත්තං. ඉධ පන භික්ඛුභාවපරිච්චාගොයෙව පාරාජිකාය පකාසනා නාම පාරාජිකාය දෙසනා. ‘‘යො’’ති වුත්තත්තා ‘‘සො’’ති වත්තුං යුත්තං, තථාපි සබ්බාදීහි වුත්තස්ස වා ලිඞ්ගමාදිය්‍යතෙ වක්ඛමානස්ස වාති වක්ඛමානදෙසනාපෙක්ඛාය ‘‘සො’’ති වුත්තං. යථා යෙන පකාරෙන ‘‘ඡාදෙති ජානමාපන්න’’න්තිආදිනා වුත්තං යථාවුත්තං, තෙන. වුත්තමනතික්කම්මාති අබ්‍යයීභාවවසෙන වා අත්ථො වෙදිතබ්බො. ඉධාපි ගරුකාපත්තියා වුට්ඨානානතික්කමෙනෙව පකාසනා දෙසනා සියාති ‘‘වුට්ඨානං ගරුකාපත්තිදෙසනා’’ති වුච්චති.

383. ඉදානි වත්තබ්බං සන්ධාය ‘‘එව’’න්ති වුත්තං. එකස්සාති එකස්ස භික්ඛුනො.

384. තුම්හමූලෙති තුම්හාකං මූලෙ සමීපෙ. පටිදෙසෙමීති පකාසෙමි. සංවරෙය්‍යාසීති සංයමෙය්‍යාසි, සංවරෙ පතිට්ඨෙය්‍යාසීති අත්ථො.

385. නිස්සජ්ජිත්වානාති එකබහුභාවං සන්නිහිතාසන්නිහිතභාවං ඤත්වා ‘‘ඉදං මෙ, භන්තෙ, චීවර’’න්තිආදිනා නිස්සජ්ජිත්වා. තෙනාති යස්ස චීවරං නිස්සට්ඨං, තෙන. ‘‘ඉමං…පෙ… දම්මී’’ති නිස්සට්ඨචීවරං දෙය්‍යන්ති සම්බන්ධිතබ්බං. ‘‘ඉමං චීවරං දසාහාතික්කන්ත’’න්තිආදිනා යොජෙතබ්බං.

386. (ක) චීවරන්ති තිචීවරාධිට්ඨානනයෙන අධිට්ඨිතෙසු සඞ්ඝාටිආදීසු යං කිඤ්චි චීවරං. විප්පවුත්ථන්ති විප්පයුත්තෙන වුත්ථං.

(ඛ) අකාලචීවරන්ති අනත්ථතෙ කථිනෙ වස්සානස්ස පච්ඡිමමාසං ඨපෙත්වා සෙසෙ එකාදසමාසෙ, අත්ථතෙ කථිනෙ තඤ්ච මාසං හෙමන්තිකෙ චත්තාරො මාසෙ ච ඨපෙත්වා සෙසෙ සත්තමාසෙ උප්පන්නං, කාලෙපි සඞ්ඝස්ස වා ‘‘ඉදං අකාලචීවර’’න්ති එකපුග්ගලස්ස වා ‘‘ඉදං තුය්හං දම්මී’’ති උද්දිසිත්වා දින්නං. ඉතරං පන කාලචීවරං. මාසාතික්කන්තන්ති අකාලචීවරෙ උප්පන්නෙ ඌනස්ස පාරිපූරියා සඞ්ඝගණාදිතො සතියා පච්චාසාය මාසමෙකං පරිහාරො ලබ්භති, තං මාසං අතික්කන්තං.

(ග) පුරාණචීවරන්ති යං අන්තමසො උස්සීසකං කත්වා නිපන්නො. චීවරං නාම ඡන්නං අඤ්ඤතරං විකප්පනූපගං. එසෙව නයො සබ්බෙසු වක්ඛමානචීවරප්පටිසංයුත්තසික්ඛාපදෙසු.

