39. වස්සූපනායිකනිද්දෙසවණ්ණනා

309-310. ඉදානි වස්සූපගමනං දස්සෙතුං ‘‘පුරිමිකා’’තිආදිමාහ. තත්ථ පුරිමිකා පච්ඡිමිකා (මහාව. 184; මහාව. අට්ඨ. 185) චෙති ද්වෙ වස්සූපනායිකාති අත්ථො. ආලයපරිග්ගාහො වා වචීභෙදො වා වස්සූපනායිකාති පාඨසෙසො. ඉදානි වත්තබ්බං සන්ධාය ‘‘එදිසො’’ති වුත්තං. ‘‘ඉධ වස්සං වසිස්සාමී’’ති චිත්තුප්පාදෙත්ථ ආලයො (මහාව. අට්ඨ. 203). ආලයපරිග්ගාහො පන වජෙ වා සත්ථෙ වා නාවාය වා වස්සං උපගන්තුකාමස්ස තත්ථ සෙනාසනං අලභන්තස්ස ලබ්භති, සත්ථාදීසු පන වස්සං උපගන්තුං න වට්ටතීති කත්වා. යදි සත්ථාදීසු කවාටබන්ධං සෙනාසනං ලබ්භති, තත්ථ උපගන්තබ්බං. උපගච්ඡන්තෙන ච ‘‘ඉධ වස්සං උපෙමී’’ති තික්ඛත්තුං වත්තබ්බං. විහාරෙ පන වචීභෙදො වා කාතබ්බො. සචෙ ‘‘ඉධ වස්සං වසිස්සාමී’’ති ආලයො අත්ථි, අසතියා පන වස්සං න උපෙති, ඡින්නවස්සො න හොති, පවාරෙතුඤ්ච ලභති එව.

311. නොපෙතුකාමො ආවාසං, තදහූතික්කමෙය්‍ය වාති පාඨෙ (මහාව. 186) අතික්කමන්තස්ස ආවාසං තදහු වස්සූපනායිකාතිපි අත්ථො. ආවාසං අතික්කමෙය්‍ය වාති සම්බන්ධො. ජානං වානුපගච්ඡතොති එත්ථ විහාරෙ නිසීදිත්වාපි අනුපගච්ඡතො දුක්කටාපත්ති හොතීති අධිප්පායො.

312. ඡින්නවස්සො (වජිර. ටී. මහාවග්ග 208) වා කෙනචි අන්තරායෙන පඨමං අනුපගතො (මහාව. 185-186) වා දුතියං උපගච්ඡෙය්‍යාති සම්බන්ධො. තෙමාසන්ති පුරිමං වා තෙමාසං පච්ඡිමං වා තෙමාසං. ‘‘න භික්ඛවෙ වස්සං උපගන්ත්වා පුරිමං වා පච්ඡිමං වා තෙමාසං අවසිත්වා චාරිකා පක්කමිතබ්බා. යො පක්කමෙය්‍ය, ආපත්ති දුක්කටස්සා’’ති (මහාව. 185) හි වුත්තං.

313-5. ‘‘අනුජානාමි, භික්ඛවෙ, සත්තන්නං සත්තාහකරණීයෙන අප්පහිතෙපි ගන්තුං, පගෙව පහිතෙ, ‘භික්ඛුස්ස භික්ඛුනියා සික්ඛමානාය සාමණෙරස්ස සාමණෙරියා මාතුයා ච පිතුස්ස ච, ගිලානභත්තං වා පරියෙසිස්සාමි, ගිලානුපට්ඨාකභත්තං වා පරියෙසිස්සාමි, ගිලානභෙසජ්ජං වා පරියෙසිස්සාමි, පුච්ඡිස්සාමි වා උපට්ඨහිස්සාමි වා’ති සත්තාහං සන්නිවත්තො කාතබ්බො’’ති (මහාව. 198) වුත්තත්තා ‘‘මාතාපිතූනමත්ථාය…පෙ… උපට්ඨිස්ස’’න්ති වුත්තං. තත්ථායං සඞ්ඛෙපො – ‘‘මාතාදීනං ගිලානභත්තං වා තදුපට්ඨාකභත්තං වා ගිලානානං ඔසධං වා එසිස්සං පරියෙසිස්ස’’න්ති වා ‘‘තෙ ගිලානෙ ගන්ත්වා පුච්ඡිස්සාමී’’ති වා ‘‘උපට්ඨිස්ස’’න්ති වා පහිතෙපි අප්පහිතෙපි සත්තාහකිච්චෙන ගන්තුං ලභති.

