36. භෙසජ්ජනිද්දෙසවණ්ණනා

274-5. ජනස්ස භෙසජ්ජං කාතුං දාතුං වත්තුඤ්ච න ලබ්භතීති සම්බන්ධියං. ලබ්භතීති එත්ථ ‘‘භික්ඛුනා’’ති කත්තා ‘‘භෙසජ්ජ’’න්ති වුත්තකම්මං. නනු ච කාතුන්ති භාවසාධනත්තා තස්ස අවුත්තකම්මෙනාපි භවිතබ්බං භාවෙ විහිතකිතකප්පච්චයානං පයොගෙ කම්මකාරකස්සාපි ඉච්ඡිතබ්බත්තාති? සච්චං, තථාපි පධානභූතකම්මසත්තියා අභිධානෙ සති අප්පධානකිතකකිරියාභිසම්බන්ධෙන ගුණීභූතා කම්මසත්ති අභිහිතා විය විඤ්ඤායති. තථා ච වුත්තං අම්හෙහි යොගවිනිච්ඡයෙ ‘‘පධානානුයායිතාය ජනවොහාරාය පධානසත්‍යාභිධානෙ ගුණසත්ති අභිහිතා විය පකාසතී’’ති. ජනස්සාති ආගතාගතජනස්ස. සහධම්මීනඤ්ච පිතූනඤ්ච තදුපට්ඨාකභික්ඛුනිස්සිතභණ්ඩූනඤ්ච වෙය්‍යාවච්චකරස්ස ච භික්ඛාචරියවිඤ්ඤත්තිසකෙහි භෙසජ්ජකරණං ලබ්භන්ති සම්බන්ධො. තත්ථ සහධම්මිනන්ති සහ චරිතබ්බො ධම්මො සීලසද්ධාපඤ්ඤාසඞ්ඛාතො සහධම්මො, සො එතෙසමත්ථීති සහධම්මිනො, භික්ඛු භික්ඛුනී සික්ඛමානා සාමණෙරො සාමණෙරීති පඤ්ච, තෙසං. පිතා ච මාතා ච පිතරො එකසෙසනයෙන, උභින්නං සාමඤ්ඤනිද්දෙසො වා, තෙසං. භික්ඛුනිස්සිතො නාම යො විහාරෙ සබ්බකම්මානි කරොන්තො භික්ඛුං නිස්සාය වසති. භණ්ඩු නාම යො පබ්බජ්ජාපෙක්ඛො යාව පත්තචීවරං පටියාදියති, තාව විහාරෙ වසති, සො පණ්ඩුපලාසො. වෙය්‍යාවච්චකරස්සාති අත්තනො උපට්ඨාකස්ස. එතෙසු පන මාතාපිතරො සචෙ රජ්ජෙපි ඨිතා පච්චාසීසන්ති, අකාතුං න වට්ටති. මාතරං අනාමසන්තෙන සබ්බං පරිකම්මං කාතබ්බං. පිතා පන සහත්ථෙන නහාපනසම්බාහනාදීනි කත්වා උපට්ඨාතබ්බො.

276. පිතා ච මාතා ච භාතා ච භගිනී චාති ද්වන්දො පිතා…පෙ… භගිනියො. මහන්තො ච චූළො ච, මහාචූළා ච තෙ පිතා…පෙ… භගිනියො චාති කම්මධාරයො. තා ආදි යෙසන්තෙති අඤ්ඤපදත්ථො. මහාචූළ-සද්දා පිතාදි-සද්දෙහි පච්චෙකං යොජෙතබ්බා ‘‘මහාපිතුනො චූළපිතුනො’’තිආදිනා. ආදි-සද්දෙන පනෙත්ථ පිතුච්ඡා මාතුලො, තෙසං දසන්නම්පි යාව සත්තමා කුලපරිවට්ටා පුත්තපරම්පරඤ්ච සඞ්ගණ්හාති. තෙසං සකෙ භෙසජ්ජකරණං ලබ්භන්ති යොජනා. තෙසං මහාපිතාදීනං සන්තකෙ සති තෙන භෙසජ්ජකරණං ලබ්භතීති අත්ථො. නාති නත්ථි චෙ. අත්තනියෙති භික්ඛුනො අත්තනො සන්තකෙ සතීති අත්ථො. දාතබ්බං තාවකාලිකන්ති තාවකාලිකං කත්වා දාතබ්බන්ති අත්ථො. තෙ පන සචෙ පටිදෙන්ති, ගහෙතබ්බං, නො චෙ දෙන්ති, න චොදෙතබ්බා. යාව තස්ස දානං, තාව කාලො අස්සාති තාවකාලිකං. ණිකො සමාසන්තෙ.

