22. උපාහනනිද්දෙසවණ්ණනා

175. නවා ගුණඞ්ගුණූපාහනා මජ්ඣදෙසෙ න කප්පන්තීති සම්බන්ධො. නවාති එකවාරම්පි අප්පටිමුක්කා. තත්ථ ගුණඞ්ගුණූපාහනා චතුපටලතො පට්ඨාය වුච්චන්ති. සම්භවෙ බ්‍යභිචාරෙ ච විසෙසනං සාත්ථකං භවතීති ‘‘මජ්ඣදෙසෙ’’ති විසෙසනං අමජ්ඣදෙසං බ්‍යභිචරතීති අමජ්ඣදෙසෙ ගුණඞ්ගුණූපාහනා කප්පන්තීති වෙදිතබ්බං. තථා නවාති ඉමිනා අනවා මජ්ඣදෙසෙපි. ඉමිනා පන වාක්‍යෙන මජ්ඣදෙසෙපි එකවාරම්පි පටිමුක්කා, අඤ්ඤත්ථ තු සබ්බාපි ගුණඞ්ගුණූපාහනා වට්ටන්ති, න සෙසාති ආපන්නං, තථාපි ‘‘අනුජානාමි, භික්ඛවෙ, එකපලාසිකං උපාහන’’න්ති (මහාව. 245) වුත්තත්තා එකපටලිකාපි වට්ටතීති වෙදිතබ්බං. සබ්බස්සාති මජ්ඣදෙසෙ පච්චන්තිමෙපි ගිලානාගිලානස්ස සබ්බස්ස. ‘‘අනුජානාමි, භික්ඛවෙ, අජ්ඣාරාමෙ උපාහනං ධාරෙතු’’න්ති (මහාව. 249) හි සාමඤ්ඤෙන අනුඤ්ඤාතං. සබ්බත්ථාති ගාමෙ වා අරඤ්ඤෙ වා ආරාමතො අඤ්ඤත්‍ර. අකල්ලකස්ස චාති ගිලානස්සෙව.

176-9. සබ්බ…පෙ… රත්තා ච උපාහනා සබ්බ…පෙ… විච්ඡිකාළිකා ච…පෙ… දීපීනං චම්මෙහි ච මජ්ජාර…පෙ… චම්මෙහි ච පරික්ඛටා ච උපාහනා සඞ්කමනීයා පාදුකා ච කොචි ධාරෙය්‍ය, දුක්කටන්ති යොජනා. ඔදාතාය පාළියා අට්ඨකථාය ච අභාවෙපි අනුලොමවසෙනෙත්ථ වුත්තං විය දිස්සති. නීලකො ච ඔදාතො චාතිආදිනා ද්වන්දො. සබ්බෙව නීලක…පෙ… කණ්හකා යාසන්ති සමාසො. ‘‘මහාරඞ්ගා’’තිආදීසු අප්පයුත්තෙපි සබ්බ-සද්දෙ පකරණවසෙන යොජෙත්වා අත්ථො වෙදිතබ්බො.

‘‘අත්ථා පකරණා ලිඞ්ගා, ඔචිත්‍යා කාලදෙසතො;

සද්දත්ථා විභජීයන්ති, න සද්දායෙව කෙවලා’’ති. –

හි වුත්තං. චිත්‍රාති විචිත්‍රා. නීලපීතාදී වද්ධායෙව යාසන්ති සමාසො. ආදි-සද්දෙන ඔදාතාදීනං ගහණං. තිත්තිරපත්තසදිසො විචිත්තො වණ්ණො තිත්තිරපත්ත-සද්දෙන ගහිතො. තමෙතෙසමත්ථීති තිත්තිරපත්තිකා. මෙණ්ඩස්ස ච අජස්ස ච විසාණසදිසා වද්ධා යාසන්ති බාහිරත්ථො. තා පන කණ්ණිකට්ඨානෙ මෙණ්ඩකඅජවිසාණසණ්ඨානෙ වද්ධෙ යොජෙත්වා කතා. එස නයො විච්ඡිකාළිකාදීසු. පණ්හිපිධානත්ථං තලෙ ඛල්ලං බද්ධං යාසන්ති විග්ගහො. ජඞ්ඝතො සබ්බපාදප්පටිච්ඡාදනකං පුටං බද්ධං යාසන්ති බහුබ්බීහි. තූලං පිචු පුණ්ණං යාසන්ති අඤ්ඤපදත්ථො. පලිගුණ්ඨෙතීති පලිගුණ්ඨො, උපරිපාදතලමත්තප්පටිච්ඡාදකබන්ධො, තෙන යොජෙත්වා කතා පාලිගුණ්ඨිමා, විචිත්‍රා හි තද්ධිතවුත්ති. විච්ඡිකානං අළසදිසං නඞ්ගුට්ඨසදිසං බද්ධමෙතාසන්ති විච්ඡිකාළිකා. සීහබ්‍යග්ඝුද්දාජිනදීපීනං චම්මෙහි චාති පකරණතො අජිනා නාම මිගා. උලූකා පක්ඛිබිළාරා. සඞ්කමන්ති ගච්ඡන්ති එතාහීති සඞ්කමනීයා. තා පන තාලපණ්ණාදීහි කතා සංහාරියා.

180. සකලං එකදෙසං වා පුඤ්ඡිත්වාවාති යොජනා. ඛල්ලකාදිකන්ති ආදි-සද්දෙන මෙණ්ඩවිසාණවද්ධිකාදිකං සබ්බං සඞ්ගණ්හාතීති.

උපාහනනිද්දෙසවණ්ණනා නිට්ඨිතා.