40. අවෙභඞ්ගියනිද්දෙසවණ්ණනා

322-5. ආරාමා…පෙ… මත්තිකභණ්ඩානීති එතෙ පඤ්ච අවිභාජියාති සම්බන්ධිතබ්බං. පඤ්චාති ‘‘ආරාමාරාමවත්ථූනි එක’’න්තිආදිනා රාසිවසෙන පඤ්ච, සරූපවසෙන පනෙතානි පණ්ණං තිණෙ පක්ඛිපිත්වා පඤ්චවීසතිවිධානි හොන්ති. තථා චාහ –

‘‘ද්විසඞ්ගහානි ද්වෙ හොන්ති, තතියං චතුසඞ්ගහං;

චතුත්ථං නවකොට්ඨාසං, පඤ්චමං අට්ඨභෙදනං.

‘‘ඉති පඤ්චහි රාසීහි, පඤ්චනිම්මලලොචනො;

පඤ්චවීසවිධං නාථො, ගරුභණ්ඩං පකාසයී’’ති. (චූළව. අට්ඨ. 321);

තත්ථ ආරාමො නාම පුප්ඵාරාමො වා ඵලාරාමො වා. ආරාමවත්ථු නාම තෙසංයෙව පතිට්ඨානොකාසො, විනට්ඨෙසු වා තෙසු පොරාණකභූමිභාගො. විහාරො නාම පාසාදාදි යං කිඤ්චි සෙනාසනං. ලොහකුම්භී නාම කාළලොහෙන වා තම්බලොහෙන වා කතකුම්භී. කටාහාදීසුපි එසෙව නයො. එත්ථ භාණකන්ති අරඤ්ජරො වුච්චති. වාරකොති ඝටො. රාසිං අපෙක්ඛිත්වා එතෙති පුල්ලිඞ්ගනිද්දෙසො. අවිභාජියාති මූලච්ඡෙජ්ජවසෙන අවෙභඞ්ගියා. පරිවත්තනවසෙන පන පරිභුඤ්ජන්තස්ස විස්සජ්ජෙන්තස්ස ච අනාපත්ති. අවිස්සජ්ජියානි චාති ච-සද්දෙන අවෙභඞ්ගියානි චාති අවුත්තං සම්පිණ්ඩෙති.

326-8. එකන්තගරුභණ්ඩත්තා ආදිතො තයො රාසී ඨපෙත්වා චතුත්ථරාසිතො පට්ඨාය ගරුභණ්ඩාගරුභණ්ඩෙ විභජිතුං ‘‘වල්ලී’’තිආදි ආරද්ධං. අඩ්ඪබාහුමත්තාපි වල්ලි ච අට්ඨඞ්ගුලායතො වෙළු ච මුට්ඨිමත්තම්පි තිණාදි ච එකම්පි පණ්ණඤ්ච පාකතා වා පඤ්චවණ්ණා වා තාලපක්කප්පමාණාපි මත්තිකා ච තාලපක්කප්පමාණාපි සුධා ච තාලපක්කප්පමාණාපි කඞ්ගුට්ඨආදිකා ච දින්නා වා තත්ථජාතකා වා සඞ්ඝිකා රක්ඛිතා අභාජියා, රජ්ජුයොත්තාදි ච දින්නා සඞ්ඝිකා අභාජියාති යොජනා. වෙළු පරිණාහතො පණ්ණසූචිදණ්ඩමත්තො ගහෙතබ්බො. තිණං මුඤ්ජං පබ්බජඤ්ච ආදිසද්දසඞ්ගහිතං ඨපෙත්වා අවසෙසං යං කිඤ්චි තිණං. පණ්ණො අට්ඨඞ්ගුලප්පමාණො රිත්තපොත්ථකො ගරුභණ්ඩමෙව. පාකතාති පකතියා ජාතා. පඤ්චවණ්ණාති රත්තසෙතාදිපඤ්චවණ්ණා. සුධාකඞ්ගුට්ඨාදයො මත්තිකග්ගහණෙන ගහිතා. කඞ්ගුට්ඨආදිකාති ආදි-සද්දෙන සජ්ජුරසජාතිහිඞ්ගුලකාදීනං ගහණං. දින්නාති සඞ්ඝස්ස දින්නා. තත්ථජාතාති සඞ්ඝිකභූමියං ජාතා. රජ්ජුයොත්තාදීති සුත්තමකචිවාකනාළිකෙරහීරචම්මමයා රජ්ජු ච යොත්තාදි ච. ආදි-සද්දෙන මකචිවාකාදිකෙ වට්ටෙත්වා කතා එකවට්ටා ගහිතා. බ්‍යතිරෙකවසෙන පනෙත්ථ චතුත්ථරාසිම්හි ඉතරෙ භාජියාති වෙදිතබ්බා. සඞ්ඝිකෙ කම්මෙ, චෙතියස්ස වා කම්මෙ නිට්ඨිතෙ භාජියාති යොජනීයං.