ඉදානි සහධම්මිකෙ එව සන්ධාය ‘‘අනභිරත’’න්තිආදි වුත්තං. ‘‘විසභාගරූපං දිස්වා අනභිරති, තතො වූපකාසිස්සං, තං ගහෙත්වා අඤ්ඤත්ථ ගමිස්ස’’න්ති අධිප්පායෙන ගන්තුම්පි ලබ්භතීති අත්ථො. කුක්කුච්චං විනොදනඤ්ච දිට්ඨිං විවෙචනඤ්ච අහං වා කරෙය්‍යං අඤ්ඤෙහි වා කාරෙය්‍යන්ති සම්බන්ධො. පරිවාසමානත්තආදීහි වුට්ඨානං වා ගරුකා. ආදි-සද්දෙන සචෙ සඞ්ඝෙන කම්මං කතං හොති, තස්ස පටිප්පස්සද්ධියා අනුස්සාවනකරණාදීසු උස්සුක්කං කරෙය්‍යන්ති ගන්තුං ලබ්භතීති අත්ථො. සත්තාහකිච්චෙනාති සත්තාහකරණීයෙන.

316. ධම්මසවනත්ථං නිමන්තිතො එවං වජෙති අත්ථො. ගරූ නාම ආචරියුපජ්ඣායා, තෙහි භණ්ඩධොවනකිච්චෙන පහිතස්ස ගන්තුං වට්ටතීති අත්ථො.

317. න භණ්ඩධොවන…පෙ… දස්සනෙති එත්ථ (මහාව. අට්ඨ. 199) එතෙසුපි න වජෙති සම්බන්ධො. ලබ්භන්ති එත්ථ ‘‘අජ්ජෙව ආගමිස්ස’’න්ති අදූරගො යදි න පාපුණෙය්‍ය, ලබ්භන්ති සම්බන්ධො. කිං වුත්තං හොති? ‘‘අජ්ජෙව ආගමිස්සාමී’’ති සාමන්තවිහාරං ගන්ත්වා පුන ආගච්ඡන්තස්ස අන්තරාමග්ගෙ සචෙ අරුණුට්ඨානං හොති, වස්සච්ඡෙදොපි න හොති, රත්තිච්ඡෙදෙන දුක්කටම්පි නාපජ්ජතීති වුත්තං හොති.

318. සෙසඤාතිහීති භාතුභගිනීආදීහි. භික්ඛුනිස්සිතකෙන ච පහිතෙති සම්බන්ධො. නිද්දිසිත්වාති ‘‘ආගච්ඡන්තු භදන්තා, ඉච්ඡාමි දානඤ්ච දාතුං ධම්මඤ්ච සොතුං භික්ඛුඤ්ච පස්සිතු’’න්තිආදිනා යං කිඤ්චි නිද්දිසිත්වාව පෙසිතෙ ගන්තුං වට්ටති. කෙවලං ‘‘ආගච්ඡන්තු භික්ඛූ, ඉච්ඡාමි භික්ඛූනං ආගමන’’න්ති එවං අනිද්දිසිත්වා වුත්තෙ ගන්තුං න ලබ්භතීති අත්ථො.

319. අච්ඡරායෙ සතත්තනොති දසවිධෙසු අන්තරායෙසු එකස්මිම්පි අන්තරායෙ අත්තනො සතීති අත්ථො. සඞ්ඝසාමග්ගියා වා වස්සච්ඡෙදෙ අනාපත්තීති අත්ථො. වුත්තඤ්හෙතං ‘‘ඉධ පන, භික්ඛවෙ, වස්සූපගතො භික්ඛු පස්සති සම්බහුලෙ භික්ඛූ සඞ්ඝභෙදාය පරක්කමන්තෙ. තත්‍ර චෙ භික්ඛුනො එවං හොති, ‘ගරුකො ඛො සඞ්ඝභෙදො වුත්තො භගවතා. මා මයි සම්මුඛීභූතෙ සඞ්ඝො භිජ්ජී’ති පක්කමිතබ්බං, අනාපත්ති වස්සච්ඡෙදස්සා’’ති (මහාව. 202). එවං ඡින්නවස්සො නො පවාරයෙති අත්ථො.

320. රුක්ඛස්ස සුසිරෙති එත්ථ (මහාව. 204; මහාව. අට්ඨ. 203) පන සුද්ධෙ රුක්ඛසුසිරෙ එව න වට්ටති, මහන්තස්ස පන සුසිරස්ස අන්තො පදරච්ඡදනං කුටිකං කත්වා පවිසනද්වාරං යොජෙත්වා උපගන්තුං වට්ටති. රුක්ඛස්ස විටපෙති එත්ථාපි සුද්ධවිටපමත්තෙ න වට්ටති, මහාවිටපෙ පන අට්ටකං බන්ධිත්වා වුත්තනයෙන කුටිකං කත්වා උපගන්තුං වට්ටති. ඡවකුටි නාම පාසාණකුටිකන්ති වදන්ති. තීසු පස්සෙසු පාසාණෙ උස්සාපෙත්වා උපරි පාසාණෙන පටිච්ඡන්නා.

321. නාවාදීසු පන උපගතො පවාරෙතුඤ්ච ලබ්භතීති සම්බන්ධො. වස්සූපනායිකවිනිච්ඡයො.

වස්සූපනායිකනිද්දෙසවණ්ණනා නිට්ඨිතා.