(ඝ) අඤ්ඤත්‍ර පාරිවත්තකාති අන්තමසො හරීතකීඛණ්ඩෙනපි පාරිවත්තකං විනා.

(ඞ) ගහපතිකන්ති භික්ඛූසු අපබ්බජිතකං. අඤ්ඤත්‍ර සමයාති අච්ඡින්නචීවරනට්ඨචීවරසමයං විනා, අච්ඡින්නචීවරෙහි පන සාඛාපලාසං අත්තනා භඤ්ජිත්වාපි වාකාදීනි ගණ්හිත්වාපි නිවාසෙතුං වට්ටති, පගෙව විඤ්ඤත්ති. චීවරං විඤ්ඤාපිතන්ති සම්බන්ධො. කන්ති ආහ ‘‘අඤ්ඤාතක’’න්තිආදි.

(ච) තදුත්තරීති තතො වුත්තප්පමාණතො උත්තරි, අච්ඡින්නචීවරෙන භික්ඛුනා කායෙන වා වාචාය වා අභිහරිත්වා පවාරිතචීවරතො තීසු නට්ඨෙසු ද්වෙ සාදිතබ්බානි, ද්වීසු නට්ඨෙසු එකං සාදිතබ්බං. පකතියා සන්තරුත්තරෙන චරන්තෙන ද්වීසු නට්ඨෙසු ද්වෙයෙව සාදිතබ්බානි, එකස්මිං නට්ඨෙ එකංයෙව සාදිතබ්බං. යස්ස එකංයෙව හොති, තස්මිං නට්ඨෙ ද්වෙ සාදිතබ්බානි.

(ඡ) අප්පවාරිතොති ගහපතිනා වා ගහපතානියා වා. විකප්පන්ති පඨමඅධිප්පෙතතො මූලං වඩ්ඪාපෙන්තො සුන්දරකාමතාය ‘‘ආයතං වා’’තිආදිනා විසිට්ඨකප්පං අධිකවිධානං.

(ජ) අඤ්ඤාතකෙ ගහපතිකෙති බහූනං වසෙන වුත්තමත්තමෙව පුරිමතො විසෙසො.

(ඣ) චොදනායාති ‘‘අත්ථො මෙ, ආවුසො, චීවරෙනා’’ති චොදනාය. ඨානෙනාති කායචොදනමාහ. රාජාදීහි පෙසිතෙන හි දූතෙන වෙය්‍යාවච්චකරස්ස හත්ථෙ චීවරචෙතාපන්නෙ නික්ඛිත්තෙ තිස්සො චොදනා අනුඤ්ඤාතා, චොදනාය දිගුණං ඨානං, තස්මා සචෙ චොදෙතියෙව, න තිට්ඨති, ඡ චොදනා ලබ්භන්ති. සචෙ තිට්ඨතියෙව, න චොදෙති, ද්වාදස ඨානානි ලබ්භන්ති. සචෙ උභයං කරොති, එකාය චොදනාය ද්වෙ ඨානානි හාපෙතබ්බානි.

(ට) සුද්ධානි ච තානි කාළකානි ච ජාතියා රජනෙන වා.

(ඨ) තුලන්ති චතූහි තුලාහි කාරෙතුකාමතං සන්ධාය වුත්තං. අත්ථතො පන යත්තකෙහි එළකලොමෙහි කාතුකාමො හොති, තෙසු ද්වෙ කොට්ඨාසා කාළකානං, එකො ඔදාතානං, එකො ගොචරියානං ගහෙතබ්බො. තුලා නාම පලසතං. ගොචරියා නාම කපිලවණ්ණා. ඉදං මෙ සන්ථතං කාරාපිතන්ති යොජනා.

(ණ) තියොජනපරමන්ති ගහිතට්ඨානතො තීණි යොජනානි පරමො අස්ස අතික්කමනස්සාති භාවනපුංසකවසෙන අත්ථො වෙදිතබ්බො. අතික්කාමිතානීති අන්තමසො සුත්තකෙනපි භණ්ඩකතභණ්ඩහරණං විනා අන්තමසො වාතාබාධප්පටිකාරත්ථං කණ්ණච්ඡිද්දෙ පක්ඛිත්තානි අතික්කාමිතානි.

