14. භූමිනිද්දෙසවණ්ණනා

136. ඉදානි ‘‘අනුජානාමි, භික්ඛවෙ, චතස්සො කප්පියභූමියො උස්සාවනන්තිකං ගොනිසාදිකං ගහපතිං සම්මුති’’න්ති (මහාව. 295) එවං වුත්තා චතස්සො කප්පියභූමියො දස්සෙතුං ‘‘සම්මුතුස්සාවනන්තා චා’’තිආදිමාහ. යාසූති කප්පියභූමීසු (කඞ්ඛා. අට්ඨ. සන්නිධිකාරකසික්ඛාපදවණ්ණනා).

137. ඉදානි යත්ථ කප්පියකුටි ඉච්ඡිතබ්බා, තං දස්සෙතුං ‘‘වාසත්ථායා’’තිආදිමාහ. වාසත්ථායාති ඉමිනා කොට්ඨාගාරභත්තසාලාචෙතියඝරසම්මුඤ්ජනීමාළකාදි යං යං අඤ්ඤම්පි වාසත්ථාය කරීයති, තත්ථ තත්ථ කප්පියකුටිකරණකිච්චං නත්ථීති දීපිතං හොති. භොජනසාලා පන සෙනාසනමෙව, තස්මා තත්ථ කාතබ්බා එවාති වදන්ති. සඞ්ඝිකෙවෙකසන්තකෙති එත්ථ එකසන්තකො උපසම්පන්නසන්තකොව වෙදිතබ්බො.

138. ඉදානි කත්තබ්බාකාරං දස්සෙතුං ‘‘ගෙහෙ’’තිආදිමාහ. තත්ථ සඞ්ඝස්ස වා එකස්ස වා ගෙහෙ විහාරෙ කරියමානෙ එවං ඊරයං ‘‘කප්පියකුටිං කරොම, කප්පියකුටිං කරොමා’’ති වා ‘‘කප්පියකුටි කප්පියකුටී’’ති වා වදන්තො පඨමිට්ඨකත්ථම්භාදිං ඨපෙය්‍ය, එවං කතා උස්සාවනන්තිකා නාම, එවං උදාහරිතවචනන්තිකාති අත්ථො.

139. යෙභුය්‍යෙන වා අපරික්ඛිත්තො, සකලොපි වා අපරික්ඛිත්තො ආරාමො ‘‘ගොනිසාදී’’ති වුච්චතීති සම්බන්ධො. එත්ථ පන සෙනාසනෙසු පරික්ඛිත්තෙසුපි ආරාමෙ අපරික්ඛිත්තෙ කප්පියකුටිකරණකිච්චං නත්ථි. සම්මුතිං කරොන්තෙහි කතං පරියොසිතං ‘‘ඉමං විහාරං අඩ්ඪයොගං පාසාදං හම්මියං ගුහං තිණකුටිකං මණ්ඩප’’න්ති තෙසං නාමං ගහෙත්වා තස්සා කුටියා හත්ථපාසෙ වා ඨත්වා, තස්සා අන්තො වා පවිසිත්වා වුත්තනයෙනෙව ඤත්තිදුතියකම්මවාචාය සම්මන්නිතබ්බං.

140. ‘‘භික්ඛුං ඨපෙත්වා අඤ්ඤෙහී’’ති වචනතො සෙසසහධම්මිකෙහිපි දෙවමනුස්සෙහිපි අඤ්ඤෙහි කප්පියකුටියා අත්ථාය දින්නො වා තෙසං සන්තකො වා ගෙහො ‘‘ගහපතී’’ති මතො ඤාතොති අත්ථො, සඞ්ඝසන්තකඤ්ච භික්ඛුසන්තකඤ්ච ඨපෙත්වා සබ්බෙසං ගෙහො ගහපතීති අධිප්පායො.

141. සප්පිආදීහි මිස්සිතන්ති සප්පිආදීහි පඤ්චහි ච හලිද්දිසිඞ්ගිවෙරාදියාවජීවිකෙන චාති අත්ථො. වජෙය්‍ය අන්තොවුත්ථත්තන්ති එත්ථ යාවකාලිකයාමකාලිකසඞ්ඛාතං පුරිමකාලිකද්වයං සඞ්ඝිකං වා භික්ඛුස්ස වා භික්ඛුනියා වා සන්තකං සයං කප්පියකුටියා වුත්ථම්පි ඉතරෙහි අකප්පියකුටියා වුත්ථෙහි මිස්සිතං අන්තොවුත්ථභාවං ආගච්ඡෙය්‍යාති අත්ථො.

142. තෙහෙවාති අකප්පියකුටියං වුත්ථසප්පිතෙලාදීහි. සාමපාකතන්ති සාමංපක්කභාවං ගච්ඡතීති අත්ථො.

143-4. ඉමා පන කප්පියකුටියො යදා ජහිතවත්ථුකා හොන්ති, තං දස්සෙතුං ‘‘උස්සාවනන්තිකා’’තිආදිමාහ. සචෙ ථම්භෙ වා භිත්තිපාදෙ වා පරිවත්තෙන්ති, යො යො ඨිතො, තත්ථ තත්ථ පතිට්ඨාති, එතෙනුපායෙන සබ්බෙසු පරිවත්තෙසුපි න විජහිතවත්ථුකාව හොතීති අත්ථො. පරික්ඛිත්තෙ ගොනිසාදි විජහිතවත්ථුකා. සෙසා ඡදනවිබ්භමාති ඡදනවිනාසා ජහිතවත්ථුකා හොන්තීති අධිප්පායො. භූමිවිනිච්ඡයො.

භූමිනිද්දෙසවණ්ණනා නිට්ඨිතා.