14. භූමිනිද්දෙසවණ්ණනා

136. යාසු වුත්ථං පක්කඤ්ච කප්පති, තා කප්පියා භූමියො සම්මුති ච සම්මුතිකුටි ච…පෙ… ගහපති ච ගහපතිකුටි චාති ඉමා චතස්සො හොන්තීති යොජෙත්වා අත්ථො වෙදිතබ්බො. තත්ථ භෙසජ්ජක්ඛන්ධකෙ (මහාව. 295) වුත්තාය උත්තිදුතියකම්මවාචාය, අපලොකනකම්මවසෙන වා සාවෙත්වා සම්මා උත්තිසම්පන්නං කරීයතීති සම්මුති, ථම්භානං භිත්තිපාදානං වා උග්ගමනං උද්ධං කත්වා ඨපනං, ‘‘කප්පියකුටිං කරොමා’’ති වාචාය සාවනඤ්ච අන්තං යස්සා සා උස්සාවනන්තා. තථා ච වුත්තං ‘‘ථම්භප්පතිට්ඨානඤ්ච වචනපරියොසානඤ්ච සමකාලං වට්ටතී’’ති (මහාව. අට්ඨ. 295). නිසාදනං පවිසනං සන්නිවෙසනං නිසාදො, ගුන්නං විය නිසාදො එතිස්සාති ගොනිසාදි. භික්ඛුං ඨපෙත්වා සෙසසහධම්මිකා සබ්බෙ ච දෙවමනුස්සා ඉධ ගහපතීති සාමඤ්ඤෙන අධිප්පෙතා. එත්ථ පන ගහපතිසම්බන්ධිනී කුටි දීඝෙන ගහපතී.

‘‘යං පන අකප්පියභූමියං සහසෙය්‍යප්පහොනකෙ ගෙහෙ වුත්ථ’’න්ති (මහාව. අට්ඨ. 295) අට්ඨකථාවචනතො යං සඞ්ඝො ආකඞ්ඛති විහාරං වා අඩ්ඪයොගං වා පාසාදං වා හම්මියං වා ගුහං වා ලෙණාදිං වා, තෙසම්පි සාමඤ්ඤවචනං විඤ්ඤායතීති තංතංලක්ඛණප්පත්තා සහසෙය්‍යප්පහොනකා ලෙණාදයො චතූස්වෙව කුටීසු අන්තොගධාති වෙදිතබ්බං. ඉමාසු චතූසු සහසෙය්‍යප්පහොනකෙ පදෙසෙ යං සඞ්ඝිකං පුග්ගලිකං වා භික්ඛුසන්තකං එකරත්තම්පි අන්තොවුත්ථං අනුපසම්පන්නෙන පක්කඤ්ච යාවකාලිකං යාමකාලිකඤ්ච අන්තොවුත්ථඅන්තොපක්කසඞ්ඛං න ගච්ඡති, කො පන වාදො ඉතරද්වයෙ. තං පන අකප්පියභූමියම්පි වුත්ථං පක්කඤ්ච වට්ටති. තෙන වුත්තං ‘‘යාසු වුත්ථං පක්කඤ්ච කප්පතී’’ති.

137. වාසත්ථාය කතෙ සඞ්ඝිකෙ වා එකසන්තකෙ වා සහසෙය්‍යප්පහොනකෙ ගෙහෙ කප්පියාකුටි ලද්ධබ්බාති සම්බන්ධො. තත්ථ වාසත්ථායාති ඉමිනා අවාසත්ථාය කතං නිවත්තෙති. එකසන්තකෙති එකස්ස භික්ඛුනො සන්තකෙ. කප්පියාකුටීති භාවප්පධානොයං නිද්දෙසො, න හි ගෙහෙ ගෙහං ලද්ධුං යුජ්ජතීති කප්පියකුටිතාති අත්ථො. දීඝො පන ගාථාවසෙන, කප්පියා කුටිතාති වා විසෙසනවසෙන දට්ඨබ්බං. සහසෙය්‍යප්පහොනකෙති එත්ථ සහසෙය්‍යප්පහොනකං වාසාගාරලක්ඛණෙ වුත්තලක්ඛණං සෙනාසනං.

138. ඉදානි තා කුටියො කමෙන දස්සෙත්වා තත්ථ පටිපජ්ජිතබ්බවිධිං, තාසං සබ්බථාපගමඤ්ච දස්සෙතුං ‘‘ගෙහෙ’’තිආදිමාහ. තත්ථ ‘‘කප්පියකුටිං කරොම, කප්පියකුටිං කරොමා’’ති එවමීරයන්ති සම්බන්ධො. ඉට්ඨකා ච ථම්භා ච ‘‘ඉට්ඨකාථම්භා’’ති වත්තබ්බෙ රස්සො. ඉට්ඨකථම්භා ආදි යස්ස භිත්තිපාසාදස්සාති බහුබ්බීහි. පච්ඡා පඨමසද්දෙන කම්මධාරයො. ‘‘ඨපෙය්‍ය චෙ, සා උස්සාවනන්තිකා’’ති එවං චෙ-සා-සද්දෙ යොජෙත්වා අත්ථො වෙදිතබ්බො.

139. සකලො අපරික්ඛිත්තො ආරාමොපි වාති සම්බන්ධො. සෙනාසනං පරික්ඛිත්තං වා හොතු, අපරික්ඛිත්තං වා, න තං පමාණං.

140. අඤ්ඤෙහි කප්පියකුටියා අත්ථාය දින්නො වා තෙසං සන්තකො වාති යොජනා.

141. අවිරොධභාවෙන කප්පනීයා කප්පා, කප්ප සාමත්ථියමිච්චෙතස්මා ඉත්ථියං ආපච්චයෙ රූපං, න කප්පා අකප්පා, අකප්පා ච සා කුටි චෙති අකප්පකුටි, තාය. සප්පිආදීති ඉමිනා සත්තාහකාලිකං යාවජීවිකඤ්ච ගහිතං.

142. තෙහෙවාති අකප්පකුටියං වුත්ථසප්පිආදීහි එව සද්ධිං සත්තාහකාලිකසංසට්ඨතාය ‘‘සත්තාහං කප්පතෙ’’ති වුත්තං. සාමිසෙති ආමිසසඞ්ඛාතෙන පුරිමද්වයෙන සහිතෙ. සාමපාකතාති සාමං අත්තනා පාකො එතස්සාති සාමපාකං, සත්තාහකාලිකෙන සහ පක්කං සාමිසං යාවජීවිකං, තස්ස භාවො සාමපාකතා. සයං පක්කං තං අත්තනා සංසට්ඨතාය තම්පි ආමිසං සාමපාකගතිකං කරොතීති තස්ස සාමපාකතා හොතීති අධිප්පායො.

143. අධිට්ඨිතාති පතිට්ඨිතා. එව-සද්දො තිට්ඨතිසද්දස්ස අන්තෙ දට්ඨබ්බො.

144. සබ්බෙසූති ථම්භාදීසු සකලෙසු. ජහිතං වත්ථු කුටිභූමි යස්සා ජහිතවත්ථුකා. පරික්ඛිත්තෙ ජහිතවත්ථුකාති සම්බන්ධො. සෙසාති ඉතරා ද්වෙ කුටියො. ඡදනවිබ්භමාති ඡදනස්ස විනාසා. එත්ථාපි ‘‘ජහිතවත්ථුකා’’ති ආනෙතබ්බන්ති.

භූමිනිද්දෙසවණ්ණනා නිට්ඨිතා.