387-9. නිස්සජ්ජිත්වානාති වුත්තනයෙන වත්ථූනි නිස්සජ්ජිත්වා. අථාති දෙසිතානන්තරං. ‘‘ඉමං ජානාහී’’ති ගිහිං වදෙති යොජනා. සොති ආරාමිකාදිකො ගිහී. ‘‘ඉමිනා කිං ආහරාමී’’ති වදෙය්‍යාති සම්බන්ධො. වදෙය්‍යාති යදි වදති. ඉමන්ති අවත්වාති ‘‘ඉමං ආහරා’’ති අවත්වා භික්ඛූනං කප්පියං තෙලාදින්ති වදෙති සම්බන්ධො. ආදින්ති සන්ධිවසෙන නිග්ගහිතං. තෙන පරිවත්තෙත්වාන සො යං කප්පියං ආහරතීති යොජනා. තෙනාති නිස්සග්ගියවත්ථුනා. ද්වෙපෙතෙ ඨපෙත්වාති එතෙ රූපියප්පටිග්ගාහකරූපියසංවොහාරකෙ ද්වෙ ඨපෙත්වා සෙසෙහි පරිභුඤ්ජිතුං ලබ්භන්ති සම්බන්ධො. පරිභුඤ්ජිතුන්ති තං භුඤ්ජිතුං. තතොති පරිවත්තිතකප්පියතො. අඤ්ඤෙනාති අන්තමසො ආරාමිකෙනාපි. තෙසන්ති වුත්තානං ද්වින්නං.

390. අන්තමසො තන්නිබ්බත්තා රුක්ඛච්ඡායාපීති සම්බන්ධො. තන්නිබ්බත්තාති නිස්සට්ඨවත්ථුනා කිණිත්වා ගහිතආරාමෙ රුක්ඛච්ඡායා තන්නිබ්බත්තා හොතීති තතො නිබ්බත්තාති සමාසො. ආදිතො සන්ථතත්තයන්ති ආදිම්හි කොසියසුද්ධකාළකද්වෙභාගසන්ථතත්තයං.

391. එවං චෙ නො ලභෙථාති එවං පරිවත්තෙත්වා කප්පියකාරකො නො චෙ ලභෙය්‍ය, සො ගිහී ‘‘ඉමං ඡඩ්ඩෙහී’’ති සංසියො වත්තබ්බො, එවං රූපියඡඩ්ඩකො ගිහී නො චෙ ලභෙය්‍ය, සම්මතො භික්ඛු ඡඩ්ඩෙය්‍යාති සම්බන්ධො. සම්මතොති ‘‘යො ඡන්දාගතිං න ගච්ඡෙය්‍යා’’තිආදිනා (පාරා. 584) වුත්තපඤ්චඞ්ගසමන්නාගතො රූපියඡඩ්ඩකසම්මුතියා සම්මතො භික්ඛු.

392. එතානීති පටිග්ගහිතරූපියානි. දුතියං පත්තන්ති ඌනපඤ්චබන්ධනෙ සති විඤ්ඤාපිතපත්තං සඞ්ඝෙ වත්තුං ලබ්භරෙති පදසම්බන්ධො. වත්තුන්ති ‘‘අහං භන්තෙ රූපියං පටිග්ගහෙසි’’න්තිආදිනා වත්තුං. සෙසානි අවසෙසනිස්සග්ගියවත්ථූනි සඞ්ඝෙ එකස්මිං ගණෙ ච වත්තුං ලබ්භරෙති යොජනා. භාසන්තරෙනපි වත්තුං ලබ්භන්ති න කෙවලං පාළිභාසායමෙව, සීහළාදිභාසායපි නිස්සජ්ජිතුං ලබ්භතීති අත්ථො.

