29. මිච්ඡාජීවවිවජ්ජනානිද්දෙසවණ්ණනා

209. ආගම්ම ජීවන්ති එතෙනාති ආජීවො, කො සො? පච්චයපරියෙසනවායාමො. මිච්ඡාය ආජීවො, තස්ස විවජ්ජනා මිච්ඡාජීවවිවජ්ජනා. සා පනායං අත්ථතො ‘‘ඉධ භික්ඛු පාතිමොක්ඛසංවරසංවුතො විහරති ආචාරගොචරසම්පන්නො’’ති (විභ. 508) එවං පාතිමොක්ඛසංවරසම්පත්තියා පටිපත්තිදස්සනවසෙන ආගතො ආචාරො චෙව යථාක්කමෙන පාරාජිකසඞ්ඝාදිසෙසථුල්ලච්චයපාචිත්තියපාටිදෙසනීයදුබ්භාසිතදුක්කටානං කාරණභූතස්ස ආජීවහෙතුපඤ්ඤත්තානං අභූතාරොචනසඤ්චරිත්තඅඤ්ඤාපදෙසභූතාරොචනපණීතභොජනවිඤ්ඤත්ති භික්ඛුනිභොජනවිඤ්ඤත්තිසූපොදනවිඤ්ඤත්තිසික්ඛාපදානං වීතික්කමස්ස ච කුහනලපනනෙමිත්තිකතා නිප්පෙසිකතා ලාභෙන ලාභං නිජිගීසනතාති එවමාදීනඤ්ච පාපධම්මානං වසෙන පවත්තං මිච්ඡාජීවවිරතිසඞ්ඛාතං ආජීවපාරිසුද්ධිසීලඤ්ච. තස්සා පන කස්සචි ඉධ දස්සනං යථා දස්සෙතුමාරද්ධං පාතිමොක්ඛසංවරසඞ්ඛාතාය අධිසීලසික්ඛාය, චතුරාරක්ඛවිපස්සනාවසෙන ආගතානං අධිචිත්තඅධිපඤ්ඤාසඞ්ඛාතානං ද්වින්නං සික්ඛානඤ්ච උපකාරකධම්මපරිදීපනත්ථන්ති දට්ඨබ්බං, එවමීදිසං විඤ්ඤෙය්‍යං, තං දස්සෙති ‘‘දාරු’’න්තිආදිනා. තත්ථ ‘‘දාරු’’න්තිආදීනි ‘‘දදෙ’’ති එතස්ස පත්තිකම්මං. චුණ්ණං සිරීසචුණ්ණාදිනහානියචුණ්ණං. න්හානමුඛොදකන්ති න්හානඤ්ච මුඛඤ්ච, තස්ස උදකන්ති සමාසො. ආදි-සද්දෙන පණ්ණාදිං සඞ්ගණ්හාති. කුලසඞ්ගහාති කුලසඞ්ගහකරණෙන.

210. පරිභටති පරෙසං දාරකෙ පරිහරතීති පරිභටො, පරිභටස්ස කම්මං පාරිභටකො, සකත්ථෙ තමෙව පාරිභටකතා. අලඞ්කරණාදිනා කුලදාරකපරිහරණස්සෙතං නාමං. මුග්ගස්ස සූපො මුග්ගසූපො, සොයෙව මුග්ගසුප්පො. යථා මුග්ගසූපෙ පච්චමානෙ කොචිදෙව මුග්ගො න පච්චති, අවසෙසා පච්චන්ති, එවං යස්ස පුග්ගලස්ස වචනෙ කිඤ්චිදෙව සච්චං හොති, සෙසං අලිකං, අයං පුග්ගලො මුග්ගසූපසදිසතාය උපචාරෙන ‘‘මුග්ගසුප්පො’’ති වුච්චති, තස්ස භාවො මුග්ගසුප්පතා. සච්චාලිකෙන ජීවිතකප්පනස්සෙතං අධිවචනං. ඝරවත්ථුආදිසම්බන්ධිනී විජ්ජා වත්ථුවිජ්ජා. පාරිභටකතා චාතිආදිනා ද්වන්දො නපුංසකත්තාභාවෙ පාරි…පෙ… විජ්ජා, තාය. රස්සො පන ගාථාබන්ධවසෙන, තථා දීඝො. පහිණානං තස්මිං තස්මිං කම්මෙ තෙසං තෙසං නියුඤ්ජනං පහෙණං. ආදරෙන දූතෙන කාරෙතබ්බං යං කිඤ්චි කම්මං දූතකම්මං. පිසනං පෙසනං, ජඞ්ඝාය පාදෙන පෙසනං ජඞ්ඝපෙසනං, තමස්ස අත්ථීති ජඞ්ඝපෙසනියං. තෙසං තෙසං ගිහීනං ගාමන්තරදෙසන්තරාදීසු සාසනපටිසාසනහරණස්සෙතමධිවචනං.

211. ලාභාසාය ලඤ්ජදානං අනුප්පදානං. සම්බුද්ධප්පටිකුට්ඨෙන බුද්ධගරහිතෙන අඞ්ගවිජ්ජානක්ඛත්තවිජ්ජාසුපිනවිජ්ජාභූතවිජ්ජාදිනා අඤ්ඤෙන වා.

212. අඤ්ඤාතකානං අප්පවාරිතානං විඤ්ඤාපනං විඤ්ඤත්ති, යාචනවසෙන පවත්තො කායවචීපයොගො. බුද්ධප්පටිකුට්ඨෙන මිච්ඡාජීවෙන පච්චයපරියෙසනා අනෙසනා. අභූතස්ස අත්තනි අවිජ්ජමානස්ස උත්තරිමනුස්සධම්මස්ස උල්ලපනං කථනං අභූතුල්ලපනා. කුහනාදීහීති කුහනාලපනාදීහි. තත්ථ ලාභසක්කාරසිලොකසන්නිස්සිතස්ස පච්චයප්පටිසෙවනසාමන්තජප්පනඉරියාපථසණ්ඨාපනවසෙන ජනවිම්හාපනා කුහනා. විහාරං ආගතෙ මනුස්සෙ දිස්වා ‘‘කිමත්ථාය භොන්තො ආගතා, කිං භික්ඛූ නිමන්තෙතු’’න්ති වා ‘‘මයි රාජා පසන්නො, අසුකො ච අසුකො ච රාජමහාමත්තො පසන්නො’’ති වා ආදිනා නයෙන ආලපනා ලපනා. ඛාදනීයං ගහෙත්වා ගච්ඡන්තෙ දිස්වා ‘‘කිං ඛාදනීයං ලභිත්ථා’’තිආදිනා නයෙන නිමිත්තකරණාදි නෙමිත්තකතා. ‘‘අස්සද්ධො අප්පසන්නො’’තිආදිනා නයෙන ගරහණානි ච ‘‘එතං එත්ථ කථෙථා’’තිආදිනා නයෙන වාචාය උක්ඛිපනාදි ච නිප්පෙසිකතා. අප්පෙන ලාභෙන බහුකං වඤ්චෙත්වා ගහෙතුං ඉච්ඡනං ලාභෙන ලාභං නිජිගීසනතා. කුලදූසාදීති එත්ථ ආදි-සද්දෙන රූපියප්පටිග්ගහණරූපියසංවොහාරා සඞ්ගය්හන්තීති.

මිච්ඡාජීවවිවජ්ජනානිද්දෙසවණ්ණනා නිට්ඨිතා.