46. සංවරනිද්දෙසවණ්ණනා
453. චක්ඛුසොතාදිභෙදෙහීති (දී. නි. 1.213, 454; ම. නි. 1.411; අ. නි. 4.198; ධ. ස. 1352-1354; මහානි. 196) චක්ඛුසොතඝානජිව්හාකායමනසඞ්ඛාතෙහි ඡහි ඉන්ද්‍රියෙහීති අත්ථො. රූපසද්දාදිගොචරෙති රූපසද්දගන්ධරසඵොට්ඨබ්බධම්මසඞ්ඛාතෙසු ඡසු ගොචරෙසූති අත්ථො. එත්ථ පන හත්ථපාදහසිතකථිතවිලොකිතාදිභෙදං සුභාකාරං ගහෙත්වා අයොනිසො මනසි කරොන්තස්ස අභිජ්ඣා උප්පජ්ජති. ‘‘අනත්ථං මෙ අචරි, චරති, චරිස්සතී’’තිආදිනා (පරි. අට්ඨ. 329) නයෙන පටිඝනිමිත්තං ගහෙත්වා අයොනිසො මනසි කරොන්තස්ස බ්‍යාපාදො උප්පජ්ජති. එත්ථ පන ඉත්ථිපුරිසනිමිත්තං වා සුභනිමිත්තාදිකං කිලෙසවත්ථුභූතං නිමිත්තං අග්ගණ්හිත්වා දිට්ඨෙ දිට්ඨමත්තාදිනා පටිපජ්ජිත්වා අසුභනිමිත්තෙ යොනිසො මනසිකාරං බහුලීකරොන්තස්ස අභිජ්ඣාය පහානං හොති. ‘‘අනත්ථං මෙ අචරි, තං කුතෙත්ථ ලබ්භා’’තිආදිනා වා මෙත්තාභාවනාදිවසෙන වා යොනිසො මනසි කරොන්තස්ස බ්‍යාපාදප්පහානං හොති. එවමිදං සඞ්ඛෙපතො රූපාදීසු කිලෙසානුබන්ධනිමිත්තාදිග්ගාහපරිවජ්ජනලක්ඛණං ඉන්ද්‍රියසංවරසීලන්ති වෙදිතබ්බං.
454. නිග්ගණ්හෙය්‍යාති නිවාරෙය්‍ය;
‘‘යානි සොතානි ලොකස්මිං; (අජිතාති භගවා,)
සති තෙසං නිවාරණං;
සොතානං සංවරං බ්‍රූමි;
පඤ්ඤායෙතෙ පිධිය්‍යරෙ’’ති –. (සු. නි. 1041);
වුත්තත්තා ‘‘සතිමා සම්පජානො වා’’ති වුත්තං. එත්ථ පන චතුබ්බිධං සම්පජඤ්ඤං සාත්ථකසප්පායගොචරඅසම්මොහවසෙන. සංවරවිනිච්ඡයො.
සංවරනිද්දෙසවණ්ණනා නිට්ඨිතා.