277. භෙසජ්ජකරණාදීති ආදි-සද්දෙන අනාමට්ඨපිණ්ඩදානාදීනං ගහණං, හි-සද්දො හෙතුම්හි, හි යස්මා එතෙසු කුලදූසනාදයො න රුහන්ති, තස්මා තෙසං භෙසජ්ජකරණං ලබ්භං, අත්තනියෙ ච සති දාතබ්බන්ති එවමෙත්ථ අත්ථො දට්ඨබ්බො. න රූහතීති න රොහති නප්පවත්තති න හොති, ආපත්තිං න ජනෙතීති අධිප්පායො. තෙසං අත්ථාය ඤාතිසාමණෙරෙහි වා භෙසජ්ජං ආහරාපෙතබ්බං, අත්තනො අත්ථාය වා ආහරාපෙත්වා දාතබ්බං. තෙහිපි ‘‘උපජ්ඣායාදීනං ආහරිස්සාමා’’ති වත්තසීසෙන ආහරිතබ්බං. සචෙ අඤ්ඤෙපි යෙ ගිලානා හුත්වා විහාරං පවිසන්ති, තෙසං සබ්බෙසම්පි අපච්චාසීසන්තෙන භෙසජ්ජං කාතබ්බං. සද්ධං කුලං හොති භික්ඛුසඞ්ඝස්ස මාතාපිතුට්ඨානීයං, තත්‍ර චෙ කොචි ගිලානො හොති, තස්සත්ථාය ‘‘භන්තෙ, ඉත්ථන්නාමස්ස රොගස්ස කිං භෙසජ්ජං කරොන්තී’’ති කප්පියං කත්වා පුච්ඡන්ති, ඉදඤ්චිදඤ්ච ගහෙත්වා කරොන්තීති වට්ටති, භික්ඛූහි අඤ්ඤමඤ්ඤං වා කථා කාතබ්බා.

278. ඡන්නං මාතාදීනඤ්ච දාමරිකචොරස්ස ඉස්සරියස්ස අනාමට්ඨො පිණ්ඩපාතො දාතුං අවාරිතොති යොජෙතබ්බං. ඡන්නන්ති මාතාදීනං ඡන්නං මජ්ඣෙ. මාතාදීනන්ති භික්ඛුනිස්සිතං ඨපෙත්වා අවසෙසානං පඤ්චන්නං මාතාදීනං. ‘‘ඡන්න’’න්ති පන යොජනාය අට්ඨකථාය විරුජ්ඣති. තත්ථ හි ‘‘මාතාපිතූන’’න්තිආදිනා භික්ඛුනිස්සිතං ඔහාය සත්තෙව වුත්තා. ආචරියබුද්ධදත්තත්ථෙරෙන ච තථෙව වුත්තං –

‘‘අනාමට්ඨොපි දාතබ්බො, පිණ්ඩපාතො විජානතා;

ද්වින්නං මාතාපිතූනම්පි, තදුපට්ඨායකස්ස ච.

‘‘ඉස්සරස්සාපි දාතබ්බො, චොරදාමරිකස්ස ච;

භණ්ඩුකස්සත්තනො චෙව, වෙය්‍යාවච්චකරස්සපී’’ති. (විනය වි. 493-495);

දාමරිකචොරස්සාති රජ්ජං පත්ථයමානස්ස පාකටචොරස්ස. අනාමට්ඨොති අපබ්බජිතස්ස හත්ථතො ලද්ධා අත්තනා අඤ්ඤෙන වා පබ්බජිතෙන අග්ගහිතඅග්ගො, අයං අනාමට්ඨපිණ්ඩපාතො. පටිසන්ථාරො ‘‘විහාරප්පත්තං ආගන්තුකං වා දලිද්දාදිං වා දිස්වා ‘පානීයං පිවා’ති දාතබ්බං, පාදමක්ඛනතෙලං දාතබ්බං, කාලෙ ආගතස්ස යාගුභත්තං, විකාලෙ ආගතස්ස සචෙ තණ්ඩුලා අත්ථි, තණ්ඩුලා දාතබ්බා, සයනට්ඨානං දාතබ්බං, චොරානං පන සඞ්ඝිකම්පිදාතබ්බ’’න්ති වුත්තො. අවසෙසපටිසන්ථාරො පන අපච්චාසීසන්තෙන කාතබ්බො. තථා ධම්මපටිසන්ථාරොපි යස්ස කස්සචි දාතබ්බොව.

279. තෙසන්ති අඤ්ඤාතකාදීනං ගිහීනං. කයිරාති ‘‘භණථා’’ති වුත්තෙ කරෙය්‍ය. ‘‘න කරොමා’’ති වුත්තෙ සචෙ විප්පටිසාරිනො භවිස්සන්ති, කාතබ්බං. නත්තනොති අත්තනො සුත්තොදකෙහි න කයිරාති යොජනීයං. එවං සාමඤ්ඤෙන පරිත්තෙ පටිපජ්ජනවිධිං දස්සෙත්වා ඉදානි ආටානාටියපරිත්තෙ පටිපජ්ජිතබ්බවිධිං දස්සෙතුං ‘‘භණිතබ්බ’’න්තිආදිමාහ. භණාපෙන්තෙති ‘‘භණථා’’ති අජ්ඣෙසනපුබ්බකං පයොජෙන්තෙ. පරිත්තං සාසනොගධන්ති පඨමමෙව ආටානාටියසුත්තං අභණිත්වා සාසනපරියාපන්නං මෙත්තසුත්තං ධජග්ගසුත්තං රතනසුත්තන්ති ඉමානි සුත්තානි සත්තාහං භණිත්වා යථාපරිකම්මං පරිත්තං ආටානාටියපරිත්තං භණිතබ්බන්ති යොජනා.

280. ‘‘ආගන්ත්වා සීලං දෙතු, ධම්මං පරිත්තඤ්ච භාසතූ’’ති කෙනචි පෙසිතො ගන්ත්වා සීලං වා දාතුං ධම්මං පරිත්තං වා වත්තුං ලබ්භතීති සම්බන්ධො.

භෙසජ්ජනිද්දෙසවණ්ණනා නිට්ඨිතා.