31. විකප්පනානිද්දෙසවණ්ණනා

221. සම්මුඛා පරම්මුඛාති සස්ස මුඛං, පරස්ස මුඛන්ති විග්ගහො, සම්මුඛෙන පරම්මුඛෙනාති අත්ථො. සම්මුඛාවිකප්පනා පරම්මුඛාවිකප්පනාති භෙදා දුවෙ විකප්පනා වුත්තාති යොජනා. භෙදාති විසෙසතො. අථ වා සස්ස මුඛං මුඛසම්බන්ධිවචනං අස්සා විකප්පනායාති සමාසො. තථා පරම්මුඛා. සම්මුඛා ච පරම්මුඛා ච, තස්සා භෙදො, තතො. සම්මුඛාය සම්මුඛවිකප්පනාය. බ්‍යත්තස්සාති විකප්පනවිධානං පච්චුද්ධාරවිධානඤ්ච ජානන්තස්ස.

222. තෙනාති යස්ස සන්තිකෙ විකප්පෙති, තෙන භික්ඛුනා. පරිභොගාදිකන්ති පරිභොගං විස්සජ්ජනං අධිට්ඨානඤ්ච.

224-5. අපරා සම්මුඛාවෙකාති එත්ථ වා-සද්දො පක්ඛන්තරෙ, අථ වාති අත්ථො, අපි-සද්දත්ථො වා වා-සද්දො, සො අපරා-සද්දතො පරං දට්ඨබ්බො, අපරාපි එකා සම්මුඛාවිකප්පනා අත්ථීති අත්ථො. කථන්ති ආහ ‘‘භික්ඛුස්සා’’තිආදි. ‘‘පඤ්චන්නං සහධම්මීන’’න්ති වුත්තත්තා ‘‘තිස්සස්ස භික්ඛුනො’’තිආදීසු තිස්සාය භික්ඛුනියා තිස්සාය සික්ඛමානාය තිස්සාය සාමණෙරියා තිස්සස්ස සාමණෙරස්සාතිපි විඤ්ඤාතබ්බං.

226. පරම්මුඛාවිකප්පනාති පරම්මුඛෙන විකප්පනෙන, පරම්මුඛාවිකප්පනාති වා ගහෙතබ්බං, පරම්මුඛාවිකප්පනා කථන්ති අත්ථො.

227. මිත්තොති දළ්හමිත්තො. සන්දිට්ඨොති දිට්ඨමත්තමිත්තො. එත්ථ පන ද්වින්නං විකප්පනානං කිං නානාකරණන්ති? සම්මුඛාවිකප්පනාය තාව සයං විකප්පෙත්වා පරෙන පච්චුද්ධරාපෙති, තෙනෙව සා සම්මුඛාවිකප්පනා නාම ජාතා. පරම්මුඛාවිකප්පනාය පරෙනෙව විකප්පාපෙත්වා පරෙනෙව පච්චුද්ධරාපෙති, තෙනෙව සා පරම්මුඛාවිකප්පනා නාම ජාතාති ඉදමෙත්ථ නානාකරණන්ති.

228. දූරසන්තිකත්තෙකත්තන්ති එත්ථ ආසන්නදූරභාවො අධිට්ඨානෙ වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බො.

229. දසාහං…පෙ… පච්චාසාය සති මාසකං නාධිට්ඨිතවිකප්පිතං නිස්සග්ගිං නුප්පාදයතීති සම්බන්ධො. දස අහානි සමාහටානි දසාහං. සබ්බත්ථ අච්චන්තසංයොගෙ දුතියා. තත්ථ යං දිවසං චීවරං උප්පන්නං, තස්ස යො අරුණො, සො උප්පන්නදිවසනිස්සිතො, තස්මා චීවරුප්පාදදිවසෙන සද්ධිං එකාදසෙ අරුණුග්ගමනෙ නිස්සග්ගියං හොතීති ආහ ‘‘දසාහ’’න්ති. මාසමෙකං වාති ‘‘අනත්ථතෙ කථිනෙ එකං පච්ඡිමකත්තිකමාස’’න්ති (පාරා. 649 අත්ථතො සමානං) වුත්තත්තා කථිනත්ථතෙ පඤ්ච මාසෙති ලබ්භති. කථිනං අත්ථතං යස්මිං විහාරෙති සමාසො. පාරිපූරත්ථන්ති පාරිපූරි අත්ථො යස්සාති විග්ගහො. කිරියාවිසෙසනං, පාරිපූරිප්පයොජනං කත්වාති අත්ථො. ඌනස්සාති යත්තකෙන කයිරමානං අධිට්ඨානං චීවරං පහොති, තත්තකතාභාවතො ඌනස්ස එකාදසමාසසත්තමාසසඞ්ඛාතෙ පිට්ඨිසමයෙ උප්පන්නස්ස මූලචීවරස්ස. පච්චාසා සතීති ‘‘සඞ්ඝාදිතො යතො කුතොචි ලච්ඡාමී’’ති එවං සතියා පච්චාසායාති අත්ථො. උභයම්පි ය-කාරලොපෙන නිද්දිට්ඨං. සතීති වා නිපාතො, ලිඞ්ගවිපල්ලාසෙන වාහ. එත්ථ පන බ්‍යතිරෙකවසෙන දසාහාතික්කමනාදීසු නිස්සග්ගියං පාචිත්තියං වෙදිතබ්බන්ති.

විකප්පනානිද්දෙසවණ්ණනා නිට්ඨිතා.