329. ලොහභණ්ඩෙසු භික්ඛුසාරුප්පං පත්තාදි වා තථා විප්පකතාකතං ලොහභණ්ඩං තථා පාදගණ්හකං වාරකං භාජියන්ති යොජනා. පත්තාදීති අයොපත්තො අයථාලකං තම්බලොහථාලකං අඤ්ජනිසලාකා කණ්ණමලහරණී සූචි පණ්ණසූචි ඛුද්දකො පිප්ඵලකො ඛුද්දකං ආරකණ්ඩකං කුඤ්චිකා තාළාදි. විප්පකතන්ති අපරිනිට්ඨිතං. අකතන්ති සබ්බසො අකතං. පාදගණ්හකන්ති සීහළදීපෙ පාදගණ්හනකං. පාදො නාම චතුත්ථංසො, මගධනාළියා පඤ්චනාළිමත්තා. මගධනාළි ච නාමෙසා ඌනපඤ්චපසතා වෙදිතබ්බා. තථා ඝටකො තෙලභාජනඤ්ච. යාය වාසියා ඨපෙත්වා දන්තකට්ඨච්ඡෙදනං වා උච්ඡුතච්ඡනං වා අඤ්ඤං මහාකම්මං කාතුං න සක්කා, අයං භාජියා. සම්මුඤ්ජනිදණ්ඩඛණනකං පන අදණ්ඩකං ඵලමත්තමෙව, යං සක්කා සිපාටිකාය පක්ඛිපිත්වා පරිහරිතුං, අයං භාජනීයා. තිපුකොට්ටකඋපකරණෙසු තිපුච්ඡෙදනකසත්ථකං සුවණ්ණකාරූපකරණෙසු සුවණ්ණච්ඡෙදනකසත්ථකං චම්මකාරඋපකරණෙසු චම්මඡින්දනකං ඛුද්දකසත්ථං නහාපිතතුණ්ණකාරඋපකරණෙසු ඨපෙත්වා මහාකත්තරිං මහාසණ්ඩාසඤ්ච මහාපිප්ඵලකඤ්ච සබ්බානි භාජනීයභණ්ඩානි. තථා කුඤ්චිකා. වුත්තවිපල්ලාසෙන පන ලොහභණ්ඩෙ අභාජියාති වෙදිතබ්බා.

330. ‘‘වෙළුම්හී’’තිආදිනා දාරුභණ්ඩානි දස්සෙති. දාරුභණ්ඩෙන පන සඞ්ගහෙත්වා සබ්බාපි දාරුවෙළුචම්මුපාහනාදිවිකති වෙදිතබ්බා. ඡත්තදණ්ඩො ච සලාකා චාති ද්වන්දො. උපාහනාය දණ්ඩකො උපාහනදණ්ඩකො.

331. අනුඤ්ඤාතවාසිදණ්ඩොති අනුඤ්ඤාතවාසියා දණ්ඩො. අරණඤ්ජනිසිඞ්ගාදීති ආදි-සද්දෙන අඤ්ජනිසලාකා ඡත්තං මුට්ඨිපණ්ණං උපාහනා ධම්මකරණො පාදගණ්හනකතො අනතිරිත්තං ආමලකතුම්බං ආමලකඝටො ලාබුකතුම්බං ලාබුකඝටො විසාණතුම්බන්ති ඉදං සඞ්ගණ්හාති.

332. යථාවුත්තතො අඤ්ඤං දාරුභණ්ඩෙසු ගරුභණ්ඩං. මත්තිකාමයො පාදඝටකො භාජියොති යොජනා. පාදඝටකොති පාදස්ස පහොනකො ඝටකො. ඉමිනා මත්තිකාභණ්ඩං උපලක්ඛෙති, තස්මා පත්තො ථාලකං කුණ්ඩිකාති ඉමානි භාජනීයානි, වුත්තාවසෙසා අභාජියා.

333-4. ගරුනා ගරුභණ්ඩඤ්ච ථාවරඤ්ච පරිවත්තෙය්‍ය, ථාවරෙන ච ථාවරම්පි පරිවත්තෙය්‍යාති යොජෙතබ්බං. ගරුනා මඤ්චපීඨාදිනා. ථාවරන්ති ආරාමාදි පඨමරාසිද්වයං. තථා කත්වා ච භුඤ්ජිතුන්ති එවඤ්ච පරිවත්තෙත්වා තතො ආභතං කප්පියභණ්ඩං පරිභුඤ්ජෙය්‍යාති අත්ථො, විධිම්හි අයං තුංපච්චයො. ඵාතිකම්මෙන වල්ලාදිං ගණ්හෙති සම්බන්ධනීයං. ඵාතිකම්මං නාම සමකං වා අතිරෙකං වා තදග්ඝනකං වා වඩ්ඪිකම්මං. සෙසන්ති පඨමරාසිත්තිකන්ති.

අවෙභඞ්ගියනිද්දෙසවණ්ණනා නිට්ඨිතා.