28. කම්මනිද්දෙසවණ්ණනා

199. අධම්මකම්මන්ති එත්ථ කථං අධම්මකම්මං හොතීති චෙ? වුත්තඤ්හෙතං භගවතා ‘‘කතමඤ්ච, භික්ඛවෙ, අධම්මකම්මං? ඤත්තිදුතියෙ චෙ, භික්ඛවෙ, කම්මෙ එකාය ඤත්තියා කම්මං කරොති, න ච කම්මවාචං අනුස්සාවෙති, අධම්මකම්මං. ද්වීහි ඤත්තීහි කම්මං කරොති, න ච කම්මවාචං අනුස්සාවෙති, අධම්මකම්මං. එකාය කම්මවාචාය කම්මං කරොති, න ච ඤත්තිං ඨපෙති, අධම්මකම්මං. ද්වීහි කම්මවාචාහි කම්මං කරොති, න ච ඤත්තිං ඨපෙති, අධම්මකම්ම’’න්ති (මහාව. 387). ඉමිනා නයෙන සෙසකම්මෙසුපි වුත්තප්පකාරෙන අකත්වා අඤ්ඤථා කරණං අධම්මකම්මන්ති වෙදිතබ්බං.

වග්ගෙනාති වග්ගෙන සඞ්ඝෙන. කථඤ්ච වග්ගං හොතීති චෙ? යාවතිකා ච භික්ඛූ කම්මප්පත්තා, තෙ අනාගතා හොන්ති, ඡන්දාරහානං ඡන්දො අනාහටො හොති, සම්මුඛීභූතා පටික්කොසන්ති, වග්ගකම්මන්ති ඉමෙසු යෙන කෙනචි එකෙනපි අඞ්ගෙන වග්ගං හොති.

සමග්ගෙනාති සමග්ගෙන සඞ්ඝෙන. කථං සමග්ගං හොතීති චෙ? යාවතිකා ච භික්ඛූ කම්මප්පත්තා, තෙ ආගතා හොන්ති, ඡන්දාරහානං ඡන්දො ආහටො හොති, සම්මුඛීභූතා නප්පටික්කොසන්ති, සමග්ගකම්මන්ති එවං.

චතුත්ථන්ති සමග්ගෙන ධම්මිකං. එත්තාවතා ‘‘චත්තාරිමානි, භික්ඛවෙ, කම්මානි, අධම්මෙන වග්ගකම්මං, අධම්මෙන සමග්ගකම්මං, ධම්මෙන වග්ගකම්මං, ධම්මෙන සමග්ගකම්ම’’න්ති (මහාව. 384) එවං වුත්තානි චත්තාරි කම්මානි පරිග්ගහිතානි හොන්තීති වෙදිතබ්බානි.

200-202. දසවග්ගිකො (මහාව. 388; කඞ්ඛා. අට්ඨ. නිදානවණ්ණනා) වීසතිවග්ගිකො ච දසවීසතිවග්ගිකො. අබ්භානොපසම්පදාප්පවාරණා ඨපෙත්වා සබ්බකම්මෙසු කම්මප්පත්තොති සම්බන්ධො. එවං සෙසෙසුපි. ඉතරොති වීසතිවග්ගො ච අතිරෙකවීසතිවග්ගො ච.

203. ඉදානි කම්මප්පත්තෙ ච ඡන්දාරහෙ ච දස්සෙතුං ‘‘චතුවග්ගෙනා’’තිආදි වුත්තං. තත්ථ (පරි. 488, 497; පරි. 487-488) පකතත්තා නාම යෙ පාරාජිකඋක්ඛිත්තලද්ධිනානාසංවාසකා න හොන්ති. පරෙති එකසීමට්ඨා පකතත්තා භික්ඛූ. යදි පකතත්තා භික්ඛූපි අඤ්ඤතරං ගාමසීමං වා නදීසමුද්දජාතස්සරඛණ්ඩසීමාසු වා අඤ්ඤතරං පවිසිත්වා ඨිතා හොන්ති, නෙව කම්මප්පත්තා, න ඡන්දාරහා. න හි තෙසං ඡන්දො වා පාරිසුද්ධි වා ආගච්ඡති අඤ්ඤසීමායං ඨිතත්තා. සෙසෙපීති පඤ්චවග්ගාදිකරණීයෙපීති අත්ථො.