393. (ක) නානප්පකාරන්ති චීවරාදීනං කප්පියභණ්ඩානං වසෙන අනෙකවිධං. කයො ගහණං, වික්කයො දානං. කයො ච වික්කයො ච කයවික්කයං.

(ග) ඌනපඤ්චබන්ධනෙනාති ඌනානි පඤ්ච බන්ධනානි යස්ස, තෙන, ඉත්ථම්භූතලක්ඛණෙ කරණවචනං. යථාකථඤ්චි පන පඤ්චබන්ධනො පත්තො, පඤ්චබන්ධනොකාසො වා, සො අපත්තො, අඤ්ඤං විඤ්ඤාපෙතුං වට්ටති.

394. සම්මන්නිත්වානාති පදභාජනීයෙ වුත්තඤත්තිදුතියකම්මෙන සම්මන්නිත්වා. සඞ්ඝස්ස පත්තන්තන්ති අන්ත-සද්දෙන පත්තානං අන්තෙ භවො ලාමකො පත්තොයෙව ගහිතො, නිස්සට්ඨපත්තස්ස විජ්ජමානගුණං වත්වා ථෙරං, ථෙරස්ස පත්තං දුතියත්ථෙරං ගාහාපෙත්වා එතෙනෙව උපායෙන යාවසඞ්ඝනවකං ගාහාපෙත්වා යො තත්ථ සන්නිපතිතසඞ්ඝස්ස පත්තෙසු පරියන්තො පත්තො, තං පත්තන්ති. තස්සාති කතනිස්සජ්ජනස්ස භික්ඛුනො. දාපයෙති සම්මතෙන පත්තගාහාපකෙන දාපෙය්‍ය.

395. (ක) භෙසජ්ජන්ති භෙසජ්ජකිච්චං කරොතු වා, මා වා, එවං ලද්ධවොහාරං සප්පිආදිකං සත්තාහකාලිකං.

(ඛ) ගිම්හානස්ස පච්ඡිමමාසෙ පුරිමො අද්ධමාසො පරියෙසනකරණානං ඛෙත්තං, පච්ඡිමද්ධමාසො පරියෙසනකරණනිවාසනානං ඛෙත්තං, වස්සිකමාසා චත්තාරොපි අධිට්ඨානෙන සහ චතුන්නම්පි ඛෙත්තං, ඉමෙයෙව පඤ්චමාසා කුච්ඡිසමයො, ඉතරසත්තමාසා පිට්ඨිසමයො. පිට්ඨිසමයෙ පරියෙසන්තස්ස නිස්සග්ගියං පාචිත්තියං, කුච්ඡිසමයෙ ච අතිරෙකද්ධමාසෙ කත්වා පරිදහතො නිස්සග්ගියං පාචිත්තියං. තෙන වුත්තං ‘‘අතිරෙකමාසෙ සෙසෙ’’ති.

(ග) සාමං දත්වාති වෙය්‍යාවච්චාදීනි පච්චාසීසමානො සයමෙව දත්වා. අච්ඡින්නන්ති තං අකරොන්තං දිස්වා සකසඤ්ඤාය අච්ඡින්නං. භික්ඛුනොපි චීවරං ඨපෙත්වා අඤ්ඤං පරික්ඛාරං, අනුපසම්පන්නස්ස ච යං කිඤ්චි පරික්ඛාරං අච්ඡින්දතො දුක්කටං. පරිච්චජිත්වා දින්නං සකසඤ්ඤං විනා අච්ඡින්දන්තො භණ්ඩග්ඝෙන කාරෙතබ්බො.

(ඞ) විකප්පන්ති ‘‘ආයතඤ්ච කරොහි විත්ථතඤ්චා’’තිආදිකං අධිකවිධානං.