204. අසංවාසගණපූරං වා කත්වා කතං කම්මං කුප්පඤ්ච හොති, කාරකානඤ්ච දුක්කටන්ති අත්ථො. ‘‘යස්ස සඞ්ඝො කම්මං කරොති, තංචතුත්ථො කම්මං කරෙය්‍ය, අකම්මං න ච කරණීය’’න්ති (මහාව. 389) වුත්තත්තා ‘‘කම්මාරහගණපූරං වා’’ති වුත්තං. ඉදානි පරිවාසාදිකම්මානංයෙව පරිසතො විපත්තිං දස්සෙතුං ‘‘ගරුකට්ඨගණපූරං වා’’ති වුත්තං. තම්පි අනික්ඛිත්තවත්තං සන්ධාය වුත්තං. නික්ඛිත්තවත්තො පන සබ්බත්ථ ගණපූරකො හොති එව.

205. වාරෙය්‍යාති පටික්ඛිපෙය්‍ය. ‘‘අනුජානාමි, භික්ඛවෙ, අධම්මකම්මෙ කයිරමානෙ පටික්කොසිතු’’න්ති (මහාව. 154) හි වුත්තං. අන්තරායෙ සතීති අත්ථො. ‘‘අධම්මකම්මං ඉදං, න මෙතං ඛමතී’’ති එවං ද්වෙ තයො අඤ්ඤමඤ්ඤං දිට්ඨිං ආවි කරෙය්‍යුන්ති අත්ථො. යදි එකො හොති, ‘‘න මෙතං ඛමතී’’ති එවං අධිට්ඨානං කරෙය්‍යාති අත්ථො. එත්තාවතා එතෙ නිරාපත්තිකා හොන්ති, අන්තරායා ච මුච්චන්ති, කම්මං පන අධම්මත්තා කුප්පමෙව. වාරෙන්තෙව තතොධිකාති එත්ථ ‘‘අනුජානාමි, භික්ඛවෙ, චතූහි පඤ්චහි පටික්කොසිතුං, ද්වීහි තීහි දිට්ඨිං ආවි කාතුං, එකෙන අධිට්ඨාතුං, ‘‘න මෙතං ඛමතී’’ති (මහාව. 154) වුත්තත්තා චත්තාරො වා පඤ්ච වා වාරෙන්ති එවාති අත්ථො.

206. ඉදානි යෙහි පටික්ඛිත්තං හොති, තෙ දස්සෙතුං ‘‘කම්මාරහා’’තිආදි වුත්තං. තත්ථ ඛිත්තචිත්ත-ග්ගහණෙන උම්මත්තකොපි ගහිතොව. එතෙසන්ති යෙ වුත්තප්පකාරා, තෙසං පටික්ඛෙපො න රුහතීති අත්ථො.

207. ඉදානි යස්ස පටික්ඛෙපො රුහති, තං දස්සෙතුං ‘‘පකතත්තෙකසීමට්ඨ-සමසංවාසභික්ඛුනො’’ති වුත්තං. තස්සත්ථො (මහාව. 394) – එවරූපස්ස භික්ඛුනො පටික්කොසනා අන්තමසො ආනන්තරස්සාපි ආරොචෙන්තස්ස රුහතීති. ‘‘භික්ඛුස්ස, භික්ඛවෙ, පකතත්තස්ස සමානසංවාසිකස්ස සමානසීමායං ඨිතස්ස අන්තමසො ආනන්තරිකස්සපි භික්ඛුනො විඤ්ඤාපෙන්තස්ස සඞ්ඝමජ්ඣෙ පටික්කොසනා රුහතී’’ති (මහාව. 394) වුත්තං.

208. සම්මුඛා යදි පටික්කොසෙය්‍යාති අත්ථො. තිරොක්ඛාති පරම්මුඛා. කායසාමග්ගිං වා ඡන්දං වා නො දදෙය්‍ය, දුක්කටන්ති අත්ථො. කම්මවිනිච්ඡයො.

කම්මනිද්දෙසවණ්ණනා නිට්ඨිතා.