(ච) අච්චෙකචීවරන්ති ගමිකගිලානගබ්භිනිඅභිනවුප්පන්නසද්ධානං අඤ්ඤතරෙන පවාරණමාසස්ස ජුණ්හපක්ඛපඤ්චමිතො පට්ඨාය ‘‘වස්සාවාසිකං දස්සාමී’’ති දින්නං අච්චායිකචීවරං. අච්චෙකචීවරස්ස අනත්ථතෙ කථිනෙ එකාදසදිවසාධිකො මාසො, අත්ථතෙ කථිනෙ එකාදසදිවසාධිකා පඤ්ච මාසා චීවරකාලසමයො, තං අතික්කාමෙන්තස්ස නිස්සග්ගියං පාචිත්තියං. තෙන වුත්තං ‘‘චීවරකාලසමයං අතික්කාමිත’’න්ති. කාලො ච සො සමයො ච චීවරස්ස කාලසමයො, තං.

(ඡ) සප්පටිභයෙ ආරඤ්ඤකසෙනාසනෙ වස්සං උපගන්ත්වා විහරන්තෙන භික්ඛුනා තිණ්ණං චීවරානං අඤ්ඤතරං චීවරං පුරිමිකාය උපගන්ත්වා මහාපවාරණාය පවාරිතතා, කත්තිකමාසතා, පඤ්චධනුසතිකපච්ඡි මප්පමාණයුත්තසෙනාසනතා, සාසඞ්කසප්පටිභයතාති එවං වුත්තචතුරඞ්ගසම්පත්තියාඅන්තරඝරෙ නික්ඛිපිත්වා සති පච්චයෙ ඡාරත්තපරමං තෙන චීවරෙන විප්පවසිතබ්බං. තතො චෙ උත්තරි විප්පවසෙය්‍ය, නිස්සග්ගියං පාචිත්තියං. තෙන වුත්තං ‘‘අතිරෙකඡාරත්ත’’න්තිආදි.

(ජ) ජානන්ති ජානන්තො.

396. ආදිම්හි වියාති පඨමනිස්සග්ගියෙ විය.

397. (ඛ) අන්තරඝරං පවිට්ඨාය භික්ඛුනියා හත්ථතො ඛාදනීයාදිප්පටිග්ගහණෙ ච භික්ඛූසු කුලෙසු භුඤ්ජන්තෙසු ‘‘ඉධ පූවං, සූපං දෙථා’’තිආදිනා නයෙන වොසාසමානාය භික්ඛුනියා අනපසාදනෙන ච සෙඛසම්මතෙසු කුලෙසු පුබ්බෙ අනිමන්තිතස්ස ඛාදනීයාදීනං පටිග්ගහණෙ ච සප්පටිභයෙ ආරඤ්ඤකසෙනාසනෙ විහරන්තස්ස පුබ්බෙ අප්පටිසංවිදිතඛාදනීයාදිප්පටිග්ගහණෙ ච පාටිදෙසනීයං නාම ආපත්තිනිකායො වුත්තො. තෙන වුත්තං ‘‘ගාරය්හ’’න්තිආදි.

398. ‘‘අදෙසනාගාමිනිය’’න්තිආදි ‘‘න දෙසයෙ’’ති එත්ථ කම්මං. පාරාජිකා සඞ්ඝාදිසෙසා ච අදෙසනාගාමිනියො නාම. න ආපත්ති අනාපත්ති, තං. කතදෙසනං දෙසිතං. නානාසංවාසනිස්සීමට්ඨිතානං න දෙසයෙති සම්බන්ධො. එවං චතුපඤ්චහි න දෙසයෙ, මනසා න දෙසයෙ, අපකතත්තානං න දෙසයෙ, නානා ‘‘එකා’’ති න දෙසයෙති. මනසාති කෙවලං චිත්තෙනෙව. නානාති සම්බහුලා ආපත්තියො ‘‘එකා’’ති වත්වා. එකං පන ආපත්තිං ‘‘සම්බහුලා’’ති දෙසෙතුං වට්ටතීති.

දෙසනානිද්දෙසවණ්ණනා නිට්ඨිතා.